III SA/Gd 153/23

III SA/Gd 153/23 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Sudoł /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 58 § 1 pkt 2 i pkt 5a oraz 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na uchwałę Rady Miasta Gdyni z dnia 26 sierpnia 2009 r., nr XXXIV/780/09 w sprawie nadania nazw ulicom w Gdyni postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu K. S. uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 (trzysta) złotych.
Uzasadnienie
Rada Miasta Gdyni, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy
z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., nr 142 poz. 1591), zwanej dalej w skrócie: "u.s.g.", podjęła w dniu 26 sierpnia 2009 r. uchwałę nr XXXIV/780/09 w sprawie nadania nazw nowym ulicom w Gdyni.
Przepis § 1 pkt 3 opisanej uchwały zakładał nadanie położonej w dzielnicy Chwarzno-Wiczlino, oznaczonej na rysunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu dzielnicy Chwarzno-Wiczlino, rejon ulic Chwarznieńskiej, Wiczlińskiej i Śliskiej, uchwalonego uchwałą nr XXVI/602/04 Rady Miasta Gdyni
z 22 grudnia 2004 r., ulicy 166KD-L (ul. nr 1315) nazwy Tarasa Szewczenki.
Na podstawie § 2 uchwały przedmiotowy akt prawa miejscowego wszedł
w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego, co nastąpiło w dniu 14 października 2009 r. (Dz. U. Woj. 2009.140.2596).
K. S. (dalej zwany "skarżącym"), działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", w związku z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zwanej dalej w skrócie: "u.s.g.", pismem z dnia 19 grudnia 2022r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną uchwałę Rady Miasta Gdyni z dnia 26 sierpnia 2009 r.
Skarżący zaskarżył przedmiotową uchwałę w części, to jest w zakresie jej
§ 1 pkt 3, w której wymienionej w tym przepisie ulicy nadano nazwę Tarasa Szewczenki.
Skarżący zarzucił zaskarżonej uchwale:
A. Niezgodność z ustawą o drogach publicznych przez nazwanie ulicy nie będącej drogą;
B. Niezgodność z ustawą o samorządzie gminnym przez nazwanie ulicy bez zgody właścicieli terenu;
C. Niezgodność logiczną kryteriów wyboru nazwy w uzasadnieniu uchwały
z dokonanym wyborem w uchwale;
D. Błąd formalny wprowadzenia "numeru ulicy" niebędącej drogą z nieznanej ewidencji i w nieznanym celu;
E. Działanie na szkodę pokrzywdzonych przez nacjonalizm ukraiński członków wspólnoty samorządowej Gdyni w tym mojej przez oddawanie hołdu antypolskiemu
i antykatolickiego nacjonalizmowi ukraińskiemu nadając ulicy nazwę Tarasa Szewczenki, piewcy ludobójstwa na Polakach w celu uzyskania przez Ukrainę niezależności (art. 256 § 1 k.k. gloryfikowanie nienawiści Ukraińców do Polaków
i czystek etnicznych Ukraińców na Polakach);
F. Autorytarne narzucanie patrona ulicy z pominięciem ustalonej procedury uwzględniającej Bazę Nazw Rezerwowych w celu siłowego wyboru wroga Polski
i katolicyzmu bez poszanowania dla mieszkańców Gdyni ofiar nacjonalizmu ukraińskiego (art. 231 k.k.) i całej wspólnoty samorządowej.
Skarżący wniósł o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa przedmiotowej uchwały w zaskarżonej części oraz o zmianę uchwały przez unieważnienie tego zapisu.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na naruszenie interesu publicznego (poprzez naruszenie "ustawowych norm prawnych i prawnego ładu konstytucyjnego"),
a tym samym i jego interesu prawnego jako potencjalnego użytkownika lub mieszkańca ulicy, której nadano nazwę Tarasa Szewczenki. Skarżący wskazał m.in.,
że Rada Miasta Gdyni nie mogła nadać nazwy ulicy, która nie była drogą. Ponadto, Rada Miasta Gdyni podejmując zaskarżoną uchwałę nie dysponowała zgodą właścicieli działki nr 3045 na nadanie określonej nazwy. Co nadto istotne, istnieje niezgodność logiczna pomiędzy uzasadnieniem uchwały i jej treścią, gdyż w ocenie skarżącego Taras Szewczenko w żaden sposób nie zasłużył się ani dla Gdyni, ani dla literatury polskiej. Zdaniem skarżącego, Rada Miasta Gdyni z pominięciem procedury,
bez konsultacji z mieszkańcami, radą dzielnicy, bez opinii niezależnych instytucji i bez rozumu, oddając hołd wrogowi Polski i nacjonaliście ukraińskiemu zmusza ofiary tego nacjonalizmu do czczenia swoich oprawców, zwolenników czystek etnicznych
na Polakach prowadzonych w celu uzyskania i utrzymania niepodległości Ukrainy.
W odpowiedzi na skargę z dnia 24 marca 2023 r. Rada Miasta Gdyni wniosła
o jej odrzucenie.
W pierwszej kolejności wyjaśniając, że po wpłynięciu do organu przedmiotowej skargi Rada Miasta Gdyni podjęła uchwałę, w której nie uwzględniła wezwania K. S. z dnia 19 grudnia 2022 r. o zaprzestanie naruszenia prawa. Uchwałę tę podjęto ze względu na uznanie przez Radę Miasta Gdyni braku interesu prawnego wzywającego do zaskarżenia uchwały z 2009 r. Organ podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 lipca 2022 r. w sprawie III SA/Gd 204/22 odrzucające poprzednią skargę skarżącego. Drugim z argumentów negatywnego stanowiska Rady Miasta Gdyni była okoliczność, że zawarte w piśmie z 19 grudnia 2022 r. wezwanie było ponownym wezwaniem tego samego podmiotu wobec tej samej uchwały rady miasta, podczas gdy takie uprawnienie przysługuje uprawnionemu podmiotowi tylko jednokrotnie. K. S. dokonał już w 2021 r. wezwania Rady Miasta Gdynia do zaprzestania naruszenia prawa i uchylenia pkt 3 przedmiotowej uchwały, a następnie złożył skargę uruchamiając postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku.
Wobec takiego przebiegu wydarzeń w zakresie skorzystania przez K. S. z uprawnienia do wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz złożenia skargi na uchwałę Rady Miasta Gdynia z 26 sierpnia 2009 r., nr XXXIV/780/2009 już
w roku 2021 (wezwanie), ponownie w roku 2022 (skarga do WSA w Gdańsku) oraz
ze względu na brak interesu prawnego K. S. do wniesienia skargi na tę uchwałę organ wniósł o odrzucenie skargi.
W dalszej części odpowiedzi na skargę organ ustosunkował się do poszczególnych, kierowanych w stosunku do zaskarżonej uchwały, zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Przytoczone przepisy należy stosować łącznie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia
8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 40), zwanej dalej w skrócie: "u.s.g.", który nadaje uprawnienie do zaskarżenia do sądu administracyjnego m.in. uchwał organów samorządu terytorialnego. Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. przewiduje mianowicie, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie
z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Co istotne, skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru tzw. actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. w tej materii m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02; publ. OSNP 2004, nr 7, poz. 114). Zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02; publ. OTK-A 2003 nr 8, poz. 4). Skarżący powinien udowodnić,
że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Skarżący powinien wskazać przy tym konkretny akt prawny, z którego uprawnienie to lub interes prawny jest wywodzony. Naruszenie interesu prawnego powinno mieć nadto charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach
i przypuszczeniach. Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną skarżącego - wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem, nastąpią w przyszłości. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący interes prawny skarżącego.
W orzecznictwie ustalono jednocześnie, że interes prawny skarżącego,
do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo.
Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego,
tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1992 r.; sygn. akt I SA 1355/91;
Wspólnota 1992, nr 18, s. 17). Interes prawny musi być ponadto bezpośredni i realny
w tym znaczeniu, że można go wywodzić wyłącznie z własnej określonej przez prawo materialne sytuacji prawnej. Bezpośredniość i realność interesu dotyczą związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes się wywodzi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2005 r.; sygn. akt I OSK 715/05). Kryterium "naruszenia interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy oznacza, że akt ten musi naruszać interes prawny skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego.
Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot
do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Przyjmuje się, że interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym
a aktem lub czynnością organu administracji publicznej.
W realiach sprawy uzasadnione jest stwierdzenie, że przedstawione poglądy są skarżącemu znane, albowiem kilkukrotnie poddawał on już kontroli sądowoadministracyjnej przed tutejszym Sądem akty prawa miejscowego uchwalone przez Radę Miasta Gdyni (por. sprawy o sygn. akt: III SA/Gd 525/22, III SA/Gd 204/22, III SA/Gd 944/14, III SA/Gd 882/14, III SA/Gd 209/14 i III SA/Gd 208/14).
Co więcej, w sprawie o sygnaturze akt III SA/Gd 204/22 takowej kontroli skarżący poddał zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałę, i to w takim samym zakresie. W sprawie tej, postanowieniem z dnia 5 lipca 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę K. S. na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. uznając, że podane w skardze okoliczności nie wskazywały na posiadanie przez skarżącego interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa.
Biorąc pod uwagę tożsamy przedmiotowo zakres obu tych skarg oraz jedynie nieznacznie rozbudowaną, o nieistotne z punktu widzenia legitymowania się interesem prawnym w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. rozważania natury historycznej i społecznej treści uzasadnienia skargi, Sąd stanął na stanowisku, że wyrażona w uzasadnianiu wydanego w dniu 5 lipca 2022 r. w sprawie III SA/Gd 204/22 postanowienia ocena prawna pozostaje nadal aktualna i zasługuje na powtórne jej zaaprobowanie (uwzględnienie).
Aktualnym pozostaje więc pogląd, że skarżący nie wykazał, w jaki sposób zaskarżona uchwała narusza jego prawnie gwarantowaną sytuację. Brak jest podstaw do uznania, że po stronie skarżącego jako mieszkańca Gdyni występuje interes prawny wymagany przez art. 101 ust. 1 u.s.g, do zaskarżenia uchwały Rady Miasta Gdyni
z dnia 26 sierpnia 2009 r., nr XXXIV/780/09. Przynależność do wspólnoty samorządowej, jak i występowanie w imieniu tej wspólnoty nie stanowią, i nie mogą stanowić samoistnego źródła legitymacji skargowej. Takiego źródła nie stanowi również subiektywna ocena skarżącego odnośnie patrona danej ulicy, czy naruszenia interesu publicznego, względnie naruszenia ustawowych norm prawnych i prawnego ładu konstytucyjnego, a tym samym i interesu prawnego skarżącego jako potencjalnego użytkownika lub mieszkańca ulicy, której nadano określoną nazwę.
Interes prawny jest bowiem kategorią prawa materialnego. Nie wywodzi się on
z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje lecz z wynikającego
z przepisów prawa materialnego rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku pomiędzy sferą jej indywidualnych praw, a prowadzonym postępowaniem. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację,
w której dany podmiot swojego zainteresowania określoną sprawą nie może poprzeć przepisami prawa.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę będącą aktem prawa miejscowego nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Rozpatrywana skarga zasługiwała więc na odrzucenie z powodu niewykazania przez skarżącego niezbędnego interesu prawnego.
W sprawie jednakże wystąpiła także kolejna przyczyna uzasadniająca odrzucenie tak wniesionej skargi. Mianowicie, jak już była o tym mowa, inicjująca niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne skarga K. S., poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa z dnia 19 grudnia 2022 r., stanowi drugą już próbę podważenia mocy obowiązującej uchwały Rady Miasta Gdyni z dnia 26 sierpnia 2009 r., nr XXXIV/780/09 w sprawie nadania nazw ulicom w Gdyni (w zaskarżonej części). Nie jest przy tym sporne, że zarówno zakres wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 15 marca 2021 r. (w sprawie III SA/Gd 204/22), jak i z 19 grudnia 2022 r. (w rozpoznawanej sprawie) jest taki sam. Oba wezwania dotyczyły bowiem § 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały, nadającego wymienionej w nim ulicy nazwy Tarasa Szewczenki. Sąd stoi na stanowisku, że takie działanie w obowiązującym stanie prawnym nie jest dopuszczalne.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest już stanowisko,
że nie można instytucji wezwania, o której mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. traktować jako czynności niewywołującej żadnych skutków prawnych, która może w związku z tym być powtarzana wielokrotnie - bez ograniczeń. Przyjęcie takiego poglądu pozbawiałoby takie działanie znaczenia prawnego, byłoby zaprzeczeniem jego istoty i powodowało destabilizację obrotu prawnego, zamiast poprawić jego bezpieczeństwo.
Takie rozumienie wezwania stawiałoby wnoszących skargi, na podstawie przepisów przewidujących skierowanie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w pozycji bardziej uprzywilejowanej niż inne podmioty wnoszące skargi na podstawie innych przepisów. Ilekroć ustawodawca mówi w przepisach prawnych o środkach odwoławczych, ma na myśli prawo określonego podmiotu do jednokrotnego wniesienia danego środka od danego aktu administracyjnego. Traktując wezwanie do usunięcia naruszenia jako substytut środka odwoławczego, nie ma jednocześnie podstaw
by je traktować inaczej, niż określają to przepisy w stosunku do klasycznych środków odwoławczych w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. Przyjęcie odmiennego poglądu byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wszystkich podmiotów wobec prawa. Jeżeli skarga z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu zostanie odrzucona, to ponowne wniesienie jej w tej samej sprawie byłoby podważeniem sensu istnienia rygorów procesowych i skutków ich stosowania.
Tym samym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością prawną przysługującą konkretnemu podmiotowi w stosunku do określonej uchwały jednokrotnie (postanowienia NSA: z 24 czerwca 2002 r. sygn. OSA 2/02, z 20 września 2006 r.
sygn. II GSK 212/06, z 26 lutego 2009 r. II OSK 264/09, z 13 czerwca 2008 r.
sygn. II OSK 754/08).
Powtórzenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa dotyczącego tej samej uchwały i tego samego zakresu jej zaskarżenia nie pozwala, w ocenie Sądu,
na skuteczne otworzenie terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego.
Termin ten rozpoczął bieg w chwili złożenia pierwszego wezwania do usunięcia naruszenia z dnia 15 marca 2021 r., a już wnosząc skargę zarejestrowaną
pod sygnaturą akt III SA/Gd 204/22 skarżący dokonał tej czynności procesowej
z uchybieniem terminu. Uznanie kolejnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa
za dopuszczalne skutkowałoby ponownym rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia skargi. Skutek taki nie jest możliwy do pogodzenia w obowiązującym porządku prawnym. Z tego powodu rozpatrywaną skargę uznać należało za wniesioną po upływie terminu na dokonanie tej czynności procesowej, liczonego od pierwotnie złożonego
w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący wyczerpał już bowiem prawną możliwość kwestionowania zaskarżonej uchwały w trybie określonym
w art. 101 ust. 1 u.s.g., a kolejne wezwanie do usunięcia naruszenia nie mogło wywołać skutku procesowego polegającego na zmianie początku biegu terminu do wniesienia skargi.
Mając na uwadze przytoczone okoliczności oraz kierując się wskazanymi regulacjami normatywnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał,
że w sprawie zachodzą podstawy do odrzucenia wniesionej skargi na podstawie
art. 58 § 1 pkt 2 i pkt 5a p.p.s.a., o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
O zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu orzeczono wobec odrzucenia skargi jak w punkcie drugim sentencji postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).