III SA/Gd 187/23

III SA/Gd 187/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Sygn. powiązane
III OSK 38/24 - Wyrok NSA z 2025-07-10
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1969
art. 95, art. 117, art. 124f, art. 124j, art.
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art.3 par. 3, art. 61 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1375
art. 519
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant: Specjalista Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 14 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nagrody rocznej oddala skargę.
Uzasadnienie
III SA/Gd 187/23
UZASADNIENIE
Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia 14 marca 2023 r. nr 95/2023 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) - zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 95 ust. 8 pkt 1 i 2 oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1969 ze zm.) - powoływanej dalej jako "ustawa o PSP", utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2023 r. nr 48/2023 o nieprzyznaniu J. K. nagrody rocznej za 2023 r.
Organy odwoławczy, akceptując rozstrzygniecie organu I instancji wskazał, że orzeczeniem z dnia 11 stycznia 2023 r. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Straży Pożarnej utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej I instancji o wymierzeniu J. K. kary dyscyplinarnej z art. 117 ust. 1 pkt 3 ustawy o PSP. Kara ta dotyczyła czynu popełnionego w 2021 r. Nagroda roczna za ten rok została już wypłacona, a zatem nieprzyznanie nagrody rocznej powinno nastąpić za rok w którym postępowanie dyscyplinarne zakończyło się prawomocnym orzeczeniem.
Zgodnie z art. 95 ust. 8 ustawy o PSP nieprzyznanie nagrody rocznej następuje za rok kalendarzowy, w którym strażak popełnił przestępstwo lub czyn, o których mowa w ust. 6 pkt 1 i 2 i w ust. 7 pkt 1 i 2, a jeżeli nagroda została już wypłacona, to następuje za rok, w którym:
1. postępowanie karne lub dyscyplinarne zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem lub;
2. strażak został zwolniony ze służby.
Z kolei zgodnie z art. 95 ust. 7 pkt 2 ustawy o PSP nagroda roczna nie przysługuje strażakowi w przypadku popełnienia czynu, za który strażakowi wymierzono jedną z kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 117 ust. 1 pkt 3-5. Odwołującemu się została wymierzona kara z art. 117 ust. 1 pkt 3 ustawy o PSP.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że orzeczenie dyscyplinarne wydane wobec niego nie było prawomocne, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 124n ustawy o PSP, w kwestiach nieuregulowanych przez tę ustawę w zakresie postępowania dyscyplinarnego, zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania karnego, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego.
W takim stanie rzeczy, rozstrzygnięcia wydawane przez stosowne komisje dyscyplinarne mają charakter orzeczenia karnego (zbliżonego w swej istocie do wyroku sądowego), a nie decyzji administracyjnej. Kodeks postępowania karnego przez orzeczenie prawomocne rozumie takie orzeczenie, od którego nie przysługuje zwykły środek odwoławczy w ramach kontroli instancyjnej (zażalenie lub apelacja). Takie orzeczenie ma walor prawomocności. Na gruncie niniejszej sprawy kontrola instancyjna z wykorzystaniem zwykłego środka odwoławczego przewidzianego w art. 124f ustawy o PSP została przeprowadzona, zaś Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej otrzymała odpis orzeczenia w trybie art. 124h ust. 1 ustawy o PSP. Przywołane orzeczenie jest więc prawomocne. Istotnie, art. 124j ustawy o PSP stanowi, że strażakowi przysługuje prawo do złożenia skargi do sądu administracyjnego na orzeczenia kończące postępowania dyscyplinarne w drugiej instancji, niemniej w tym kontekście środek [pic]ten należy uznać za nadzwyczajny środek zaskarżenia, pozostający bez wpływu na prawomocność zapadłego orzeczenia dyscyplinarnego.
Sprzecznym z odesłaniem wskazanym w art. 124n ustawy o PSP byłoby stwierdzenie, że prawo do złożenia skargi do sądu administracyjnego, wynikające z art. 124j ustawy o PSP tamuje prawomocność i wykonalność orzeczenia dyscyplinarnego. Stanowisko takie skutkowałoby bowiem przyjęciem, że postępowanie dyscyplinarne przewidziane przepisami ustawy o PSP jest de facto postępowaniem czteroinstancyjnym (biorąc pod uwagę możliwość złożenia skargi kasacyjnej od pierwszoinstancyjnego orzeczenia sądu administracyjnego), ku czemu brak jakichkolwiek przesłanek ustawowych. Byłoby to sprzeczne z intencjami ustawodawcy w zakresie procedury odpowiedzialności dyscyplinarnej, gdyż bez trudu uniemożliwiałoby wykonalność takich orzeczeń np. z uwagi na stosunkowo krótkie terminy przedawnienia (w szczególności biorąc pod uwagę nawet kilkuletnie terminy rozpoznania spraw przez sądy administracyjne) wskazane w art. 119 ustawy o PSP.
J. K. w swej skardze wniesionej na powyższą decyzję do W Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazywał na to, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił przede wszystkim zarzut nieprawomocności orzeczenia dyscyplinarnego, które zostało wobec niego wydane. Zarzut ten skarżący opierał przede wszystkim na tym, że przysługiwało mu prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego od orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, zaś orzeczeniem prawomocnym jest takie orzeczenie, od którego nie przysługuje droga odwoławcza, a zwłaszcza możliwość wniesienia środka odwoławczego do sądu. Podkreślił szczególną wagę kontroli sądowej w odniesieniu do orzeczeń wydawanych w postępowaniach represyjnych, do których należy zaliczyć postępowanie dyscyplinarne. Orzeczenie to jest ponadto wadliwe, gdyż nie zawiera wskazania stanowiska, na które skarżący miałby zostać przeniesiony. Działania organów orzekających w tej sprawie mają na celu poniżenie skarżącego z uwagi na jego przynależność związkową. Decyzji przenoszącej skarżącego na inne stanowisko służbowe z dnia 23 stycznia 2023 r. nadano także bezprawnie rygor natychmiastowej wykonalności.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przepisy ustawy o PSP w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia stanowią, co następuje:
Art. 117
1. Kary dyscyplinarne są następujące:
1) upomnienie;
2) nagana;
3) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe;
4) obniżenie stopnia;
5) wydalenie ze służby.
Art. 124f Od orzeczenia komisji dyscyplinarnej wydanego w pierwszej instancji przysługuje odwołanie obwinionemu lub jego obrońcy i rzecznikowi dyscyplinarnemu. Odwołanie powinno być rozpoznane w terminie 7 dni od dnia jego wpływu do odwoławczej komisji dyscyplinarnej.
Art. 124j Na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Art. 124n W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.
Art. 95
1. Strażakowi za służbę pełnioną nienagannie w danym roku kalendarzowym przysługuje nagroda roczna w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w roku kalendarzowym, za który nagroda przysługuje.
7. Nagroda roczna nie przysługuje strażakowi w przypadkach:
1) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne;
2) popełnienia czynu, za który strażakowi wymierzono jedną z kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 117 ust. 1 pkt 3-5;
3) zwolnienia ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 4a.
8. Obniżenie lub nieprzyznanie nagrody rocznej następuje za rok kalendarzowy, w którym strażak popełnił przestępstwo lub czyn, o których mowa w ust. 6 pkt 1 i 2 i w ust. 7 pkt 1 i 2, a jeżeli nagroda została już wypłacona, za rok, w którym:
1) postępowanie karne lub dyscyplinarne zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem lub
2) strażak został zwolniony ze służby.
Okoliczności faktyczne sprawy w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia były w istocie bezsporne i wynikają z akt sprawy.
Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej orzeczeniem z dnia 11 stycznia 2023 r. (sygn. akt: OKD.0062.13.2022), utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy Pomorskim Komendancie Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 października 2022 r. (sygn. akt KD.0062.4.2022) o wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Jest to kara wymieniona w art. 117 ust. 1 pkt 3 ustawy o PSP.
W świetle regulacji zawartych w przepisach art. 95 ustawy o PSP zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji o nieprzyznaniu skarżącemu nagrody rocznej miało to, czy orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia 11 stycznia 2023 r. jest orzeczeniem prawomocnym.
Aby odpowiedzieć na to pytanie należy w pierwszej kolejności wskazać, że właściwość sądów administracyjnych nie obejmuje wyłącznie rozpatrywania skarg na akty stosowania prawa administracyjnego (decyzje, postanowienia lub czynności z zakresu administracji publicznej). Art. 3 § 3 p.p.s.a przewiduje kognicję sądów administracyjnych także w innych sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Przyjmuje się, że kognicja sądów administracyjnych w sprawach dyscyplinarnych opiera się na tym właśnie przepisie powiązanym z przepisami ustaw szczególnych. Zatem właściwość sądów administracyjnych powierzona im przez ustawodawcę w zakresie spraw dyscyplinarnych nie oznacza, że są one sprawami administracyjnymi, w których stosuje się przepisy postępowania administracyjnego, (chyba, że przepisy szczególne to przewidują). Natomiast charakter spraw administracyjnych mają inne sprawy, dotyczące stosunku służbowego strażaków, między innymi takie jak sprawa niniejsza.
Skoro art. 124n ustawy o PSP nakazuje w sprawach nieuregulowanych odmiennie w ustawie w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosować odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, a żaden przepis nie przewiduje stosowania procedury administracyjnej to uznać należy, że do oceny kwestii prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego należy stosować wyłącznie przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1375 ze zm.). Zatem nie może być uznana za trafną argumentacja skarżącego, opierająca się na różnicy znaczenia pojęć decyzji ostatecznej i prawomocnej w postępowaniu administracyjnym (decyzja staje się ostateczna, jeżeli nie przysługuje od niej środek odwoławczy, a prawomocna wówczas, gdy nie przysługuje od niej już skarga do sądu administracyjnego lub sąd ten skargę prawomocnie oddalił).
Na marginesie tylko wypada wskazać, że także decyzja ostateczna od której przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a zatem która nie uzyskała statusu prawomocności podlega wykonaniu (art. 61 § 1 p.p.s.a.).
Kodeks postępowania karnego posługuje się pojęciem prawomocności orzeczenia w art. 519, który stanowi, że od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie oraz od prawomocnego postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego określonego w art. 93a Kodeksu karnego może być wniesiona kasacja.
Wydanie orzeczenia dyscyplinarnego jest etapem postępowania dyscyplinarnego odpowiadającym wydaniu wyroku w procedurze karnej i do oceny jego prawomocności wobec braku regulacji odmiennych należy stosować przepisy Kodeksu postępowania karnego. Odpowiednikiem wyroku sądu karnego I instancji jest orzeczenie komisji dyscyplinarnej, a odpowiednikiem wyroku sądu karnego II instancji rozpoznającego apelację, jest orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej. Orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej z chwilą jego wydania, analogicznie jak wyrok sądu karnego II instancji należy uznać zatem za prawomocne.
Orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej może zostać oczywiście na podstawie art.124j ustawy o PSP zaskarżone do sądu administracyjnego. Nie odbiera to jednak temu orzeczeniu waloru prawomocności. Nie ujmuje to w żaden sposób wagi sądowej kontroli orzeczeń dyscyplinarnych.
Także celowościowa wykładnia powoływanych powyżej przepisów nie pozwala na akceptację poglądu skarżącego co do wstrzymania skutków kary dyscyplinarnej do prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, które często trwa kilka lat. Powołać należy w tym miejscu ponownie art. 61 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Także w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz.U z 2023 r., poz. 171) i w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1080) przyjęto wprost, że prawomocność orzeczenia dyscyplinarnego następuje wskutek wyczerpania drogi odwoławczej w ramach postępowania dyscyplinarnego bez względu na przysługujące stronie prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw, by na gruncie ustawy o PSP kwestię prawomocności orzeczeń dyscyplinarnych traktować odmiennie.
Skoro zatem w odniesieniu do czynów, których popełnienie w 2021 r. zarzucano skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym w styczniu 2023 r. zostało wydane prawomocne orzeczenie dyscyplinarne, a nagroda roczna za 2021 r. została skarżącemu już wypłacona, to zgodnie z art. 95 ust. 7 i 8 ustawy o PSP zasadne było orzeczenie o jej nieprzyznaniu za rok 2023.
Należy jednak wskazać, że ewentualne uchylenie przez sąd administracyjny prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego wydanego wobec skarżącego stanowić będzie przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a., umożliwiającą skarżącemu skuteczne złożenie wniosku o uchylenie decyzji w przedmiocie nagrody rocznej za 2023r.
W tym stanie sprawy, nie stwierdzając, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a jak w sentencji wyroku.