III SA/Gd 174/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję zobowiązującą cudzoziemkę do opuszczenia Polski z powodu nieprawidłowości proceduralnych i braku rozważenia możliwości udzielenia pobytu tolerowanego.
Sprawa dotyczyła skargi S. D., obywatelki Armenii, na decyzję Wojewody zobowiązującą ją do opuszczenia terytorium RP. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 7, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Podkreślono, że organ powinien był zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy oraz rozważyć zastosowanie art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę S. D., obywatelki Armenii, na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Straży Granicznej zobowiązującą ją do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawą decyzji organów było przebywanie cudzoziemki na terytorium RP bez ważnej wizy. S. D. zarzucała naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym nieuwzględnienie prawa do pobytu tolerowanego oraz brak zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia wniosku o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję. Wskazał na istotne naruszenia przepisów k.p.a., w szczególności art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), art. 9 (obowiązek informowania stron), art. 77 § 1 (wyczerpujące zebranie materiału dowodowego) oraz art. 97 § 1 pkt 4 (obowiązek zawieszenia postępowania). Sąd podkreślił, że organy nie wykazały należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie włączyły do akt protokołu kontroli, a także nie rozważyły możliwości zastosowania art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Ponadto, organ pierwszej instancji powinien był zawiesić postępowanie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ powinien rozważyć możliwość zastosowania przepisów dotyczących pobytu tolerowanego, zwłaszcza gdy istnieją przesłanki wskazujące na jego zasadność, a także powinien informować stronę o takich możliwościach.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy dotyczące pobytu tolerowanego powinny być brane pod uwagę również w postępowaniu o zobowiązanie do opuszczenia terytorium RP, a ich niezastosowanie może być dla cudzoziemca mniej korzystne. Organ ma obowiązek czuwać nad interesem strony i informować ją o możliwościach prawnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
u.c. art. 97 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 88 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 88 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 88 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 88 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o cudzoziemcach
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.c.o. art. 97
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.c.o. art. 89
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
u.c. art. 55 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 100 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.c. art. 7 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.z.p.b. art. 14 § ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r.
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
P.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.c. art. 61 § ust. 4 a contrario w związku z ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów proceduralnych k.p.a. (art. 7, 9, 77, 80, 97 § 1 pkt 4). Niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Brak rozważenia przez organ możliwości zastosowania art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony (pobyt tolerowany). Niewłaściwe niezawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i dowodowego (brak protokołu kontroli).
Godne uwagi sformułowania
Organy obu instancji temu obowiązkowi uchybiły, co powoduje, że Sąd nie może dokonać zbadania zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. Oznacza to również, że stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy muszą bowiem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.).
Skład orzekający
Felicja Kajut
sprawozdawca
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
przewodniczący
Krzysztof Gruszecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w postępowaniach dotyczących cudzoziemców, obowiązek zawieszenia postępowania, rozważenie pobytu tolerowanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji cudzoziemki będącej małżonką obywatela polskiego i ubiegającej się o zezwolenie na pobyt.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli podstawy materialne wydają się jasne. Podkreśla znaczenie praw cudzoziemców i obowiązków organów.
“Błąd proceduralny uchylił decyzję o opuszczeniu Polski: jak ważne są prawa cudzoziemców?”
Dane finansowe
WPS: 555 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 174/05 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2005-12-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-04-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Felicja Kajut /sprawozdawca/ Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /przewodniczący/ Krzysztof Gruszecki Symbol z opisem 6270 Repatriacja Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzję II i I instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie WSA: Krzysztof Gruszecki, Felicja Kajut (spr.), Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi S. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1) uchyla zaskarżoną decyzję Komendanta Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej [...] z dnia 20 grudnia 2004r. nr [...]; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz S. D. kwotę 555 zł (pięćset pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Uzasadnienie III SA/Gd 174/05 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją z dnia 24 stycznia 2005. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 97 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach ( Dz. U. Nr 128, poz.1175) Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej [...] z dnia 20 grudnia 2004r. nr [...] zobowiązującej S. D. do upuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia 26 grudnia 2004r. Decyzji tej organ pierwszej instancji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Podstawą rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji był następujący stan faktyczny. W dniu 20 grudnia 2004r. S. D. obywatelka Armenii została wylegitymowana przez funkcjonariuszy Straży Granicznej na hali targowej w G. i okazała armeński paszport serii [...] z polską wizą pobytową C serii PL nr [...] ważną do dnia 24 października 2004r. W związku z faktem, że S. D. nie posiadała ważnej wizy na pobyt w kraju została zatrzymana za nielegalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co stanowi naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. S. D. złożyła od powyższej decyzji odwołanie zarzucając jej naruszenie art. 97 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 89 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 128, poz. 1176, z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie w sprawie. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że cytowane wyżej przepisy mają w sprawie zastosowanie z uwagi na fakt, że S. D. jest żoną polskiego obywatela. Wojewoda [...] nie podzielił argumentacji przedstawionej w odwołaniu i orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia 22 października 2004r. (orzekając ponownie w sprawie) odmówił stronie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, uznając, że związek małżeński został zawarty przez stronę w celu obejścia przepisów prawa. Odwołanie strony od w/w decyzji nie zostało do dnia wydania zaskarżonej decyzji rozpatrzone. Organ wskazuje, że stosownie do art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach strona zobowiązana była opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem okresu oznaczonego w wizie oraz przed upływem okresu ważności wizy, ponieważ nie uzyskała zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Uznając za bezsporny fakt nielegalnego przebywania strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ stwierdził, że spełniona została przesłanka określona w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, co z kolei dało podstawę do wydania na mocy art. 97 ust. 1 powołanej ustawy decyzji zobowiązującej stronę do opuszczenia kraju. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy wskazał na treść art. 89 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i stwierdził i stwierdził, że nie dotyczy on postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu żaden przepis prawa nie nakłada obowiązku badania w postępowaniu dotyczącym zobowiązania do opuszczenia kraju czy zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Organ zauważył również, że nie można mylić decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji z decyzją o wydaleniu. Decyzja o zobowiązaniu podejmowana jest w przypadku naruszenia przez cudzoziemca prawa, które z punktu widzenia interesów państwa nie są tak znaczące jak wymienione w art. 88 ust. 1 pkt 4-9 ustawy o cudzoziemcach. Także skutki wydania takiej decyzji są mniej dotkliwe niż przy wydaniu decyzji o wydaleniu. Skargę na powyższą decyzję, jak również decyzję Komendanta Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej [...] z dnia 20 grudnia 2004r. nr [...] wniosła S. D. wnosząc o ich uchylenie. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 88 ust.1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 97 ust. 1 i 89 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 128, poz. 1176, z późn. zm.) poprzez nieuwzględnienie prawa do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Nadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 100 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez odstąpienie od zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez inny organ o zezwoleniu na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. Zdaniem skarżącej, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia art. 97 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach organ dokonał niewłaściwej wykładni przepisów dotyczących orzekania o opuszczeniu terytorium RP przez cudzoziemkę. Ustawodawca wprowadził w art. 97 ustawy o cudzoziemcach zabieg odesłania do treści innego artykułu - art. 88 ustawy o cudzoziemcach w celu wskazania merytorycznych przesłanek wydania decyzji o opuszczeniu terytorium RP. Zaistnienie stanu faktycznego, przewidzianego w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. przebywanie cudzoziemca na terytorium RP bez wymaganej wizy, zezwolenia na zamieszkanie (...), w połączeniu z istnieniem okoliczności uzasadniających dobrowolne wykonanie obowiązku przez cudzoziemca upoważnia do wydania decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP, zamiast decyzji o wydaleniu. Decyzja o zobowiązaniu do opuszczenia ma - w ocenie organu drugiej instancji - łagodniejszy wydźwięk i rygoryzm niż decyzja o wydaleniu. Jednakże, konsekwencje obydwu decyzji (tj. decyzji o opuszczeniu i decyzji o wydaleniu) są niemalże identyczne: odnotowanie wydania decyzji w dokumencie podróży; umieszczenie danych cudzoziemca w wykazie cudzoziemców, których pobyt w RP jest niepożądany. Różnica polega w głównej mierze na wykonaniu tej decyzji (brak elementu sformalizowanego przymusowego wykonania decyzji o opuszczeniu terytorium RP) oraz wymiarze czasowym objęcia danych w wykazie. Z punktu widzenia interesów skarżącej obie decyzje prowadzą do osiągnięcia tego samego celu - opuszczenia przez cudzoziemca terytorium RP. Odmowa zastosowania przez organ administracji art. 89 ustawy o cudzoziemcach dotyczącego wydawania zgody na pobyt tolerowany pozostaje w sprzeczności z ustawową funkcją tego przepisu, mającego na celu ochronę cudzoziemca przed opuszczeniem RP w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wykładnia przepisu art. 89 ustawy o cudzoziemcach powinna być dokonywana przy uwzględnieniu całości regulacji dotyczącej wydalania cudzoziemców i zobowiązywania ich do opuszczenia terytorium RP. Artykuł 89 ustawy o cudzoziemcach stanowi, iż decyzji o wydaleniu nie wydaje się, jeśli zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Natomiast zgoda na pobyt tolerowany jest udzielana, jeśli wydalenie cudzoziemca miałoby nastąpić z innych przyczyn niż zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo bezpieczeństwa i porządku publicznego, a cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego (art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP). Zdaniem skarżącej należałoby zatem odczytywać art. 88 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach łącznie z art. 89 i 97 tejże ustawy i stosować w drodze analogii również do decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP. W tym stanie rzeczy Wojewoda [...], przy spełnieniu przesłanek z art. 97 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony winien był, zgodnie z obowiązkiem nałożonym przez art. 104 ust. 1 pkt. 1 lit. a, z urzędu udzielić zgody na pobyt tolerowany skarżącej. Organ pierwszej instancji skorzystał z możliwości jakie daje art. 97 ustawy o cudzoziemcach ze względu na okoliczności leżące po stronie skarżącej, tj. brak zagrożenia ze strony skarżącej dla bezpieczeństwa RP oraz pewność, iż skarżąca dobrowolnie wykona nałożony na nią obowiązek i wydał łagodniejszą w swym wydźwięku decyzję. Jednak z punktu widzenia skarżącej wydanie wobec niej decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP stawia ją w gorszej sytuacji niż wydanie wobec niej decyzji o wydaleniu, bowiem gdyby zastosowano ostrzejszy środek prawny, skarżąca mogłaby ubiegać się o zgodę na pobyt tolerowany, przynajmniej do czasu ostatecznego zakończenia przewlekającego się postępowania w sprawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zdaniem skarżącej wszelkie przesłanki na udzielenie zgody na pobyt tolerowany są spełnione. Nie występuje w sprawie żadna okoliczność wskazująca, iż pobyt cudzoziemki na terytorium Polski wpływa na zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo bezpieczeństwa i porządku publicznego. Skarżąca nigdy nie weszła w konflikt z prawem, nie ma przeszłości kryminalnej ani powiązań ze środowiskami traktowanymi przez władze polskie jako wrogie czy niebezpieczne. Cudzoziemka jest małżonkiem obywatela polskiego. W chwili obecnej toczy się postępowanie przed Urzędem do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w sprawie odwołania od decyzji o odmowie udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas określony. W tym stanie rzeczy organ administracji wydający decyzję o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium winien był, zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zawiesić postępowanie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia o uprawnieniu skarżącej do zamieszkania na czas oznaczony na terytorium RP. Organy administracji orzekające w sprawie nie uwzględniły faktu toczącego się obecnie w Urzędzie ds. Repatriacji i Cudzoziemców postępowania odwoławczego w sprawie zezwolenia na zamieszkanie przez S. D. na czas oznaczony na terytorium RP. Kwestia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony pozostaje zatem nadal nierozstrzygnięta. S. D. nie powinna być pozbawiona, poprzez nakazanie opuszczenia terytorium RP, popierania swojej sprawy w toku postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego. Skarżąca jest małżonką obywatela polskiego i jest uprawiona do korzystania z pełni praw w ubieganiu się o zezwolenie na stały pobyt w Polsce i uczynienie w tym kraju ośrodka swoich interesów życiowych i rodzinnych. W piśmie z dnia 30 marca 2005r. skarżąca poinformowała, że decyzją z dnia 16 lutego 2005r. nr [...] Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 22 października 2004r. nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia S. D. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdyż jej rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się treści skargi stwierdzono, że do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia Rzeczypospolitej Polskiej wystarczy stwierdzenie, że cudzoziemiec nie posiada wymienionych w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach dokumentów, nie jest wymagane natomiast, aby postępowanie w sprawie przedłużenia wizy, udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub osiedlenie się zostało zakończone ostateczną decyzją. Nadto zdaniem organu opuszczenie przez skarżącą terytorium kraju nie pozbawiłoby jej możliwości udziału w postępowaniu odwoławczym w przedmiocie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, gdyż działa ona w tym postępowaniu przez pełnomocnika. Po uzyskaniu wizy u właściwego konsula skarżąca mogłaby ponownie przyjechać do kraju i przebywać na jego terytorium. Zdaniem organu ten tok rozumowania potwierdza decyzja Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 16 lutego 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić. Przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji regulują zasady i warunki wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu cudzoziemców z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tryb postępowania oraz organy właściwe w tych sprawach. Zgodnie z treścią przepisu art. 97 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1, 2, 3 powołanej ustawy cudzoziemiec może być zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do 7 dni, jeżeli: 1) przebywa na tym terytorium bez wymaganej wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub na osiedlenie się; 2) wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu albo podjął działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami obowiązującymi w Rzeczypospolitej Polskiej; 3) nie posiada środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie może wskazać wiarygodnych źródeł ich uzyskania, oraz gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. Art. 97 ustawy o cudzoziemcach odwołuje się do art. 88 ust. 1 pkt 1, 2, 3 tej ustawy, który z kolei wymienia przesłanki wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wynika z tego, że wystąpienie jednej z w/w przesłanek może spowodować dwojaki skutek, bowiem organ może wydać decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bądź decyzję o jego wydaleniu. Kryterium wyboru jednego z wymienionych wyżej rozstrzygnięć jest uznanie przez organ orzekający w sprawie, że z okoliczności sprawy wynika, iż cudzoziemiec dobrowolnie wykona ten obowiązek. Podstawę prawną orzekania w niniejszej sprawie stanowi art. 97 ust.1 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, ustalono bowiem, że skarżąca przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy. Fakt zastosowania przez organy orzekające w sprawie cyt. wyżej przepisów pozwalają na przyjęcie tezy, że organy te uznały, iż skarżąca dobrowolnie wykonana nałożony na nią obowiązek. Można się jednak tylko domyślać jaki był tok rozumowania obu organów, brak jest bowiem w aktach sprawy jakiegokolwiek dowodu, który byłby tego potwierdzeniem. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 sierpnia 2003r. w sprawie sposobu przeprowadzania kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr 146, poz. 1426) stanowi w § 3 ust. 1 pkt 1, że po przeprowadzeniu kontroli legalności pobytu cudzoziemca funkcjonariusz lub pracownik sporządza w przypadku stwierdzenia nielegalności pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - protokół kontroli. Takiego protokołu kontroli brak jest w aktach sprawy, znajduje się w nich jedynie kserokopia dwóch stron paszportu skarżącej. Brak zatem w aktach sprawy jakiegokolwiek dowodu, który stanowiłby potwierdzenie w/w okoliczności, w tym zwłaszcza protokołu kontroli, który winien był zostać włączony do akt w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim stronie i Sądowi, a w uzasadnieniu decyzji winna zostać dokonana jego ocena. Organy obu instancji temu obowiązkowi uchybiły, co powoduje, że Sąd nie może dokonać zbadania zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. Oznacza to również, że stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. mówi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tym samym jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne nie znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym, co stanowi naruszenie art. 80 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że zasadne jest twierdzenie skarżącej, iż zastosowanie w stosunku do niej regulacji przyjętej w art. 97 ustawy o cudzoziemcach w miejsce instytucji uregulowanej w art. 88 tejże ustawy było dla niej mniej korzystne, bowiem wywołało w stosunku do niej negatywny skutek w postaci braku możliwości zastosowania art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Jak wspomniano wcześniej ustawodawca przyjął w art. 88ust. 1 pkt 1-3 i 97 ustawy o cudzoziemcach konstrukcję, w której fakt zaistnienia jednej z wymienionych tam przesłanek może spowodować wydanie dwóch różnych decyzji, jednak moment wszczęcia postępowania w obu przypadkach jest taki sam - po przeprowadzeniu kontroli legalności pobytu cudzoziemca stwierdzenie nielegalności jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Prowadząc postępowanie w sprawie nielegalności pobytu cudzoziemca właściwy organ ( w niniejszej sprawie Komendant Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej [...] ) wydaje zatem decyzję o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP lub występuje z wnioskiem do wojewody o wydanie decyzji o wydaleniu. W tym miejscu powstaje pytanie, czy w/w organ, mając na uwadze fakt, że zachodzi prawdopodobieństwo, iż cudzoziemiec spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany, winien go uwzględnić i wystąpić z wnioskiem do wojewody, czy też uznać, że fakt ten pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji winien był wybrać pierwszy z w/w wariantów, do czego obligują go zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym wyrażone w art. 7, 8 i 9 k.p.a. obowiązki organu informowania, wyjaśniania i czuwania w interesie strony. Mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania należy stwierdzić, że na organach orzekających w sprawie ciążyła zwłaszcza powinność informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Organy muszą bowiem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona nie jest zorientowana w problematyce prawnej, która wiąże się z przedmiotem postępowania. Sąd podziela również zarzut skargi, że organ administracji wydający decyzję o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium winien był, zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zawiesić postępowanie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia o uprawnieniu skarżącej do zamieszkania na czas oznaczony na terytorium RP, bowiem kwestia ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją, zachodzi zatem wyrażona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanka zawieszenia postępowania z urzędu. Zdaniem Wojewody [...] taka konieczność, w niniejszej sprawie nie występuje, odniósł się on przy tym do faktu ustanowienia przez skarżącą pełnomocnika oraz treści uzasadnienia decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 16 lutego 2005r. Nie wchodząc w meritum sprawy rozstrzygniętej w/w decyzją, nie stanowi ona bowiem przedmiotu rozważań Sądu, należy jedynie zauważyć, że z treści uzasadnienia tej decyzji wynika, że postępowanie dowodowe w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w części musi się toczyć z udziałem skarżącej ( ma ona zostać ponownie przesłuchana). Nadto należy zwrócić uwagę na znaczenie w sprawie przepisu art. 61 ust. 4 a contrario w związku z ust. 1 art. 61 ustawy o cudzoziemcach - z treści decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 16 lutego 2005r. wynika, że skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na czas oznaczony w dniu 6 maja 2003r., zaś jej wiza była ważna do dnia 24 października 2004r. Reasumując, uznać należy, że omawianej sprawie organy dopuściły się naruszenia art. 7, 9, 77 § 1 i 80 oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji winien zawiesić postępowanie w sprawie do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy, ewentualnie, po uzupełnieniu braków postępowania, w zależności od wyniku w/w postępowania rozważyć możliwość przekazania sprawy wojewodzie celem rozważenia możliwości zastosowania art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z postanowieniami art.152 z uwagi na uwzględnienie skargi Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI