III SA/Gd 188/12

III SA/Gd 188/12 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2012-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Sudoł /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
art. 4 pkt 3 i pkt 4, art.  5 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 39j ust. 1 i ust. 3, art. 39k ust. 1, art. 39l ust. 1 i ust. 3, art. 92 ust. 1 - 4, art. 92a ust. 4, art. 93 ust. 7 , lp. 1.1. i 1.8. ust. 1 załącznika do ustawy.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
art. 229 par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł ( spr. ) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego [...] z dnia 22 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 października 2011 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, nałożył na K. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Produkcyjno-Handlowy "A" z siedzibą w O. [...], karę pieniężną w wysokości 8.500 zł, oraz na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty i wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepis art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.1, lp. 1.8. ust. 1 załącznika do tej ustawy.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 16 sierpnia 2010 r. w miejscowości G. G. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki Man o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki Meuller-Mitteltal o nr rej. [...]. Pojazdem kierował A. W., który wykonywał przewóz drogowy palet drewnianych w imieniu K. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Produkcyjno-Handlowy "A". Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia 16 sierpnia 2010 r. Ustalono, że wymieniony pojazd ciężarowy na podstawie umowy dzierżawy z dnia 1 listopada 2008 r., zawartej między A. W. (wydzierżawiającym) a K. G. (dzierżawcą), znajdował się w dniu kontroli w dyspozycji dzierżawcy. A. W. przedstawił fakturę VAT z dnia 30 sierpnia 2010 r. potwierdzająca świadczenie usług kierowania pojazdem na rzecz K. G. oraz fakturę VAT z tego samego dnia potwierdzającą dzierżawę pojazdu samochodowego.
K. G. w dniu kontroli nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, a kierowca wypisu z takiej licencji (kara pieniężna 8.000 zł). Nadto kierowca nie posiadał orzeczenia stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (kara pieniężna 500 zł). Organ podkreślił, że odpowiedzialność administracyjną za wskazane uchybienia ponosi przedsiębiorca wykonujący transport drogowy.
Adresat powyższej decyzji odwołał się od niej podnosząc, że wykonywał jedynie przewóz ładunku na potrzeby własne, podobnie umowa dzierżawy dotyczyła takiego transportu. Wskazał, że spornym jest czy kierujący pojazdem jest jego pracownikiem Przedstawił poglądy dotyczące pojęcia stosunku pracy, podporządkowania pracowniczego i definicji "pracownika", które należy uwzględnić. Twierdził, że w sprawie właściwe byłoby zastosowanie art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.5 i lp. 1.7 załącznika do ustawy.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 22 grudnia 2011 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 3, pkt 4, art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 8, art. 39 lit. a, j, k, l, m, art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 92 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 1.1, lp. 1.8 ust. 1 załącznika do tej ustawy, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy zaznaczył, że art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Stosownie do ust. 2 tego artykułu suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty 15.000 złotych - w odniesieniu do kontroli drogowej. Następnie zacytował treść art. 39a, art. 39j, art. 39k, art. 39l, art. 39m ustawy o transporcie drogowym i wskazał, że Ip. 1.8 ust. 1 załącznika do tej ustawy, ustala karę 500 zł za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne.
Podczas kontroli A. W. okazał m.in. orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia 22 sierpnia 2005 r. stwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy z terminem ważności do dnia 22 sierpnia 2010 r. oraz orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 20 sierpnia 2005 r. stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi określonych kategorii pojazdów z terminem ważności do dnia 20 sierpnia 2010 r. Mimo wezwania nie przedstawił zaś orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, o których mowa w art.39a ustawy o transporcie drogowym.
Odnośnie naruszenia z tytułu lp. 1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników;
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi;
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy łub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin;
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją". Przepis lp. 1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym sankcjonuje karą pieniężną w wysokości 8.000 zł wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek.
Podczas kontroli drogowej kierowca nie okazał żadnego wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy oraz żadnego wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Pismem z dnia 12 sierpnia 2011 r. organ pierwszej instancji wystąpił do Starostwa Powiatowego w K. z pytaniem czy przedsiębiorcy K. G. została udzielona licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. W odpowiedzi Starostwo poinformowało, że wskazanemu przedsiębiorcy nie została udzielona licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy.
W dniu kontroli A. W. nie był pracownikiem K. G., gdyż zgodnie z art. 2 Kodeksu pracy, pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. W związku z powyższym uznano, że przewóz wykonywany w dniu 16 sierpnia 2010 r. nie spełniał przesłanek przewozu drogowego na potrzeby własne, określonych w art. 4 pkt. 4 ustawy o transporcie drogowym. Nie ulega natomiast wątpliwości, że strona wykonywała w chwili kontroli transport drogowy, ponieważ zgodnie z treścią art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym przez transport drogowy rozumie się również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej nie spełniający warunków, o których mowa w pkt 4. W ocenie organu odwoławczego orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że wykładnia terminu "pracownik" winna być dokonywana w kontekście przepisów prawa pracy.
Bezsporne było, że kierowca w dniu kontroli nie posiadał ważnych badań lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Okazane do kontroli orzeczenie lekarskie nie jest wystarczające dla uznania, że strona dopełniła ciążącego na niej obowiązku kierowania kierowcy na badania lekarskie. Z treści art. 39j ustawy o transporcie drogowym wynika, że kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim, które obejmują: badania przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W zakresie badania w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy, a w szczególności art. 229 § 4 k.p., który stanowi, że pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia. Z kolei badania w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mają swoją podstawę prawną w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Badania lekarskie wykonywane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem poprzedzają wydanie orzeczenia lekarskiego wymaganego w toku postępowania mającego doprowadzić do uzyskania przez daną osobę uprawnienia do kierowania pojazdem, ale nie weryfikują, czy pracownik może wykonywać pracę na danym stanowisku w określonych narażeniach.
W niniejszej sprawie kierowca przedstawił wyłącznie orzeczenie potwierdzające wykonanie badań stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, nie przedstawiła natomiast orzeczenia potwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy organ pierwszej instancji nie mógł nałożyć kary pieniężnej z tytułu naruszenia określonego w lp. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, gdyż strona nie dysponowała w dniu kontroli licencją na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, w związku z czym nie była w stanie wyposażyć kierowcy w stosowny dokument. Natomiast odnośnie naruszenia z tytułu lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym organ odwoławczy zważył, że w ustalonym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kierowca nie posiadał i nie okazał kontrolującym dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, mimo że powinien zostać wyposażonym w przedmiotowy dokument w dniu kontroli. Jednak w obecnym stanie prawnym nie ma już podstaw do sankcjonowania karą pieniężną naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Obecnie istnieje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, co wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że kary pieniężne w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter.
K. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji .
Skarżący zasadniczo powtórzył twierdzenia zawarte w odwołaniu, w tym że dokonywał przewozu ładunku na potrzeby własne, a umowa wynajmu samochodu dotyczyła takiego transportu. Zwrócił również uwagę, że stosunek pracy nie musi wynikać tylko z i wyłącznie z przepisów ustawy - Kodeks pracy. Podporządkowanie pracownicze należy oceniać, uwzględniając specyficzne - w stosunku od prawa pracy oraz utartych na tym gruncie poglądów - uregulowania prawne. Takie podporządkowanie może polegać na konieczności poddania się regułom organizacyjnym obowiązującym w zakładzie. Przepis zaś art. 2 i 22 § 1 Kodeksu pracy należy traktować łącznie. W każdej konkretnej sytuacji, rodzącej wątpliwości, co do zgodności realizowanego stosunku prawnego z rodzajem inicjującej go umowy, organ winien zbadać, czy stosunek ten charakteryzuje się cechami konstytutywnymi dla stosunku pracy.
Zdaniem skarżącego, właściwym byłoby zastosowanie w sprawie art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym i lp. 1.5 oraz 1.7 załącznika do tej ustawy.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Przy czym wskazał, że właściwym sądem dla rozpoznania niniejszej sprawy, będzie WSA w Bydgoszczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i nie podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie trzeba wskazać, że zgodnie z Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (Dz. U. z dnia 29 kwietnia 2011 r., Nr 89, poz. 506) tutejszy Sąd jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy, gdyż strona skarżąca zamieszkuje na obszarze jego właściwości.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 grudnia 2011 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 października 2011 r., która nałożyła na K. G. karę pieniężną w wysokości 8.500 zł oraz umorzyła postępowanie.
Podstawę materialnoprawną zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz Ip.1.1., Ip. 1.8. ust. 1 załącznika do tej ustawy.
Bezspornym w sprawie było, że K. G. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Produkcyjno-Handlowy "A", a miejscem prowadzenia działalności jest miejscowość O. Przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej jest m.in. produkcja opakowań drewnianych, wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa. Skarżący wskazał również w złożonych wyjaśnieniach z dnia 12 września 2011 r., że jego działalność polega na produkcji i skupie palet drewnianych.
Jak wynika z akt administracyjnych, nałożenie na skarżącego kar pieniężnych było następstwem kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 16 sierpnia 2010 r. w miejscowości G. G. na drodze krajowej nr [...], z której przebiegu został sporządzony protokół nr [...].
Poza sporem było, że samochodem ciężarowym marki MAN o nr rej. [...] kierował A. W., który przewoził ładunek w postaci palet drewnianych na trasie B. - O.
Bezspornym było, że przewóz palet drewnianych był wykonywany na rzecz skarżącego przedsiębiorcy K. G., a przewożone palety drewniane zostały przez niego zakupione (co potwierdza faktura VAT Nr [...] z dnia 16 sierpnia 2010 r. znajdująca się w aktach administracyjnych).
Zatrzymany podczas kontroli drogowej samochód ciężarowy marki MAN o nr rej. [...] był przedmiotem umowy dzierżawy zawartej w dniu 1 listopada 2008 r. na czas nieokreślony pomiędzy skarżącym K. G. - dzierżawcą, a A. W. - wydzierżawiającym i w tym czasie znajdował się w dyspozycji dzierżawcy.
Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w tym zeznań złożonych przez A. W. wynika, że wykonywał on przedmiotowy przewóz, świadcząc usługę jako kierowca na rzecz skarżącego (okoliczność ta będzie przedmiotem dalszych rozważań sądu).
Należy podkreślić, że stosownie do wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, to przedsiębiorca - w tym przypadku K. G. - korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy oraz formy w jakiej to następuje. Forma ta winna umożliwić przedsiębiorcy zabezpieczenie swoich interesów i należyte wykonanie ciążących na nim, jak i na kierowcy, obowiązków, gdyż ponosi on w płaszczyźnie prawa administracyjnego odpowiedzialność za skutki wadliwego wykonywania przez kierowcę swych obowiązków.
Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów:
1) o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych,
1a) o publicznym transporcie zbiorowym;
2) o czasie pracy kierowców,
3) o odpadach,
4) o ochronie zwierząt,
5) o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów,
6) o bezpieczeństwie żywności i żywienia,
7) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych,
8) wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych
- podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.
Stosownie zaś do art. 92 ust. 2 tej ustawy suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty:
1) 15.000 zł - w odniesieniu do kontroli drogowej;
2) 30.000 zł - w odniesieniu do kontroli w przedsiębiorstwie.
Jeżeli czyn będący naruszeniem przepisów, o których mowa w ust. 1 wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, stosuje się wyłącznie przepisy niniejszej ustawy (art. 92 ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 4).
Stosownie do załącznika do tej ustawy - lp. 1.1., wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8.000 zł.
Bezspornym w sprawie było, że skarżący K. G. nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego.
Poza sporem było, że podczas kontroli drogowej kierowca nie okazał żadnego wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Ponadto Starostwo Powiatowe w K. udzieliło informacji organowi pierwszej instancji w dniu 19 sierpnia 2011 r., że w/w przedsiębiorca nie posiadał i nie posiada licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego, zaś z notatki urzędowej z dnia 29 sierpnia 2011 r. wynika również, że przedsiębiorca nie figuruje w bazie Biura Do Spraw Transportu Międzynarodowego (BOTM), zajmującej się wydawaniem licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego.
Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją".
Definicja transportu drogowego została określona w art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Ustawodawca w tym przepisie wskazuje, że pojęcie transportu drogowego obejmuje cztery rodzaje aktywności: krajowy transport drogowy, międzynarodowy transport drogowy, tzw. ułomny przewóz drogowy na potrzeby własne oraz działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy.
Natomiast zgodnie z przepisem art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, pod pojęciem niezarobkowego przewozu drogowego, zwanego zamiennie - przewozem na potrzeby własne - należy rozumieć nie określony rodzaj działalności gospodarczej, lecz każdy przejazd pojazdu (nawet wykonywany jednorazowo) po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Zasadniczym kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie danego przejazdu do przewozu drogowego na potrzeby własne jest służebny charakter tego przejazdu wobec zasadniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę. Należy również podkreślić, że w odróżnieniu od transportu drogowego jest to przewóz niezarobkowy, nieodpłatny, tzn. że przedsiębiorca ponosi we własnym zakresie koszty przewozu koniecznego dla wykonywania zarejestrowanej przez niego, innej niż transportowa, działalności podstawowej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2007 r., VI SA/Wa 1955/06. Lex 329761).
Aby uznać dany przejazd za przewóz na potrzeby własne muszą być spełnione kumulatywnie cztery warunki: dotyczący kierowcy, pojazdu, przewożonego ładunku lub osób i pozostawania poza zasięgiem przedmiotowym działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Ustawodawca określił szczegółowo kryteria niezarobkowego przewozu na potrzeby własne, wskazując, że:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Praktyka organów uprawnionych do kontroli i sankcjonowania naruszeń warunków i obowiązków określonych przepisami prawa, dotyczących wykonywania przewozów drogowych, wskazuje, że jako transport drogowy klasyfikowany jako przewóz, który nie spełnia wszystkich powyższych warunków, co w konsekwencji powoduje powstanie wymogu posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego (zob. Renata Strachowska, Komentarz do art. 4 ustawy o transporcie drogowym, System informacji prawnej Lex - Lex Omega 43/2011).
W niniejszej sprawie organy przyjęły, że transport palet drewnianych zakupionych przez skarżącego, nie był wykonywany na potrzeby własne, gdyż pojazd samochodowy nie był prowadzony przez jego pracownika (ani przez niego osobiście). Jednym zaś z warunków umożliwiających zakwalifikowanie danego przewozu jako przewozu własnego jest wykonywanie go osobiście przez przedsiębiorcę lub przez jego pracowników. Strona wykonywała w chwili kontroli transport drogowy, gdyż zgodnie z treścią art. 4 pkt 3 tej ustawy przez transport drogowy rozumie się również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej nie spełniający warunków, o których mowa w pkt 4.
We wniesionej skardze, jak i w odwołaniu, skarżący podniósł m.in., że dokonywał przewozu przeładunku w postaci palet drewnianych na potrzeby własne. Ponadto skarżący wskazał, że " Spornym jest, czy kierujący pojazdem był czy nie pracownikiem skarżącego".
Mimo reprezentowania takiego stanowiska, skarżący ograniczył się tylko do poczynienia ogólnych rozważań prawnych, dotyczących stosunku pracy i podporządkowania pracowniczego, ostatecznie konstatując, że dopiero łączne traktowanie definicji ustawowych zawartych w kodeksie pracy - art. 2 i 22 § 1 "pozwala wyznaczyć zbiór desygnatów pojęcia pracownik w znaczeniu zgodnym z postanowieniami Kodeksu pracy".
Jednocześnie, co jest ważnym dla rozstrzygnięcia, ani w złożonym odwołaniu ani we wniesionej skardze, skarżący nie twierdził, że kierujący pojazdem samochodowym A. W. był jego pracownikiem. Należy tu dodać, że przy składaniu odwołania, a następnie skargi, skarżącego reprezentował profesjonalny pełnomocnik.
Natomiast ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zwłaszcza zeznań złożonych w dniu 16 sierpnia 2010 r. przez A. W. wynika, że nie był on pracownikiem skarżącego. Jak wskazał w swoich zeznaniach, wykonywał on przewóz na rzecz skarżącego, świadcząc usługę, za którą wystawiał fakturę - "za wykonaną usługę jako kierowca wystawiam fakturę". Ponadto wyjaśnił "Nie jestem zatrudniony na żaden rodzaj umowy w firmie "A ...". Także w wyjaśnieniach z dnia 31 sierpnia 2010 r. podniósł "świadczę usługi jako kierowca samochodu dla K. G. na podstawie umowy dzierżawy" (okoliczność zawarcia umowy dzierżawy pojazdu samochodowego była bezsporna i potwierdza ją znajdująca w aktach administracyjnych umowa).
Złożone przez kierującego pojazdem samochodowym A. W. zeznania i wyjaśnienia znajdują odzwierciedlenie w fakturze VAT nr [...] z dnia z dnia 30 sierpnia 2010 r., która potwierdza świadczenie usług kierowania pojazdem samochodowym na rzecz skarżącego przez A. W. (w jej treści wskazano: "za usługi w zakresie kier. sam.") oraz w fakturze VAT nr [...] z tej samej daty wystawionej tytułem zapłaty czynszu za dzierżawę pojazdu samochodowego (kopie obu faktur w aktach administracyjnych).
We wskazanych okolicznościach sprawy, powierzenie kierowcy kierowania pojazdem na podstawie umowy cywilnoprawnej jaką jest świadczenie usług, pozwalało na przyjęcie przez organy, że A. W. nie był pracownikiem skarżącego.
W sytuacji, gdy w ustawie o transporcie drogowym brak jest definicji pracownika należy się odwołać do legalnej definicji pojęcia pracownika zawartej w Kodeksie pracy. W orzeczeniu z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 78/06 (Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA przyjął, że gdyby ustawodawca uznał za możliwe posługiwanie się terminem "pracownik" w innym niż kodeksowe znaczenie, to niewątpliwie w ustawie o transporcie drogowym zawarłby odmienną definicję tego pojęcia. Zgodnie z przepisem art. 2 Kodeksu pracy, pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Przepis zaś art. 22 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Zatem w świetle przywołanego powyżej materiału dowodowego, brak było podstaw do uznania, że A. W. był pracownikiem skarżącego.
Należy też zwrócić uwagę na różne ujęcie pojęcia pracownika zawarte w ustawie o transporcie drogowym, w tym w przepisach art. 4 pkt 4 i art. 92. Inny jest bowiem cel przepisu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, inny zaś art. 92 tej ustawy. Ostatni przepis odnosi się do podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a nie osób będących kierowcami przedsiębiorcy i to niezależnie od charakteru stosunku łączącego kierowcę z przedsiębiorcą. Natomiast przepis art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym zawiera definicję przewozu drogowego na potrzeby własne, stanowiącego odstępstwo od zasady wykonywania transportu drogowego na podstawie licencji, a jednocześnie dobrodziejstwo dla przedsiębiorcy, nie będącego przewoźnikiem, który może wykonać przejazd pojazdem, pomocniczo w stosunku do swojej podstawowej działalności gospodarczej, po spełnieniu warunków enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. Jednym z tych warunków jest prowadzenie pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy. Można dodać, że zgodnie z art. 33 ust. 1 tej ustawy, przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. W dacie kontroli drogowej skarżący takiego zaświadczenia nie posiadał.
W konsekwencji poczynionych rozważań nie można podzielić zarzutu, że skarżący wykonywał transport na potrzeby własne, i związanej z tym możliwości zastosowania innych przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz załącznika, co m.in. podnoszono we wniesionej skardze.
Przechodząc dalej, to zgodnie z art. 39j ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Badania lekarskie są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3-6, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) zwanej dalej "Kodeksem pracy" (art. 39j ust. 2 ustawy).
Zakres badań lekarskich obejmuje ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (art. 39j ust. 3 ustawy).
Badania lekarskie wykonują lekarze uprawnieni do wykonywania badań profilaktycznych, o których mowa w przepisach Kodeksu pracy, posiadający dodatkowo uprawnienia do przeprowadzania badań lekarskich kandydatów na kierowców i kierowców określone w odrębnych przepisach.
Stosownie natomiast do przepisu art. 39k ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Badania psychologiczne, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, w zakresie i na zasadach określonych dla kierowców w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (art. 39 ust. 2).
Ponadto zgodnie z art. 39l ust. 1 przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany do:
1) kierowania kierowców na:
a) szkolenia okresowe,
b) badania lekarskie i psychologiczne;
2) pokrywania kosztów badań lekarskich i psychologicznych;
3) przechowywania przez cały okres zatrudnienia kierowcy kopii:
a) świadectw kwalifikacji zawodowej,
b) orzeczeń lekarskich i psychologicznych;
4) prowadzenia dokumentacji dotyczącej badań lekarskich i psychologicznych;
5) przekazania kierowcy z chwilą rozwiązania stosunku pracy kopii orzeczeń i świadectw, o których mowa w pkt 3.
Stosownie zaś do art. 39l ust. 3 spełnienie przez przedsiębiorcę lub przez inny podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, uznaje się za równoznaczne ze spełnieniem obowiązków pracodawcy w zakresie wykonywania wstępnych i okresowych badań lekarskich, o których mowa w art. 229 § 1 i 2 Kodeksu pracy.
Co jest zaś istotnym, zgodnie z art. 39m wymagania, o których mowa w art. 39a - 39l, stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy.
Sankcję za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne określa lp. 1.8. ust. 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który przewiduje karę pieniężną w wysokości 500 zł.
Bezspornym w sprawie było, że kierujący pojazdem A. W. podczas kontroli drogowej okazał jedynie orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia 22 sierpnia 2005 r. stwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy z terminem ważności do dnia 22 sierpnia 2010 r. oraz orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 20 sierpnia 2005 r. stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi określonych kategorii pojazdów z terminem ważności do dnia 20 sierpnia 2010 r. Kierowca natomiast nie przedstawił orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (nie uczynił tego również w toku postępowania administracyjnego). Brak jest więc podstaw do uznania, że kierowca posiadał ważne badania lekarskie, o których mowa w art. 39j ust.1 ustawy o transporcie drogowym.
Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy również zasadność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w tym zakresie, w świetle powołanej powyżej regulacji ustawy o drogach publicznych, nie może nasuwać wątpliwości.
Należy tu wskazać, że obowiązki określone w art. 39a-39l ustawy o transporcie drogowym, stosownie do regulacji zawartej w art. 39m tej ustawy ciążą na przedsiębiorcy lub innej osobie osobiście wykonującej przewóz drogowy. Jak wskazuje się w judykaturze prawa, przepis ten ma na celu objęcie wymogami stosowanymi wobec kierowców wykonujących przewozy drogowe wszystkich osób, które wykonują tego rodzaju przewozy (zob. Renata Strachowska, Komentarz do art. 39m ustawy o transporcie drogowym, System informacji prawnej Lex - Lex Omega 43/2011).
Natomiast art. 39l ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, spełnienie przez te podmioty obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b tego przepisu, uznaje za równoznaczne ze spełnieniem obowiązków pracodawcy w zakresie wykonywania wstępnych i okresowych badań lekarskich, o których mowa w art. 229 § 1 i 2 Kodeksu pracy. Jak bowiem wskazano, kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim i psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych lub psychologicznych do pracy na stanowisku kierowcy. Taki zaś obowiązek poddania się badaniom lekarskim ciąży na każdym kierowcy wykonującym przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Dokonane rozważania prowadzą do wniosku, że organy administracji drogowej obu instancji, powołując się na zebrany w toku postępowania materiał dowodowy zasadnie zastosowały w rozpoznawanej sprawie powołane powyżej przepisy ustawy o transporcie drogowym.
Zdaniem Sądu, z materiału dowodowego sprawy, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika, że skarżący wykonywał przewóz drogowy z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, poprzez wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie. Ponieważ naruszenie powyższych zakazów penalizowane jest na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 1.1. i lp. 1.8 ust. 1, załącznika do tej ustawy, karami pieniężnymi w łącznej wysokości 8.500 zł, to zostały one prawidłowo nałożone na skarżącego.
W podsumowaniu należy wskazać, że sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym odnoszą się do podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem. Osobami takimi nie są kierowcy przedsiębiorcy (przewoźnika), lecz sam przedsiębiorca, czyli podmiot wykonujący działalność zdefiniowaną w powołanym powyżej art. 4 tej ustawy. W przepisie tym posłużono się szerokim terminem "wykonujący przewóz drogowy", ażeby sankcjami z tego przepisu objąć szeroki krąg podmiotów, które naruszają prawo. Zarówno te podmioty, które są uprawnionymi przewoźnikami, jak i te które tego przymiotu nie mają, a mimo to wykonują działalność polegającą na transporcie drogowym lub przewozach na potrzeby własne, w rozumieniu ustawy. W przeciwnym wypadku nigdy nie można by było nałożyć kary pieniężnej np. z tytułu wykonywania przewozów bez licencji, zezwolenia czy zaświadczenia.
Kierowca, niezależnie od formy zatrudnienia wykonuje jedną z czynności składającą się na sekwencję działań, których suma dopiero jest transportem drogowym, w rozumieniu ustawy transportowej. Natomiast sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które dyscyplinować będą osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, umowy o dzieło, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia. Zgodnie z definicją zawartą w art. 1 ust. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego "kierowca" oznacza każdą osobę, która kieruje pojazdem, nawet przez krótki okres oraz każdą osobę, która jest przewożona w pojeździe w tym celu, aby kierować nim w razie potrzeby.
Tak więc, na gruncie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za stwierdzone naruszenie odpowiada podmiot wykonujący przewóz drogowy, tj. przedsiębiorca, nie zaś kierowca, który wykonuje tylko czynność prowadzenia pojazdu (odpowiedzialność kierowcy uregulowana została w art. 92a ust. 1 tej ustawy).
Należy dodać, że organy rozważyły także możliwość zastosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, stwierdzając jednak brak podstaw do ich zastosowania. Przy czym jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny - to przedsiębiorca powołujący się na przepisy art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 tej ustawy powinien udowodnić zaistnienie okoliczności wskazanych w tych przepisach (zob. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., II GKS 989/08, lex nr 563516). Istnienie takich okoliczności w niniejszej sprawie nie było podnoszone.
Stosownie do regulacji zawartej w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - pkt 1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - pkt 1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - pkt 1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji z przyczyn określanych w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa.
Oceniają wniesioną skargę pod względem przywołanych powyżej kryteriów, Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy, nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie i wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Sąd nie dopatrzył się również wadliwości decyzji w części umarzającej postępowanie dotyczącej naruszeń określonych w lp. 1.7 i lp. 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym (obowiązek wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty i wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych), ani istnienia innych uchybień, które mogłyby mieć w istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.