III SA/Gd 199/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2020-03-27
NSAinneŚredniawsa
rodzina zastępczaopieka nad dzieckiempiecza zastępczaopinie psychologicznekwalifikacje kandydataprawo rodzinnepostępowanie administracyjnesąd administracyjnypomoc społeczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na odmowę wstępnej akceptacji do szkolenia dla kandydatów na rodzinę zastępczą, uznając opinie psychologiczne za wystarczającą podstawę decyzji organu.

Skarżący M.S. i F.S. zostali odmówieni wstępnej akceptacji do szkolenia dla kandydatów na rodzinę zastępczą niezawodową z powodu negatywnych opinii psychologicznych. Opinie te wskazywały na brak odpowiedniej motywacji i predyspozycji, a także potencjalne problemy z wychowaniem i stosowaniem przemocy. Skarżący zarzucali organowi naruszenie przepisów proceduralnych i merytorycznych, w tym brak analizy sytuacji F.S. oraz wewnętrzną sprzeczność opinii M.S. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że opinie psychologiczne, mimo zastrzeżeń skarżących, stanowiły wystarczającą podstawę do odmowy akceptacji.

Sprawa dotyczyła skargi M.S. i F.S. na czynność Prezydenta Miasta z dnia 19 września 2019 r., odmawiającą im wstępnej akceptacji do udziału w szkoleniu dla kandydatów na rodzinę zastępczą niezawodową. Podstawą odmowy były opinie psychologiczne sporządzone przez psychologów, które wskazywały na brak odpowiedniej motywacji i predyspozycji u obojga kandydatów. W opinii dotyczącej M.S. wskazano m.in. na chęć zatrzymania dziecka w rodzinie bez względu na jego dobro, brak odpowiednich wzorców rodzicielskich i przekonań wykluczających przemoc, niewystarczające kompetencje wychowawcze oraz skłonność do niedostrzegania problemów. W opinii dotyczącej F.S. wskazano na sztywność postępowania, pomijanie aspektów emocjonalnych w wychowaniu oraz tendencje do przekarmiania dziecka. Skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w tym art. 42 ust. 7 poprzez zaniechanie analizy sytuacji F.S. i niesporządzenie opinii psychologicznej dla niego, a także naruszenie art. 80 k.p.a. i art. 43 w zw. z art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b/ u.w.r. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii wewnętrznie sprzecznej. Sąd administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że zaskarżona czynność podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Analizując przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, sąd stwierdził, że wstępna akceptacja do szkolenia jest warunkiem koniecznym dopuszczenia kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Sąd uznał, że sporządzone opinie psychologiczne, mimo zastrzeżeń skarżących, stanowiły wystarczającą i wiarygodną podstawę do podjęcia przez organ zaskarżonej czynności. Sąd nie dopatrzył się wewnętrznej sprzeczności w opinii dotyczącej M.S., uznając, że zawierała ona zarówno pozytywne, jak i budzące zastrzeżenia aspekty. Sąd uznał również, że zarzut naruszenia art. 42 ust. 7 u.w.r. okazał się nietrafny, a opinia dla F.S. została sporządzona. Uchybienie w postaci wskazania art. 44 u.w.r. zamiast art. 43 u.w.r. jako podstawy rozstrzygnięcia nie miało wpływu na prawidłowość zaskarżonej czynności. W konsekwencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, negatywna opinia psychologiczna, jeśli jest logicznie uzasadniona i sporządzona przez specjalistę, może stanowić wystarczającą podstawę do odmowy wstępnej akceptacji do szkolenia dla kandydatów na rodzinę zastępczą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opinie psychologiczne, mimo zastrzeżeń skarżących co do ich treści i rzekomej wewnętrznej sprzeczności, były sporządzone zgodnie z wymogami, zawierały uzasadnienie i stanowiły wiarygodny dowód w sprawie. Sąd podkreślił, że opinie te, wydane przez osoby posiadające fachową wiedzę, mogły być podstawą do podjęcia przez organ zaskarżonej czynności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.w.r. art. 42 § 1 pkt 5 lit. b

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Opinia psychologa jest wymagana do potwierdzenia posiadania predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej.

u.w.r. art. 43

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Wstępna akceptacja organizatora rodzinnej pieczy zastępczej jest konieczna do dopuszczenia kandydata do szkolenia.

u.w.r. art. 44

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Kandydaci są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o oddaleniu skargi.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad czynnościami z zakresu administracji publicznej.

Pomocnicze

u.w.r. art. 42 § ust. 1, 2 i 7

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Określają warunki, jakie muszą spełniać kandydaci na rodziny zastępcze.

u.w.r. art. 42 § ust. 7

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Dotyczy analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej kandydata.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy oceny dowodów przez organ.

p.p.s.a. art. 133 § § 1 zd. 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa wydania wyroku po zamknięciu rozprawy.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa granice kontroli sądowej.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa rolę sądów administracyjnych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zwrotu kosztów postępowania.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 42 ust. 7 u.w.r. poprzez zaniechanie przeprowadzenia analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej w stosunku do F.S. i niesporządzenie opinii psychologicznej. Naruszenie art. 80 k.p.a. oraz art. 43 w zw. z art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b/ u.w.r. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii wewnętrznie sprzecznej. Naruszenie art. 44 u.w.r. poprzez błędne wskazanie go jako podstawy rozstrzygnięcia.

Godne uwagi sformułowania

brak odpowiedniej motywacji oraz wystarczających predyspozycji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej nie posiada odpowiednich motywacji i predyspozycji do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej. Jej motywacją jest chęć zatrzymania dziecka w rodzinie, bez względu na jego dobro. Badana nie posiada odpowiednich wzorców rodzicielskich i przekonań, które wykluczyłyby możliwość stosowania przez nią przemocy fizycznej wobec dziecka. uzyskane wyniki kwestionariuszowe wykazują jego sztywność postępowania jako rodzica. Prawdopodobnie w swoim zachowaniu postępuje on według wyniesionych z domu wzorców wychowania bazujących na tym, że to opiekun zawsze ma rację. uzyskane informacje z wywiadu psychologicznego wskazują na pomijanie aspektów emocjonalnych w procesie wychowawczym.

Skład orzekający

Janina Guść

przewodniczący

Alina Dominiak

członek

Bartłomiej Adamczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikacji kandydatów na rodziny zastępcze, w szczególności znaczenie i ocena opinii psychologicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz procedury oceny kandydatów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pieczy zastępczej i procesu kwalifikacji kandydatów, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie rodzinnym i administracyjnym.

Opinia psychologiczna kluczem do zostania rodziną zastępczą – sąd potwierdza wagę oceny kandydatów.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 199/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2020-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2016 poz 575
art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b , art.43, art. 44, art.
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. S. i F.S. na czynność Prezydenta Miasta z dnia 19 września 2019 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wstępnej akceptacji do udziału w szkoleniu dla kandydatów na rodzinę zastępczą niezawodową oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2019 r. (data wpływu) F.S. i M.S. (zwani dalej także "skarżącymi", "wnioskodawcami") zwrócili się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie o objęcie szkoleniem dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. W tym samym dniu skarżący złożyli również wniosek o skierowanie ich na badanie psychologiczne dla kandydatów na rodzinę zastępczą oraz przedłożyli postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 5 sierpnia 2019 r. (sygn. akt (...)) dotyczące ograniczenia władzy rodzicielskiej nad małoletnią J.S. i umieszczeniu jej w niezawodowej rodzinie zastępczej w osobie M.S..
W dniu 10 września 2019 r. opinię psychologiczną dotyczącą F.S. sporządziła psycholog – M.G., natomiast opinię psychologiczną dotyczącą M.S. sporządziła konsultantka ds. wsparcia psychologicznego – I.G..
Pismem z dnia 19 września 2019 r. (nr ...) Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie poinformował wnioskodawców, że - w oparciu o art. 44 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1111 ze zm. – dalej w skrócie: "u.w.r.") - na podstawie przeprowadzonych czynności oraz uzyskanej opinii psychologicznej, nie otrzymali wstępnej akceptacji do udziału w szkoleniu dla kandydatów na rodzinę zastępczą niezawodową, organizowanym przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie. Wyjaśniono, że ze sporządzonej przez psychologa opinii wynika, iż wnioskodawcy nie posiadają odpowiedniej motywacji oraz wystarczających predyspozycji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej.
M. i F. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność Prezydenta Miasta z dnia 19 września 2019 r. (pismo nr (...)), wnosząc o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego orzeczenia oraz o zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. i zarzucając zaskarżanej czynności naruszenie następujących przepisów:
- art. 42 ust. 7 u.w.r. poprzez zaniechanie przeprowadzenia analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej w stosunku do F.S., w szczególności niedokonanie opinii, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b/ u.w.r.;
- art. 80 k.p.a. oraz art. 43 w zw. z art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b/ u.w.r. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii wewnętrznie sprzecznej, bez analizowania prawidłowości związku pomiędzy wnioskami a treścią opinii, co doprowadziło do błędnego uznania ją za wartościową i wiarygodną;
- art. 44 u.w.r. poprzez błędne wskazanie go jako podstawę rozstrzygnięcia.
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący wskazali na nieprzebadanie F.S. i niesporządzenie opinii psychologicznej dotyczącej jego osoby. W ich ocenie F.S. pozostał poza sferą zainteresowania MOPR, pomimo że był uczestnikiem postępowania i jest adresatem rozstrzygnięcia.
Zakwestionowali także treść sporządzonej wobec M.S. opinii wskazując na to, że we wnioskach opinii pominięto przede wszystkim najważniejsze ustalenie, tj. że M.S. ma bardzo dobry, bliski i uczuciowy kontakt z dzieckiem; potrafi mu okazać ciepło i sprawić, żeby czuło się bezpiecznie. Wskazali, że niezrozumiałym jest dlaczego organizator pieczy zastępczej a priori, jeszcze przed dokonaniem szkolenia, odrzuca bliską dziecku osobę, która jest w stanie dać mu to, czego nie będzie miało w żadnej zawodowej rodzinie - ciepłe i szczere uczucie, a także dlaczego za niekorzyść przyjmuje się to, aby dziecko pozostało w rodzinie. W ocenie skarżących kwestia motywacji została spłycona. Pozostanie dziecka w rodzinie nie jest celem samym w sobie, lecz ma na celu ochronę dobra dziecka, aby przez czas, kiedy rodzice nie są zdolni do wykonywania władzy rodzicielskiej J. zaopiekował się ktoś bliski, równie ją kochający. To właśnie rodzina, z racji szczerych i naturalnych uczuć, jest w stanie zastąpić dziecku rodziców w stopniu dalece większym aniżeli jakakolwiek rodzina zastępcza zawodowa.
Skarżący wskazali, że w pozostałym zakresie opinia jest wewnętrznie sprzeczna i w sposób oczywisty wnioski nie pokrywają się z treścią badania. Trudno bowiem zrozumieć zapis, że M.S. "nie posiada odpowiednich wzorców rodzicielskich i przekonań, które wykluczyły możliwość stosowania przez nią przemocy fizycznej wobec dziecka". Opinia nie precyzuje, jakie wzorce rodzicielskie i przekonania wykluczają możliwość stosowania przemocy wobec dziecka. Skarżący stwierdzili, że sprzeciwiają się stosowaniu jakiejkolwiek przemocy wobec jakiegokolwiek dziecka - co zostało także wskazane w opinii. Wskazali, że niezależnie od tego, w jaki sposób oni byli wychowani, nie powinno to wpływać na to, w jaki sposób są oceniani – nie do przyjęcia jest, że skoro w innych czasach i w innej rzeczywistości byli karceni przez swoich rodziców, to tym samym będą karcić tak swoich podopiecznych. Taka argumentacja jest absurdalna i pozanaukowa. Podkreślili, że posiadają troje dorosłych dzieci i nikt nigdy nie zarzucił im stosowania przemocy w domu. Każde z dzieci ma pracę, nie wchodzi w konflikty z prawem i ogólnie radzi sobie doskonale. Ich dzieci są doskonałym przykładem tego, że dają rękojmię opieki nad bratanicą.
Skarżący nie zgadzają się także ze stwierdzeniem zawartym we wniosku, że odpowiedzialność za rozwój dziecka zdają się przypisywać szkole a nie rodzinie. Wskazali, że w tym zakresie doszło do zupełnego nieporozumienia, gdyż J. ma dopiero 2 lata i nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarżący mają wystarczająco dużo miłości, czasu i cierpliwości, aby wszystkiego ją nauczyć. Wskazali, że wielokrotnie podkreślali, iż są gotowi aktywnie współpracować z MOPR oraz każdym, kto będzie ich wspierać i udzielać rad (jeśli psychologowie polecą, aby dziecko uczęszczało jak najszybciej do przedszkola, to są w stanie dziecko do przedszkola zaprowadzać; jeśli polecą dodatkowe ćwiczenia, kontakt z logopedą lub poradnią psychologiczną, to mając dużo czasu i wszystkie te kwestie zostaną przypilnowane).
Skarżący nie zgadzają się także ze stwierdzeniem u skarżącej "skłonności" do niedostrzegania zaistniałych problemów wskazując, że wniosek ten nie jest umotywowany w opinii. Wyjaśnili, że zawsze należy patrzeć, co dobre dla dziecka i to wdrażać. Wskazali, że nie narzucali swoim dzieciom niczego, w tym sensie, że pozwalali im kształtować swoją osobowość, bawić się po swojemu, pilnując ich bezpieczeństwa, a także tego, by dzieci miały poczucie obowiązku, odrabiania lekcji, pomocy w domu. Ponadto wpajali dzieciom, że naczelną zasadą powinno być bycie dobrym człowiekiem, nie krzywdzenie nikogo oraz że bardzo ważna jest rodzina.
W ocenie skarżących opiniująca poprzestała na powierzchownych odpowiedziach, przez co zupełnie rozminęła się z sensem oświadczeń M.S.. W tej sytuacji MORP oparł się jedynie na wnioskach końcowych, które nie pokrywają się w pełni z materiałem zebranym przy okazji sporządzania opinii. Organizator pieczy powinien krytycznie podejść do opinii, albowiem jej treść i uzasadnienie nie jest wystarczające do tego, aby skreślić osoby najbliższe dziecku z możliwości zostania niezawodową rodziną zastępczą. W ocenie skarżących w sprawie winien znaleźć prawidłowe zastosowanie art. 80 k.p.a., gdyż w przedmiotowej sprawie, treść opinii i uznanie jej za dokument rzetelny, mogący stanowić podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, stanowiło przejaw dowolnej oceny materiału zgromadzonego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sądowa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie natomiast z art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2, zaś w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. kontrola sądowa dokonywana jest w granicach sprawy administracyjnej, zaś sąd administracyjny orzekając w jej granicach, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest czynność Prezydenta Miasta z dnia 19 września 2019 r. odmawiająca skarżącym wstępnej akceptacji do udziału w szkoleniu dla kandydatów na rodzinę zastępczą niezawodową (vide: pismo działającego z upoważnienia organu pracownika MOPR z dnia 19 września 2019 r., nr (...)).
W tym miejscu należy zaznaczyć, że zaskarżona czynność stanowi niewątpliwie czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 640/16, LEX nr 2183416 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 799/17, LEX nr 2448929).
Materialnoprawną podstawę podjęcia zaskarżonej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1111 ze zm. – dalej w skrócie jako: "u.w.r."), a w szczególności art. 42 ust. 1, 2 i 7, art. 43 w zw. z art. 44 ust. 1 tej ustawy.
Zgodnie z art. 42 ust. 1 u.w.r. pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które: 1) dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej; 2) nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona; 3) wypełniają obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego; 4) nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych; 5) są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone: a) zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 357 i 730), oraz; b) opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym; 6) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z tym że w przypadku cudzoziemców ich pobyt jest legalny; 7) zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym: a) rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego, b) właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań, c) wypoczynku i organizacji czasu wolnego. Pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo (art. 42 ust. 2 u.w.r.). Stosownie zaś do art. 42 ust. 7 u.w.r. okoliczności, o których mowa w ust. 1-3, ustala się na podstawie przeprowadzonej przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej.
Zgodnie z art. 43 u.w.r. kandydat do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka może odbyć szkolenie, o którym mowa w art. 44 ust. 1, po otrzymaniu od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej wstępnej akceptacji dokonanej na podstawie oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2.
W myśl natomiast art. 44 ust. 1 u.w.r. kandydaci do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej lub prowadzonego przez ośrodek adopcyjny.
Istota powyższego unormowania sprowadza się do tego, że kandydat do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka obowiązany jest posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej lub prowadzonego przez ośrodek adopcyjny, które z kolei może zostać odbyte przez kandydata dopiero po otrzymaniu od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej tzw. wstępnej akceptacji do odbycia takiego szkolenia. Innymi słowy "wstępna akceptacja" do odbycia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, o jakiej mowa w art. 43 u.w.r., stanowi – acz nie wystarczający - ale konieczny warunek dopuszczenia kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Szkolenie to ma bowiem charakter obligatoryjny, warunkujący w przyszłości możliwość pełnienia opisanych wyżej funkcji.
Z art. 43 u.w.r. wynika, że skierowanie kandydata do odbycia omawianego szkolenia uwarunkowane zostało wyrażoną przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej akceptacją kandydata po stwierdzeniu spełnienia przez niego wymogów określonych w art. 42 ust. 1 i ust. 2 u.w.r., a więc m.in. spełnienia wymogu polegającego na zagwarantowaniu należytego sprawowania przez kandydata pieczy zastępczej (art. 42 ust. 1 pkt 1 u.w.r.) czy też bycia zdolnym – tak pod względem stanu zdrowia, jak również z uwagi na posiadane predyspozycje i motywacje do pełnienia funkcji rodziny zastępczej - do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem (art. 42 ust. 1 pkt 5 u.w.r.). W tym ostatnim przypadku ustawodawca potwierdzenie wskazanych zdolności ("psycho-zdrowotnych") do sprawowania opieki nad dzieckiem powierzył w istocie wyraźnie wskazanym i wyspecjalizowanym podmiotom, tj. lekarzom i psychologom, wyposażonym w fachową wiedzę medyczną i psychologiczną, konieczną dla przeprowadzenia oceny zdolności kandydata we wskazanych aspektach do pełnienia przez niego funkcji rodzica zastępczego i zobowiązał jednocześnie te podmioty do przedstawienia swojego stanowiska w omawianej materii odpowiednio w wydanym "zaświadczeniu lekarskim o stanie zdrowia" oraz sporządzonej "opinii o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej".
W rozpoznawanej sprawie zostały sporządzone dwie odrębne opinie psychologiczne w powyższym zakresie, dotyczące dwu kandydatów do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej, tj. M.S. (opinia nr (...) z dnia 10 września 2019 r.), jak również – wbrew zarzutowi postawionemu w skardze – F.S. (opinia nr (...) z dnia 10 września 2019 r.). W obu tych opiniach psychologicznych sporządzający je – w oparciu o przeprowadzone badanie psychologiczne w zakresie dotyczącym takich aspektów jak: Ocena motywacji, Małżeństwo i rodzina, Kompetencje wychowawcze, Radzenie sobie ze stresem oraz Osobowość – przedstawili swoje stanowisko, kwestionujące wobec każdego z kandydatów z osobna posiadanie odpowiednich (wystarczających) motywacji i predyspozycji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej.
We wnioskach ogólnych opinii nr (...) uzasadniających stanowisko wyrażone w stosunku do M.S. wskazano, że "nie posiada odpowiednich motywacji i predyspozycji do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej. Jej motywacją jest chęć zatrzymania dziecka w rodzinie, bez względu na jego dobro. Badana nie posiada odpowiednich wzorców rodzicielskich i przekonań, które wykluczyłyby możliwość stosowania przez nią przemocy fizycznej wobec dziecka. Jej kompetencje wychowawcze nie są wystarczające, odpowiedzialność za rozwój dziecka zdaje się przypisywać szkole a nie rodzinie. Ponadto wykazuje ona wysoką skłonność do niedostrzegania zaistniałych problemów".
Z kolei we wnioskach ogólnych opinii nr (...) uzasadniających stanowisko wyrażone w stosunku do F.S. wskazano, że "uzyskane wyniki kwestionariuszowe wykazują jego sztywność postępowania jako rodzica. Prawdopodobnie w swoim zachowaniu postępuje on według wyniesionych z domu wzorców wychowania bazujących na tym, że to opiekun zawsze ma rację. Ponadto uzyskane informacje z wywiadu psychologicznego wskazują na pomijanie aspektów emocjonalnych w procesie wychowawczym. Badany skupiał się na zapewnieniu podstawowych potrzeb dziecka. Jego słowa dotyczące przybierania na wadze małoletniej J. mogą wskazywać na tendencje do przekarmiania dziewczynki, co negatywnie wpływa na zdrowie i samopoczucie dziecka".
W ocenie Sądu przedmiotowe opinie, będące dowodem na to, co zostało w nich stwierdzone przez osoby legitymujące się fachową wiedzą z psychologii, mogły stanowić uzasadnioną podstawę do podjęcia przez organ w rozpoznawanej sprawie zaskarżonej czynności, natomiast do skutecznego zakwestionowania prawidłowości ich sporządzenia nie może prowadzić jedynie polemika skarżących ze stanowiskiem w nich zaprezentowanym.
Podkreślenia wymaga, że prawidłowo sporządzona opinia (biegłego) ze swej istoty powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej i wynikać z niej powinno czym kierował się specjalista, wskazując określone tezy, i z jakich materiałów źródłowych i opracowań korzystał (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 226/08, LEX nr 510368). W doktrynie przyjmuje się, że merytoryczna zawartość opinii, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b/ u.w.r. została w nim określona w sposób pełny. Ustawodawca uznał bowiem, że musi ona zawierać wskazania odnośnie do posiadania predyspozycji i motywacji do sprawowania funkcji w ramach pieczy zastępczej. Ten zakres opinii nie został unormowany, a tym samym ustawodawca przerzucił na wystawiającego opinię psychologa odpowiedzialność za jej treść. Można jedynie zauważyć, że zgodnie z treścią analizowanego przepisu opinia ta musi być pozytywna, bowiem za takim stanowiskiem przemawia to, że ma ona potwierdzać posiadanie predyspozycji, a zatem z jej treści musi wynikać zdolność danej osoby do sprawowania tej funkcji, jak również opinia musi wypowiadać się w sposób pozytywny co do motywacji, którą kieruje się dana osoba (zob. LEX/el – komentarz do art. 42 u.w.r., [w:] S. Nitecki, A. Wilk, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, Wolters Kluwer 2016).
W ocenie Sądu znajdujące się w aktach sprawy opinie wypełniają powyższe wymogi. Obie opinie są negatywne, a wyrażona w nich konkluzja o braku posiadania przez badanych kandydatów motywacji i predyspozycji do pełnienia przez nich funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, została w sposób należyty (logiczny) uzasadniona w treści każdej z omawianych opinii. W opiniach tych określono - istotne z punktu widzenia ocenianej u kandydatów zdolności (tj. posiadania przez nich predyspozycji i motywacji do bycia rodziną zastępczą) - badane obszary problemowe, wskazano zastosowaną metodę badania kandydata w danym obszarze, wynik tego badania oraz dokonaną przez oceniającego interpretację uzyskanego wyniku przez pryzmat posiadanej wiedzy specjalistycznej z zakresu psychologii.
W ocenie Sądu zasadnym w rozpoznawanej sprawie było więc przyjęcie przez organ, sporządzonych wobec M. i F. S., opinii psychologicznych (wyrażonego w nich stanowiska) za wiarygodny dowód w sprawie wypełnienia przez kandydatów wymogu określonego w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b/ u.w.r.
W odniesieniu do podnoszonych w skardze zarzutów wewnętrznej sprzeczności opinii dotyczącej M.S. należy zgodzić się ze stanowiskiem organu zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, że opiniująca - pomimo dostrzegania podstawowych motywacji, które kierują wnioskodawczynią - zauważyła również te aspekty, które mogą być niepokojące i czynić motywację kandydatki nieodpowiednią. W treści opinii zatem zawarte są zarówno pozytywne aspekty wnioskodawczyni, jak i te budzące niepokój i zastrzeżenia, co może wytwarzać u odbiorcy poczucie, że opinia zawiera sprzeczności, choć taką nie jest.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, brak jest więc możliwości uznania, że organ podejmując zaskarżoną czynność i stwierdzając brak wstępnej akceptacji skarżących do udziału w szkoleniu dla kandydatów na rodzinę zastępczą niezawodową, dopuścił się naruszenia przywołanych w skardze przepisów, a w szczególności art. 43 w zw. z art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b/ u.w.r.
W odniesieniu do zarzutu błędnego wskazania art. 44 u.w.r., jako podstawy rozstrzygnięcia, należy zgodzić się z tym zarzutem wskazując, że adekwatnym do omawianego przypadku przepisem przywołanym przez organ w uzasadnieniu pisma informującego skarżący
ch o treści podjętej czynności w niniejszej sprawie, winien być art. 43 u.w.r., jednakże uchybienie to nie ma wpływu na prawidłowość zaskarżonej czynności.
Nietrafny – co zostało już powyżej zasygnalizowane - okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 42 ust. 7 u.w.r. poprzez zaniechanie przeprowadzenia analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej w stosunku do F.S., a w szczególności niesporządzenia wobec jego osoby opinii, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b/ u.w.r.
Mając powyższe na uwadze Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI