III SA/Gd 205/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-07-07
NSAtransportoweWysokawsa
transport zbiorowypubliczny transportprzetargzmowa cenowaprawo zamówień publicznychsąd administracyjnydopuszczalność skargipowierzenie zadania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę spółki B. Sp. z o.o. na czynność Starosty Lęborskiego dotyczącą powierzenia zadania operatora transportu zbiorowego, uznając sprawę za niedopuszczalną do rozpoznania przez sąd administracyjny ze względu na tryb jej prowadzenia.

Spółka B. Sp. z o.o. zaskarżyła czynność Starosty Lęborskiego dotyczącą wyboru operatora transportu zbiorowego. Starosta unieważnił postępowanie z powodu podejrzenia zmowy cenowej między powiązanymi firmami B1. i B. Sp. z o.o., a następnie zawarł umowę z inną firmą (P. Sp. z o.o. Sp. k.) w trybie art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. Sąd administracyjny uznał jednak, że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ tryb ten (art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z.) nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej zgodnie z art. 59 ust. 1 p.t.z.

Sprawa dotyczyła skargi B. Spółki z o.o. na czynność Starosty Powiatu Lęborskiego z dnia 27 grudnia 2024 r. w przedmiocie powierzenia zadania operatora transportu zbiorowego. Postępowanie Starosty Lęborskiego miało na celu wyłonienie operatora transportu zbiorowego na rok 2025. Po złożeniu ofert przez kilka firm, w tym B1. i B. Sp. z o.o., Starosta stwierdził podejrzenie zmowy cenowej między tymi podmiotami, które były ze sobą powiązane osobowo. W związku z tym unieważnił postępowanie i zawarł umowę z inną firmą (P. Sp. z o.o. Sp. k.) w trybie art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym (p.t.z.), powołując się na wystąpienie zakłócenia w świadczeniu usług lub ryzyko takiego zakłócenia. B. Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, kwestionując wybór operatora i zarzucając naruszenie przepisów. Sąd, po doprecyzowaniu przez stronę skarżącą przedmiotu zaskarżenia, uznał skargę za niedopuszczalną. Analiza przepisów (art. 59 ust. 1 p.t.z. w zw. z art. 23 ust. 1 p.t.z.) wykazała, że tryb bezpośredniego zawarcia umowy na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, ponieważ nie jest objęty obowiązkiem publikacji ogłoszenia o zamiarze zawarcia umowy zgodnie z art. 23 ust. 1 p.t.z. W związku z tym, skarga została odrzucona jako niedopuszczalna, a wpis sądowy zwrócono skarżącej spółce.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, droga sądowoadministracyjna jest wyłączona w przypadkach bezpośredniego zawarcia umowy w sytuacjach nadzwyczajnych z art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z., ponieważ przepis art. 23 ust. 1 p.t.z. nie obejmuje tego trybu, a tym samym nie jest wymagane ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania o zgodności z prawem czynności organu związanych z bezpośrednim zawarciem umowy w trybie art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z., gdyż przepis art. 59 ust. 1 p.t.z. wyłącza taką kontrolę dla tego trybu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.t.z. art. 22 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym

p.t.z. art. 59 § ust. 1

Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.t.z. art. 19 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym

p.t.z. art. 22 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym

p.t.z. art. 23 § ust. 1

Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym

p.t.z. art. 60 § ust. 1

Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym

p.t.z. art. 61

Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym

u.o.k.i.k. art. 6 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

k.k. art. 305 § § 2

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga jest niedopuszczalna, ponieważ czynność organu podjęta w trybie art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej zgodnie z art. 59 ust. 1 p.t.z.

Odrzucone argumenty

Czynność Starosty Lęborskiego z dnia 27 grudnia 2024 r. jest zaskarżalna do sądu administracyjnego na podstawie art. 59 ust. 1 p.t.z., ponieważ narusza przepisy ustawy o publicznym transporcie zbiorowym i prawo ochrony konkurencji. Wystąpiły przesłanki do zastosowania trybu art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z., a skarżąca spółka została pokrzywdzona działaniami organu.

Godne uwagi sformułowania

droga sądowoadministracyjna jest wyłączona w przypadkach bezpośredniego zawarcia umowy w sytuacjach nadzwyczajnych z art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. nie jest dokonywane ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy Kontroli sądowoadministracyjnej podlegają czynności organizatora o charakterze administracyjnym, jednostronnym... i tylko w przypadkach określonych w art. 59 ust. 1 pkt 1 p.t.z.

Skład orzekający

Maja Pietrasik

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli sądowoadministracyjnej nad czynnościami organów w zakresie publicznego transportu zbiorowego, w szczególności w kontekście trybu awaryjnego (art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z.)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu zawarcia umowy o transport zbiorowy i jego zaskarżalności do sądu administracyjnego. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii zmowy cenowej ani zasadności zastosowania art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy potencjalnej zmowy cenowej w przetargu na transport publiczny i wyłączenia jej spod kontroli sądu administracyjnego, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów od zamówień publicznych.

Zmowa cenowa w transporcie publicznym – czy sąd administracyjny może to ocenić?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 205/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Maja Pietrasik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2,  § 2a, § 3, art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1343
art. 22, art. 23 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61
Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. Spółki z o.o. z siedzibą w L. na czynność Starosty Powiatu Lęborskiego z dnia 27 grudnia 2024 r., nr K.7142.14.2024.MSK w przedmiocie informacji o powierzeniu zadania operatora transportu zbiorowego z uwagi na wystąpienie zakłócenia w świadczeniu usług w zakresie transportu zbiorowego lub bezpośrednie ryzyko powstania takiej sytuacji 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej spółce wpis sądowy w wysokości 200 (dwieście) złotych.
Uzasadnienie
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 29 listopada 2023 r. Zarząd Powiatu Lęborskiego podjął uchwałę nr 598/2023 w sprawie podania do publicznej wiadomości ogłoszenia Starosty Powiatu Lęborskiego o zamiarze bezpośredniego zawarcia umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego. W ramach wskazanego ogłoszenia działając na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1343 ze zm; dalej jako "p.t.z.") Starosta Powiatu Lęborskiego ogłosił zamiar przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia w trybie bezpośredniego zawarcia umowy, o którym mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1- 3 p.t.z. Wskazano linie komunikacyjne w obrębie powiatu, które są przedmiotem zamówienia oraz przewidywany czas zawarcia umowy, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 p.t.z. (grudzień 2024 r.) oraz czas trwania przyszłej umowy o świadczenie usług w zakresie transportu zbiorowego (umowa na cały rok 2025).
Następnie w dniu 15 listopada 2024 r. przygotowano i przesłano do potencjalnie zainteresowanych firm zaproszenie do składania ofert na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu Lęborskiego w roku 2025.
Dnia 21 listopada 2024 r. Starosta Lęborski wydał zarządzenie nr [...] w sprawie powołania komisji ds. rozpatrzenia ofert na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu Lęborskiego w roku 2025.
W postępowaniu dotyczącym świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu Lęborskiego wpłynęły 3 oferty: oferta B. Spółki z o.o. z siedzibą w L., oferta B1., oferta P. Sp. z o.o. Sp. k.
Dnia 28 listopada 2024 r. odbyło się publiczne otwarcie ofert i sporządzono informację zamieszczoną w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Lęborku dotyczącą powierzenia roli operatora w zakresie organizacji publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu Lęborskiego firmie B1. Dodatkowo dnia 3 grudnia 2024 r. przesłano do firmy B1. informację o uzyskaniu największej liczby punktów w postępowaniu na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu Lęborskiego w roku 2025. Dnia 4 grudnia 2024 r. firma B1. przysłała informację o rezygnacji z realizacji złożonej oferty.
Dnia 5 grudnia 2024 r. przesłano do firmy B. z o. o. informację o powierzeniu zadania operatora w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu Lęborskiego w roku 2025. Poinformowano, że skoro przedsiębiorstwo B1. zrezygnowało ze złożonej oferty, w związku z tym realizację zadnia powierza się następnej w kolejności firmie z najwyższą ilością punktów z pozostałych ofert. Podjęto czynności w celu zawarcia umowy.
Starosta Lęborski w dniu 20 grudnia 2024 r. przesłał do firmy B. Sp. z o. o oraz do P. Sp. z o.o. Sp. k. informację z zaproszeniem na spotkanie zaplanowane na dzień 23 grudnia 2024 r. w przedmiocie warunków postępowania dotyczących realizacji zadania na świadczenie usług w zakresie transportu publicznego na terenie powiatu. Obie strony zaproszone strony potwierdziły swoje stawiennictwo.
W dniu 23 grudnia 2024 r. odbyło się spotkanie z przedstawicielami P. Sp. z o.o. Sp. k. Przedstawiciel B. Sp. z o.o. nie stawił się na spotkanie. Ze spotkania sporządzono notatkę służbową.
W dniu 23 grudnia 2024 r. Starosta Lęborski unieważnił postępowanie o bezpośrednim zawarciu w trybie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 1 p.t.z. umowy na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu Lęborskiego w roku 2025.
W piśmie informacyjnym z dnia 23 grudnia 2024 r. skierowanym do wszystkich uczestników ww. postępowania (to jest przedsiębiorstwa B1., spółki B. Spółki z o.o. z siedzibą w L. oraz spółki P. Sp. z o.o. Sp. k.) Starosta Lęborski ponownie wskazał jakie punktacje za oferty otrzymały poszczególne podmioty. Wskazano, że najwyżej punktowaną oferta była oferta B1. (z ceną za 1 wzkm na poziomie 1, 98 zł). Jednakże przedsiębiorca zrezygnował z realizacji oferty, co jest jednoznaczne z odmową podpisania umowy na świadczenie usług. Kolejną firmą, która uzyskała najwyższa ilość punktów jest B. Spółka z o.o. z siedzibą w L. (z ceną za 1 wzkm na poziomie 2, 98 zł). Stwierdzono, że odmowa podpisania umowy przez pierwszego oferenta z niższą stawką za wozokilometr, po to by kolejny oferent mógł podjąć się realizacji tego zadania za wyższą stawkę ma znamiona zmowy cenowej. Wskazano, że B. A. jest właścicielem firmy B1. prowadzonej w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. B. A. jest jednocześnie prezesem zarządu spółki B. Spółki z o.o. z siedzibą w L., co wprost wskazuje na istnienie powiązania między ww. podmiotami.
Starosta Lęborski wskazał, że przedstawiony stan faktyczny daje uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2024 r., poz. 1616) zgodnie z którym zakazane są porozumienia, których celem jest wyeliminowanie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym polegające w szczególności na ustaleniu bezpośrednio lub pośrednio cen. W związku z tym, że Starosta Lęborski stwierdził, że doszło do zmowy cenowej pomiędzy B1. i B. Spółki z o.o. z siedzibą w L., wskazał, że niniejszych oferentów się wyklucza, odrzuca ich oferty, a postępowanie unieważnia. Pismo z dnia 23 grudnia 2024 r.. poza publikacją z BIP doręczono stronom postępowania (w tym B1. oraz odrębnie spółce B. Spółki z o.o. z siedzibą w L. oraz spółce P. Sp. z o.o. Sp. k. w dniu 27 grudnia 2024 r.
W związku z unieważnieniem postępowania o bezpośrednim zawarciu umowy na świadczenie usług w zakresie transportu publicznego, w dniu 23 grudnia 2024 r. Starosta Lęborski przekazał spółce P.Sp. z o.o. Sp. k. informację o powierzeniu jej roli operatora publicznego transportu zbiorowego i wyznaczył podpisanie umowy na dzień 27 grudnia 2024 r.
W dniu 27 grudnia 2024 r. pomiędzy Powiatem Lęborskim a spółką P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Ż. zawarto umowę o świadczenie usług przewozowych w ramach publicznego transportu zbiorowego o m.in. następującej treści: "niniejsza umowa zostaje przez Powiat, jako Organizatora publicznego transportu zbiorowego na swoim obszarze oraz obszarze powiatów, które z Powiatem Lęborskim podpisały porozumienia, zawarta bezpośrednio z Operatorem na podstawie art. 1 ust. 1, art. 7 oraz art. 22 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2778 z póżn. zm). - zwana dalej ustawą, z uwzględnieniem art. 5 ust. 4 pkt. a) Rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r., dotyczącego usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70, zmienionego Sprostowaniem z dnia 3 grudnia 2007 r. (Dz. Urz. UE L. 240/65 z dnia 16.09.2015 r.) oraz Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2338 z dnia 14 grudnia 2016 r. (Dz. Urz. UE, L. 354/22 z dnia 23.12.2016 r.). Umowa dotycząca realizacji usługi przewozu o charakterze użyteczności publicznej w powiatowych przewozach pasażerskich, zostaje zawarta w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy z uwagi na wystąpienie zakłócenia w świadczeniu usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego lub bezpośrednie ryzyko powstania takiej sytuacji zarówno z przyczyn zależnych, jak i niezależnych od operatora, o ile nie można zachować terminów określonych dla innych trybów zawarcia umowy o świadczenie publicznego transportu zbiorowego, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy".
Starosta Lęborski pismem z dnia 27 grudnia 2024 r. nr K.7142.14.2024.MSK poinformował o powierzeniu zadania operatora transportu zbiorowego na terenie Powiatu Lęborskiego przedsiębiorstwu P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Ż. na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. (Dz.U. z 2023r., poz. 2778) z uwagi na wystąpienie zakłócenia w świadczeniu usług w zakresie transportu zbiorowego lub bezpośrednie ryzyko powstania takiej sytuacji zarówno z przyczyn zależnych, jak niezależnych od operatora, o ile nie można zachować terminów określonych dla innych trybów zawarcia umowy o świadczenie publicznego transportu zbiorowego, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 p.t.z. w związku z unieważnieniem postępowania w dniu 23 grudnia 2024 r. Mając powyższe na uwadze Powiat Lęborski zawarł w dniu 27 grudnia 2024 r. umowę o świadczenie usług przewozowych w ramach publicznego transportu zbiorowego na rok 2025 z ww. operatorem tj. P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Ż. Informację w tym zakresie zamieszczono w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Lęborku w dniu 27 grudnia 2024 r.
Dnia 4 marca 2025 r. Starosta Lęborski przesłał do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zawiadomienie dotyczącego podejrzenia stosowania praktyk naruszających uczciwą konkurencję polegających na zawarciu przez przedsiębiorców B1. oraz odrębnie spółkę B. Spółki z o.o. z siedzibą w L. porozumienia, którego celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym – art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Następnie Powiat Lęborski przesłał także do Prokuratury Rejonowej w Lęborku zawiadomienie podejrzenia popełnienia przestępstwa na szkodę Powiatu Lęborskiego przez B. A. (pełniącego funkcję prezesa zarządu B. Sp. z o.o. z siedzibą w L. oraz właściciela B1.) przestępstwa polegającego na wywarciu bezprawnego wpływu na wynik trwającego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego – to jest przestępstwa określonego w art. 305 § 2 Kodeksu karnego.
W dniu 5 maja 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga B. Spółki z o.o. z siedzibą w L. (datowana na dzień 31 marca 2025 r.) "na czynność Starostwa Powiatowego w Lęborku w przedmiocie dokonania wyboru najkorzystniejszej oferty na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego".
W złożonej skardze podniesiono zarzuty naruszenia:
1/ pkt 24 preambuły rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki z art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. do bezpośredniego zawarcia umowy o świadczenie usług publicznych - organizator w sposób nieuprawniony przyjął błędnie rozstrzygnięty przetarg jako podstawę prawną bezpośredniego zawarcia umowy o świadczenie usług publicznych na rok 2025;
2/ art. 22 ust. 1 pkt 1 i 4 p.t.z. poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki z art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. do bezpośredniego zawarcia umowy o świadczenie usług publicznych - w okolicznościach niniejszej sprawy nie wystąpiło bezpośrednie ryzyko zakłócenia świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, a które to stanowią obligatoryjną przesłankę, umożliwiającą podjęcie przez organ takiego rozwiązania.
Wobec powyższego strona wniosła o "uchylenie zaskarżonej czynności polegającej na wyborze najkorzystniejszej oferty na realizację usług publicznych w zakresie transportu zbiorowego". Dodatkowo wniosła o przeprowadzenia dowodów z zaproszenia do składania ofert na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu Lęborskiego, z dnia 15 listopada 2024 r. na fakt warunków udziału w ogłoszeniu do składania ofert oraz kryteriów ich oceny oraz informacji o uzyskanej punktacji przez oferentów biorących udział w postępowaniu o bezpośrednie zawarcie umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego z podmiotem zewnętrznym na 2025 r., z dnia 23 grudnia 2024 r. na fakt wyboru najmniej korzystnej dla organu oferty.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 15 listopada 2024 r. ogłoszono o zamiarze bezpośredniego zawarcia umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 19 ust. 1 p.t.z. Organizatorem przedsięwzięcia był Powiat Lęborski; rodzaj transportu - publiczny transport zbiorowy - autobusowy. Ogłoszeniem objęte były przewozy autobusowe w publicznym transporcie zbiorowym na sieci komunikacyjnej obejmującej obszar Powiatu Lęborskiego w ramach określonych linii komunikacyjnych. Jako przewidywany okres świadczenia usługi wskazano od 1.01.2025 r. do 31.12.2025 r. Dnia 15 listopada 2024 r. opublikowano zaproszenie do złożenia ofert w postępowaniu na bezpośrednie zawarcie umowy dotyczącej świadczenia usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego na liniach komunikacyjnych na terenie Powiatu Lęborskiego. Zgodnie z warunkami wskazanymi w treści rzeczonego ogłoszenia za najkorzystniejszą zostać miała uznana oferta, która po zsumowaniu punktów uzyska ich najwyższą ilość, zaś jedynym kryterium punktowym jest zaoferowana cena realizacji usługi. Następnie informacją z dnia 23 grudnia 2024 r. organ poinformował uczestników, którzy przystąpili do postępowania, o uzyskanej przez kolejnych oferentów punktacji. Z treści dokumentu wynikało, iż do postępowania przystąpiły trzy podmioty, które osiągnęły następująca ilość punktów: P. Sp. z o.o. S.K. - 64 pkt, B1. - 100 pkt, B. Sp. z o.o. - 69,8 pkt. W skardze zaznaczono, że prowadzący działalność [...] B. A. zrezygnował z popisania umowy w zakresie świadczenia przedmiotowych usług, gdyż prowadzona przez niego działalność gospodarcza znajduje się na etapie restrukturyzacji, wskazując, iż chciałby zawrzeć umowę jako B. Sp. z o.o., która uzyskała drugą w kolejności najwyższą punktację w postępowaniu. W opinii organu złożona odmowa - rezygnacja miała wyczerpywać znamiona zmowy cenowej, co stanowiło podstawę do stwierdzenia przez organ, że doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 pkt o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym organ wykluczył z postępowania obu oferentów, odrzucił ich oferty, a następnie unieważnił postępowanie. Po unieważnieniu zaś postępowania organ zdecydował się podpisać umowę (bez ogłoszenia kolejnego postępowania) o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego z firmą P. Sp. z o.o. S.k. z siedzibą w Ż, która to uzyskała najmniej korzystną punktację w przeprowadzonym przez organ postępowaniu. W ocenie skarżącej spółki stanowisko organu w przedmiocie naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak również w zakresie zaistnienia w okolicznościach niniejszej sprawy zmowy cenowej pomiędzy podmiotami, nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia. Zaznaczono, że firma B. Sp. z o.o. złożyła odrębna ofertę w postępowaniu, która (bez względu na udział w tymże postępowaniu firmy B1.) uzyskała wyższą punktację aniżeli ostatni z podmiotów biorących udział w składaniu ofert. Mając powyższe na względzie bezsprzecznym w ocenie spółki B. Sp. z o.o. pozostaje fakt, że powinna być ona postrzegana jako oferent poszkodowany czynnościami podjętymi przez organ, i które to czynności winny zostać uchylone przez Sąd.
W oparciu o wskazane uzasadnienie, strona wywiodła możliwość wniesienia skargi, wskazując na art. 59 ust. 1 p.t.z., który stanowi w przypadku zgłoszenia zamiaru bezpośredniego zawarcia umowy, o którym mowa w art. 23 ust. 1, podmiotowi, który jest lub był zainteresowany zawarciem danej umowy i któremu grozi powstanie szkody w wyniku zarzucanego naruszenia przepisów prawa Unii Europejskiej lub ustawy, przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Dalej wskazano, że w ocenie strony skarżącej sytuacja, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z.- wystąpienie zakłócenia lub bezpośredniego ryzyka powstania takiej sytuacji oraz brak możliwości zawarcia umowy w terminach określonych w art. 19 ust.1 pkt 1 p.t.z., nie zaistniała w okolicznościach tej sprawy. Wskazaną regulację trzeba bowiem rozpatrywać jako umożliwienie zapobiegania sytuacjom, w których dany obszar mógłby zostać pozbawiony publicznego transportu zbiorowego.
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarga została zarejesrtowana pod sygn. akt III SA/Gd 205/25 jako skarga na czynność Starosty Powiatu Lęborskiego.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie.
Starosta Lęborski przekazując skargę wskazał m.in., że podstawę do odrzucenia skargi daje art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie "p.p.s.a.") - sprawa nie należy bowiem do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 59 ust. 1 p.t.z. przedmiotem skargi mogą być czynności organizatora niezgodne z przepisami prawa Unii Europejskiej lub ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. Jak stwierdzono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 lipca 2018r. (sygn. akt 111 SA/Kr 46/18 ): "Ze względu na zakres odesłania z art. 59 ust. 1 p.t.z., droga sądowo administracyjna jest wyłączona w przypadkach bezpośredniego zawarcia umowy w sytuacjach nadzwyczajnych z art. 22 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. (....) "Kontroli sądowoadministracyjnej podlegają czynności organizatora o charakterze administracyjnym, jednostronnym, stanowiące wyraz realizacji przysługujących mu, jako organizatorowi przewozów, kompetencji i władczych uprawnień.". Jednocześnie podkreślono, że czynności organizatora podlegające zaskarżeniu powinny mieć związek z zamiarem bezpośredniego zawarcia umowy wynikającym z ogłoszenia w trybie art.23 ust. 1 p.t.z. Nie może to być zatem każda dowolna czynność organizatora. Może to być ogłoszenie o zamiarze bezpośredniego zawarcia umowy lub ogłoszenie o zmianie takiego ogłoszenia. Natomiast nie można w ten sposób zaskarżyć zawarcia danej umowy.
Uzasadniając z kolei wniosek o oddalenie skargi wskazano, że choć oferty pochodziły od odrębnych podmiotów - osoby fizycznej prowadzącej jednoosobowo działalność gospodarczą i od spółki prawa handlowego - sporządzone zostały przez tą samą osobę, działającą w jednym przypadku jako osoba fizyczna, w drugim zaś jako samodzielny prezes zarządu. Istotnie najwyższą punktację otrzymała firma B1. Firma ta w dalszym toku postępowania zrezygnowała jednak z realizacji złożonej oferty, co spowodowało, że kolejnym oferentem, któremu należało powierzyć to zadanie był B. Sp. z o. o. z siedzibą w L. Podkreślono, że obie firmy są ze sobą powiązane osobowo. Oczywistym więc jest, że bardziej korzystne jest realizowanie tego zadania w cenie 2,98 zł za wozokilometr niż 1,98 zł za wozokilometr (dalej jako "wzkm"). Wskazano na wystąpienie już analogicznej sytuacji, która miała miejsce w 2023 r., kiedy to B1. złożył oferty na 9 liniach w tożsamym postępowaniu ogłoszonym przez Powiat Lęborski w 2023 r. na kwotę 3,00 zł/wzkm, zaś firma B. Sp. z o. o. z siedzibą w L. złożyła oferty na tożsame linie na kwotę 3, 33 zł/wzkm. W następstwie powziętej informacji z publicznego otwarcia ofert, które odbyło się w dniu 19 stycznia 2023 r. B1. zrezygnował ze świadczenia usług na liniach, na których kolejną najkorzystniejszą ofertą była ta złożona przez B. Sp. z o. o. (8 z 9 linii), podtrzymując swoją ofertę tylko na jednej, ponieważ kolejną najkorzystniejszą ofertą była ta złożona przez P. S. A. Organizator ostatecznie podpisał umowy z B1. na jedną linię (stawka 3,00 zł/wzkm) oraz na pozostałych 8 liniach z B. Sp. z o. o. (stawka 3,33 zł/wzkm).
Uzasadnienie takiej praktyki, polegającej na składaniu dwóch różnych ofert przez podmioty powiązane ze sobą, a co za tym idzie siłą rzeczy ze sobą współpracujące, jest dość oczywiste. De facto daje możliwość odpowiedniego manewrowania ofertami, tak aby z jednej strony dać szansę ofercie najkorzystniejszej dla operatora, z drugiej zaś umożliwić wyeliminowanie konkurencji. W przedmiotowej sytuacji B. A., działając jako właściciel jednoosobowej firmy B1., postanowił zrezygnować ze świadczenia usług i tym samym korzystniejszą okazała się oferta B. Sp. z o.o. - oferta o 822.200 zł. droższa. Kwota ta z jednej strony miała powiększyć zysk firm ze sobą powiązanych z drugiej zaś powiększyć obciążenie finansów publicznych. W ocenie organu takie działanie wypełnia hipotezę zmowy cenowej, czynu zabronionego, określonego w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dlatego też organ podjął decyzję o unieważnieniu postępowania i wykluczeniu obu wyżej wymienionych oferentów.
Odnośnie stosowania zapisów art. 59 p.t.z. podkreślono, że przepis ten ma na celu w pierwszym względzie chronić potencjalnych oferentów przed nadużywaniem przez organizatorów publicznego transportu zbiorowego możliwości stosowania trybu bezpośredniego zawarcia umowy wynikającego z art. 22 p.t.z. Skarżący zarzuca, że doszło do nieprawidłowości poprzez zastosowanie art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z., gdyż w jego ocenie nie wystąpiło bezpośrednie ryzyko zakłócenia w świadczeniu usług na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego. W tym zakresie wyjaśniono w odpowiedzi na skargę, że decyzja o unieważnieniu postępowania zapadła 23 grudnia 2024 r. i pozostało tylko 9 dni do uruchomienia przejazdów w ramach realizacji tego zadania w roku 2025 istniała uzasadniona obawa, że od 1 stycznia 2025 r. zadanie to nie będzie realizowane. Istniało tym samym realne zagrożenie, że przy ponownym zaproszeniu do składania ofert umowa na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego na terenie Powiatu Lęborskiego w roku 2025 nie zostanie podpisana przed początkiem roku 2025. Dlatego też, działając na podstawie art. 22 ust 1 pkt 4 p.t.z., zgodnie z którym istnieje możliwość bezpośredniego zawarcia umowy, w sytuacji wystąpienia ryzyka zakłócenia w świadczeniu usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, Zarząd Powiatu Lęborskiego podjął decyzję o podpisaniu umowy z firmą P. Sp. z o.o. Sp. k., która podtrzymała złożoną wcześniej ofertę i realizuje to zadanie w cenie wyższej o 0, 32 zł/wkzm (ok. 10%) od oferty B. Sp. z o. o.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 14 maja 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany o jednoznaczne wskazanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, czy przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest czynność Starosty Lęborskiego z dnia 23 grudnia 2024 r., w ramach której organ poinformował, że wyklucza 2 oferentów, to jest B1. i B. Sp. z o.o., odrzuca ich oferty i unieważnia postępowanie prowadzone w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 3 u.t.z., czy czynność Starosty Lęborskiego z dnia 27 grudnia 2024 r. w ramach, której organ informuje o powierzeniu zadania operatora transportu zbiorowego przedsiębiorstwu P. Sp. z o.o. S.k. z Ż. na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 4 u.t.z. W wezwaniu wyjaśniono, że w treści skargi nie wskazano daty zaskarżanej czynności, określanej też zbyt ogólnie przez stronę skarżącą jako "czynność Starostwa Powiatowego w Lęborku w przedmiocie dokonania wyboru najkorzystniejszej oferty na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego".
W dniu 28 maja 2025 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź pełnomocnika strony skarżącej, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest czynność Starosty Lęborskiego z dnia 27 grudnia 2024 r., w ramach, której organ informuje o powierzeniu zadania operatora transportu zbiorowego przedsiębiorstwu P. Sp. z o.o. S.k. z Ż. na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 4 u.t.z.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Badanie dopuszczalności rozpoznania wniesionej do sądu administracyjnego skargi jest dokonywane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r.,
poz. 935 ze zm. w skrócie "p.p.s.a.").
Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych został przez ustawodawcę określony w art. 3 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803 – dalej w skrócie jako "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane
w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
- Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego
i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków,
inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia
14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.)
Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Taką ustawą szczególną jest m.in. ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1343 ze zm; w skrócie "p.t.z."), która umożliwia jednostkom samorządu terytorialnego realizowanie ich zadań własnych z zakresu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie lokalnego transportu zbiorowego przy pomocy podmiotów zewnętrznych, z którymi zawierają stosowne umowy cywilnoprawne. Podkreślenia wymaga, że zasadniczo powierzanie tego rodzaju zamówień podlega przepisom o zamówieniach publicznych. Jednostka samorządu może jednak także bezpośrednio zawrzeć umowę z takim podmiotem, stosując właśnie obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy o publicznym transporcie zbiorowym.
Mając na uwadze powyższe przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a. jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie skutkowałoby bowiem nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).
W tym celu konieczne jest uwzględnienie jakiego rodzaju akt lub czynność strona skarżąca uczyniła w danej spawie przedmiotem zaskarżenia.
Badając dopuszczalność skargi, należało wziąć pod uwagę, że w wykonaniu zarządzenia z dnia 14 maja 2025 r. strona została wezwana o jednoznaczne wskazanie jaka czynność organu stanowi przedmiot zaskarżenia w przedmiotowej sprawie. W wezwaniu wyjaśniono, że w treści skargi nie wskazano w żadnym miejscu daty zaskarżanej czynności określanej też ogólnie (opisowo) przez stronę skarżącą jako "czynność w przedmiocie dokonania wyboru najkorzystniejszej oferty na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego".
W dniu 28 maja 2025 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź pełnomocnika strony skarżącej spółki B. Sp. z o.o. z siedzibą w L., który sprecyzował, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest czynność Starosty Lęborskiego z dnia 27 grudnia 2024 r. w ramach, której organ informuje o powierzeniu zadania operatora transportu zbiorowego przedsiębiorstwu P. Sp. z o.o. S.k. z Ż. na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z.
Rozważyć zatem należało, czy wskazana czynność organu administracji informująca w istocie o wyborze podmiotu w celu bezpośredniego zawarcia z nim umowy cywilnoprawnej w trybie art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. podlega zaskarżeniu w drodze skargi do sądu administracyjnego.
Legitymację do wniesienia skargi strona skarżąca wywodzi z treści art. 59 p.t.z. Wskazuje też, że jest poszkodowana w sprawie, ponieważ w jej ocenie nie było podstaw do zastosowania trybu z art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. – w jej ocenie nie zaistniały bowiem zarzucane jej warunki zmowy cenowej. Tym samym do zawarcia bezpośredniej umowy z powiatem nie powinno dojść w trybie art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. z przedsiębiorstwem P. Sp. z o.o. S.k. z Ż. Zdaniem strony skarżącej zastosowanie powinien mieć zaś podstawowy tryb zawarcia bezpośredniej umowy, która w sytuacji wycofaniu oferty przez B1., powinna być zawarta przez powiat ze skarżącą spółką B. Sp. z.o.o. z siedzibą w L.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 p.t.z. W przypadku ogłoszenia zamiaru bezpośredniego zawarcia umowy, o którym mowa w art. 23 ust. 1 p.t.z., podmiotowi, który jest lub był zainteresowany zawarciem danej umowy i któremu grozi powstanie szkody w wyniku zarzucanego naruszenia przepisów prawa Unii Europejskiej lub ustawy, przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
W postępowaniu toczącym się wskutek wniesienia skargi, o której mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 i 1685), jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej (art. 59 ust. 2 p.t.z.).
Skargę wnosi się do wojewódzkiego sądu administracyjnego właściwego dla organizatora, który ogłosił zamiar bezpośredniego zawarcia umowy w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący powziął lub przy zachowaniu należytej staranności mógł powziąć informację o czynności podjętej przez organizatora w sprawie (art. 60 ust. 1 p.t.z.) Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym pobiera się wpis stały w wysokości określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 233 p.p.s.a. (art. 60 ust. 2 p.t.z.). Skargę do sądu wnosi się za pośrednictwem organizatora, którego czynność jest przedmiotem skargi (art. 60 ust. 3 p.t.z.).
Zgodnie z art. 61 p.t.z. sąd nie może orzekać co do zarzutów i wniosków, które nie były zawarte w skardze (ust. 1). Uwzględniając skargę Sąd uchyla czynności podjęte przez organizatora, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa Unii Europejskiej lub ustawy (ust. 2).
Dla rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności wniesionej skargi - z uwagi na zawarte w art. 59 ust. 1 p.t.z. odwołanie do art. 23 ust. 1 p.t.z. - Sąd uznał za zasadne przedstawić zasadnicze wynikające z ustawy p.t.z. zasady i tryby prowadzenia postępowania w celu bezpośredniego zawarcia przez jednostkę samorządu z podmiotem zewnętrznym umowy o świadczenie usług w zakresie zbiorowego transportu zbiorowego.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 p.t.z. organizator publikuje ogłoszenie o zamiarze przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia w trybie, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1, lub bezpośredniego zawarcia umowy, o którym mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1-3, w terminie nie krótszym niż: 1) jeden rok; 2) sześć miesięcy - w przypadku gdy umowa o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego ma dotyczyć świadczenia tych usług w wymiarze mniejszym niż 50 000 kilometrów rocznie.
Stosownie do art. 19 ust. 1 pkt 1 p.t.z. organizator dokonuje wyboru operatora w trybie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1605 i 1720).
Z kolei art. 22 ust. 1 pkt 1-3 p.t.z. stanowi, że organizator może bezpośrednio zawrzeć umowę o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, w przypadku gdy:
1) średnia wartość roczna przedmiotu umowy jest mniejsza niż 1 000 000 euro lub świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego dotyczy świadczenia tych usług w wymiarze mniejszym niż 300 000 kilometrów rocznie albo
2) świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego ma być wykonywane przez podmiot wewnętrzny, w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1370/2007, powołany do świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego albo
3) świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego ma być wykonywane w transporcie kolejowym, przy zastosowaniu jednego z trybów, o których mowa w art. 5 ust. 2, 3a i 4-6 rozporządzenia (WE) nr 1370/2007, z zastrzeżeniem art. 22a.
Poza tak wyznaczonym, a przedstawionym powyżej, zakresem przedmiotowym znajduje się przypadek bezpośredniego zawarcia umowy, o jakim mowa w art. 22 ust. 1 pkt 4 u.p.t.z. Przepis ten, powołany w zaskarżonej czynności, stanowi, że organizator może bezpośrednio zawrzeć umowę o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, w przypadku gdy wystąpi zakłócenie w świadczeniu usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego lub bezpośrednie ryzyko powstania takiej sytuacji zarówno z przyczyn zależnych, jak i niezależnych od operatora, o ile nie można zachować terminów określonych dla innych trybów zawarcia umowy o świadczenie publicznego transportu zbiorowego, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 p.t.z.
Co więcej, w przypadku odpowiadającym art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. nie jest w ogóle dokonywane ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy. Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 p.t.z. organizator publikuje ogłoszenie o zamiarze przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia jedynie w trybie, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1, lub bezpośredniego zawarcia umowy, o którym mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1-3, w terminie nie krótszym niż: 1) jeden rok; 2) sześć miesięcy - w przypadku gdy umowa o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego ma dotyczyć świadczenia tych usług w wymiarze mniejszym niż 50 000 kilometrów rocznie.
Ze względu na zakres odesłania z art. 59 ust. 1 p.t.z. droga sądowoadministracyjna jest wyłączona w przypadkach bezpośredniego zawarcia umowy w sytuacjach nadzwyczajnych z art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z
Wskazany w art. 59 ust. 1 p.t.z. "Przypadek ogłoszenia zamiaru bezpośredniego zawarcia umowy, o którym mowa w art. 23 ust. 1 p.t.z." nie odnosi się do trybu bezpośredniego zawarcia umowy z art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. W art. 23 ust. 1 p.t.z. wymieniono bowiem tylko przypadki bezpośredniego zawarcia umowy z art. 22 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 p.t.z. (a tryb z art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. pominięto).
Zauważyć trzeba, że przepis art. 59 ust. 1 p.t.z. nie wymienia więc konkretnych czynności organu, na jakie służy skarga do sądu administracyjnego w ramach postępowania prowadzonego w celu zawarcia umowy o bezpośrednie świadczenie usług transportu zbiorowego. Precyzuje jednakże w sposób konkretny przesłanki dopuszczalności skargi. Po pierwsze więc może ona dotyczyć wyłącznie przypadków bezpośredniego zawarcia umowy, gdy dojdzie do ogłoszenia zamiaru zawarcia umowy w tym trybie. Po drugie, odesłanie do art. 23 ust. 1 ustawy ma charakter dwustopniowy. Jak wskazano wyżej, przepis art. 23 ust. 1 p.t.z. dotyczy bowiem przypadków bezpośredniego zawarcia umowy w sytuacjach określonych w art. 22 ust. 1 pkt 1-3 p.t.z., a więc dotyczących możliwości bezpośredniego zawarcia umowy w przypadku, gdy pkt 1) średnia wartość roczna przedmiotu umowy jest mniejsza niż 1 000 000 euro lub świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego dotyczy świadczenia tych usług w wymiarze mniejszym niż 300 000 kilometrów rocznie, albo pkt 2) świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego ma być wykonywane przez podmiot wewnętrzny, w rozumieniu rozporządzenia nr 1370/2007, powołany do świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, albo pkt 3) świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego ma być wykonywane w transporcie kolejowym.
Poza tak wyznaczonym, a przedstawionym powyżej, zakresem przedmiotowym znajduje się przypadek bezpośredniego zawarcia umowy, o jakim mowa w art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z., dotyczący sytuacji nadzwyczajnej, wystąpienia zakłócenia w świadczeniu usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego lub bezpośredniego ryzyka powstania takiej sytuacji zarówno z przyczyn zależnych, jak i niezależnych od operatora, o ile nie można zachować terminów określonych dla innych trybów zawarcia umowy o świadczenie publicznego transportu zbiorowego, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy.
Nie bez znaczenia też pozostaje, że w przypadku odpowiadającym art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. nie jest dokonywane ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy. Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 p.t.z. organizator publikuje ogłoszenie o zamiarze przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia w trybie, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2, lub bezpośredniego zawarcia umowy, o którym mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1-3, w terminie nie krótszym niż: pkt 1) jeden rok; pkt 2) sześć miesięcy - w przypadku gdy umowa o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego ma dotyczyć świadczenia tych usług w wymiarze mniejszym niż 50 000 kilometrów rocznie.
Z analizy powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że ze względu na zakres odesłania z art. 59 ust. 1p.t.z. droga sądowoadministracyjna jest wyłączona w przypadkach bezpośredniego zawarcia umowy w sytuacjach nadzwyczajnych z art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. i w takich przypadkach nie jest dokonywane ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy. Taki też pogląd został wyrażony w postanowieniu WSA w Gliwicach z dnia 6 maja 2013 r., sygn. II SA/Rz 1408/12, w wyroku WSA w Krakowie z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. III SA/Kr 46/18, czy w postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt III SA/Po 55/25. Pogląd ten Sąd orzekający w przymiotowej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własny.
Sąd administracyjny nie ma tym samym kompetencji, która znajdowałaby oparcie w przepisach ustawy p.p.s.a. i ustawy p.t.z. do rozstrzygania o zgodności z prawem czynności organu powiatu związanych z bezpośrednim zawarciem w trybie art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z. umowy o świadczenie usług transportu zbiorowego. Strona jednoznacznie zaś wskazała, że tego rodzaju czynność Starosty Powiatu lęborskiego kwestionuje w przedmiotowej sprawie. Niewątpliwie zaskarżeniu do sądu administracyjnego nie podlega też sama zawarta w tym trybie umowa cywilnoprawna.
Kontroli sądowoadministracyjnej podlegają czynności organizatora o charakterze administracyjnym, jednostronnym, stanowiące wyraz realizacji przysługujących mu, jako organizatorowi przewozów, kompetencji i władczych uprawnień i tylko w przypadkach określonych w art. 59 ust. 1 pkt 1 p.t.z.
O tym, że wniesiona skarga jest więc niedopuszczalna z innych przyczyn niż m.in. wskazane w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. decyduje w tym przypadku omówiony wyżej szczególny sposób sformułowania przez ustawodawcę treści przepisu art. 59 ust. 1 p.t.z. (m.in. dwustopniowe odesłanie).
Sąd wskazuje więc jedynie na marginesie, że o tym, czy doszło do zmowy cenowej mogą ewentualnie rozstrzygnąć sprawy toczące się odrębnie, w tym m.in. w związku zawiadomieniem skierowanym do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie należy natomiast niewątpliwie do sądu administracyjnego.
Skoro skarżącemu nie przysługiwało prawo do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na czynność organizatora transportu dotyczącą zastosowania trybu z art. 22 ust. 1 pkt 4 p.t.z., dlatego skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI