III SA/Gd 178/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-08-08
NSAAdministracyjneŚredniawsa
sądy administracyjnekognicja sąduumowa cywilnoprawnawypowiedzenie umowyśrodki UEpomoc finansowaodrzucenie skargijurysdykcja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. J. na pismo Zarządu Województwa Pomorskiego dotyczące przesłanek wypowiedzenia umowy o przyznanie pomocy, uznając sprawę za cywilnoprawną i poza kognicją sądu administracyjnego.

A. J. wniosła skargę do WSA w Gdańsku na pismo Zarządu Województwa Pomorskiego informujące o zaistnieniu przesłanek do wypowiedzenia umowy o przyznanie pomocy finansowej z funduszy UE. Skarżąca argumentowała, że nie wywiązała się z umowy z przyczyn losowych i wnioskowała o umorzenie należności. Sąd uznał jednak, że przedmiotem sporu jest umowa cywilnoprawna, a nie akt administracyjny, a wszelkie spory powinny być rozstrzygane przez sąd powszechny zgodnie z zapisem w umowie. W związku z tym skarga została odrzucona jako niedopuszczalna.

Skarga została wniesiona przez A. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na pismo Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 4 grudnia 2023 r., które informowało o zaistnieniu przesłanek do wypowiedzenia umowy o przyznanie pomocy finansowej z Europejskiego Funduszu Rolniczego na Rzecz Obszarów Wiejskich. Skarżąca zawarła umowę w 2021 r. na realizację przedsięwzięcia "Domowej roboty", zobowiązując się do jej wykonania w określonym terminie. Z uwagi na trudną sytuację życiową i losowe okoliczności (śmierć ojca, sprzedaż lokalu, niepełnosprawność syna), nie była w stanie wywiązać się z warunków umowy, w tym złożyć wniosku o płatność w terminie. Wystąpiła do Zarządu Województwa z prośbą o ugodowe zakończenie sprawy lub umorzenie należności. Zarząd Województwa pismem z 4 grudnia 2023 r. poinformował o zaistnieniu przesłanek do wypowiedzenia umowy, wskazując na brak podstaw do umorzenia zobowiązań w świetle umowy i przepisów unijnych. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie zasad postępowania administracyjnego i zasad słuszności kontraktowej. Sąd administracyjny uznał jednak, że przedmiotem sporu jest umowa cywilnoprawna, a nie akt administracyjny. Zgodnie z § 17 ust. 10 umowy, spory rozstrzygane są przez sąd powszechny. Ponadto, ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wyłącza stosowanie K.p.a. do postępowań w sprawach przyznawania pomocy, z pewnymi wyjątkami. Sąd podkreślił, że pismo Zarządu Województwa nie jest decyzją administracyjną, a jedynie informacją w ramach stosunków cywilnoprawnych. W związku z tym, skarga nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego i została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo informujące o zaistnieniu przesłanek do wypowiedzenia umowy cywilnoprawnej nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a spór ma charakter cywilnoprawny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedmiotem sporu jest umowa cywilnoprawna, a nie decyzja administracyjna. Zgodnie z umową, spory rozstrzygane są przez sąd powszechny. Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wyłącza stosowanie K.p.a. do postępowań w sprawach przyznawania pomocy, a pismo organu nie jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1 i § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi niedopuszczalnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej.

u.w.r. art. 34 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Pomoc przyznawana jest na podstawie umowy, a do postępowań nie stosuje się K.p.a. z pewnymi wyjątkami.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Przywołany przez skarżącą w kontekście umorzenia należności.

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

Przywołany przez skarżącą w kontekście umorzenia należności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Przywołany przez skarżącą w kontekście naruszenia zasad postępowania.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Przywołany przez skarżącą w kontekście naruszenia zasad postępowania.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Przywołany przez skarżącą w kontekście naruszenia zasad postępowania.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Przywołany przez skarżącą w kontekście naruszenia zasad postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo Zarządu Województwa Pomorskiego nie jest aktem administracyjnym podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Spór wynika z umowy cywilnoprawnej, a właściwy do jego rozstrzygnięcia jest sąd powszechny zgodnie z postanowieniami umowy. Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wyłącza stosowanie K.p.a. do postępowań w sprawach przyznawania pomocy.

Odrzucone argumenty

Zaskarżone pismo jest decyzją administracyjną wydaną z naruszeniem przepisów K.p.a. Organ naruszył zasady słuszności kontraktowej.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem zaskarżenia nie jest, jak to określiła skarżąca, decyzja, lecz pismo. Podstawą dofinansowania, a tym samym źródłem praw i obowiązków z tym związanych, jest dla skarżącej cywilnoprawna umowa o dofinansowanie. Wszelkie spory pomiędzy Zarządem Województwa a beneficjentem rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby województwa. Niniejsza sprawa nie mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego.

Skład orzekający

Maja Pietrasik

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądów administracyjnych w sprawach wynikających z umów cywilnoprawnych, nawet jeśli dotyczą one środków publicznych lub unijnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie umowa cywilnoprawna zawiera klauzulę wyłączającą jurysdykcję sądów administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną granicę między prawem administracyjnym a cywilnym, co jest kluczowe dla prawników praktyków. Pokazuje, jak klauzule umowne mogą wpływać na jurysdykcję sądową.

Kiedy umowa cywilna wyłącza sąd administracyjny? Ważna lekcja z Gdańska.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 178/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Maja Pietrasik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I GSK 1534/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-29
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 1 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na pismo Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 4 grudnia 2023 r., nr UM11-6935-UM1111742/20 w przedmiocie informacji o zaistnieniu przesłanek do wypowiedzenia umowy postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
A. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na pismo Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 4 grudnia 2023 r., nr UM11-6935-UM1111742/20 w przedmiocie informacji o zaistnieniu przesłanek do wypowiedzenia umowy.
W dniu 8 marca 2021 r. A. J. zawarła z Województwem Pomorskim umowę o przyznanie pomocy nr [...] w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolniczego na Rzecz Obszarów Wiejskich w ramach Programy Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Przedmiotowa umowa została zawarta na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 217, 300, 695 i 1445).
Na mocy opisanej umowy A. J. jako beneficjentka pomocy zobowiązała się do realizacji operacji: Stworzenie przedsiębiorstwa "Domowej roboty" według biznes planu stanowiącego załącznik do umowy, w terminie 2 lat od zawarcia umowy (§ 3 umowy). Środki przyznanie beneficjentce na realizację przedsięwzięcia umówiono w wysokości 80 000 zł jako płatne w dwóch transzach (§ 3 umowy). W § 10 umowy określono przypadki skutkujące wypowiedzeniem umowy przez Zarząd Województwa Pomorskiego beneficjentce m.in. nieosiągnięcie celu operacji w umówionym terminie, niezłożenie wniosku o płatność w terminie, odstąpienie przez beneficjenta od realizacji operacji lub określonych zobowiązań wynikających z umowy (§ 10 ust. 1 pkt 2-4 umowy). Zaznaczono również, że beneficjentka nie może zrezygnować z realizacji operacji na podstawie wniosku o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron (§ 10 ust. 2 umowy)
Przepis § 17 (Środki zaskarżenia) ust. 10 zawartej między stronami umowy zakłada, że wszystkie spory pomiędzy Zarządem Województwa a beneficjentem rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby województwa. Wskazano także, że beneficjentowi przysługuje jednorazowe prawo do wniesienia do Zarządu Województwa prośby o ponowne rozpatrzenie sprawy m.in. w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego zaistnienia przesłanek do wypowiedzenia umowy (§ 17 ust. 1 umowy).
Pismem z dnia 24 sierpnia 2023 r. Zarząd Województwa Pomorskiego poinformował beneficjentkę, że w dniu 7 września 2023 r. upływa ostateczny termin złożenia wniosku o płatność dotyczącą operacji, której dotyczy umowa.
W dniu 5 września 2023 r. A. J. wystąpiła do Zarządu Województwa Pomorskiego z prośbą "o podjęcie działań i negocjacji zmierzających do ugodowego zakończenia rozliczeń wynikających z zawartej między stronami umowy o przyznanie pomocy z dnia 8 marca 2021 r.". Beneficjenta wskazała, że od chwili otrzymania pierwszej transzy pomocy w wysokości 64 000 zł starała się wywiązać z warunków umowy, jednak z uwagi na wiele czynników na które nie miała wpływu dalsza realizacja umowy stała się dla niej niemożliwa. Wskazała na zawierane do umowy aneksy przekuwające termin złożenia wniosku o II transzę środków do dnia 7 września 2023 r. Beneficjentka opisała swoją sytuację życiową, wskazując że nie ma jak zwrócić środków I transzy i zaapelowała do organu, o zastosowanie § 14 umowy i zwolnienie ją z obowiązku zwrotu środków, które już pobrała z uwagi na nadzwyczajne okoliczności. Jednocześnie w przedmiotowym piśmie beneficjentka znaczyła, że, w przypadku gdyby organ nie dopatrzył się okoliczności pozwalających uwzględnić wniosek w oparciu o § 14 umowy to wnosi o uwzględnienie przez organ wniosku o umorzenie wszelkich roszczeń wynikających z nienależytego wykonywania umowy o przyznaniu pomocy na podstawie art. 5 lub 471 Kodeksu Cywilnego.
Pismem z dnia 4 grudnia 2023 r. nr UM11-6935-UM1111742/20 Zarząd Województwa Pomorskiego poinformował A. J. o zaistnieniu przesłanek wypowiedzenia jej umowy z dnia 8 marca 2021 r. nr [...] o przyznanie pomocy, wskazując na przesłanki określone w § 10 ust 1 pkt 2-4 tej umowy.
W piśmie odniesiono się także do prośby strony wskazując, że zawarta umowa po pierwsze nie przyznaje kompetencji do umorzenia zobowiązań wynikających z umowy. W § 14 jest natomiast mowa o "zwolnieniu z wykonywania zobowiązań z powodu zaistnienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności określonych w przepisach unijnych. Analizując podniesione przez stronę okoliczności zaprzestania realizacji umowy wskazano, że w tej sprawie brak jest siły wyższej lub okoliczności z przepisów unijnych uzasadniających wykonanie przez Województwo kompetencji do zwolnienie beneficjanta z wykonania zobowiązań. Beneficjentka została pouczona o prawie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Została także pouczona, że w przypadku niezłożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożenia go po terminie bądź negatywnego rozpatrzenia ww. wniosku jeżeli zostanie złożony, podmiot wdrażający ostatecznie wypowie umowę o przyznaniu pomocy i wezwie do zwrotu wypłacanej kwoty, o czym beneficjent zostanie poinformowany odrębnym pismem.
A. J. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wystosowanego przez beneficjentkę zgodnie z pouczeniem, pismem z dnia 6 marca 2024 r. Zarząd Województwa Pomorskiego podtrzymał stanowisko, że po stronie beneficjentki zaistniało uchybienie stanowiące podstawę do wypowiedzenia umowy o przyznaniu pomocy, polegające na niespełnieniu przez beneficjentkę warunków, o których mowa w § 8 ust. 3 umowy o przyznaniu pomocy z dnia 8 marca 2021 r. nr [...].
Następnie A. J., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na "decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego nr UM11-6935-UM1111742/20, wydaną 4 grudnia 2023 r.".
Podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa objęły wydanie decyzji z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, to jest naruszeniem art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. W ocenie pełnomocnika organ naruszył także zasady słuszności kontraktowej. Doprowadziło to do bezpodstawnego uznania przez organ, że po stronie beneficjentki nie zachodziły okoliczności pozwalające na umorzenie należności wynikających z umowy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przyznała, że nie wywiązała się z warunków zawartej z organem umowy o dofinansowanie. Zaznaczyła jednak, że było to rezultatem okoliczności, za które nie ponosiła odpowiedzialności. W skardze opisano, że skarżąca podjęła szereg działań mających na celu przygotowanie konkretnego lokalu do wykonywania działalności gastronomicznej, zawarła umowę użyczenia lokalu, wystąpiła ze zgłoszeniem do starosty celem zmiany sposobu użytkowania lokalu. Niemniej później pojawiły się okoliczności, które plany beneficjentki całkowicie przekreśliły. Podkreślono, że sprzeciw starosty od zgłoszenia zamiaru zmiany sposobu użytkowania obiektu nastąpił dopiero w dniu 12 stycznia 2022 r., a zatem po zawarciu umowy i wypłacie skarżącej środków z I transzy, a rozwiązanie umowy o użyczenie lokalu było wynikiem czynności prawnej na którą beneficjentka także nie miała wpływu. W tym zakresie wskazano, że po kilku miesiącach od śmierci ojca, matka beneficjentki podjęła decyzję o sprzedaży tej nieruchomości. Beneficjentka nie była zaś w stanie wynająć innego, zamiennego lokalu. Wskazano także na niepełnosprawność syna beneficjentki oraz okoliczność przedwczesnego porodu. Podkreślono, że z uwagi na te wszystkie okoliczności, ww. okoliczności realna możliwość wywiązania się przez beneficjentkę z powziętych na siebie zobowiązań była niewykonalna i to nie w skutek zaniedbań, czy zaniechań beneficjentki, a z powodów losowych.
W ocenie beneficjentki, zaistniały zatem okoliczności pozwalające na powzięcie decyzji umarzającej należności z niewykonania umowy o przyznanie pomocy w sprawie z powołaniem się na okoliczności, które uzasadniają umorzenie należności z tytułu zwrotu środków uzyskanych w związku z realizacją umowy o przyznanie pomocy.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Pomorskiego wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił w pierwszej kolejności, że przedmiotem zaskarżenia nie jest, jak to określiła skarżąca, decyzja, lecz pismo. W zaskarżonym piśmie organ poinformował skarżącą między innymi o tym, że zaistniały przesłanki do wypowiedzenia umowy, zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2-4 tego dokumentu, które to wypowiedzenie skutkuje wezwaniem do zwrotu wypłaconej pomocy.
Z kolei w kwestii, czy zaskarżone pismo podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. organ wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż za akty lub czynności, o których mowa w 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., uznaje się te, które: w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem; mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania; są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną.
Zaskarżone pismo nie stanowi więc innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, która dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Podstawą dofinansowania, a tym samym źródłem praw i obowiązków z tym związanych, jest bowiem dla skarżącej cywilnoprawna umowa o dofinansowanie. Nadto, zgodnie z § 17 ust. 10 tej umowy, wszystkie spory pomiędzy Zarządem Województwa a Beneficjentem rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby województwa.
Przesądza to o wyłączeniu stosowania w odniesieniu do pisma przepisów regulujących zakres kognicji sądów administracyjnych, a skarga powinna podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Bezzasadne w ocenie organu były zatem zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. Organ podkreślił, że nie prowadził wydając pismo żadnego postępowania administracyjnego, lecz realizował swoje prawa i obowiązki w ramach procedur wnikających z umowy cywilnoprawnej. Organ ocenił, że wyczerpująco informował skarżącą o faktycznych i prawnych aspektach sprawy. Wskazał też, że pozostałe zarzuty skargi (naruszenie "zasad słuszności kontraktowej", "zasad współżycia społecznego", czy też "art. 5 k.c.") wiążą się ze stosowaniem przepisów prawa cywilnego. Tym samym rozpatrywanie powyższych zarzutów nie należy do kognicji sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. § 2a.
Dodatkowo sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a ustawy p.p.s.a)
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a.),
Przywołana regulacja stanowi określenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i wynika z przepisów art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Pierwszy z przepisów stanowi, iż wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe, zaś drugi przepis wskazuje, iż sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości
we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Oznacza to, że jako zasadę ustanowiono generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości, natomiast wyjątkiem są sprawy, które ustawowo zostały zastrzeżone do właściwości innych sądów, w tym sądownictwa administracyjnego.
W sytuacji gdy skarga wykraczająca poza zakres przedmiotowy wynikający z powołanych przepisów ustawy p.p.s.a. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 tej ustawy. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądownictwa administracyjnego jest bowiem dopuszczalne jedynie wówczas, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak zostanie wykazane poniżej sytuacja dopuszczalności skargi nie zachodzi w niniejszej sprawie.
W przedmiotowej sprawie skarżąca przedmiotem skargi uczyniła pisemne stanowisko Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 4 grudnia 2023 r., wydane w przedmiocie zaistnienia przesłanek umożliwiających wypowiedzenie umowy.
Oceniając charakter prawny zaskarżonej czynności wyjaśnienia wymaga, że spór w sprawie koncentruje się na kwestii związanej z zawartą między Zarządem Województwa Pomorskiego a skarżącą umowy cywilnoprawnej o przyznanie pomocy w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolniczego na Rzecz Obszarów Wiejskich w ramach Programy Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Warunki i tryb przyznawania, wypłaty i zwrotu przedmiotowej pomocy finansowej reguluje ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 2298 - aktualny publikator), zwanej dalej w skrócie: "u.w.r.". Ustawa ta stanowi ustawę szczególną, o której wspomina przywołany już przepis art. 3 § 3 p.p.s.a.
Wskazania zatem wymaga, że stosownie do treści art. 34 ust. 1 u.w.r., pomoc m.in. w ramach poddziałania "wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", którego dotyczy zawarta umowa o przyznanie pomocy - przyznawana jest na podstawie umowy o przyznaniu pomocy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Nadto, stosownie do art. 34 ust. 2 u.w.r., do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy m.in. w ramach wskazanego poddziałania, prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
W sytuacji zatem, gdy wniosek o dofinansowanie zostanie rozpoznany pozytywnie, przyznanie pomocy odbywa się poprzez podpisanie umowy pomiędzy wnioskodawcą (beneficjentem), a podmiotem właściwym w sprawie przyznania pomocy, (która to umowa określa też - tak jak w przedmiotowej sprawie - dodatkowe kwestie zawiązane z wypowiedzeniem umowy, czy zwrotem środków w przypadku niewykonania umowy).
Jeżeli natomiast wniosek o dofinansowanie zostanie oceniony negatywnie (nie zostaną spełnione warunki przyznania pomocy) wnioskodawca informowany jest przez ten podmiot w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy z podaniem przyczyn odmowy (art. 35 ust. 1 u.w.r.). Tylko na takie rozstrzygnięcie odmowne przysługuje wnioskodawcy prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (stosownie do treści art. 35 ust. 2 u.w.r.). Wydane w sprawie rozstrzygnięcie do takich nie należy.
Przede wszystkim jednak Sąd podkreśla - jak zasadnie wskazano w odpowiedzi na skargę - że pismo Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 4 grudnia 2023 r., nr UM11-6935-UM1111742/20 niewątpliwie nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale jest pismem informacyjnym pochodzącym od jednej strony umowy cywilnoprawnej podjętym w odniesieniu do konkretnych zapisów umownych wiążących tylko strony tej umowy. Stanowisko przeciwne, wyrażone przez pełnomocnika strony, to jest, że niniejsza skarga dotyczy decyzji administracyjnej, do tego podjętej z naruszeniem przepisów k.p.a., jest błędne.
Podstawą dofinansowania, które otrzymała skarżąca, a tym samym źródłem praw i obowiązków z tym związanych jest dla skarżącej cywilnoprawna umowa o dofinansowanie. Wszelkie spory wynikłe na tym tle należą do kognicji właściwego sądu powszechnego. Co istotne, wynika to wprost z zapisów umowy o przyznaniu pomocy, w której w § 17 ust. 10 zapisano, że wszystkie spory pomiędzy Zarządem Województwa a beneficjentem rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby województwa. W przypadku zaistnienia sporu dotyczącego zastosowania przez strony umowy zapisów umowy, o rozstrzygnięcie takiego sporu nie można zatem skutecznie występować do sądu administracyjnego, który nie ma w tym sporze kompetencji do orzekania i rozstrzygania czy wystąpiły przesłanki do wypowiedzenia umowy cywilnoprawnej, czy o dalszych konsekwencjach niewykonania umowy.
Mając na uwadze podniesione w skardze argumenty wskazujące na trudną sytuację skarżącej Sąd uznał za istotne podkreślić na marginesie tej sprawy, że wskazane pismo nawet na płaszczyźnie cywilnoprawnej nie jest też nawet jeszcze oświadczeniem o wypowiedzeniu umowy, ani pismem informującym o konieczności obowiązku zwrotu środków, o którym to piśmie mowa w § 11 ust. 5 umowy cywilnoprawnej wiążącej skarżącą. O powyższym skarżąca została pośrednio pouczona w zaskarżonym piśmie, gdzie wskazano jej, że zgodnie z umową przysługuje jej wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w zakresie rozstrzygnięcia Zarządu Województwa dotyczącego m.in. zaistnienia przesłanek do wypowiedzenia umowy (§ 17 ust. 1 umowy). Wskazano wtedy skarżącej, że ewentualnego wypowiedzenia umowy i zobowiązania do zwrotu środków może się spodziewać dopiero później, a zatem, że tego rodzaju czynności nie zostały wtedy jeszcze w ogóle podjęte przez Zarząd Województwa.
Podsumowując niniejsza sprawa nie mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Obowiązujący stan prawny nie upoważnia do zakwalifikowania przedmiotowej skargi do jakiejkolwiek ze spraw, o których mowa w art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a. Przedmiotowa skarga jako dotycząca sprawy cywilnoprawnej, a nie sprawy administracyjnej, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, jak i wskazane regulacje normatywne należało wniesioną skargę odrzucić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI