III SA/Gd 172/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję o wymeldowaniu, uznając, że utrata tytułu prawnego do lokalu i eksmisja komornicza stanowią podstawę do wymeldowania, nawet jeśli opuszczenie lokalu nie było dobrowolne.
Skarga dotyczyła decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Sąd administracyjny rozpatrywał sprawę po tym, jak organy administracji utrzymały w mocy decyzję o wymeldowaniu. Kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy utrata tytułu prawnego do lokalu i eksmisja komornicza, nawet jeśli przymusowa, stanowią podstawę do wymeldowania. Sąd uznał, że tak, podkreślając ewidencyjny charakter zameldowania i brak możliwości utrzymywania fikcji meldunkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę A. C. na decyzję Wojewody Pomorskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte na wniosek nowego właściciela lokalu, który nabył go w wyniku licytacji komorniczej. Skarżąca utraciła tytuł prawny do lokalu, a następnie została z niego eksmitowana przez komornika sądowego. Mimo argumentów skarżącej o przymusowym charakterze opuszczenia lokalu i toczących się postępowaniach sądowych kwestionujących nabycie nieruchomości, organy administracji oraz sąd administracyjny uznały, że utrata tytułu prawnego i faktyczna eksmisja stanowią podstawę do wymeldowania. Sąd podkreślił, że instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny, a utrzymywanie zameldowania w sytuacji braku faktycznego zamieszkania i tytułu prawnego prowadziłoby do fikcji meldunkowej. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o ewidencji ludności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, utrata tytułu prawnego do lokalu i faktyczna eksmisja komornicza, nawet jeśli przymusowa, stanowią podstawę do wymeldowania, ponieważ instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny i nie można utrzymywać fikcji meldunkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy o ewidencji ludności, w tym art. 35 ustawy, pozwalają na wymeldowanie w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego, gdy osoba nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Kluczowe jest trwałe opuszczenie lokalu, które w przypadku eksmisji komorniczej, nawet przymusowej, jest faktem prawnym. Brak tytułu prawnego i faktyczne opuszczenie lokalu uniemożliwiają dalsze zamieszkiwanie i prowadzą do fikcji meldunkowej, jeśli zameldowanie zostałoby utrzymane.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.e.l. art. 24 § 1 i 2
Ustawa o ewidencji ludności
u.e.l. art. 25 § 1
Ustawa o ewidencji ludności
u.e.l. art. 33 § 1
Ustawa o ewidencji ludności
u.e.l. art. 35
Ustawa o ewidencji ludności
Podstawa prawna decyzji o wymeldowaniu z urzędu lub na wniosek, gdy osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 999 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia pomieszczeń.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże inne sądy oraz inne organy państwowe i administracji publicznej.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrata tytułu prawnego do lokalu przez skarżącą. Faktyczna eksmisja komornicza i opróżnienie lokalu. Brak możliwości prawnego zamieszkiwania w lokalu po jego nabyciu przez inną osobę. Ewidencyjny charakter instytucji zameldowania i potrzeba odzwierciedlenia stanu faktycznego. Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jako tytuł do wprowadzenia w posiadanie i opróżnienia lokalu.
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej o przymusowym charakterze opuszczenia lokalu. Argument skarżącej o toczących się postępowaniach sądowych kwestionujących nabycie nieruchomości lub czynności komornicze. Argument skarżącej o niewłaściwości organu drugiej instancji. Argument skarżącej, że meldunek nie był fikcyjny.
Godne uwagi sformułowania
brak możliwości utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny utrata tytułu prawnego do spornego lokalu stanowi obiektywną okoliczność wskazującą na brak prawnej możliwości władania nieruchomością na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana
Skład orzekający
Adam Osik
sprawozdawca
Janina Guść
członek
Jolanta Sudoł
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Utrata tytułu prawnego do lokalu i eksmisja komornicza jako podstawa do wymeldowania, nawet jeśli opuszczenie lokalu nie było dobrowolne; charakter ewidencyjny meldunku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji utraty tytułu prawnego w wyniku postępowania egzekucyjnego i nabycia lokalu przez osobę trzecią.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak postępowania cywilne (egzekucja, nabycie nieruchomości) wpływają na kwestie administracyjne (meldunek). Jest to praktyczny przykład zastosowania przepisów o ewidencji ludności w kontekście utraty prawa do lokalu.
“Eksmisja komornicza a wymeldowanie: czy przymusowe opuszczenie lokalu zawsze prowadzi do utraty zameldowania?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 172/25 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2025-06-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-04-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Adam Osik /sprawozdawca/ Janina Guść Jolanta Sudoł /przewodniczący/ Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Hasła tematyczne Ewidencja ludności Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 736 art. 24 ust. 1 i ust. 2, art. 25 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 35 Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Asesor WSA Adam Osik (spr.) Protokolant: Sekretarz Sądowy Dagmara Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 4 lutego 2025 r., nr WSO-III.621.1.4.2025.KS w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 18 grudnia 2024 r. nr WSO-I.5343.664.2024.JP, wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 736) Prezydent Miasta Gdańska orzekł o wymeldowaniu A. C. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek K. L., który wskazał, iż nabył ww. lokal w 2021 r. na podstawie postanowienia sądu. Do wniosku dołączył protokół z przeprowadzonej eksmisji komorniczej A. C. Lokal oraz piwnice opróżniono z rzeczy dłużniczki, zaś ruchomości przeniesiono do pomieszczenia tymczasowego oraz magazynu. A. C. wyraziła zgodę na pozostawienie w lokalu zabudowy kuchennej niezdatnej do transportu. Dokonano wymiany zamków w drzwiach do lokalu i piwnicy. Po zakończeniu czynności lokal zamknięto i razem z A. C. udano się do pomieszczenia tymczasowego i wprowadzono ją do tego lokalu. Komplet kluczy do spornego mieszkania i piwnicy wydano pełnomocnikowi K. L. W księdze wieczystej lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. K. L. jest ujawniony jako właściciel lokalu. W piśmie z 20 listopada 2024 r. A. C. wyjaśniła, że złożyła skargę do sądu na czynności komornicze. Aktualnie przebywa w pomieszczeniu tymczasowym, które będzie zajmować do 21 grudnia 2024 r. Wskazała, że nie zapewniono jej mieszkania o standardzie odpowiadającym nieruchomości zajmowanej wcześniej. Nie zgadza się na wymeldowanie z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G., w którym zamieszkiwała ponad 20 lat. Nie posiada innego mieszkania, w związku z czym nie ma możliwości zameldować się w innym miejscu. Podkreśliła, że pobyt tymczasowy nie powoduje konieczności wymeldowania się z miejsca pobytu stałego. Wskazała, że K. L. nabył lokal nr [...] przy ul. [...] w G. w wyniku licytacji. Poinformowała, że w sądzie nadal toczą się sprawy związane z tą nieruchomością. Wskazała, że po ich pomyślnym dla niej zakończeniu, ma zamiar mieszkać w przedmiotowym lokalu. Poinformowała, że jej zdaniem, prowadzone postępowanie o jej wymeldowanie winno zakończyć się odmową wymeldowania lub powinno być zawieszone do czasu zakończenia postępowań sądowych. Poinformowała, że jeśli Gmina Miasta Gdańska przyzna jej lokal mieszkalny, do którego będzie mogła wprowadzić się w charakterze najemcy, będzie mogła zameldować się w nim. Na zakończenie poprosiła o wydanie decyzji o odmowie jej wymeldowania przynajmniej do czasu uzyskania przez nią mieszkania z zasobu gminnego. Zdaniem organu pierwszej instancji wykonanie eksmisji przez komornika sądowego i niezamieszkiwanie A. C. w miejscu pobytu stałego spełnia przesłanki zawarte w art. 35 u.e.l. warunkujące jej wymeldowanie z pobytu stałego. A. C. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazała na jej krzywdzący charakter oraz na fakt, że nie opuściła spornego lokalu, ponieważ zaskarżyła czynności komornika. Dodatkowo z tego powodu – zdaniem skarżącej - postępowanie meldunkowe powinno zostać zawieszone. Decyzją z 4 lutego 2025 r. nr WSO-III.621.1.4.2025.KS, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a." w zw. z art. 35 u.e.l., Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustalił, że w wyniku licytacji komorniczej A. C. utraciła tytuł prawny do spornego lokal. K. L. nabył własność spornego lokalu na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w G. z 4 lutego 2021 roku i jest jego jedynym właścicielem. W postępowaniu przez Sądem Rejonowym [...] zawarł z Gminą Miasta Gdańska ugodę, na mocy której Gmina zobowiązała się do wydania oferty zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia dla A. C. Gmina wykonała warunki ugody i zapewniła wymienionej lokal tymczasowy. Następnie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] w dniu 6 sierpnia 2024 r. przeprowadził eksmisję wymienionej ze spornego lokalu, na dowód czego przedłożył kopię sporządzonego przez Komornika Sądowego protokołu z 6 sierpnia 2024 r. o dokonaniu czynności opróżnienia spornego lokalu z osób i rzeczy. Zgodnie z dołączonym do wniosku protokołem z przeprowadzonej eksmisji komorniczej, skarżąca opuściła ten lokal w dniu 6 sierpnia 2024 r., lokal opróżniono z jej rzeczy i dokonano wymiany zamków w drzwiach wejściowych. Z protokołu eksmisji wynika, że A. C. wyraziła zgodę, aby w mieszkaniu pozostała część jej mebli, zezwoliła na wyrzucenie pralki, nadto opróżniono piwnicę. W tym samym dniu skarżąca została przez komornika wprowadzona do pomieszczenia tymczasowego przy ulicy [...] w G. Bez wątpienia zatem utraciła prawo do przebywania w spornym lokalu, co jest równoznaczne z ustaniem pobytu w lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. Organ odwoławczy wyjaśnił, że posiadanie pobytu stałego związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego. Oznacza to, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych zainteresowanej osoby, a więc posiada ona w nim tzw. centrum życiowe. Pod pojęciem centrum życiowego należy rozumieć miejsce, w którym osoba realizuje łącznie wszystkie swoje podstawowe czynności życiowe, tj. mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, pierze, wypoczywa, przechowuje rzeczy osobiste codziennego użytku, podejmuje gości, przyjmuje korespondencję. Instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny, zatem meldunek stwierdza jedynie faktycznie istniejącą sytuację zamieszkiwania w danym lokalu. W ocenie organu odwoławczego brak jest obiektywnej możliwości realizacji woli przebywania A. C. w spornym lokalu. Co prawda skarżąca nie zgadza się z tym i chciałaby powrócić do spornego lokalu, jednak na dzień wydania decyzji nie ma uprawnienia do ponownego zamieszkania w spornym lokalu. Zatem w takich okolicznościach sprawy nieistotne jest badanie woli czy zamiaru dotyczącego powrotu do lokalu, skoro skarżąca nie ma żadnych uprawnień do przebywania w tym lokalu. Skoro na mocy orzeczenia sądu powszechnego w sprawie przysądzenia lokalu na rzecz innej osoby, zawarcia ugody sądowej pomiędzy właścicielem spornego lokalu a Gminą Gdańsk, a następnie czynności podjętych przez komornika sądowego, który przeprowadził eksmisję skarżącej, nie ma ona obecnie uprawnień do przebywania lub ponownego zamieszkania w przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie może posiadać w niej zameldowania. Fakt, że skarżąca zaskarżyła czynności komornika i podważa zasadność przysądzenia spornego lokalu na rzecz innej osoby nie potwierdza, że ma ona prawo przebywania w spornym lokalu bądź że w nim przebywa. Organ odwoławczy dodał, że tocząca się przed sądem sprawa w sprawie unieważnienia orzeczenia w sprawie przysądzenia lokalu na rzecz innej osoby i fakt złożenia skargi na czynności komornika nie stanowią przesłanki warunkującej zawieszenie postępowania. Jeżeli sprawy zainicjowane przez skarżącą zakończą się dla niej pozytywną decyzją i skarżąca ponownie zamieszka w spornym lokalu, będzie miała obowiązek się w nim zameldować. Obecnie zameldowanie w spornym lokalu byłoby fikcją meldunkową. Organy meldunkowe rozpatrując sprawę nie mogły opierać się wyłącznie na deklaracjach skarżącej, że chciałaby wrócić do spornego lokalu, bowiem organy rozstrzygają sprawę na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie rozstrzygania i nie mogą opierać swojego rozstrzygnięcia na zdarzeniach przyszłych i niepewnych. Zdaniem organu odwoławczego wskazane okoliczności sprawy potwierdzały spełnienie przesłanek zawartych w art. 35 u.e.l. warunkujących wymeldowanie skarżącej z miejsca pobytu stałego. Okoliczności faktyczne sprawy zostały wyjaśnione. Pozbawienie A. C. prawa własności nieruchomości, które nastąpiło w 2021 r. i przeprowadzona w sierpniu 2024 r. eksmisja stanowią trwałą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącej powrót do tego mieszkania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, uzupełnioną pismem z dnia 28 maja 2025 r., A. C. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania. Podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana przez organ niewłaściwy, bowiem została podpisana przez z upoważnienia Wojewody Pomorskiego przez Kierownika Wydziału ds. Obywatelskich i Egzekucji Administracyjnych, a tymczasem sprawa nie dotyczy egzekucji administracyjnej lecz sądowej. Ponadto, zdaniem skarżącej, Wojewoda Pomorski nie jest organem drugiej instancji w stosunku do organu administracji samorządowej. Ponadto skarżąca wskazała, że nie opuściła lokalu przy ul. [...] w G. dobrowolnie i w sposób trwały, gdyż została przeprowadzona eksmisja z tego lokalu przez komornika sądowego, poprzez siłowe i przymusowe przekwaterowanie skarżącej do lokalu tymczasowego. Dodała, że nie sprzedała lokalu, nie przysądzono prawa własności, nie wydano wyroku nakazującego opuszczenie lokalu przez skarżącą. Lokal ten był i może nadal jest w posiadaniu skarżącej. Nie toczyło się postępowanie, w którym mogło dojść do ugody między K. L. a Gminą Miasta Gdańsk, na mocy której Gmina zobowiązała się do wydania oferty tymczasowego pomieszczenia dla skarżącej. Gmina sprzedała lokal nabywcy jako lokal gminny zasiedlony przez skarżącą. Stąd decyzja nie odpowiada przepisowi art. 35 u.e.l., zaś meldunek skarżącej nie był fikcyjny. Jak wyjaśniła skarżąca, sprawa z wniosku wspólnoty mieszkaniowej o egzekucję z nieruchomości przy ul. [...] w G. nie została zakończona. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej była w niniejszej sprawie decyzja Wojewody Pomorskiego z 4 lutego 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 18 grudnia 2024 r. o wymeldowaniu skarżącej z miejsca zameldowania na pobyt stały przy ul [...] w G. Materialnoprawną podstawę obu ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Ustawa ta w art. 24 ust. 1 przewiduje obowiązek meldunkowy obywateli polskich przebywających na terytorium RP, który zgodnie z art. 24 ust. 2 u.e.l. polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36. Zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 25 ust. 1 u.e.l. "pobytem stałym" jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Obywatel polski, który opuszcza miejsce tak rozumianego pobytu stałego, obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ust. 1 u.e.l.). Jeżeli zaś tego nie uczyni, wówczas zastosowanie znajduje przepis art. 35 u.e.l. – który stanowił bezpośrednią podstawę prawną wydania kwestionowanych przez skarżącą decyzji o jej wymeldowaniu. Jak stanowi art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wskazuje się, że podstawowe znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Pierwsza z przesłanek jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest, co do zasady, dobrowolne. Chodzi zatem o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest zasadniczo wynikiem jej woli. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje jednak nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy (por. wyroki NSA: z 06.12.2022 r., II OSK 3780/19; z 13.12.2022 r., II OSK 2075/21; z 21.02.2023, II OSK 579/20; te i kolejne powoływane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy, jak również wobec argumentacji przytoczonej przez skarżącą, należy wyjaśnić, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania, przesłanka "dobrowolności" nie może być brana pod uwagę w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu wynika ze zgodnego z prawem władczego działania organów państwa (zob. wyroki NSA z 12.03.2020 r., II OSK 234/19; z 03.03.2015 r., II OSK 1641/13; z 25.01.2019 r., II OSK 531/17; z 04.04.2019 r., II OSK 988/18; z 22.06.2020 r., II OSK 136/20). Stąd też w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w takiej sytuacji chęć strony skarżącej ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania (tak m.in. wyroki NSA: z 21.04.2020 r., II OSK 2337/19; z 17.10.2019 r., II OSK 2418/18; z 18.06.2019 r., II OSK 2025/17). Albowiem przy wykładni omawianych pojęć nie może ujść uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania mają charakter rejestrowy, ewidencyjny, a zatem odmowa wymeldowania (utrzymywanie zameldowania) w takich przypadkach prowadziłaby do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej czyli do, co do zasady, nieakceptowanej rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem rzeczy, a stanem zapisanym w ewidencji (por. wyrok NSA z 17.11.2022 r., II OSK 1878/21). Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, że okolicznościami faktycznymi mającymi istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, były: utrata przez skarżącą tytułu prawnego do spornego lokalu oraz opuszczenie przez skarżącą lokalu na skutek przeprowadzonych przez Komornika Sądowego czynności mających na celu opróżnienie lokalu z osób i rzeczy w celu wykonania postanowienia Sądu Rejonowego [...] w G. z dnia 4 lutego 2021 r. o przysądzeniu prawa własności uczestnikowi postępowania. Wynika to jasno z całokształtu zgromadzonego przez organy administracji materiału dowodowego (w tym z przedłożonego przez uczestnika postępowania wraz z wnioskiem o wymeldowanie skarżącej protokołu opróżnienia lokalu). Podkreślić należy, że w spornym lokalu dokonano wymiany zamków, a wszystkie ruchomości należące do skarżącej (poza elementami zabudowy kuchni) zostały przeniesione do tymczasowego pomieszczenia i magazynu. Skarżąca po opróżnieniu spornego lokalu przebywała w pomieszczeniu tymczasowy, następnie w innym lokalu gminnym, zaś do spornego lokalu nie powróciła. Jako bezsporną należy zatem, w kontrolowanej sprawie, należy przyjąć okoliczność, że skarżąca nie zamieszkuje w nieruchomości pod adresem [...] w G., gdyż miejsce to skarżąca niewątpliwie opuściła. Z kolei spór między stronami dotyczący tego, czy owo opuszczenie miało (zdaniem organów administracji publicznej) charakter dobrowolny, czy też nie (bo siłowy i przymusowy), jak utrzymuje skarżąca, wymagał rozstrzygnięcia z odniesieniem się do wcześniej poczynionych rozważań, opartych na poglądach zawartych w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z okoliczności sprawy wynikało, że uczestnik postępowania został ujawniony w księdze wieczystej prowadzonej dla spornej własności w wyniku ww. postanowienia Sądu Rejonowego [...] w G. z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt XII 1 Co 3841/13) o przysądzeniu prawa własności. Brak było również podstaw do kwestionowania podnoszonej przez uczestnika postępowania okoliczności zawarcia z Gminą Miasta Gdańska ugody, na mocy której Gmina zobowiązała się do wydania skarżącej oferty najmu tymczasowego pomieszczenia. Jak bowiem wynikało z treści protokołu opróżnienia lokalu i wyjaśnień samej skarżącej, rzeczywiście zajęła ona wskazane pomieszczenie tymczasowe przy ul. [...] w G. Stosownie do postanowień art. 999 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia znajdujących się na tej nieruchomości pomieszczeń bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności. Z przepisu tego wynika, iż jednym ze skutków procesowych prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości jest powstanie tytułu wykonawczego do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości, opróżnienia znajdujących się na nieruchomości pomieszczeń, a także eksmisji osób zajmujących te pomieszczenia (vide: komentarz do art. 999 K.p.c. pod kierunkiem Zbigniewa Szczurka, Wydanie IV, Currenda 2013). Z powyższego wynika, że nabywca nie musi występować z osobnym powództwem o opróżnienie lokalu z osób, które go zajmowały. W przypadku prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności mamy do czynienia ze skutkiem tożsamym z wyrokiem eksmisyjnym (wyrok WSA w Olsztynie z 5 marca 2019 r., II SA/Ol 830/18). Z tych też względów skarżąca bezzasadnie argumentowała, że w stosunku do niej nie został wydany wyrok eksmisyjny. Utrata przez skarżącą tytułu prawnego do spornego lokalu stanowi obiektywną okoliczność wskazująca na brak prawnej możliwości władania nieruchomością przez skarżącą. Skoro zaś równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem działania stosownych organów bądź właściwych sądów, to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w takiej sytuacji chęć ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania. W takim przypadku mamy do czynienia z przymusem dozwolonym prawem i stosowanym z uwagi na nie wykonywanie przez dłużnika nałożonego na niego tytułem wykonawczym obowiązku. Faktyczne wykonanie przez komornika eksmisji z zajmowanego lokalu, skutkowało powstaniem podstawy do wymeldowania skarżącej. Nie można pomijać przy tym, że zgodnie z art. 365 § 1 K.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. A zatem organy administracji nie miały podstaw kwestionowania prawa własności K. L. do spornej nieruchomości. Konsekwencje zaś deklarowanego podjęcia przez skarżącą kroków, mających na celu zwalczanie czynności komorniczych związanych z opróżnieniem lokalu, jak również samego postanowienia przysądzającego prawo własności lokalu, na moment orzekania organów obu instancji nie przyniosły spodziewanego przez skarżącą efektu. Jeżeli zaś skarżąca podejmie i z sukcesem sfinalizuje działania prawne, które pozwolą mu na legalne zamieszkanie w spornym lokalu, wówczas będzie mógł też wystąpić z wnioskiem o ponowne zameldowanie pod tym adresem. Na zakończenie wypada jeszcze zaznaczyć okoliczność, że wbrew "potocznej" opinii, zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie stanowią jedynie stwierdzenie pewnego faktu i nie wpływają w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do nieruchomości lub lokalu mieszkalnego (por.: wyrok NSA z 10.07.2012 r., II OSK 824/11). Celem decyzji o wymeldowaniu jest tylko doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania (por. wyrok WSA z 22.01.2020 r., III SA/Łd 702/19). Organy prawidłowo zatem oceniły, że podjęte przez skarżącą działania prawne, związane z próbą podważenia zasadności czynności komorniczych oraz odzyskaniem lokalu, nie maja wpływu na wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie. Mając wszystko to na uwadze, należy stwierdzić, że skoro organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż skarżąca nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały pod adresem ul. [...] w G., z którego to lokalu została w drodze egzekucji komorniczej wyeksmitowana, to zasadnie orzekły o jej wymeldowaniu z tego miejsca pobytu stałego, na podstawie art. 35 u.e.l. W tych okolicznościach wnioskowana w skardze odmowa wymeldowania skarżącej z ww. lokalu oznaczałaby dalsze utrzymywanie tzw. fikcji meldunkowej, co z kolei sprzeciwiałoby się ściśle ewidencyjnemu i rejestracyjnemu charakterowi instytucji zameldowania. Dodać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej nie zachodziła niewłaściwość organu drugiej instancji. Zgodnie z art. 4 u.e.l. organy gminy wykonują zadania określone w ustawie jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 u.e.l. wojewoda jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów gmin wydających rozstrzygnięcia administracyjne na podstawie ustawy. Z kolei podpisanie decyzji z upoważnienia Wojewody Pomorskiego przez Kierownika Oddziału ds. Obywatelstwa i Egzekucji Administracyjnych nie oznacza, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją było postępowanie egzekucyjne w administracji. Nadto wbrew twierdzeniom skarżącej decyzja nie dotyczyła też egzekucji sądowej, która może się odbywać wyłącznie na podstawie przepisów o egzekucyjnym postępowaniu cywilnym, lecz wymeldowania z miejsca pobytu stałego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI