III SA/GD 192/25

III SA/Gd 192/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Jacek Hyla /przewodniczący/
Janina Guść /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 622
art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Sekretarz Sądowy Mirosława Marszałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi P.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 lutego 2025 r. nr SKO Gd/1290/24 w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. nr SLP.5430.2.101.2023.AP Prezydent Miasta Gdyni - działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 622 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "u.o.k.p." - orzekł o skierowaniu P. A. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B1, B, na badania lekarskie.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 7 grudnia 2024 r. do Prezydenta Miasta Gdyni wpłynął wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Gdyni z dnia 5 grudnia 2024 r. o wszczęcie, na podstawie art. 3 ust. 1, art. 12 ust. 1, 75 ust. 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.b u.o.k.p. oraz art. 182 i art. 183 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "k.p.a." - postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania P. A. na badania lekarskie kierowców, z uwagi na nasuwające się zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, celem stwierdzenia przeciwwskazań zdrowotnych lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi.
Ustalono, że P. A. posiada prawo jazdy kat. B numer nr [...] wydane przez Prezydenta Miasta Gdyni w dniu 5 marca 2013 r. W uzasadnieniu wskazano, że Prokuratura Rejonowa w Gdyni nadzorowała postępowanie o sygn. akt [...] przeciwko P. A. podejrzewanemu o czyn z art. 190 § 1 kk i in. W sprawie uzyskano opinię sądowo-psychiatryczną, z której wynika, że u P. A. zdiagnozowano zaburzenia psychiczne i zachowania F19.2 spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych oraz zespół uzależnienia. Ponadto strona w wywiadzie oświadczyła, że w przeszłości była dwukrotnie hospitalizowana psychiatrycznie oraz, że aktualnie pozostaje pod opieką lekarza psychiatry. W ocenie Prokuratora Rejonowego w Gdyni, analiza badania sądowo-psychiatrycznego nasuwa zastrzeżenia co do stanu zdrowia P. A., a tym samym konieczne jest skierowanie go na badania lekarskie, celem ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. nr SLP.5430.2.101.2023.AP Prezydent Miasta Gdyni skierował P. A. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W pouczeniu wskazano, iż zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p., starosta w przypadkach, gdy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, kieruje na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Ponadto pouczono stronę, że na ww. badanie lekarskie należy zgłosić się do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, a oryginał orzeczenia lekarskiego należy przedłożyć Prezydentowi Miasta Gdyni w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Niepoddanie się badaniu lekarskiemu w trybie wyżej określonym skutkować będzie wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, zgodnie z treścią art. 102 ust. 1 pkt 3 lit.a przedmiotowej ustawy.
W odwołaniu od powyższej decyzji P. A. wniósł o jej uchylenie.
W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że wydana przez Prezydenta Miasta Gdyni decyzja jest wadliwa i nie ma uzasadnienia. Skarżący wyjaśnił, że opinia biegłych lekarzy psychiatrów nie budzi zastrzeżeń odnośnie prawidłowego rozwoju umysłowego i poczytalności strony. Ponadto skarżący wskazał, że sprawa nie ma związku z naruszeniem przepisów ruchu drogowego. Podniósł, iż fakt, że w przeszłości zażywał środki psychoaktywne i był hospitalizowany w latach 2017 i 2018, nie powinien stanowić powodu do traktowania jego osoby w roku 2024 r. jako czynnie uzależnionej. Wskazał, że od roku 2018 żyje w trzeźwości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 10 lutego 2025 r. nr SKO Gd/1290/24 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni.
Organ odwoławczy, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy oraz przytoczeniu podstawy prawnej zatrzymania prawa jazdy, wskazał, że z treści art. 99 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. wynika, że starosta ma obowiązek wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli występują uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. W rozpoznawanej sprawie takim dokumentem uzasadniającym skierowanie na badanie lekarskie jest opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 15 lipca 2023 r. wydana na podstawie postanowienia Prokuratury Rejonowej w Gdyni. Kolegium zaznaczyło, że z ww. opinii wynika, iż badany deklaruje abstynencję od środków odurzających od 2019 r. (wcześniej zażywał marihuanę i amfetaminę), jednocześnie odnotowano dwie wizyty w gabinecie psychiatrycznym (w 2022 r. i 2023 r.) z rozpoznaniem "zaburzenia psychiczne" i zaburzenia zachowania spowodowane używaniem wielu narkotyków i innych substancji psychoaktywnych – zespół uzależnienia (F19.2)". Organ wskazał, że nie jest zadaniem organów administracji publicznej samodzielna ocena stanu zdrowia kierujących pojazdami, ani przeprowadzanie samodzielnych dowodów na tę okoliczność, a zwłaszcza analizowanie badań lekarskich.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. A., reprezentowany przez pełnomocnika (matkę), zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku naruszenie prawa procesowego polegające na:
1. dokonaniu wybiórczej, własnej interpretacji opinii psychiatryczno-sądowej z dnia 15 lipca 2023 r. z pominięciem oceny/wniosku wydanego przez biegłego psychiatrę sądowego na temat stanu zdrowia psychicznego skarżącego,
2. opieraniu się o domniemanie, że występują uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego w sytuacji, gdy podane wnioski w opinii psychiatrycznej wprost zaprzeczają takiej teorii,
3. dyskryminacji skarżącego z powodu zmagania się w przeszłości z uzależnieniem od środków psychoaktywnych i piętnowaniu człowieka będącego kierowcą zawodowym,
4. niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Skarżący, mając powyższe na uwadze, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Podkreślono, że skarżący z pomocą lekarzy psychiatrów i nakładem pracy własnej zmienił styl swojego życia oraz nawyki i od roku 2019 prowadzi życie całkowicie trzeźwe. Natomiast orzeczona czasowa niezdolność do pracy spowodowana jest ciężką postacią łuszczycy stawowej, na którą skarżący choruje od 17 roku życia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", wynika, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu. Starosta wydaje decyzję, z urzędu, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych (art. 99 ust. 2 pkt 1a u.o.k.p.). Stosownie zaś do treści art. 75 ust. 1 pkt 5 u.o.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Z powołanych przepisów nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, aby skierować go na przedmiotowe badanie lekarskie. Mowa jest w nich bowiem tylko o tym, aby były to zastrzeżenia uzasadnione i poważne, co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość stan zdrowia kierowcy zobowiązany jest dokonać oceny, czy w tym konkretnym przypadku zgłoszone zastrzeżenia posiadają wyżej wskazane cechy i uzasadniają wydanie decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p.
Z okoliczności sprawy wynika, że przesłanka wydania przez organ decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, została w sprawie spełniona.
W orzecznictwie przyjmuje się, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, tak więc za uzasadnione i poważne zastrzeżenia można uznać jedynie takie, z których z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym, a charakter posiadanych dolegliwości daje podstawy i jest na tyle poważny, że może zagrozić bezpieczeństwu w ruchu drogowym.
Wskazać należy, że wydanie decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie na wskazanej powyżej podstawie prawnej nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takie istnieją – wystarczające jest bowiem jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii należy bowiem do uprawnionych w tym zakresie lekarzy, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.o.k.p. stosowne badania i ocenią, czy dany kierowca jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami, gdyż celem badania jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może prowadzić do stwierdzenia istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości.
W kontekście art. 99 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. podkreśla się także, że jego wykładnia powinna mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, stąd zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy winny dotyczyć aspektów zdrowia mogących mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza, że winny opierać się na wiarygodnych podstawach. Psychofizyczna kondycja kierowcy jest ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. Stąd też – pomimo że prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy – dopuszczalna jest w tym zakresie ingerencja prawna organów polegająca na doprowadzeniu do sprawdzenia stanu zdrowia kierowcy (por. wyroki WSA: w Olsztynie z dnia 16 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 397/22, w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1693/22, w Łodzi z dnia 26 października 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 411/22 oraz wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1051/16).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji w sposób prawidłowy zastosowały przywołane powyżej przepisy prawa materialnego.
Prokurator Rejonowy w Gdyni, zwracając się do organu I instancji o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania skarżącego na badanie lekarskie, złożył opinię z dnia 15 lipca 2023 r., sporządzoną po badaniu psychiatrycznym skarżącego, przeprowadzonym w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w Gdyni. Organy dysponowały zatem opinią sądowo-psychiatryczną z dnia 15 lipca 2023 r., wydaną wobec skarżącego przez biegłych lekarzy psychiatrów. W opinii tej wskazano m.in., że skarżący oświadczył, że alkohol pił od dziecka. Natomiast środki odurzające używał około 7 lat, od 2019 r. jest czysty. Wcześniej od dziecka – marihuana i amfetamina. W wywiadzie natomiast podano - że opiniowany pozostaje pod opieką psychiatryczną, od 2011 r. korzystał również z psychoterapii, dwukrotnie był hospitalizowany w szpitalu psychiatrycznym. Z dostarczonej dokumentacji wynika, że pozostaje on pod opieką ambulatoryjną psychiatryczną (2022/2023, ostatnia wizyta – marzec 2023 r.) z rozpoznaniem F19.2 - Zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem wielu narkotyków i innych substancji psychoaktywnych – Zespół uzależnienia. Badany deklaruje abstynencję od środków odurzających od 2019 r., ale sięga po alkohol.
Przywołane w ww. opinii okoliczności dotyczyły stanu zdrowia skarżącego, które wiązały się z jego psychofizycznymi predyspozycjami do kierowania pojazdami, a w konsekwencji z jego zdolnością do bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym i prowadzenia pojazdów.
Organ odwoławczy trafnie stwierdził w zaskarżonej decyzji, że uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny zatem mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym.
Jak wynika z treści kwestionowanych decyzji, dla organów istotne znaczenie miała treść opinii sądowo-psychiatrycznej. Przedstawione w tej opinii informacje – jak słusznie uznały organy obu instancji – mogły nasuwać uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, wskazując na zasadność i konieczność skierowania go na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W opinii tej wskazano, że skarżący przez wiele lat był osoba uzależnioną od alkoholu i środków odurzających, w wywiadzie deklarował on abstynencję od środków odurzających od 2019 r. ale sięga po alkohol.
Takie okoliczności jak wieloletnie nadużywanie alkoholu i środków odurzających oraz aktualne spożywanie alkoholu mogły budzić uzasadnione i poważne wątpliwości organów co do tego czy stan zdrowia skarżącego umożliwia mu bezpieczne kierowanie pojazdami.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że organy prawidłowo oceniły przesłanki wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu, opierając się w tym względzie na dostatecznym i wiarygodnym materiale dowodowym, który nie musiał wykazywać jednoznacznie (przesądzać) istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami, a jedynie uprawdopodabniać występowanie zastrzeżeń, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.o.k.p.
Wskazać także należy, że badanie lekarskie, na które może być skierowany kierujący pojazdami, przeprowadzane jest - jak wynika z przepisów u.o.k.p. - przez uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Skierowanie na badania lekarskie ma na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym wskazana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Stan zdrowia kierowcy - jak to zostało powyżej zaakcentowane – jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu drogowego i od dyspozycji (kondycji) psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo tego ruchu.
Podsumowując, w ocenie Sądu zarzuty podniesione w skardze nie są uzasadnione. W szczególności organy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zgromadziły i właściwie oceniły materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie. Dodać należy, że organy nie musiały gromadzić innych dowodów, poza już zgromadzonymi, bowiem - jak już wyżej wyjaśniono, organy nie ustają, czy stan zdrowia kierowcy pozwala na kierowanie przez niego pojazdami, co należy do wyspecjalizowanych lekarzy. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i wskazały właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. zostały w sprawie zachowane.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, jako niezasadną.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).