III SA/Gd 193/17

III SA/Gd 193/17 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2017-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Jacek Hyla /przewodniczący/
Jolanta Sudoł /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 1666
art. 235(1), art. 237 par. 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
par. 8 ust. 1, par. 6 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Sentencja
Dnia 31 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 29 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 grudnia 2016 roku, nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 października 2016 roku, nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka u H. L..
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia 23 marca 2016 roku, nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia 29 stycznia 2016 roku, którą stwierdzono u H. L. chorobę zawodową - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 r., poz. 1367).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że uchylenie decyzji organu I instancji wynikało z konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w szczególności
o informacje dotyczące sytuacji zawodowej H. L. w latach 1994-2008
i obecnie, wyjaśnienia czy na stanowisku suwnicowej w [...] S.A. wykonywała czynności nadmiernie obciążające kończyny górne w obrębie nadgarstków, a także konieczności dokonania oceny warunków pracy na stanowisku introligatora ręcznego bezpośrednio u pracodawcy – [...] Sp. z o.o. w G..
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności orzeczenie lekarskie z dnia 7 grudnia 2015 roku, opinię uzupełniającą z dnia 5 lipca 2016 roku oraz kartę oceny narażenia zawodowego, wydał decyzję z dnia 18 października 2016 roku, nr [...] i stwierdził u H. L. chorobę zawodową - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka.
Firma [...] Sp. z o.o. w G. wniosła od powyższej decyzji odwołanie zarzucając m.in. błędne stwierdzenie choroby zawodowej u strony wynikające z braku rzetelnego ustalenia wpływu niedoczynności tarczycy, jako pozazawodowego czynnika, na rozwój zespołu cieśni nadgarstka. Zarzucono też nieprawidłowe, nie mające oparcia w materiale dowodowym, uznanie narażenia H. L. na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków w latach 2013-2015 oraz nierzetelne ustalenia, gdzie i w jakim charakterze strona pracowała w okresie od 1994 roku do 2008 roku oraz czy podczas zatrudnienia w [...] nie wykonywała czynności nadmiernie obciążających kończyny górne w okolicach nadgarstków.
Decyzją z dnia 29 grudnia 2016 roku, nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2015 r., poz. 1412 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji prowadząc ponownie postępowanie uzupełnił materiał dowodowy w zakresie wskazanym w decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 marca 2016 roku.
Ustalono, że H. L. pracowała w latach 1985-1986 w [...] w T. (zakład zlikwidowany) na stanowisku pracownika produkcji ogrodniczej, a następnie w latach 1986-1990 w [...] S.A. w G. na stanowiskach: operator suwnic i operator urządzeń dźwigowych. Od października 1989 roku do października 1990 roku H. L. była zatrudniona jako suwnicowa w [...] Sp. z o.o. (zakład zlikwidowany), a od 1991 roku do 1994 roku jako operator w [...] (zakład zlikwidowany). W latach 1994-2008, 2010-2012, 2015 - 2016 H. L. pozostawała bezrobotna. W okresie od 2008 roku do 2010 roku strona prowadziła własną działalność gospodarczą – [...] H. L., związaną ze sprzedażą detaliczną artykułów używanych. Od września 2012 roku do stycznia 2013 roku H. L. na podstawie umowy o dzieło była zatrudniona za pośrednictwem "[...]" S.A. na terenie firmy [...] Sp. z o.o. w G., a od lutego 2013 roku do maja 2015 roku na stanowisku introligatora ręcznego w [...] Sp. z o.o. w G.. Obecnie H. L. zatrudniona jest na stanowisku opiekuna w [...] Sp. z o.o. w G..
Organ I instancji ustalił, że w trakcie pracy na stanowisku introligatora ręcznego w firmie [...] Sp. z o.o. H. L. wykonywała czynności obciążające nadmiernie kończyny górne w obrębie nadgarstków polegające m.in. na obsłudze sklejarko - składarek, ręcznych pracach przy stołach introligatorskich. Czynności te miały charakter monotypowy polegający na wielokrotnym zginaniu i prostowaniu szczególnie prawego nadgarstka, niejednokrotnie wymagały użycia siły obu rąk podczas odstawiania opakowania zbiorczego o większej wadze na paletę. W pozostałych zakładach pracy narażenie nie występowało, bądź brak jest danych o narażeniu w związku z faktem, że zakłady zostały zlikwidowane.
Organ odwoławczy za bezzasadne uznał zarzuty strony w kwestii nieprawidłowego ustalenia przebiegu zatrudnienia H. L. oraz uznania braku narażenia w trakcie zatrudnienia w [...] S.A. w G.. Wyjaśniono, że organ I instancji uzyskał powyższe informacje od H. L. i [...] S.A. w G.. Ponadto pracę w [...] S.A. w G. H. L. zakończyła w 1990 roku, a wystąpienie pierwszych udokumentowanych objawów nastąpiło w 2014 roku.
Dalej wskazano, że wydając orzeczenie o rozpoznaniu u H. L. choroby zawodowej oparto na informacjach dotyczących narażenia zawodowego przekazanych przez strony postępowania, lekarza profilaktyka, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G., dostarczoną dokumentację medyczną H. L. i konsultację neurologiczną przeprowadzoną w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G.. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że pierwsze objawy w postaci bólu i drętwienia nadgarstków wystąpiły w 2014 roku, a w 2015 roku badanie przewodnictwa nerwu pośrodkowego prawego wykazało neuropatię tego nerwu typową dla zespołu cieśni nadgarstka. Analiza czynności zawodowych wykonywanych na stanowisku introligatora ręcznego stwarzała warunki sprzyjające uciskowi nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka powodując ryzyko wywołania schorzenia.
Wyjaśniono ponadto, że w świetle aktualnej wiedzy medycznej zaburzenia hormonalne w przebiegu nadczynności lub niedoczynności tarczycy mogą stanowić pozazawodowe czynniki wystąpienia schorzenia, jednak stwierdzona u H. L. niedoczynność tarczycy nie miała wpływu na zainicjowanie zespołu cieśni nadgarstka. Mogła jedynie wpłynąć na wcześniejsze ujawnienie się choroby.
W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku [...] Sp. z o.o. w G. wniosła o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji.
Zarzucono naruszenie:
1. § 8 ust. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych, poprzez stwierdzenie choroby zawodowej bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w szczególności bez rzetelnego ustalenia:
̶ wpływu niedoczynności tarczycy determinującego zawodowe albo pozazawodowe pochodzenie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka;
̶ przebiegu zatrudnienia uczestniczki postępowania;
̶ narażenia w postaci sposobu wykonywania pracy nadmiernie obciążającego kończyny górne w obrębie nadgarstków w trakcie zatrudnienia przed rokiem 2013
u innych pracodawców;
2. art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowych ustaleń w zakresie narażenia zawodowego uczestniczki postępowania i błędne, niemające oparcia w materiale dowodowym uznanie, że w latach 2013 - 2015 uczestniczka postępowania wykonywała u skarżącego czynności obciążające nadmiernie kończyny górne
w obrębie nadgarstków a w konsekwencji przyjęcie istnienia z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy zawodowej uczestniczki postępowania (sposobem wykonywania pracy czy występowaniem czynników szkodliwych dla zdrowia) u skarżącej;
3. art. 77 §1 i art. 7 k.p.a., poprzez nierzetelne ustalenie, od kiedy uczestniczka postępowania cierpi na zespół cieśni nadgarstka;
4. art. 80 k.p.a., poprzez błędne, niemające oparcia w materiale dowodowym uznanie, że niedoczynność tarczycy u strony nie miała wpływu na powstanie zespołu cieśni nadgarstka prawego;
5. art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez nierzetelne ustalenie, gdzie, w jakim charakterze albo czy w ogóle uczestniczka postępowania pracowała w okresie od 1994 roku do 2008 roku i czy wykonywane przez nią obowiązki w tym okresie miały związek z powstaniem lub rozwojem zdiagnozowanej choroby - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka;
6. art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez nierzetelne a w konsekwencji nieprawdziwe ustalenie, że uczestniczka postępowania podczas zatrudnienia w [...] SA na stanowiskach operator suwnicy oraz operator urządzeń dźwigowych nie wykonywała czynności nadmiernie obciążających kończyny górne w obrębie nadgarstków;
7. art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez nierzetelne a w konsekwencji nieprawdziwe ustalenie, że uczestniczka postępowania podczas zatrudnienia w [...] Sp. z o.o. oraz zakładzie [...] na stanowiskach suwnicowa oraz operator nie wykonywała czynności nadmiernie obciążających kończyny górne w obrębie nadgarstków;
8. art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie tj.:
̶ zaniechanie zgromadzenia dokumentacji medycznej uczestniczki postępowania w zakresie leczenia niedoczynności tarczycy oraz zespołu cieśni nadgarstka;
̶ zaniechanie wystąpienia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych celem ustalenia prawdziwości twierdzeń pracownika w zakresie pozostawania bez pracy w latach 1994-2008, tj. przede wszystkim, czy i z jakiego tytułu odprowadzane były składki na ubezpieczenie społeczne.
W uzasadnieniu skarżąca twierdziła, że H. L. w latach 2013 - 2015 nie wykonywała czynności obciążających nadmiernie kończyny górne w obrębie nadgarstków. Nie potwierdza tego przeprowadzona u skarżącej ocena warunków pracy na stanowisku introligator ręczny. Zdaniem skarżącej do wystąpienia zawodowego zespołu cieśni nadgarstka nie wystarcza obciążenie stawów nadgarstkowych, ale wymagane jest ich przeciążenie, spowodowane wykonywaniem w trakcie całej zmiany roboczej lub przez znaczną jej część szybkich, wysoko powtarzalnych ruchów, obejmujących ruch maksymalnego zgięcia grzbietowego i dłoniowego, nasilanych przez współistniejące zgięcie promieniowe lub łokciowe w stawach nadgarstkowych i poprzez ucisk mechaniczny w okolicy nadgarstka, spowodowany przez siłę działania zgiętej w nadgarstku kończyny wbrew oporowi, któremu niekiedy towarzyszą drgania mechaniczne (wibracje).
W ocenie skarżącej czynności wykonywane przez H. L. miały zmienny w czasie charakter, dostosowany pod względem tempa do możliwości pracownika. Tymczasem rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka, jako choroby zawodowej, wymaga stwierdzenia, że sposób wykonywania pracy był dominującym czynnikiem w jego powstaniu. Na rozwój zespołu cieśni nadgarstka mają bowiem wpływ zarówno czynniki zawodowe, jak i pozazawodowe. Skarżąca twierdziła, że przyczynę zespołu cieśni nadgarstka mogą stanowić czynniki pozazawodowe, do których zalicza się m.in. zaburzenia hormonalne w przebiegu nadczynności lub niedoczynności tarczycy. Nie można zatem wykluczyć, że niedoczynność tarczycy u uczestniczki postępowania stanowiła przyczynę powstania u niej zespołu cieśni nadgarstka.
Zdaniem skarżącej w sprawie należało wystąpić do [...] Sp. z o.o. z wnioskiem o przedstawienie całej dokumentacji medycznej pracownika w zakresie leczenia niedoczynności tarczycy. Potem należało zasięgnąć specjalistycznej wiedzy biegłego lekarza z zakresu neurologii lub też innej wymaganej specjalizacji w przedmiocie wpływu przypadłości chorobowych pracownika na powstanie i rozwój zespołu cieśni w obrębie nadgarstka oraz ustalenie pochodzenia ww. schorzenia. Zarzucono też, że organy w sposób nierzetelny ustaliły, od kiedy uczestniczka postępowania cierpi na zespół cieśni nadgarstka. Nie ustalono też, dlaczego strona przez 14 lat nie podejmowała pracy, co zdaniem skarżącej mogło być spowodowane zdiagnozowaniem już wówczas zespołem cieśni nadgarstka czy niedoczynnością tarczycy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując,
że w sprawie materiał dowody nie budził zastrzeżeń. Dodano, że jednostki orzecznicze w zakresie chorób zawodowych nie są placówkami medycznymi prowadzącymi kompleksową diagnostykę i leczenie pacjentów oraz nie mają ustawowego obowiązku wyjaśniać pozazawodowych przyczyn rozpoznania schorzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej - "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarżąca firma [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. - obecnie [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w B. (dalej jako: "skarżąca spółka") zakwestionowała decyzję z dnia 29 grudnia 2016 roku ego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 18 października 2016 roku o stwierdzeniu choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka u H. L..
Skarga nie podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku - Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1666) za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Ustawodawca w art. 235¹ Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12).
Zatem na gruncie w/w przepisu nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia, a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie.
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała 30 czerwca 2009 roku rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869; dalej: "rozporządzenie").
Za chorobę zawodową uznaje się przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, tj. chorobę zawodową wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powyższego rozporządzenia.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.
Przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowi, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Należy zauważyć, że wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., sygn. akt I SA 1640/93).
Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., sygn. akt II SA 372/82).
Ponadto do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające subiektywne przekonanie strony o wpływie wykonywanej przez nią pracy na powstanie schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych, lecz konieczne jest również rozpoznanie choroby zawodowej, zgodnie z regułami zawartymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku przez lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne, zatrudnionego w jednej z uprawnionych jednostek orzeczniczych.
Lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników pracy na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi: wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami rozpoznawania chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.
We wniesionej skardze, nie wykazano, że wymienione standardy postępowania lekarza orzecznika nie zostały dochowane.
W niniejszej sprawie u H. L. stwierdzono chorobę zawodową w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.
Z akt sprawy bezspornie wynika, że w/w pracowała m.in. w latach 1986-1990 w [...] SA w G. (dalej również jako "Stocznia") na stanowisku operator suwnic i operator urządzeń dźwigowych. Od października 1989 roku do października 1990 roku H. L. była zatrudniona jako suwnicowa w [...] Sp. z o.o. (zakład zlikwidowany), a od 1991 roku do 1994 roku jako operator w [...] (zakład zlikwidowany). W latach 1994-2008, 2010-2012, 2015-2016 H. L. pozostawała bezrobotna. Od września 2012 roku do stycznia 2013 roku H. L. była zatrudniona w firmie [...] Sp. z o.o. w G., a od lutego 2013 roku do maja 2015 roku pracowała tam na stanowisku introligatora ręcznego.
Jak wynika z ustaleń organów obu instancji, pierwsze objawy w postaci bólu i drętwienia nadgarstków wystąpiły w 2014 roku, a w 2015 roku badanie przewodnictwa nerwu pośrodkowego prawego wykazało neuropatię tego nerwu typową dla zespołu cieśni nadgarstka. W trakcie pracy na stanowisku introligatora ręcznego w firmie [...] Sp. z o.o. H. L. wykonywała czynności obciążające nadmiernie kończyny górne w obrębie nadgarstków polegające m.in. na obsłudze sklejarko - składarek, ręcznych pracach przy stołach introligatorskich. Czynności te miały charakter monotypowy polegający na wielokrotnym zginaniu i prostowaniu szczególnie prawego nadgarstka. Niejednokrotnie wymagały użycia siły obu rąk podczas odstawiania opakowania zbiorczego o większej wadze na paletę. Zatem czynności te stwarzały warunki sprzyjające uciskowi nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka powodując ryzyko wywołania schorzenia. Ustalono też, że w pozostałych zakładach pracy narażenie nie występowało.
Analizując stan faktyczny sprawy, Sąd orzekający nie znalazł podstaw do jego zakwestionowana, podobnie jak i opinii jednostki orzeczniczej.
Zarówno z orzeczenia nr [...] z dnia 7 grudnia 2015 roku, jak i z orzeczenia uzupełniającego z dnia 5 lipca 2016 r. jednoznacznie wynika, że rozpoznano u H. L. chorobę zawodową w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wnioski w orzeczeniu uzupełniającym ustalono w oparciu o kartę oceny narażenia sporządzoną przez PPIS w G. i przez lekarza profilaktyka sprawującego opiekę nad pracownikami skarżącej firmy. Co więcej jednoznacznie stwierdzono też, że niedoczynność tarczycy zdiagnozowana u H. L. stanowiła czynnik pozazawodowy, który nie miał wpływu na zainicjowanie zespołu cieśni nadgarstka. Mógł natomiast wpłynąć na przebieg choroby, tj. na wcześniejsze jej ujawnienie.
Należy mieć na uwadze, że ocenę narażenia i ustalenie związku przyczynowo -skutkowego między narażeniem zawodowym a rozpoznanym schorzeniem, dokonuje lekarz orzecznik dysponujący wiedzą specjalistyczną, która pozwala na ocenę prawdopodobieństwa, że sposób wykonywania pracy lub środowisko pracy leżą u podstaw rozpoznanej jednostki chorobowej. Z oceny narażenia zawodowego jednoznacznie wynika, że H. L. w trakcie pracy zawodowej w skarżącej spółce wykonywała czynności o charakterze monotypowym, powtarzających się ruchów podczas pracy, w postaci zginania i prostowania nadgarstka, które to ruchy obciążały głównie rękę prawą i okresowo wymagały użycia siły tej ręki.
W/w orzeczenia lekarskie odpowiadają prawu, gdyż spełniają warunki formalne, zostały należycie i wyczerpująco uzasadnione, co znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wbrew twierdzeniu skarżącej spółki, orzeczenia lekarskie nie budzą wątpliwości, są jednoznaczne i konkretne, zawierają argumentację odpowiadającą zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu. Wobec tego Sąd orzekający nie znalazł podstaw do zakwestionowania tych orzeczeń i nie dopatrzył się uchybień w ustaleniach placówek medycznych.
Trzeba tu zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ orzekający nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.
Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.
Organy inspekcji sanitarnej są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i jeżeli nie dysponują przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącej kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (zob. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 i powołane w nim orzecznictwo).
Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest możliwe m.in. w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ inspekcji, ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ orzekający może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.
W niniejszej sprawie takiej potrzeby nie ma. Stanowisko lekarza orzecznika za każdym razem było jednoznaczne i nie budziło wątpliwości.
W kontekście powyższych uwag należy uwzględnić związanie organu opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają organy administracyjne, czy sądy. Zatem jeżeli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i daje możliwość odtworzenia toku rozumowania lekarza organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany.
We wniesionej skardze skarżąca spółka zarzucała organom przede wszystkim uchybienia polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, zakwestionowała rzetelność dokonanych ustaleń w sprawie, a także nie zgadzała się z oceną materiału dokonaną przez organy orzekające.
Należy w tym miejscu podkreślić, co wynika już z poczynionych na wstępie rozważań, że postępowanie w sprawie choroby zawodowej jest postępowaniem odmiennym od "zwykłego" postępowania administracyjnego, gdyż ustawodawca przewidział odrębny sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, które regulują przepisy w/w rozporządzenia. Przy czym, wystąpienie lub brak przesłanek pozwalających na stwierdzenie istnienia choroby zawodowej organy dokonują zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Trzeba też mieć na uwadze, że przedmiotem postępowania dowodowego powinny być tylko okoliczności istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Sądu, organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy w sprawie, który pozwalał na dokonanie prawidłowych ustaleń w sprawie, a w konsekwencji na rozpoznanie i stwierdzenie u H. L. choroby zawodowej. Kontrolowana decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, po uzupełnieniu przez organ I instancji materiału dowodowego w sprawie (zgodnie z otrzymanymi wytycznymi).
Warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i wykazanie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystarczy zatem samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją powodowały (zob. powołany powyżej wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r., w sprawie sygn. akt II SA/372/82).
Tak więc istotą przedmiotowego postępowania było ustalenie, czy rozpoznana u H. L. choroba, wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ma podłoże związane z wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażenia, nie zaś w jakim stopniu poszczególne podmioty i zakłady pracy przyczyniły się do powstania tej choroby. Tym samym, podnoszone zarzuty niewyjaśnienia, jak też nierzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z warunkami pracy H. L. w trakcie zatrudnienia przed 2013 rokiem, w tym zwłaszcza w zlikwidowanych zakładach pracy ([...] Sp. z o.o. i [...]) oraz kwestii pozostawania w latach 1994-2008 bez pracy, nie mogą być zasadne. Odnośnie ostatniego zarzutu, to trzeba zaznaczyć, że organy orzekające w sprawie choroby zawodowej nie były zobowiązane do wyjaśnienia dlaczego H. L. nie podejmowała zatrudnienia, zaś dokonując ustaleń w tym zakresie mogły oprzeć się tylko na jej wyjaśnieniach. Trudno też, w świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału, podzielić wątpliwości skarżącej spółki, dotyczące nieprawidłowego ustalenia przebiegu zatrudnienia czy występowania narażenia.
Odnośnie braku ustalenia istnienia narażenia w trakcie zatrudnienia w [...] S.A. w G., to odnosząc się do tego zarzutu organ odwoławczy wyjaśnił, że dokonując ustalenia w tym zakresie organy oparły się na uzyskanych informacjach od H. L. oraz od Stoczni. Ponadto, trafnie podkreślono, że pracę w [...] S.A. w G. H. L. zakończyła w 1990 roku, a wystąpienie pierwszych udokumentowanych objawów chorobowych nastąpiło w 2014 roku (a więc około 24 lat później). Z materiału sprawy nie wynika, aby przed tą datą pracownica miała lub zgłaszała objawy choroby. Trzeba też zaznaczyć, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej z dnia 14 kwietnia 2015 r. zostało dokonane przez [...] Spółkę z o. o. (aktualnego pracodawcy H. L.), a w jego treści wskazano m.in. na zgłaszanie występowania dolegliwości w obrębie rąk przez H. L., okres trwania narażenia zawodowego oraz wykonywanie pracy monotypowej.
Jako niezasadny, w świetle zgromadzonego materiału, należy także oceniać zarzut w postaci powiązania istniejącego schorzenia z czynnikami pozazawodowymi, tj. z niedoczynnością tarczycy, która w ocenie skarżącej spółki, miała wpływ na powstanie choroby cieśni nadgarstka. Jak ustalono, w toku postępowania lekarz orzecznik, jako specjalista medycyny pracy, posiadający kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników pracy na organizm ludzki w sposób nie budzący wątpliwości rozpoznał przedmiotową chorobę. Uznał, że w tym konkretnym przypadku czynności wykonywane przez H. L. na stanowisku introligatora ręcznego były odpowiedzialne za wywołanie choroby. Zatem przyczyną dominującą, która wywołała u pacjentki zespół cieśni nadgarstka był czynnik zawodowy w postaci wykonywania pracy nadmiernie obciążającej prawy nadgarstek.
W toku postępowania - w związku z zarzutami skarżącej spółki - dotyczącymi niedoczynności tarczycy jako czynnika pozazawodowego mającego wpływ na stwierdzone u H. L. schorzenie, została sporządzona opinia uzupełniająca.
Lekarz orzecznik w opinii uzupełniającej wyjaśnił, że w świetle aktualnej wiedzy medycznej zaburzenia hormonalne w przebiegu nadczynności lub niedoczynności tarczycy mogą stanowić pozazawodowe czynniki wystąpienia schorzenia. Podniósł jednak, że stwierdzona u H. L. niedoczynność tarczycy nie miała wpływu na zainicjowanie zespołu cieśni nadgarstka, mogła jedynie wpłynąć na wcześniejsze ujawnienie się choroby. Organy obu instancji zasadnie oparły się na ww. opiniach, którymi były związane. Opinia lekarza orzecznika oraz jej uzupełnienie dotyczące wpływu niedoczynności tarczycy na powstanie cieśni nadgarstka, co zostało już podniesione, są prawidłowe pod względem formalnym oraz zostały dostatecznie uzasadnione. Ponadto, przedmiotowe opinie są jednoznaczne i nie nasuwają wątpliwości co do swojej treści. Organ odwoławczy wyjaśnił dlaczego oparł się i uznał sporządzone przez lekarza orzecznika opinie za wystarczające (w odwołaniu bowiem skarżąca spółka domagała się m.in. dostarczenia dokumentacji medycznej leczenia niedoczynności i wydania uzupełniającej opinii przez biegłego specjalistę w przedmiocie wpływu niedoczynności tarczycy na powstanie i rozwój zespołu cieśni w obrębie nadgarstka). Stanowisko organu należy podzielić, a przedstawioną w decyzji argumentację nie można uznać za nieuzasadnioną.
Mimo sprzeciwu skarżącej spółki wobec treści orzeczeń lekarskich (a zwłaszcza wobec jego uzupełnienia) oraz nie uwzględnienia składanych przez nią wniosków, nie można skuteczne postawić organom zarzutów zaniechania dokonania ustaleń czy nierzetelności dokonanych ustaleń w zakresie koniecznym dla prawidłowego rozpoznania sprawy.
W aspekcie dokonanych powyżej rozważań związanych z zarzutami podniesionymi przez skarżąca spółkę trzeba podnieść, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie kontrolowanych decyzji (w całości lub w części). Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c p.p.s.a. - stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w świetle poczynionych uwag, nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego rodzaju wadliwości w niniejszej sprawie.
Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W ocenie Sądu orzekającego, brak było podstaw do stwierdzenia naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Jak już podniesiono, Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie skarżąca spółka nie wykazała.
Na zakończenie rozważań należy zaznaczyć, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ma zasadniczego celu ustalenia pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały ani nie stwierdza odpowiedzialności pracodawcy za ewentualne skutki szkodliwych warunków pracy. Przedmiotem prowadzonej przez organ sprawy jest stwierdzenie choroby zawodowej u pracownika.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił ją, orzekając jak w sentencji wyroku.