III SA/Gd 151/24

III SA/Gd 151/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 70
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U. 2023 poz 1199
art. 10a ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1 i 2, ust. 1c
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Maja Pietrasik Protokolant: Referent stażysta Agnieszka Gross po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 16 lutego 2024 r. nr 9011-2023-002255 w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 października 2023 r. nr 0213- 2023 -004937.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 lutego 2024 r. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Słupsku z dnia 23 października 2023 r. w sprawie ustalenia J. Z. (dalej: "skarżąca") kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020).
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
Skarżąca w dniu 28 kwietnia 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej dla Wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne do powierzchni 1,29 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Chojnicach (dalej: "organ I instancji"), ostateczną decyzją z dnia 12 grudnia 2023 r. przyznał skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na rok 2022 w wysokości 1.266,78 zł.
Zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2023 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z ww. tytułu w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości. Płatności zostały przyznane bowiem na podstawie nieaktualnych wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) dla działek ewidencyjnych o nr [...]1 oraz [...]2. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że różnica pomiędzy powierzchnią gruntów zadeklarowaną przez skarżącą a aktualną powierzchnią maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi łącznie 0,30 ha (faktyczna powierzchnia ww. działek wynosiła odpowiednio 0,50 ha i 0,49 ha, skarżąca zadeklarowała odpowiednio 0,53 ha i 0,76 ha). W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że skarżącej nie przysługiwały płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) i decyzją z dnia 23 października 2023 r. ustalił kwotę nadmiernie pobranych płatności z tego tytułu w łącznej wysokości 1.266,78 zł. Jednocześnie organ nie stwierdził, aby zaistniały przesłanki do odstąpienia od dochodzenia nienależnych płatności, które są brane pod uwagę w sytuacjach gdy kwota do zwrotu nie przekracza równowartości 100 euro, jeśli w sprawie wystąpił błąd organu oraz jeżeli miało miejsce przedawnienie obowiązku zwrotu.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni (dalej: "organ odwoławczy", organ II instancji" "Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR") decyzją z dnia 16 lutego 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że ustalenia w zakresie powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na rok 2022 zostały dokonane na podstawie zaktualizowanej wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wyznaczonego dla działek skarżącej (na podstawie aktualnych ortofotomap z systemu informacji geograficznych). Stwierdzona powierzchnia działek rolnych, kwalifikująca się do przyznania płatności, wyniosła 0,99 ha, a różnica między powierzchnią zadeklarowaną i stwierdzoną wyniosła 30,30%. Zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w przypadku, gdy obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza 20% obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że stosownie do regulacji zawartych w przepisach unijnych (rozporządzeniu Nr 640/2014, rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 i Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., których brzmienie przywołał), dla każdej działki ewidencyjnej należy określić maksymalny kwalifikowany obszar, w tym do celów płatności obszarowych, a obszar ten winien być właściwie określony ilościowo w granicach maksymalnie 2%, biorąc pod uwagę obwód i stan działki referencyjnej. Obszar ten jest ustalany na podstawie informacji wynikających z systemu informacji geograficznych (GIS), który jest ustanawiany w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub inne dane kartograficzne, przy wykorzystaniu technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych. Dane w tym zakresie są regularnie aktualizowane przez ARiMR m.in. o nowe pokrycia ortofotomapą (aktualizowaną co trzy lata), jak i na podstawie kontroli lub oględzin. Podkreślono przy tym, że zgodnie z przepisami unijnymi we wniosku o przyznanie pomocy rolnik ma obowiązek wskazać dane pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych w jego gospodarstwie, ich powierzchnię, położenie oraz użytkowanie, a w przypadku wystąpienia jakiekolwiek zmian w zakresie danych wpływających na kwalifikowalność do pomocy rolnik zobowiązany jest do ich zgłoszenia i wprowadzenia poprawek do wniosku o pomoc.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zawarta w przepisach unijnych różni się od definicji użytków rolnych określonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38 poz. 454 ze zm.), na podstawie której określane są powierzchnie użytków rolnych w Ewidencji Gruntów i Budynków. Nadto, działki rolne nie są przedmiotem wpisu w ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów obejmuje bowiem informacje dotyczące gruntów, ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą, a także informacje dotyczące właściciela. Ewidencja gruntów i budynków nie jest rejestrem działek rolnych, a działka ewidencyjna nie jest tożsama z działką rolną. Granice i pola powierzchni tych działek nie muszą się ze sobą pokrywać.
Organ odwoławczy przeanalizował także możliwość zastosowania art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2298, dalej: "ustawa PROW 2014-2020"). Wskazał, że kwota przyznanej płatności przekroczyła wartość 100 euro, płatność nie została przyznana w wyniku pomyłki organu i błąd dotyczący elementu stanu faktycznego (powierzchni zadeklarowanych gruntów) mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez skarżącą. Dokonał również oceny, czy w sprawie upłynął termin przedawnienia na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312). Organ odwoławczy za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącą przyjął dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności (28 kwietnia 2022 r.) oraz ustalił, że decyzja o ustaleniu nienależnie pobranych płatności została doręczona skarżącej w dniu 25 października 2023 r. W sprawie nie upłynął zatem trzyletni termin przedawnienia.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, której zarzuty i argumentację uzupełniła w piśmie procesowym z dnia 28 maja 2024 r, żądając uchylenia decyzji w całości. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia:
1/ art. 75 § 1, 77 § 1, art. 80 oraz art. 84 § 1 k.p.a., poprzez: (-) pominięcie zgłaszanych wniosków dowodowych (oględzin w terenie), (-) zaniechanie powołania biegłego, który mógłby ocenić zarówno powierzchnię działek (dokonać precyzyjnego ich pomiaru), jak i podnoszone wątpliwości co do pomiarów dokonanych na podstawie ortofotomapy, (-) przyjęcie, że wyłącznym i wystarczającym dowodem w sprawie może być wynik pomiaru ortofotomapą z dnia 22 sierpnia 2021 r., podczas gdy dowód ten pozostaje w sprzeczności z innymi dowodami i wiedzą z urzędu posiadaną przez organ;
2/ zasady zaufania z art. 8 oraz obowiązku rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony z art. 81a k.p.a.;
3/ zasady trwałości decyzji ostatecznej z dnia 12 grudnia 2022 r., wydanej na podstawie ortofotomapy z dnia 20 sierpnia 2021 r., który to dowód istniał i został odmiennie oceniony w niniejszej sprawie.
Argumentacja skargi koncentruje się na błędnych, zdaniem skarżącej, ustaleniach stanu faktycznego w zakresie powierzchni gruntów uprawniających do przyznania płatności. Skarżąca wskazała, że prowadzi zabiegi agrotechniczne na gruntach (łąkach) o powierzchniach zadeklarowanych we wniosku, realizując plan rolno-środowiskowo-klimatyczny. Podniosła, że zgodnie z aktem notarialnym powierzchnia działki nr [...]1 wynosi 0,79 ha, we wniosku o przyznanie płatności zdeklarowała powierzchnię 0,53 ha, natomiast powierzchnia działki nr [...]2 wynosi 0,77 ha, a we wniosku zdeklarowała obszar 0,76 ha. Łączna powierzchnia łąk wynosi zatem 1,29 ha. Do wniosku dołączyła wymagany "Plan działalności Rolnośrodowiskowej", sporządzony przez doradcę rolnośrodowiskowego i eksperta przyrodniczego (m.in. na podstawie fotografii otrzymanych z ARiMR), którzy potwierdzili zgodność deklaracji z programem. Dokument ten nie zostały wzięty pod uwagę przez organy. Skarżąca zwróciła uwagę, że prawidłowość zadeklarowanej powierzchni gruntów została potwierdzona przez organ I instancji wcześniej, w postępowaniu przeprowadzonym z wniosku skarżącej o przyznanie płatności do przedmiotowych działek na rok 2021, a ich powierzchnia została ustalona na podstawie ortofotomapy z dnia 22 sierpnia 2021 r., którą w postępowaniu o ustalenie kwoty nadmiernie pobranych płatności organy przyjęły jako nowy dowód w sprawie. Skarżąca wskazała, że z dokumentacji zdjęciowej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że działki [...]1 i [...]2 mają kształt bardzo długich i wąskich prostokątów, część z nich to tereny zadrzewione i zakrzaczone, które zostały wyłączone. Na działce [...]2 (której obszar zmniejszono w zaskarżonej decyzji o więcej niż 30%) widać wyraźnie, że łąka ma jednolitą powierzchnię i strukturę, nie ma obszarów, które winny być wyłączone spod kwalifikacji. Już z tego powodu tak radykalne zmniejszenie powierzchni jedynie na podstawie ortofotomapy, winno budzić wątpliwości i wymagać wyjaśnienia, w tym weryfikacji w drodze oględzin. Zdaniem skarżącej organy zlekceważyły wyraźną różnicę w fotografiach obrazujących działkę nr [...]2. Porównując aktualną fotografię działki nr [...]2 ze zdjęciami załączonymi do ekspertyzy "Planu działalności Rolnośrodowiskowej" i wniosku o płatność za rok 2021 widać wyraźnie, że przez środek działki biegnie linia, która nie jest granicą, nie oddziela żadnych różniących się od siebie użytków, a która mogła być powodem wadliwej kwalifikacji powierzchni działki i w efekcie wadliwości decyzji. Skarżąca załączyła do skargi uproszczony wypis z rejestru gruntów, "Plan działalności Rolnośrodowiskowej", decyzję Kierownika Biura ARiMR z dnia 26 listopada 2021 r. o przyznaniu skarżącej płatności zgodnie z wcześniejszym wnioskiem, wydruk zdjęcia działek nr [...]1 i [...]2, pobrany w 2023 r. z zasobów ARiMR w celu złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2023.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").
Mając na uwadze wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że skarżąca pobrała nadmierne płatności , bowiem decyzja z dnia 12 grudnia 2022 r. , przyznająca te płatności, oparta była m.in. na nieaktualnych wartościach maksymalnego kwalifikowanego obszaru dla działek ewidencyjnych nr [...]1 i [...]2.
Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że po wydaniu decyzji z dnia 12 grudnia 2022 r. pojawił się nowy materiał dowodowy – ortofotomapa z dnia 22 sierpnia 2021 r. , a po ponownym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził różnicę powierzchni działek i nieprawidłowość w wydanej decyzji z dnia 12 grudnia 2022 r., na podstawie której przyznał stronie płatność do powierzchni większej, niż powierzchnia stwierdzona. Z kolei organ II instancji wskazał, że jednym ze sposobów sprawdzenia prawidłowego określenia ilościowego maksymalnego kwalifikowanego obszaru jest porównanie danych deklarowanych przez rolnika z informacjami wynikającymi z systemu informacji geograficznej, m.in. z ortofotomapą ( aktualizowaną w cyklu trzyletnim) , jak też na podstawie sprawdzeń wykonywanych w terenie , tj. kontroli na miejscu lub oględzin. Organ ten wskazał także, że z aktualnych ortofotomap wykonanych w dniu 22 sierpnia 2021 r. wynika, że maksymalny kwalifikowany obszar wyznaczony dla działek ewidencyjnych jest mniejszy, niż zadeklarowany we wniosku , zatem organ nie mógł przyznać płatności do powierzchni większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar.
Z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. wynika, że decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. , uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z powyższego wynika, że organy administracji swe ustalenia powinny opierać na konkretnych dowodach , do treści których muszą się odnieść. Dowody te powinny znajdować się w aktach sprawy. Sąd administracyjny bowiem, co wynika z treści art. 133 § 1 p.p.s.a., wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
Wskazać w tym kontekście należy, że w aktach sprawy brak jest danych i dokumentów, na podstawie których organy obu instancji doszły do przywołanych powyżej wniosków.
W nadesłanych Sądowi aktach sprawy znajduje się jedynie wniosek skarżącej o przyznanie płatności na rok 2022 , decyzje o przyznaniu płatności rolno – środowiskowo- klimatycznej: z dnia 26 listopada 2021 r.- na rok 2021 , z dnia 12 grudnia 2022 r.- na rok 2022, zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 26 lipca 2023 r. , pismo skarżącej z dnia 28 lipca 2023 r. z załączonym raportem z czynności kontrolnych z 2011 r., odwołanie z załączonym wypisem z rejestru gruntów.
Kwestionowane decyzje są wobec powyższego nieweryfikowalne, bowiem w aktach brak jest materiału dowodowego, na który powołały się organy obu instancji ( w szczególności przywoływanej ortofotomapy) , a który miałby uprawniać je do wydania decyzji o kwestionowanej treści. Jeśli organy powołują się na dokumenty, które są elementem stanu faktycznego, dokumenty te muszą znajdować się w aktach administracyjnych sprawy.
Organ pierwszej instancji na k.4 swojej decyzji z dnia 23 października 2023 r. powołuje się ponadto na przyznanie przedmiotowych płatności do powierzchni 0,99 ha po ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2022. Takiej decyzji także brak jest w aktach administracyjnych.
Niezrozumiałe są także, w ocenie Sądu, wywody tego organu , że po wydaniu decyzji z dnia 12 grudnia 2022 r. "pojawił się nowy materiał dowodowy w postaci ortofotomapy" z dnia 22 sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia 12 grudnia 2022 r znalazło się stwierdzenie, że powierzchnia deklarowana we wniosku to 1,29 ha , a powierzchnia stwierdzona , wynosząca 1,29 ha, została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej , o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ( UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 ( Dz.U.UE.L.2013.347.549). Przepis art. 70 ust.1 w/w rozporządzenia stanowi, że system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. Niezależnie od akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą nadal korzystać z takich technik, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000 w przypadku gdy zostały one nabyte na podstawie umów długoterminowych zatwierdzonych przed listopadem 2012 r.
Mniemać zatem z powyższego należy, że wydając decyzję z 12 grudnia 2022 r. organ I instancji korzystał z ortofotomapy. Powinna to być ortofotomapa z dnia 22 sierpnia 2021 r., bowiem istniała już 1,5 roku wcześniej przed wydaniem decyzji z 12 grudnia 2022 r.
Kwestia ta nie została również wyjaśniona, a mimo to organ odwoławczy, rozważając, czy istnieje możliwość niestosowania wobec skarżącej obowiązku zwrotu pobranych płatności wskazał, że nie doszło do pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania decyzji przyznających wnioskowane płatności organ nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że maksymalny kwalifikowalny obszar dla działki referencyjnej wyznaczony na podstawie nowych ortofotomap będzie mniejszy od powierzchni deklarowanych przez rolnika w złożonym wniosku. Teza ta nie została poparta przez organ odwoławczy żadnymi konkretami.
Sąd pragnie zwrócić uwagę, że hipotetycznie – z uwagi na niewyjaśnienie istotnych w sprawie kwestii - można postawić także tezę, że organ I instancji, wydając decyzję z dnia 12 grudnia 2022 r. popełnił błąd wadliwie odczytując zapisy ortofotomapy , błędnie ją interpretując czy też dokonując wadliwej analizy posiadanych dokumentów, a następnie wydał decyzję z dnia 23 października 2023 r. naprawiając ten błąd i powołując się na "pojawienie się" ortofotomapy z 22 sierpnia 2021 r.
Zgodnie z art. 10a ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1199 , dalej także jako "ustawa o ARiMR"), jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81.
W myśl art. 10a ust.1a ustawy o ARiMR, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania - art. 10a ust.1a pkt 1 i 2 ustawy o ARiMR oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać też trzeba, że w niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że skarżąca pobrała nadmiernie płatności z tytułu działania rolno- środowiskowo – klimatycznego na rok 2022 i ustaliły ich wysokość na kwotę 1266,78 zł. Powołały się przy tym treść art. 29 ust.1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – organ I instancji wskazując publikator Dz.U. z 2019 r. poz.1505, organ II instancji – publikator Dz.U. z 2023 r., poz.1199.
Organy obu instancji , powołując się na brzmienie przepisu, w oparciu o który wydały rozstrzygnięcie, wskazały: "Stosownie do art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r poz. 1505), zwanej dalej "ustawą o Agencji", Kierownik Biura Powiatowego ARiMR właściwy w sprawie przyznania płatności ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nadmiernie pobranych środków publicznych:
1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2. krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej"
- tak organ I instancji - oraz organ II instancji-
"Stosownie do art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1199), zwanej dalej "ustawą o ARiMR":
1. Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
krajowych, przeznaczonych na:
współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
2. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków
publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w
sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1".
Zauważyć wobec powyższego należy, że w dniach wydania obu kontrolowanych decyzji przepis art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR brzmiał następująco:
1. Środki publiczne:
1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowe, przeznaczone na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej.
2. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest:
1) organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej z tych środków publicznych przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (...).
Ponadto art. 29 ust. 1c w/w ustawy stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Przywołana przez organ I instancji treść omawianego przepisu ustawy o ARiMR obowiązywała jedynie do dnia 28 marca 2022 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności po tej dacie , także po tej dacie wydano decyzję przyznającą płatności i wypłacono należność.
Organy powołały się w tej sytuacji na treść art. 29 ust.1 i 2 ustawy o ARiMR w brzmieniu nieobowiązującym w dniu wydania przez nie decyzji, a organ II instancji powołał nadto brzmienie przepisu nieznajdujące odzwierciedlenia w treści ustawy o ARiMR, opublikowanej w przywołanym przez ten organ publikatorze.
Organy nie wyjaśniły , z jakich prawnych przyczyn nie oparły swych rozstrzygnięć o aktualne brzmienie ustawy o ARiMR.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe stanowisko Sądu. Rzeczą organów będzie przede wszystkim prawidłowe skompletowanie akt administracyjnych , dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a następnie dokonanie wnikliwej oceny, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu działania rolno – środowiskowo- klimatycznego ( PROW 2014- 2020). Konieczne będzie także odniesienie się do zarzutu postawionego przez skarżącą w toku postępowania sądowoadministracyjnego , dotyczącego błędnego pomiaru i odczytu ortofotomapy z dnia 22 sierpnia 2021 r. , w tym różnicy w zobrazowaniu działki nr [...]2. Do zarzutów tych Sąd nie mógł się odnieść, nie dysponując materiałem dowodowym, na podstawie którego organy dokonały ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.