III SA/Gd 198/24

III SA/Gd 198/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Janina Guść
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7 i art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 622
art. 99, art. 101 i art. 136
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Asystent sędziego Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2024 r. nr SKO Gd/3069/23 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 8 marca 2023 r. nr O-K.5430.2.1.11.2023, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego M. G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 marca 2023 r., nr O-K.5430.2.1.11.2023 Prezydent Miasta Sopotu zatrzymał M. G. prawo jazdy kategorii AM, B1, B nr [...], druk nr [...], wydane dnia 20 marca 2020 r. przez Prezydenta Miasta Sopotu, do czasu ustania przyczyny zatrzymania - przedłożenia orzeczenia psychologicznego stwierdzającego istnienie lub brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał, że powyższe rozstrzygnięcie wydaje na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.), zwanej dalej: "u.k.p." lub "ustawą o kierujących pojazdami" oraz art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.",
Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. decyzji został też nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pismem z dnia 24 listopada 2022 r., Prezydent Miasta Sopotu poinformował M. G. o obowiązku poddania się badaniu psychologicznemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W piśmie wskazano, że osoba, która musi poddać się badaniu psychologicznemu jest zobowiązana do przedstawienia staroście orzeczenia psychologicznego w terminie miesiąca od dnia doręczenia informacji.
Organ zaznaczył w tym miejscu, że M. G. nie przedstawił w wymaganym terminie orzeczenia psychologicznego, który upłynął dnia 6 grudnia 2022 r. Tym samym zawiadomieniem z dnia 15 lutego 2023 r. M. G. został poinformowany o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy oraz o możliwości złożenia wyjaśnień, dowodów lub innych materiałów w powyższej sprawie, jak również o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. M. G. nie skorzystał z przysługującego mu prawa.
Końcowo organ wskazał w uzasadnieniu, że w tym stanie faktycznym i prawnym orzekł jak w sentencji, podkreślając, że kompetencja Prezydenta Miasta Sopotu do wydania niniejszej decyzji wynika z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku osoby posiadającej prawo jazdy, która nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.
W złożonym odwołaniu M. G. wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., ponieważ nie posiada już wskazanych we wniosku organu Policji 24 punktów karnych, które powinny być usunięte z uwagi na upływ czasu.
W wyniku rozpoznania odwołania M. G., zaskarżoną decyzją
z dnia 21 lutego 2024 r., nr SKO Gd/3069/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy opisaną decyzję Prezydenta Miasta Sopotu.
Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał
na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) w związku z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a i art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał stan faktyczny
sprawy po czym wskazał, że zgodnie z art. 136 ustawy o kierujących pojazdami w przypadku, gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego (...) stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. Organ odwoławczy ocenił, że z powyższego wynika, że materialnoprawną podstawę do wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenia kwalifikacji stanowi rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488) oraz ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 978).
W dalszej części uzasadnienia wskazano, że skarżący w okresie od 28 marca 2017 r. do 15 lutego 2018 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, które skutkowały otrzymaniem 30 punktów karnych, w tym 10 do uprawomocnienia się wyroku (30 września 2019 r.) w postaci tymczasowego wpisu.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującym art. 130 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty.
Dane o naruszeniach są przekazywane do centralnej ewidencji kierowców, której administratorem jest Komendant Wojewódzki Policji. Wobec tego jedynie Komendant Wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do ww. ewidencji, a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności.
Jak wynika z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku, skarżący w okresie od 28 marca 2017 r. do 15 lutego 2018 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego skutkujące przypisaniem mu łącznie 30 punktów. Strona tych ustaleń w żaden sposób nie podważyła, albowiem nie wykazała, aby którykolwiek wpis do ewidencji, wskazany przez KWP we wniosku, został z niej usunięty lub nie istniał. W świetle przepisów stanowiących podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji, nie ma znaczenia data sporządzenia lub też doręczenia organowi wniosku komendanta Policji.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b u.k.p., badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega kierujący pojazdem silnikowym, jeżeli przekroczy liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego.
Organ ogólnie wskazując na art. 99 u.k.p. stwierdził, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a decyzja ta wydawana jest z urzędu na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego.
Z przytoczonych przepisów w ocenie organu wynika więc, że przekroczenie przez osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego wiąże się z obowiązkiem skierowania takiej osoby na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Prezydent Miasta Sopotu był związany wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku i kierując stronę na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie mógł badać podstawy faktycznej wniosku, tj. tego, czy prawidłowo przypisano mu 30 punktów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego - gdyż nie ma on uprawnień kontrolnych w stosunku do Policji i nie może kwestionować zasadności wpisów w tej ewidencji. Kolegium podkreśliło, że organ orzekający rozpoznając wniosek organu kontroli ruchu drogowego o skierowanie na badania psychologiczne powinien koncentrować się jedynie na ustaleniu formalnej dopuszczalności tego wniosku. Organy administracji, takie jak Prezydent Miasta, czy SKO, nie są właściwe do to tego, aby weryfikować poprawność wpisów zawartych w ewidencji oraz orzekać wbrew jej treści. Ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Komendant Wojewódzki Policji i organ ten dokonuje wpisów do ewidencji, przy czym wpisy ostateczne są dokonywane na podstawie prawomocnych wyroków, mandatów i orzeczeń, które tylko w odrębnym postępowaniu mogą zostać uchylone, starosta (prezydent miasta, burmistrz) kierując na badania jest związany wnioskiem w tym sensie, że nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych ani też badania, czy kierowca, którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się wykroczenia drogowego.
Biorąc pod uwagę przytoczone przepisy zachodziła zdaniem organu odwoławczego konieczność skierowania odwołującego się na badanie psychologiczne.
Podkreślono, że zgodnie z przepisem art. 101 ust 2 u.k.p., osoba skierowana na badanie, jest obowiązana do poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Ponieważ strona nie przedstawiła wymaganego orzeczenia w określonym terminie, dlatego Prezydent Miasta Sopotu, działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 u.k.p., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania M. G. prawa jazdy. W wyniku postępowania wydana została decyzja administracyjna o zatrzymaniu prawa jazdy.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że według obowiązujących przepisów i orzecznictwa, nałożenie i odnotowanie w stosownej ewidencji punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie stanowi kary, ani środka karnego w rozumieniu kodeksu wykroczeń, gdyż te zostały wyszczególnione w odpowiednio art. 18 i art. 28 § 1 k.w. Zatem art. 45 § 3 k.w. nie może znaleźć w tym przypadku wprost zastosowania.
W skardze złożonej na decyzję organu odwoławczego reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika M. G. wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.
Skarżący zarzucił decyzji art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 154 k.p.a. w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw w zw. z przepisem art. 45 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń.
Skarżący zaprzeczył, aby spełnione zostały w stosunku do jego osoby przesłanki z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. skierowania na obowiązkowe badanie psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego.
Skarżący wyjaśnił, że nie posiada wspomnianych w decyzji 24 punktów karnych, a to ze względu na treść przepisu art. 17 ust. 2 ustawy zmieniającej: "Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 2 lat od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia wydanego w sprawie o naruszenie".
Podkreślono, że skarżący istotnie dopuścił się czterech różnych wykroczeń w ruchu drogowym w okresie od 28 marca 2017 r. do 15 lutego 2018 r.. Wszystkie zapisane na koncie skarżącego punkty karne winny jednak zostać usunięte, a co za tym idzie skarżący nie spełnia przesłanek do skierowania go na obowiązkowe badania psychologiczne, a organ nie mógł wydać decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Ponadto wskazano, że skarżący na etapie rozpoznawania sprawy przez organy administracyjne zgłaszał zarzut przedawnienia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 45 Kodeksu wykroczeń: ,,§ 1. Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. § 2. W razie uchylenia prawomocnego rozstrzygnięcia, przedawnienie biegnie od daty uchylenia rozstrzygnięcia. § 2a. W wypadku wszczęcia postępowania mediacyjnego czasu jego trwania nie wlicza się do okresu przedawnienia. § 3. Orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata." W tym kontekście skarżący podkreślił, że skoro wykroczenie, które jest źródłem powstania punktów karnych uległo przedawnieniu, mandat karny orzeczony za dane wykroczenie również uległ przedawnieniu, to niekonstytucyjnym, a na pewno niesprawiedliwym byłoby stanowisko, które faktycznie uniemożliwia aktualizacji instytucji przedawnienia w stosunku do orzeczonych za dane wykroczenia drogowe punktów karnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi.
Kolegium stanęło na stanowisku, że wydana decyzja jest prawidłowa, nie może być więc mowy o naruszeniu przez organ odwoławczy przepisów prawa tak procesowego jak i materialnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 odpowiednio lit a, b i c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z zasadniczo innych względów, niż w niej wskazane.
Przedmiotem oceny Sądu skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2024 r., utrzymującą w mocy, jako prawidłową, decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 8 marca 2023 r. orzekającą o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy z uwagi na nieprzedłożenie orzeczenia psychologicznego w wymaganym terminie, gdzie obowiązek poddania się badaniu psychologicznemu organy wiążą z przekroczeniem limitu 24 punktów karnych. W przedmiotowej sprawie wskazano, że skarżący został pismem z listopada 2022 r. powiadomiony o obowiązku podania się badaniu psychologicznemu w związku przekroczeniem liczby 24 punktów karnych
Stanowiska stron tej sprawy przedstawiają się następująco.
Jako podstawę prawną wydania decyzji organ I instancji wskazał art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania decyzji, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku osoby posiadającej prawa jazdy, która nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w tym zakresie. W decyzji podkreślono, że termin do przedstawienia orzeczenia psychologicznego wynosi miesiąc od dnia doręczenia informacji o potrzebie odbycia badania psychologicznego. Wskazany termin 1 miesiąca oparto na art. 101 ust. 2 pkt 1 u.k.p., który w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji stanowił, m.in. że osoba obowiązana do odbycia badań, o których mowa w art. 98a ust. 1 pkt 1 lub ust. 2 (to jest z mocy prawa obowiązana m.in. do poddania się badaniu psychologicznemu w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a więc wobec której nie wydaje się decyzji o skierowaniu na te badania) ma termin miesiąca od dnia doręczenia jej informacji o obowiązku odbycia tych badań na doręczenie staroście odpowiedniego orzeczenia psychologicznego.
W zakresie ustaleń faktycznych wskazano, że pismem z dnia 24 listopada 2022 r. M. G. został poinformowany przez organ I instancji o obowiązku podania się badaniu psychologicznemu w związku przekroczeniem liczby 24 punktów i w wymaganym terminie - który w ocenie organu I instancji upłynął w dniu 6 grudnia 2022 r. - nie przedstawił orzeczenia psychologicznego.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, jako podstawę wydania decyzji wskazał inny przepis niż Prezydent Miasta Sopotu, to jest art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b u.k.p. wskazując na tekst jednolity tej ustawy z 2021 r., to jest Dz.U. z 2021 r., pozycja 1212.
Organ odwoławczy dostrzegł, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 136 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z powołanym przepisem w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji (t.j. Dz.U z 2023, poz. 622 ze zm.) "w przypadku gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w ewidencji, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328 oraz z 2022 r. poz. 1002 i 1715)".
Z zastosowania art. 136 ustawy o kierujących pojazdami, organ odwoławczy wyciągnął wniosek, że w jego ocenie podstawę prawną do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. (wydane na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym) oraz jednocześnie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Następnie organ odwoławczy bez bliższego sprecyzowania do jakiej treści przepisów się odnosi (to jest w jakim brzmieniu) wskazał, że z art. 99 u.k.p. wynika, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów karnych oraz, że zgodnie z art. 101 ust. 2 u.k.p. osoba skierowana na badanie jest obowiązana do poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Zatem organ odwoławczy ocenił, ze skoro skarżący nie przedstawił wymaganego orzeczenia w określonym terminie, to można wydać decyzję z art. 102 ust. 1 pkt 3 u.k.p. o zatrzymaniu prawa jazdy.
Organ wskazał też, że przy rozpoznaniu wniosku organu Policji o skierowanie na badania psychologiczne nie jest już badana prawidłowość, ani zasadność przypisana punktów karnych i taką kompetencję do weryfikacji punktów posiada jedynie Komendant Wojewódzki Policji.
Zarzuty skargi koncentrują się natomiast na wskazaniu, że w sprawie doszło do naruszenia art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. W ocenie strony skarżącej nie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w powołanym przepisie, czyli decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w związku z nieprzedłożeniem w terminie orzeczenia z badań psychologicznych, będących skutkiem przekroczenia limitu 24 punktów karnych. Skarżący kwestionuje, aby posiadał wskazane we wniosku Wojewódzkiego Komendanta Policji w Gdańsku punkty karne, z uwagi na czas jaki upłynął od popełnienia wykroczeń, których się dopuścił. Wskazuje, że punkty powinny być usunięte z uwagi na upływ czasu i jednocześnie równolegle wywodzi, że doszło w jego ocenie do przedawnienia karalności i wykonania kary, jeżeli chodzi o wykroczenia, które popełnił w latach 2017 i 2018.
Mając na uwadze powyższe, co zostanie szczegółowo wyjaśnione poniżej, Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami., które miało istotny wpływ na wynik tej sprawy.
Na uwzględnienie skargi, nie miały natomiast wpływu podniesione w skardze zarzuty, ocenione przez Sąd - tak w zakresie podnoszonej przez skarżącego konieczności usunięcia punktów karnych, jak i przedawnienia karalności wykroczeń – za nieuzasadnione i nieadekwatne.
Sąd wskazuje, że w postępowaniach dotyczących kierowców, w zakresie skierowania na badania psychologiczne, czy zatrzymania prawa jazdy (również jako konsekwencji nieprzedłożenia orzeczenia psychologicznego) nie bada się zasadności dokonania wpisów punktów karnych. Przedmiotowa sprawa jest zatem sprawą odrębną od spraw dotyczących prawidłowości wpisu ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.
Kierowca zainteresowany wykreśleniem wpisów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji o podjęcie w tym zakresie stosownego działania, a następnie podjęte w takiej sprawie czynności materialno - techniczne organu poddać kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie może natomiast skutecznie, w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy, czy wcześniej sprawy skierowania na badania psychologiczne kwestionować przypisanej mu ilości punktów karnych.
Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie stoi jednocześnie na stanowisku, że okoliczność upływu znacznego okresu czasu od popełnienia czynów stanowiących podstawę przypisania punktów karnych, w świetle przepisów obowiązującego prawa, pozostaje bez wpływu na obowiązek wydania przez organ decyzji o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne, skierowaniu na kontrolne badanie kwalifikacji czy decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
W tym zakresie zarzuty odwołania zostały przez organ odwoławczy ocenione prawidłowo.
Natomiast znaczny okres czasu, jaki upłynął w tej sprawie od chwili popełnienia wykroczeń przez skarżącego (których popełnienia skarżący też nie kwestionuje, a których aktualność potwierdza wniosek Wojewódzkiego Komendanta Policji w Gdańsku) powodował konieczność ustalenia stanu prawnego sprawy przy zastosowaniu art. 136 ustawy o kierujących pojazdami. Z tego obowiązku organy nie wywiązały się w sprawie. Ogólne lub nieprecyzyjne (bez wskazania konkretnego brzmienia i czasu którego dotyczy) odwołanie się do ustawy o kierujących pojazdami jest w tym zakresie niewystarczające, uwzględniając, że wobec skarżącego w istocie zastosowano procedury obowiązujące w chwili wydania decyzji przez organ I instancji, bez należytej refleksji, czy w chwili popełnienia wykroczenia, które spowodowało przekroczenie limitu punktów, obowiązywały tożsame regulacje i tożsame procedury oraz czy regulacje w tym zakresie wyczerpywały przepisy ustawy o kierujących pojazdami.
W tym zakresie Sąd uwzględnił, że wykroczenia, o których mowa we wniosku Wojewódzkiego Komendanta Policji w Gdańsku z listopada 2022 r. o poinformowaniu o badaniu psychologicznym (wniosek skierowany do Urzędu Miejskiego w Sopocie) obejmowały 4 wykroczenia popełnione w okresie od 28 marca 2017 r. do 15 lutego 2018 r., za które łącznie przypisano skarżącemu liczbę 30 punktów karnych. We wniosku tym wskazano, że w związku z otrzymaniem przez skarżącego łącznie 30 punktów organ Policji wnioskował o wysłanie do skarżącego informacji o obowiązku poddania się - z mocy prawa - badaniu psychologicznemu.
Okoliczność ta ma znacznie, ponieważ przedmiotowa sprawa była prowadzona w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy jako konsekwencji nieprzedłożenia orzeczenia psychologicznego, gdzie potrzebę odbycia badań psychologicznych wiązano z przekroczeniem limitu punktów karnych przez kierowcę. W ocenie Sądu, z art.136 ustawy o kierujących pojazdami wynika zatem, że w tego rodzaju sprawie, niewątpliwie także należało zastosować procedurę, jak i skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. Zadaniem organów było zatem w pierwszej kolejności ustalić jakie konsekwencje prawne i jaka procedura wiązała się w latach 2017 i 2018 z przekroczeniem limitu punktów karnych w kontekście zatrzymania prawo jazdy.
Sąd uwzględnił zatem, że organy powinny zbadać czy zaistniały przesłanki zatrzymania prawo jazdy według stanu prawnego obowiązującego chwili przekroczenia limitu punktów karnych.
Organ I instancji badał przesłanki zatrzymania prawa jazdy stosując przepisy ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania przez niego decyzji. W decyzji organu II instancji doszło natomiast do pomieszania treści przepisów obowiązujących w różnych okresach czasu, w sposób uniemożlwiający w istocie ustalenie przez Sąd, w oparciu o jaką konkretnie podstawę prawną, to jest w jakim brzmieniu i z jakiego okresu czasu, organ orzekał w sprawie.
Dostrzeć należy że treść art. 99 i art. 101 ustawy o kierujących pojazdami podlegała istotnym zmianom na przestrzeni czasu. Obowiązujące w 2017 i 2018 artykuły o wskazanej numeracji miały inną treść, niż w chwili orzekania przez organy. Zmiany te stanowią konsekwencję m.in. tego, że zaprzestano procedury wydawania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem limitu 24 punktów karnych, gdzie obecnie jedynie zawiadamia się pismem informacyjnym o obowiązku poddania się takim badaniom, który to obowiązek wynika z mocy samego prawa.
Niezmiennie, co wynika z treści art. 102 ust. 3 lit b u.k.p., który nie uległ w tym zakresie zmianie od 2017 r., nieprzedstawienie orzeczenia o badaniach psychologicznych w wymaganym terminie skutkuje zatrzymaniem prawo jazdy. Co istotne, różny jest jednak termin, w którym takie badanie należało przedstawiać oraz inna procedura skutkująca ostatecznie zatrzymaniem prawa jazdy. Inne są zatem, w zależności od sprawy, konieczne do ustalenia istotne okoliczności faktyczne prowadzące do zastosowania wskazanego przepisu.
W chwili orzekania przez organy, zgodnie z brzmieniem art. 101 ust. 2 pkt 1 u.k.p. wymagany termin przedstawienia orzeczenia o braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami wynosił miesiąc od otrzymania informacji o obowiązku poddania się badaniom psychologicznym. Natomiast stosownie do art. 101 ust. 2 w brzmieniu z 2017 i 2018 r. termin jednego miesiąca odnosił się do samego poddania się badaniu (termin liczony od doręczenia decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne – art. 102 ust. 2 pkt 1 u.k.p.), natomiast termin na przedstawienie odpowiedniego orzeczenia psychologicznego wynosił 3 miesiące (również liczony od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne – art. 102 ust. 2 pkt 2 u.k.p.). Obecnie, jak wskazano wyże, nie wydaje się też decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, a jedynie informuje o obowiązku poddaniu takim badaniom, gdzie z przepisów prawa wprost wynika obowiązek poddania się badaniom w przypadku przekroczenia limitu 24 punktów karnych, o czym mówi artykuł 98a u.k.p. Przepis ten, to jest art. 98a u.k.p. nie istniał w roku 2017 i 2018.
W tej sprawie wydanie decyzji I instancji bazowało wyłącznie na wskazaniu, że w terminie miesiąca od zawiadomienia o obowiązku poddaniu się badaniu psychologicznemu nie przedłożono orzeczenia (gdzie uznano też, że termin 1 miesiąca licząc od dnia doręczenia zawiadomienia z dnia 24 listopada 2022 r., upłynął dnia 6 grudnia 2022 r.). W sprawie zastosowano zatem wobec skarżącego procedury wynikające z brzmienia przepisów z chwili orzekania przez organ, bez zastosowania przepisu intertemporalnego, to jest art. 136 u.k.p.
W decyzji II instancji akcentowano już natomiast, że termin miesiąca dotyczy czasu, w jakim należy poddać się badaniom licząc od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na badania i dalej wskazywano, że skarżący nie przedstawił orzeczenia w wymaganym terminie, nie wskazując już jednak jaki zadaniem organu termin obowiązywał skarżącego i kiedy upłynął.
Organ II instancji, akcentował natomiast, że z art. 99 u.k.p. wynika, że decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne wydaje się w związku z przekroczeniem limitu 24 punktów. Organ II instancji nie wskazał przy tym w sposób niebudzący wątpliwości do jakiego brzmienia przepisu (z jakiego czasu) się odnosił i pominął, do jakiej dalszej jednostki redakcyjnej przepisu się odwołuje. Niewątpliwie w chwili orzekania przez organ odwoławczy w treści art. 99 u.k.p. nie było już zapisu o wskazanej treści. Sąd nie kwestionuje, że wcześniej istotnie obowiązywał art. 99 ust. 1 pkt 3 u.k.p., który wiązał wydanie decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne z przekroczeniem limitu 24 punktów karnych. Organ II instancji nie był jednak uprawniony do wskazywania, że w przedmiotowej sprawie upłynął termin na przedłożenie orzeczenia psychologicznego z tego względu, że skarżący miałby się poddać w ciągu miesiąca badaniu psychologicznemu od dnia doręczenia mu decyzji o skierowaniu na badania. W tej sprawie nie można było bowiem pominąć jej stanu faktycznego, to jest, że wobec skarżącego nie wydano decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne.
Jednocześnie, co w ocenie Sądu bardzo istotne, w sprawie całkowicie pominięto i nie rozważono, czy w chwili popełnienia przez skarżącego wykroczenia, które spowodowało przekroczenie limitu 24 punktów karnych obowiązywała już ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 poz. 541), która przewiduje bezpośrednią procedurę zatrzymania prawa jazdy w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Stosownie do art. 7 ust.5 cyt. ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Z tych względów Sąd ocenił, że doszło do istotnego naruszenia prawa materialnego w postaci art. 136 u.k.p. przez organy obu instancji. W sprawie nie ustalono bowiem, jakie procedury i konsekwencje prawne prawo wiązało z przekroczeniem limitu 24 punktów karnych w zakresie zatrzymania prawa jazdy, w chwili w której doszło do przekroczenia tego limitu przez skarżącego.
Sąd uznał ponadto, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7 i art. 77 k.p.a., ponieważ w istocie nie ustalono stanu faktycznego sprawy, to jest momentu (konkretnego dnia), w którym doszło do przekroczenia limitu 24 punktów. Wskazaną okoliczność należało jednoznacznie ustalić i się na nią powołać w celu prawidłowego (rzeczywistego) zastosowania art. 136 ustawy o kierujących pojazdami. Sąd dostrzega, że okoliczność ta wynika z akt sprawy, jednak pomimo tego nie stała się podstawą do zbadania, ani przez organ I instancji, ani przez organ II instancji, stanu prawnego, który by w tym czasie obowiązywał. Organy nie dokonały zatem w tym zakresie wnikliwego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie wskazały, kiedy w przypadku skarżącego doszło do popełnienia wykroczenia drogowego, które spowodowało przekroczenie limitu 24 punktów. Moment ten wyznaczyłby podstawę do ustalenia, jakie konkretnie przepisy prawa związane z przekroczeniem limitu punktów karnych - jak i szerzej - związane ze skierowaniem na badanie psychologiczne i zatrzymaniem prawa jazdy obowiązywały na ten konkretny dzień (dzień przekroczenia limitu).
Reasumując, w sytuacji otrzymania przez organ administracji od organu Policji wniosku o poinformowanie kierowcy o obowiązku poddania się badaniom psychologicznym w związku z przekroczeniem 24 punktów, gdy taki wniosek został skierowany do organu po znacznym upływie czasu od chwili popełniania przez kierowcę wykroczeń wskazanych we wniosku (za które w ewidencji przypisane są kierowcy wciąż aktualne punkty), prawidłowo stosując art. 136 ustawy o kierujących pojazdami, należało jednoznacznie ustalić, jakie konsekwencje prawne miało w określonym czasie - który to czas również należało precyzyjnie oznaczyć - przekroczenie 24 punktów karnych przez kierowcę. Tego rodzaju konieczne ustalenia nie wynikają, ani z decyzji organu I instancji, ani z zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Nie można zatem uznać, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku konwalidowało błędy decyzji organu I instancji. Pomimo dostrzeżenia, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 136 ustawy o kierujących pojazdami, w ocenie Sądu nie został on faktycznie zastosowany również przez organ odwoławczy, w tym nie ustalono okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia treści wskazanego przepisu. Wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wymagało ustalenia, czy w stanie faktycznym tej konkretnej sprawy zaistniały przesłanki zatrzymania prawa jazdy, jakie prawo przewidywało w chwili popełnienia przez skarżącego wykroczenia, powodującego przekroczenie limitu 24 punktów karnych. Jeżeli organ uznawał, że dla skarżącego rozpoczął bieg terminu do przedłożenia orzeczenia psychologicznego, tego rodzaju ustalenie powinno być powiązane ze wskazaniem kiedy termin rozpoczął swój bieg i w związku z jakim zdarzeniem oraz kiedy upływał. Brak powyższych ustaleń faktycznych w istocie uniemożliwia pełną kontrolę zaskarżonej decyzji przez Sąd.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdził, że decyzje obu instancji zapadły z naruszeniem przepisu prawa materialnego w postaci art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, mającym wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów proceduralnych w postaci art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a
Wskazania co do dalszego postępowania, wynikają z powyższych rozważań, uwzględniając dokonaną przez Sąd wykładnię art. 136 ustawy o kierujących pojazdami.
W związku ze skierowanym do Prezydenta Miasta Sopotu wnioskiem organu Policji z listopada 2022 r., konieczne jest jednoznaczne ustalenie w oparciu o przesłanki wynikające z art. 136 ustawy o kierujących pojazdami stanu faktycznego i stanu prawnego przedmiotowej sprawy.