III SA/Gd 162/05

III SA/Gd 162/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Jacek Hyla /przewodniczący/
Marek Gorski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 3 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia spłaty pożyczki uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego [...] z dnia 3 stycznia 2005 r. nr [...].
Uzasadnienie
Starosta [...] decyzją z dnia 3 stycznia 2005 r. odmówił I. P. odroczenia terminu spłaty należności z tytułu kapitału w wysokości 35.720 zł wraz z należnymi odsetkami.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 9 maja 2002 r. między I.P.
a Powiatowym Urzędem Pracy [...] została zawarta umowa pożyczki nr [...] z przeznaczeniem na podjęcie działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu sklepu rybno-ogólnospożywczego. Pożyczka została wypłacona w transzach po 20.000 zł. w dniach 14 maja i 8 lipca 2002 r. Ostateczny termin spłaty pożyczki został określony w umowie na
13 maja 2006 r. Organ zaznaczył, że strona podpisując umowę sama określiła cel na jaki została przeznaczona pożyczka oraz dobrowolnie zobowiązała się do przestrzegania warunków umowy. Zgodnie z umową strona zobowiązana była do terminowej spłaty poszczególnych rat pożyczki i należnych odsetek zgodnie z załączonym planem spłat. Ponieważ strona nie wywiązywała się z warunków umowy i zalegała ze spłatą 4 rat w dniu
16 lipca 2004 r. umowa pożyczki została wypowiedziana.
Dnia 18 sierpnia 2004 r. I. P. zwróciła się do Urzędu Pracy o umorzenie połowy zadłużenia z tytułu przedmiotowej pożyczki. Starosta [...], po uzyskaniu w sprawie negatywnej opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia w S., decyzją z dnia 5 października 2004 r. nr [...] odmówił stronie umorzenia połowy zadłużenia. Organ podniósł, iż strona dotychczas niesumiennie realizowała postanowienia umowy pożyczki, zwłaszcza jeżeli chodzi
o terminowość spłat.
Od decyzji organu I instancji odwołała się strona.
Wojewoda [...] w oparciu o art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r.
o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.)
w związku z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001) i art. 138 § 1 pkt l k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że mający zastosowanie w sprawie art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi, że starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1 jeżeli:
1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,
2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków do utrzymania,
3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,
4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,
5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.
W ocenie organu II instancji z akt sprawy wynika, iż strona w czasie realizacji umowy pożyczki okazała się nierzetelnym pożyczkobiorcą i zalegała ze spłatą kolejnych rat pożyczki. Strona występując z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty pożyczki, nie udowodniła sposobu pozyskania i zabezpieczenia środków finansowych na spłatę, a to na niej spoczywa obowiązek wykazania tych faktów. Stąd nie ma żadnej gwarancji, że zaproponowane przez nią terminy spłaty są realne. Organ uznał, że sens instytucji prawnej jaką jest odroczenie spłaty długu, tkwi
w gwarancji spłaty tego długu w przedłużonym terminie. Wątpliwości w kwestii możliwości spłaty długu w deklarowanych przez stronę terminach budzi również informacja zawarta w odwołaniu, iż obecnie nie osiąga ona żadnych dochodów,
a dochody męża są obciążone spłatami innych zadłużeń.
W konkluzji organ odwoławczy stwierdza, że samo odroczenie spłaty nie może zmierzać tylko do wydłużenia w czasie egzekwowania długu przez wierzyciela.
I. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gdańsku stwierdziła, że przedmiotowa działalność gospodarcza podjęta przez nią w 2002 r. nie powiodła się z wielu przyczyn m. in. z powodu ubożenia społeczeństwa i nieuczciwej konkurencji na Osiedlu Piastów w S.. Skarżąca wskazała,
że podjęcie działalności gospodarczej wymagało spełnienia wielu wymogów związanych z przebudową i wyposażeniem lokalu oraz uzyskania odbiorów przez PSSE. Natomiast konkurencja zorganizowała punkt handlowy sprzedaży ryb na wolnym powietrzu, w blaszanym kiosku tzw. szczęce, przy minimalnych nakładach. W okresie największego popytu, punkt ten przejął 60-70% klientów, co spowodowało kłopoty finansowe skarżącej. Przez nieudaną działalność gospodarczą straciła ona również własne środki finansowe zainwestowane w lokal handlowy.
Obecnie skarżąca nie posiada żadnych dochodów, a dochody męża są obciążone spłatami innych zadłużeń, które będą malały w latach 2005 i 2006.
Skarżąca ponowiła prośbę o odroczenie spłaty zadłużenia z tytułu zaciągniętej pożyczki i zadeklarowała, iż do końca kwietnia 2005 r. dokona spłaty zadłużenia w kwocie 10.000 zł. ze środków pozyskanych z pożyczki męża
z funduszu mieszkaniowego zakładu pracy, zaś do końca listopada 2005 r. dokona wpłaty kolejnej raty w wysokości 10.000 zł. Pozostałą zaległość wpłaci w równych częściach na koniec każdego kwartału w 2006 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie
i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, jednak z innych względów niż podniesione w skardze.
Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 5 października 2004 r. decyzją nr [...] Starosta [...] odmówił skarżącej umorzenia połowy zadłużenia wynikającego z umowy pożyczki nr [...] udzielonej na podjęcie działalności gospodarczej.
Sąd zwrócił uwagę, iż pismo zatytułowane "odwołanie" z dnia 26 października 2004 r., którym skarżąca za pośrednictwem Powiatowego Urzędu Pracy [...] zwróciła się do Wojewody [...] zawiera sformułowania: "Odwołuje się od decyzji nr [...] ..."
i dalej "W związku z przedstawionym w decyzji stanem prawnym, z którego wynika brak możliwości umorzenia połowy zadłużenia-wnoszę o zmianę decyzji, tj. odroczenie spłat deklarując następujące terminy:/.../". Pismo to potraktowane zostało przez organ I instancji jako odwołanie od wskazanej wyżej decyzji i przesłane zgodnie z art. 133 k.p.a. Wojewodzie [...]. Następnie organ odwoławczy zwrócił pismo organowi I instancji z informacją, iż treść pisma wskazuje, że dotyczy ono odroczenia spłaty pożyczki, a nie jest odwołaniem od decyzji odmawiającej umorzenia spłaty pożyczki. Organ II instancji wskazał, że o kwalifikacji pisma decyduje jego treść a nie nazwa. Zdaniem organu powinno ono być przedmiotem rozstrzygnięcia w osobnym postępowaniu w trybie art. 18 ust. 4a ustawy
o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Pismo skarżącej z dnia 26 października 2004 r. stało się podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego a następnie wydania decyzji Starosty [...]
z dnia 3 stycznia 2005 r. oraz zaskarżonej decyzji Wojewody [...].
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, co do zasady prawidłowy jest pogląd Wojewody [...], iż o kwalifikacji pisma przesądza jego treść
a nie nazwa. Zważając jednak na cytowane sformułowania spornego pisma, Sąd jest zdania, że stanowisko organu w niniejszej sprawie jest błędne.
Po pierwsze za traktowaniem tego pisma jako odwołania przemawia nie tylko nazwa ale wprost twierdzenie skarżącej, iż odwołuje się od decyzji o oznaczonym numerze. Po wtóre, ze zwrotu "wnoszę o zmianę decyzji" można wywieść, iż skarżąca jest
z decyzji niezadowolona i zabiega o jej wzruszenie.
Przepis art. 128 k.p.a. stanowi, iż odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia i wystarczy jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona
z wydanej decyzji. W bogatym orzecznictwie dotyczącym tej regulacji daje się zauważyć dość daleko posuniętą liberalizacje. Otóż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 czerwca 1996 r. III ARN 14/96 (OSN 1997, Nr 2, poz. 16) stwierdził: ,,Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, pismo strony postępowania administracyjnego wniesione do organu odwoławczego w ustawowym terminie do złożenia odwołania, wyrażające niezadowolenie z decyzji nieostatecznej, podlega rozpatrzeniu jako odwołanie od decyzji " (por. B.Adamiak, l.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 3, Warszawa 2000 s. 514). Taki pogląd jest podzielany przez Sąd w składzie orzekającym i zasadniczo nie negowany w doktrynie i orzecznictwie.
Sąd zważył, że odwołanie skarżącej zostało sformułowane zgodnie
z dyspozycją art. 128 k.p.a., złożone w ustawowym terminie, o którym została pouczona w decyzji oraz w trybie przewidzianym dla odwołania.
Sąd zdając sobie sprawę, iż pewne sformułowania przedmiotowego pisma skarżącej dają podstawy do traktowania go jako wniosku o rozłożenie spłaty pożyczki na raty przyjmuje, iż należy je traktować jako pismo o podwójnym skutku tzn. jako odwołanie od decyzji z dnia 5 października 2004 r. o odmowie umorzenia połowy należności, i jednocześnie jako wniosek w nowej sprawie administracyjnej rozłożenia należności na raty w przypadku nie uwzględnienia wniosku o umorzenie pożyczki. Dla każdej z tych spraw jest przewidziany odrębny tryb postępowania.
Naturalną i logiczną konsekwencją zaistniałej sytuacji jest to, iż w pierwszej kolejności powinna być rozpatrzona sprawa umorzenia połowy zadłużenia a dopiero w dalszej kolejności już po uprawomocnieniu się takiej decyzji-bez względu na to czy jest to decyzja pozytywna czy negatywna-organy administracyjne winny zając się sprawą rozłożenia należności na raty. W niniejszej sprawie doszło, z winy organów, do pominięcia tej kolejności rozpatrywania spraw. Nie można bowiem dokonywać rozłożenia na raty należności skoro nie wiadomo jaka jest jej wysokość.
Sąd stwierdza, że zgodnie z prawem kontroluje rozstrzygnięcia organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem nie może zgodnie z wnioskiem strony orzec o rozłożeniu zadłużenia na raty.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.