III SA/Gd 157/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-07-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
ewidencja ludnościwymeldowaniepobyt stałykonflikt rodzinnyprawo administracyjneprawo procesowesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o odmowie wymeldowania, uznając, że syn nie opuścił lokalu dobrowolnie i trwale z powodu konfliktu rodzinnego.

Skarga dotyczyła decyzji o odmowie wymeldowania M. B. z pobytu stałego. Ojciec, J. B., wnioskował o wymeldowanie syna, twierdząc, że wyprowadził się on z domu. Jednakże zeznania matki i samego M. B. wskazywały, że syn został faktycznie wykluczony z lokalu przez ojca, który wymienił zamki. Mimo że M. B. nie przebywał w lokalu od marca 2022 r., podejmował próby powrotu i złożył pozew o przywrócenie posiadania. Sąd uznał, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne ani trwałe, a konflikt rodzinny uniemożliwiał synowi powrót, dlatego oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi J. B. na decyzję Wojewody Pomorskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska o odmowie wymeldowania M. B. z pobytu stałego. J. B. wnioskował o wymeldowanie syna, twierdząc, że ten wyprowadził się z domu rodzinnego. Jednakże zebrane dowody, w tym zeznania B. B. (matki M. B.) i samego M. B., wskazywały, że syn został faktycznie wykluczony z lokalu przez ojca, który wymienił zamki w drzwiach i uniemożliwił mu wejście. M. B. podejmował próby powrotu, wzywał Policję i złożył pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznały, że opuszczenie lokalu przez M. B. nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego, ze względu na konflikt rodzinny i bezprawne działania ojca. Sąd podkreślił, że wymeldowanie wymaga dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu, a sytuacja, w której osoba jest zmuszona do opuszczenia miejsca zamieszkania, nie spełnia tych przesłanek. W związku z tym, że M. B. nie opuścił lokalu dobrowolnie i podejmował kroki prawne w celu powrotu, sąd oddalił skargę J. B., podtrzymując decyzję o odmowie wymeldowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, opuszczenie lokalu nie może być uznane za dobrowolne i trwałe, jeśli wynika z przymusu fizycznego lub psychicznego, lub gdy osoba podejmuje kroki prawne w celu powrotu do lokalu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe dla wymeldowania jest dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu. W sytuacji, gdy M. B. został faktycznie wykluczony z lokalu przez ojca, który wymienił zamki, a sam M. B. podejmował próby powrotu i złożył pozew o przywrócenie posiadania, nie można mówić o dobrowolności i trwałości opuszczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.e.l. art. 35

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego lub czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Opuszczenie musi mieć charakter dobrowolny i trwały.

Pomocnicze

u.e.l. art. 25 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

k.c. art. 344 § § 1

Kodeks cywilny

Ochrona prawna w drodze powództwa posesoryjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opuszczenie lokalu przez M. B. nie było dobrowolne i trwałe z uwagi na konflikt rodzinny i bezprawne działania ojca (wymiana zamków, uniemożliwienie wejścia). M. B. podejmował próby powrotu do lokalu i złożył pozew o przywrócenie naruszonego posiadania, co świadczy o braku zamiaru trwałego opuszczenia.

Odrzucone argumenty

Argumenty J. B. o braku partycypacji M. B. w kosztach utrzymania lokalu i jego rzekomym zamieszkiwaniu z partnerką i dzieckiem nie były decydujące dla rozstrzygnięcia o wymeldowaniu.

Godne uwagi sformułowania

opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego musi mieć charakter trwały i być dobrowolne o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem - nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej zmuszenie, w jakiejkolwiek formie, do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie może być uznane za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu

Skład orzekający

Jacek Hyla

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Sudoł

członek

Paweł Mierzejewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu w kontekście konfliktu rodzinnego i bezprawnych działań uniemożliwiających powrót do miejsca zameldowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu rodzinnego i braku dobrowolności opuszczenia lokalu. Może być mniej istotne w przypadkach, gdy opuszczenie lokalu jest jednoznacznie dobrowolne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak konflikt rodzinny może wpływać na kwestie administracyjne, takie jak wymeldowanie, i jak sądy interpretują pojęcie 'dobrowolnego opuszczenia' w takich sytuacjach.

Czy można wymeldować syna, który został wyrzucony z domu przez ojca?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 157/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sudoł
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 25 ust. 1, art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Specjalista Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 3 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r. nr WSO-I.5343.566.2022.JS Prezydent Miasta Gdańska, działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1191), odmówił wymeldowania M. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy Al. [...] w G.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie M. B. z pobytu stałego wystąpił ojciec - J. B. podając, że syn wyprowadził się z domu rodzinnego w lutym 2021 r. i aktualnie mieszka ze swoją rodziną pod innym adresem.
Z księgi wieczystej wynika, że współwłaścicielami lokalu nr [...] przy Al. [...] w G. są małżonkowie B. i J. B.
Organ zauważył, że w dniu 14 września 2022 r. B. B. oświadczyła do protokołu przesłuchania, że M. B. jest jej synem, który aktualnie nie mieszka w lokalu w G. przy Al. [...]. Został wyrzucony z tego mieszkania przez jego ojca J. B. Dodała, że jako współwłaścicielka nieruchomości wyraziła zgodę na zamieszkiwanie syna pod tym adresem, ale ojciec nie wpuszcza syna do mieszkania. Aby syn mógł wchodzić do nieruchomości potrzebna była interwencja Policji. Pierwsza interwencja miała miejsce w dniu 4 marca 2022 r., wówczas syn mógł wejść i zabrać chociaż trochę swoich rzeczy, a potem nie był już wpuszczany. Policja już nie przyjeżdżała z interwencjami. Syn chce mieszkać w tym lokalu, tam są jeszcze jego rzeczy. Prawdopodobnie złoży pozew do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania. Zeznająca nie podała aktualnego miejsca pobytu syna ze względu na swoje i jego bezpieczeństwo.
W dniu 7 października 2022 r. M. B. oznajmił, że nie mieszka w miejscu zameldowania od 8 marca 2022 r., ponieważ ojciec wymienił zamki w drzwiach, nie udostępnił mu kompletu kluczy przez co nie mógł wejść do domu. Wezwał Policję, a funkcjonariusze pouczyli ojca, że nie może wyrzucać rzeczy nienależących do niego ani odmawiać wejścia synowi do mieszkania. Dodał, że do tego dnia normalnie mieszkał w lokalu, miał swój pokój, nocował, jadał posiłki, to było jego centrum życiowe. Rzeczy miał zgromadzone w całym mieszkaniu, jednak po pewnym czasie skupił je w jednym pokoju, aby ojciec ich nie wyrzucił. Pokój ma zamykany na klucz, ale ze względu na brak możliwości wejścia do domu nie wie, czy nadal jest zamknięty. Ojciec informował go, że nie chce aby mieszkali razem, nie życzył sobie tego. Próby jego wyrzucenia z domu trwały od dawna. Uzyskał pisemną zgodę od współwłaścicielki nieruchomości B. B. na zamieszkiwanie w omawianym lokalu. Stwierdził, że ojciec uprzykrzał mu przebywanie w mieszkaniu. Bywały sytuacje, gdzie po otwarciu drzwi kluczem nie mógł wejść do środka, ponieważ na drzwiach założony był łańcuch. Pomimo jego próśb o zdjęcie łańcucha, ojciec tego nie robił i udawał, że go nie poznaje, świecił mu latarką w oczy albo udawał, że nie ma go w ogóle w domu. Zeznał także, że stara się prawie codziennie przychodzić i podejmować próby wejścia do mieszkania. Ten upór spowodowany jest chęcią uzbierania pieniędzy na własne mieszkanie, a zmuszany do wynajmowania lokalu nie odłoży wystarczającej kwoty w szybkim czasie. Wskazał, że przez czas zamieszkiwania w spornym lokalu dokładał się do kosztów jego utrzymania, miedzy innymi opłacał czynsz bezpośrednio na konto wspólnoty mieszkaniowej. Natomiast gaz został odłączony. Prąd kupowany był na karty doładowujące i zużywany na bieżąco, aby nie było zaległości w opłatach. Ze względu na pracę oświadczył, że część codziennych czynności wykonuje w zakładzie pracy, np. kąpiel. W pokoju ma elektryczną kuchenkę, którą na czas przyrządzania posiłków zanosi do kuchni. Często stołuje się też w przyzakładowej stołówce. Aktualnie pomieszkuje u znajomych i rodziny.
W. B. zeznała, że w lokalu przy Al. [...] w G. aktualnie mieszka jej ojciec J. B. Przychodzi do niego w odwiedziny, czasem nawet nocuje, stąd ma wiedzę, że brata M. B. tam nie ma. Nie zna jego aktualnego miejsca pobytu ani nie wie, czy w omawianym mieszkaniu są rzeczy należące do niego. Podczas jej obecności w mieszkaniu nie było sytuacji, żeby brat przychodził. Z relacji ojca wie, że są takie próby powrotu brata do mieszkania. Dodała, że wydaje się jej, iż ojciec nie pozwoli na to by brat zamieszkał ponownie w tym mieszkaniu.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 4 października 2022 r. M. B. złożył do Sądu Rejonowego G. pozew o przywrócenie naruszonego posiadania dotyczącego przedmiotowego lokalu.
Organ podkreślił, że świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności miejsce pobytu stałego danego osoby to miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociaż okazjonalne kontakty z sąsiadami.
Na pojęcie zamieszkiwania składają się dwa elementy: faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że w celu uznania dobrowolnego charakteru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego należy stwierdzić, że takie działanie wynika z własnej woli zainteresowanego - nie zaś z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem - nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 468/12).
W orzecznictwie ugruntowane jest również stanowisko, że w sytuacji, w której istnieje konflikt rodzinny utrudniający funkcjonowanie danej osoby w miejscu dotychczasowego stałego pobytu, przesłanka istnienia woli opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu może zostać uznana za spełnioną, gdy ziści się z upływem czasu inna obiektywna okoliczność. Za taką uznaje się fakt, że osoba zainteresowana nie podejmuje w rozsądnym terminie formalnych działań prawnych zmierzających do przywrócenia swojego pobytu w miejscu zameldowania. Ochrona prawna, o którą taka osoba powinna zabiegać, aby powstrzymać skutek wymeldowania z lokalu, realizowana jest na drodze powództwa posesoryjnego w trybie art. 344 § 1 k.c. lub w drodze innych inicjatyw procesowych zmierzających do ochrony posiadania.
Z materiału dowodowego wynika, że M. B. obecnie nie zamieszkuje w spornym lokalu, lecz podjął kroki prawne by do niego wrócić.
W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że w celu uznania dobrowolnego charakteru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego należy stwierdzić, że takie działanie wynika z własnej woli zainteresowanego - nie zaś z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem - nie zaś rezygnacja wywołana przymusem osoby trzeciej. Organ jednoznacznie stwierdził, że M. B. nie opuścił dobrowolnie spornego mieszkania. Wielokrotnie podejmował próby wejścia do spornego mieszkania, gdzie znajdują się jeszcze jego rzeczy.
Wobec powyższego, przy braku spełnienia koniecznej do wymeldowania przesłanki zawartej w art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności polegającej na trwałym opuszczeniu lokalu, organ I instancji odmówił wymeldowania M. B. z pobytu stałego.
J. B. złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wskazując na jej krzywdzący charakter. W uzasadnieniu stwierdził, że syn od wielu lat nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu, nie pomaga w opłacaniu podatku od nieruchomości. Zgodnie z przepisami M. B. ma obowiązek pokrywać koszty utrzymania mieszkania u rodziców. Ponadto dodał, że ma 58 lat, jest niepełnosprawny i nie wyraża zgody aby M. B., B. B. oraz jej konkubent przychodzili do niego, ponieważ zmienili wiarę i są w sekcie. Dodał, że wymieniony ma założoną niebieską kartę. Syn mieszka obecnie ze swoją partnerką i dzieckiem. Do odwołania skarżący załączył kopie kartotek księgowych z których wynika, że pokrywał on część opłat za mieszkanie oraz podatek od nieruchomości w 2017 oraz 2022 r.
Do odwołania załączył postanowienia Sądu Rejonowego G. w G. [...] Wydział Karny, które w ocenie skarżącego świadczą o nękaniu go przez M. B., B. B. oraz S. B.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 3 lutego 2023 r. nr SO-IX.621.1.2.2023.DM utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 35 ustawy o ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 ustawy decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Ponadto utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje, że przedmiotowe opuszczenie musi mieć charakter dobrowolny i trwały.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika w sposób jednoznaczny, że M. B. nie zamieszkuje obecnie w spornym lokalu. Pomimo, że jest to fakt niesporny, w ocenie organu odwoławczego, nie można uznać, że opuścił przedmiotowy lokal trwale i dobrowolnie. Jak wyjaśnił, w spornym lokalu nie mieszka od 8 marca 2022r. ponieważ ojciec wymienił zamki w drzwiach i nie udostępnił mu kluczy. Dodał, że kiedy nie mógł wejść do lokalu wezwał Policję, a funkcjonariusze pouczyli ojca, że nie może odmawiać synowi wejścia do lokalu ani wyrzucać należących do niego rzeczy. Wymieniony wyjaśnił, że do tego dnia mieszkał w spornym lokalu i miał tam swój pokój, nocował oraz jadał posiłki. Było to jego centrum życiowe. Pokój był zamykany na klucz jednak nie wie czy nadal jest zamknięty. Dodał, że ojciec uprzykrzał mu zamieszkiwanie w spornym lokalu, czasami zabezpieczał drzwi dodatkowo łańcuchem tak, żeby wymieniony nie mógł wejść do lokalu po otwarciu drzwi kluczem. Twierdził, że stara się prawie codziennie przychodzić i podejmuje próby wejścia do lokalu.
B. B., współwłaścicielka nieruchomości wyjaśniła, że jej syn został wyrzucony z lokalu przez ojca. Ona jako właścicielka nieruchomości wyraża zgodę na zamieszkanie syna jednak ojciec nie wpuszcza go do lokalu. Syn chce tam mieszkać, ma tam swoje rzeczy.
Organ odwoławczy dał wiarę wyjaśnieniom przesłuchanym w sprawie stronom: B. B., M. B. oraz świadka W. B. W jego ocenie zeznania te są spójne i logiczne, tworząc spójny, korespondujący z pozostałym materiałem dowodowym obraz rzeczywistości w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto w aktach sprawy znajduje się kopia pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania spornego lokalu. Z powyższego bezspornie wynika, że M. B. nie opuścił spornego lokalu w sposób dobrowolny i trwały i mimo sprzeciwu wnioskodawcy podejmuje działania zarówno faktyczne jak i prawne w celu powrotu do lokalu. Bezsprzecznym potwierdzeniem braku dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego, a także zamiaru powrotu do tego lokalu jest złożenie przez M. B. pozwu o przywrócenie posiadania lokalu.
Organ odwoławczy podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 23 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 668/00, że "zmuszenie, w jakiejkolwiek formie, do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie może być uznane za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności". Nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym.
Sytuacja, w której wymieniony ma uniemożliwiony dostęp do zajmowanego wcześniej lokalu, do którego chciałby powrócić, nie może być uznana za trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsce pobytu stałego. Sam fakt opuszczenia lokalu nie powoduje spełnienia przesłanek art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
Organ odwoławczy zaznaczył nadto, że pomiędzy stronami postępowania istnieje silny, długotrwały konflikt i wzajemne oskarżenia, efektem czego są zgłoszenia do właściwych organów. Te okoliczności nie mogą jednak stanowić podstawy wydania decyzji o wymeldowaniu M. B., w sytuacji kiedy spornego lokalu nie opuścił dobrowolnie i trwale. Z kolei J. B., jako osoba posiadająca tytuł do lokalu, ma prawo złożenia pozwu do sądu o eksmisję syna i w przypadku jeżeli sąd o eksmisji orzeknie i wyrok zostanie wykonany zgodnie z prawem przez uprawniony do tego organ lub zobowiązany dobrowolne wykona wyrok, to stanowić będzie o tym, że opuszczenie lokalu uznać będzie można za dobrowolne i trwałe.
J. B. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku oświadczając, że M. B. nie mieszka pod wskazanym adresem. Podkreślił, że pozostaje w konflikcie ze swoją byłą żoną i dziećmi, wskutek czego prowadzonych jest w Prokuraturze wiele postępowań.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.e.l.") organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.e.l. wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle wskazanej regulacji normatywnej decyzja w sprawie wymeldowania ma charakter związany i zapada, gdy jednocześnie spełnione zostaną przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się.
Przedmiot sprawy dotyczy wymeldowania z pobytu stałego, dlatego wyjaśnienia wymaga, że pobytem stałym w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają takie elementy jak: fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe).
Z utrwalonego w tej materii orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. następuje, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.
Z taką zmianą miejsca pobytu mamy do czynienia w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu – ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nadto, iż na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o wszystkie te sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Jednocześnie zwraca się uwagę, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Tym samym na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne (zob. w tej materii: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 maja 2012 r.; sygn. akt II OSK 299/11; z dnia 16 października 2013 r. ; sygn. akt II OSK 1163/12; z dnia 20 maja 2016 r.; sygn. akt II OSK 2065/14; z dnia 11 stycznia 2018 r.; sygn. akt II OSK 1177/17; z dnia 8 czerwca 2019 r.; sygn. akt II OSK 2025/17; z dnia 18 grudnia 2019 r.; sygn. akt II OSK 3427/18; z dnia 19 grudnia 2019 r.; sygn. akt II OSK 3268/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; www. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są zawsze okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie, czy miało ono charakter dobrowolny odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Należy jednakże zauważyć, że przyczyny opuszczenia lokalu, a w szczególności ustalenia dotyczące dobrowolności tego działania, nie są przesądzające w każdej sprawie o wymeldowanie. Na równi bowiem z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek określonych okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych orzeczeń wydanych przez sądy powszechne bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w takiej sytuacji chęć strony do ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania (zob. w tej materii m.in wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2020 r.; sygn. akt II OSK 234/19 oraz z dnia 23 kwietnia 2020 r.; sygn. II OSK 1739/19).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy reprezentowane w powołanych orzeczeniach uznając, że wyłącznie opuszczenie lokalu będące efektem bezprawnego działania i zachowania osób trzecich, może podważać zaistnienie przesłanki dobrowolności.
Wytoczenie powództwa posesoryjnego może wskazywać na wolę powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania, lecz nie oznacza, że każdorazowo fakt wystąpienia z takim pozwem należy interpretować jako wskazujący na brak uprzedniej woli opuszczenia lokalu (wyrok NSA z dnia 10 stycznie 2019 r., sygn. akt II OSK 297/17). Naczelny Sąd Administracyjny uznaje w swym orzecznictwie, że wniesienie powództwa posesoryjnego nie uzasadnia zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Rzeczą organów administracji jest samodzielne ustalenie stanu faktycznego w zakresie koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy.
W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, prawidłowo ustalonym przez organy administracji, nie ulega wątpliwości, że M. B. opuścił swe dotychczasowe miejsce zamieszkania ostatecznie w marcu 2022r. Niewątpliwie, przynajmniej od tego czasu nie ma on możliwości zamieszkania w lokalu przy Al. [...] w G. Podejmowane przez niego próby wejścia do mieszkania nie przyniosły zamierzonego rezultatu. Sam skarżący w swych pismach podkreśla istnienie głębokiego konfliktu rodzinnego, związanego między innymi z przynależnością syna do sekty, skutkującego tym, że nie chce on zamieszkiwać wspólnie z synem. Nie ma natomiast istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej to, czy M. B. wówczas, gdy zamieszkiwał w spornym lokalu pokrywał związane z tym koszty. W świetle przywołanych wyżej przepisów nie jest to bowiem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie.
To, czy zaprzestanie przez M. B. zamieszkiwania pod w/w adresem było dobrowolne, czy też nie, zostanie ostatecznie wyjaśnione przez sąd powszechny w postępowaniu wszczętym z powództwa M. B. o przywrócenie naruszonego posiadania. Obecnie, organy administracji samodzielnie prowadząc postępowanie dowodowe słusznie uznały, że zeznania świadków oraz podejmowane przez M. B. próby dostania się do lokalu i fakt wniesienia przezeń powództwa posesoryjnego wskazują na to, że jego wyprowadzenie się ze spornego lokalu, w kontekście niewątpliwego, poważnego sporu rodzinnego nie nosiło cechy dobrowolności. Skarżący nie złożył natomiast jakichkolwiek dowodów świadczących o dobrowolności opuszczenia lokalu przez M. B.
Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI