III SA/Gd 142/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-07-11
NSApodatkoweŚredniawsa
cłounijny kodeks celnyzasada słusznościwojna na Ukrainieryzyko gospodarczeprocedury celnezwrot należnościimporteksportspółka holdingowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki domagającej się zwrotu cła na zasadzie słuszności, uznając, że wojna na Ukrainie nie stanowiła szczególnej okoliczności uzasadniającej zwrot, a decyzja o przekierowaniu towaru była autonomiczną decyzją gospodarczą.

Spółka domagała się zwrotu cła zapłaconego od blachy aluminiowej sprowadzonej z Chin, która została następnie wywieziona do Ukrainy z powodu wojny. Spółka argumentowała, że sytuacja ta stanowiła szczególny przypadek siły wyższej i powinna być podstawą do zwrotu cła na zasadzie słuszności. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznały jednak, że wojna na Ukrainie nie stanowiła szczególnej okoliczności w rozumieniu przepisów unijnego kodeksu celnego, a decyzja o przekierowaniu towaru była autonomiczną decyzją gospodarczą spółki, mieszczącą się w granicach ryzyka handlowego. Skarga została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi C Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą zwrotu cła zapłaconego od blachy aluminiowej sprowadzonej z Chin. Spółka, działając jako holding i pośrednik w łańcuchu dostaw, sprowadziła towar z przeznaczeniem dla swojej spółki-córki w Ukrainie. W związku z wybuchem wojny na Ukrainie, produkcja w spółce-córce została zawieszona, a następnie, po jej wznowieniu, towar został przekierowany do Ukrainy. Spółka wnioskowała o zwrot cła na podstawie zasady słuszności (art. 120 UKC), argumentując, że wojna stanowiła siłę wyższą i wyjątkową okoliczność. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznały, że choć wojna jest zdarzeniem szczególnym, nie spełnia ona kryteriów „szczególnych okoliczności” w rozumieniu art. 120 ust. 2 UKC, które wymagałyby wykazania wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami oraz braku oczywistego zaniedbania. Sąd podkreślił, że towar został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu w UE w trakcie trwania działań wojennych, a decyzja o jego późniejszym wywozie do Ukrainy była autonomiczną decyzją gospodarczą spółki, mieszczącą się w granicach ryzyka handlowego. Sąd wskazał również na możliwość zastosowania innych procedur celnych, takich jak tranzyt czy skład celny, które mogłyby zapobiec powstaniu obowiązku zapłaty cła. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wybuch wojny na Ukrainie nie stanowi „szczególnej okoliczności” w rozumieniu art. 120 ust. 2 UKC, która uzasadniałaby zwrot należności celnych na zasadzie słuszności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć wojna jest zdarzeniem szczególnym, nie spełnia ona kryteriów „szczególnej okoliczności” wymaganej przez UKC, która musi oznaczać wyjątkową sytuację w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności oraz brak oczywistego zaniedbania lub oszustwa. Decyzja o przekierowaniu towaru do Ukrainy była autonomiczną decyzją gospodarczą spółki, mieszczącą się w granicach ryzyka handlowego, a spółka miała możliwość zastosowania innych procedur celnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

UKC art. 120 § 1

Unijny kodeks celny

UKC art. 120 § 2

Unijny kodeks celny

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

UKC art. 116 § 1

Unijny kodeks celny

UKC art. 121 § 1

Unijny kodeks celny

o.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Argumenty

Odrzucone argumenty

Wojna na Ukrainie stanowi szczególną okoliczność uzasadniającą zwrot cła na zasadzie słuszności. Sytuacja skarżącej jest wyjątkowa w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą na Ukrainie.

Godne uwagi sformułowania

decyzja o przekierowaniu towaru do Ukrainy była autonomiczną decyzją skarżącej jako podmiotu gospodarczego, podjęte po rozważeniu ich finansowych konsekwencji. obowiązek zapłaty cła powstał w wyniku podjętych przez skarżącą decyzji gospodarczych. spełnienie wymogu braku oczywistego zaniedbania lub oszustwa nie daje podstawy do zastosowania zasady słuszności w sytuacji braku drugiej wymaganej przesłanki.

Skład orzekający

Alina Dominiak

przewodniczący

Bartłomiej Adamczak

członek

Janina Guść

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady słuszności w kontekście zdarzeń losowych (wojna) i ryzyka gospodarczego przedsiębiorcy w prawie celnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wojną na Ukrainie i zastosowania art. 120 UKC. Ocena ryzyka gospodarczego i autonomicznych decyzji przedsiębiorcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają zdarzenia losowe (wojna) w kontekście przepisów prawa celnego i zasady słuszności, a także jak definiują ryzyko gospodarcze przedsiębiorcy.

Czy wojna zwalnia z cła? Sąd administracyjny rozstrzyga o zasadzie słuszności w handlu międzynarodowym.

Dane finansowe

WPS: 563 198,95 USD

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 142/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-07-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1712/24 - Wyrok NSA z 2026-03-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 116 ust. 1, art. 120, art. 121
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Protokolant: Starszy asystent sędziego Renata Rombel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi C Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2024 r. nr 2201-IGC.4400.17.2023.SL w przedmiocie zwrotu należności celnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r. nr 2201-IGC.4400.17.2023.SL Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), powoływanej dalej jako "o.p.", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 10 sierpnia 2023 r., którą odmówiono C. S.A. z siedzibą w K. zwrotu cła.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
Agencja celna G. Spółka z o.o. z siedzibą w M., przedstawiciel bezpośredni skarżącej, w dniu 13 maja 2022 r. złożyła zgłoszenie celne uzupełniające o numerze [...], którym objęto towar – blachę prostokątną ze stopu aluminium – materiał do korpusów puszek aluminiowych do napojów, sprowadzoną z Chin. Wartość celną przesyłki ustalono na kwotę 563.198,95 USD na podstawie przedłożonej faktury nr [...] z dnia 1 marca 2022 r. Należności celne określono w wysokości 196.542 zł, przy zastosowaniu stawki celnej w wysokości 7,5 %.
Pismem z dnia 19 października 2022 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o zwrot zapłaconego cła na podstawie art. 116 ust. 1 lit. d) w związku z art. 120 i art. 121 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE.L. 2013.269.1 z dnia 2013.10.10 ze zm., dalej: "UKC"). Wskazała, że towar został wywieziony do Ukrainy. Skarżąca wyjaśniła, że należy do międzynarodowej grupy spółek zajmujących się produkcją i sprzedażą opakowań metalowych, w której pełni rolę spółki holdingowej i świadczy usługi zakupowe wewnątrz grupy. Skarżąca organizuje dostawy surowców do produkcji dla części spółek grupy, jest pośrednikiem w transakcjach zakupu blachy aluminiowej do produkcji puszek dla spółki-córki z siedzibą w Ukrainie. Dostawy blachy aluminiowej dokonywane były głównie bezpośrednio z Rosji. Z uwagi na wybuch wojny na Ukrainie zakupy z Rosji zostały wstrzymane, a działalność spółki na Ukrainie tymczasowo zawieszona. Z chwilą uruchomienia produkcji na Ukrainie, dostawy blachy z aluminium zarówno z Unii Europejskiej, jak i sprowadzone przez skarżącą z Chin zostały wysłane do Ukrainy celem zabezpieczenia łańcucha dostaw. Zdaniem Spółki, skoro dopuszczony do obrotu towar w Unii Europejskiej został wywieziony i wykorzystany poza terytorium Unii Europejskiej, zapłacone w imporcie cło podlega zwrotowi na zasadzie słuszności.
Decyzją z dnia 10 sierpnia 2023 r. Naczelnik UCS odmówił skarżącej zwrotu zapłaconego cła.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, zaskarżoną decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu, pierwszej kolejności organ odwoławczy przywołał brzmienie przepisów mających zastosowanie w sprawie, tj. art. 116 ust. 1 UKC (regulującego zwrot i umorzenie kwot należności celnych) oraz art. 120 UKC (dotyczącego zwrotu lub umorzenia kwot należności celnych na zasadzie słuszności). Następnie omówił możliwość zastosowania zasady słuszności odwołując się do piśmiennictwa, wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 listopada 1999 r. w sprawie C-48/98 i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 października 2020 r. w sprawie III SA/Gd 782/20.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do stanowiska skarżącej, która starała się wykazać, że jej sytuacja była znacząco odmienna od sytuacji innych przedsiębiorców prowadzących ten sam rodzaj działalności. W wyniku bowiem inwazji zbrojnej na Ukrainę produkcja została zawieszona przez spółkę w Ukrainie a dostawy aluminium wstrzymane. Zdaniem skarżącej podmioty, które dokonując importu wiedziały, że importowane towary będą skonsumowane poza Unią Europejską były w odmiennej sytuacji – miały możliwość zastosowania odpowiednich procedur, które nie powodowały wystąpienia konieczności zapłaty należności celnych w Unii Europejskiej.
Dyrektor IAS podzielił stanowisko skarżącej, że wojna jest sytuacją szczególną, która stanowi przypadek siły wyższej jako zdarzenie zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia, którego skutkom nie można zapobiec. Skarżąca nie mogła też przewidzieć, czy i od kiedy zostanie wznowiona produkcja przez spółkę w Ukrainie. Jednak, w ocenie organu odwoławczego, rozpoczęcie działań wojennych na Ukrainie wpłynęło na plany produkcyjne i na łańcuch dostaw nie tylko Grupy C., ale szeregu innych podmiotów prowadzących w tym czasie działalność gospodarczą na Ukrainie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżąca jest podmiotem, który działa na rynku od ponad 20 lat, ma doświadczenie i orientuje się w przepisach dotyczących procedur celnych oraz związanych z tym konsekwencji. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, skarżąca mogła zabezpieczyć się przed ryzykiem wynikającym z działań wojennych, podejmując odmienne decyzje dotyczące importowanego towaru. Podkreślił, że przedmiotowy towar został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu w dniu 6 maja 2022 r., tj. w trakcie działań wojennych (które rozpoczęły się w dniu 24 lutego 2022 r.). Procedura dopuszczenia do obrotu jest jedną z kilku możliwych procedur celnych, do których należą również procedura tranzytu lub składu celnego (do momentu wyjaśnienia się sytuacji lub też ewentualnego przeniesienia działalność spółki córki w bezpieczniejszy rejon Ukrainy). Wybór procedury celnej należał zatem do skarżącej. Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca świadomie podjęła decyzję o objęciu przedmiotowego towaru ww. procedurą celną ze wszystkimi tego konsekwencjami, zapłaciła należności celne przywozowe i dokonała eksportu towaru do Ukrainy a podejmowane działania, dotyczące przedmiotowego towaru, wchodziły w zakres ryzyka handlowego przedsiębiorcy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w toku postępowania skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów i nie wskazała okoliczności, które potwierdziłby jej szczególną sytuację względem innych podmiotów prowadzących w tamtym czasie działalność gospodarczą na terenie Ukrainy.
Mając na uwadze powyższe, Dyrektor IAS uznał, że w sprawie nie zaszły szczególne okoliczności. Regulacje prawne dotyczyły wszystkich przedsiębiorców, którzy sprowadzali w tym czasie tego rodzaju towar co skarżąca na obszar Unii Europejskiej i prowadzili działalność gospodarczą także na Ukrainie. Podkreślił, że sytuacja danego regionu nie jest sytuacją szczególną, skoro dotyczy wszystkich podmiotów prowadzących tam działalność.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając uchylenia decyzji organów obu instancji oraz wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 116 ust. 1 lit. d w zw. z art. 120 i art. 121 UKC, poprzez ich błędną (zawężającej) wykładnię, a w konsekwencji ich niezastosowanie. W ocenie skarżącej, prawidłowo oceniony stan faktyczny sprawy uzasadniał stwierdzenie nadzwyczajnych okoliczności i zastosowanie zasady słuszności oraz zwrot należności celnych zgodnie z wnioskiem skarżącej.
W uzasadnieniu skarżąca zwróciła uwagę, że jej sytuację należy porównywać z sytuacją innych spółek holdingowych, które prowadzą działalność gospodarczą w branży produkcyjnej i pośredniczą w łańcuchach dostaw dla spółek ze swojej grupy, a nie, jak przyjął organ, z sytuacją przedsiębiorców, którzy sprowadzali blachę aluminiową na terytorium Unii Europejskiej i jednocześnie prowadzili działalność gospodarczą także na Ukrainie. Skarżąca zwróciła uwagę, że spółka-córka (odbiorca towaru) prowadzi działalność produkcyjną na obszarze objętym wojną. Natomiast inne spółki holdingowe nie prowadziły działalności gospodarczej na terytorium objętym wojną, a zatem miały możliwość przewidzenia, czy importowane przez nie surowce będą wykorzystane na terytorium Unii Europejskiej czy też poza nim. Działania wojenne prowadzone na Ukrainie spowodowały konieczność zaprzestania prowadzenia działalności produkcyjnej z uwagi na bezpieczeństwo pracowników. Skarżąca nie była w stanie przewidzieć czy i od kiedy produkcja towarów zostanie wznowiona przez spółkę-córkę w Ukrainie, skąd mogą być zorganizowane dostawy oraz jak długo będzie możliwe prowadzenie tej produkcji po jej wznowieniu. Skarżąca wyjaśniła, że w momencie objęcia przedmiotowego towaru procedurą dopuszczenia do obrotu zakładała wykorzystanie go na terenie Unii Europejskiej, ale, gdy pojawiła się możliwość wznowienia działalności fabryki na Ukrainie (tj. od połowy maja 2022 r.), została zmuszona do przekierowania dostaw przeznaczonych do innych spółek w grupie (zlokalizowanych na terenie Unii Europejskiej, dla których blacha ta była przeznaczona) do Ukrainy. Gdyby skarżąca miała wiedzę o tym kiedy i w jakim zakresie produkcja będzie mogła być wznowiona oraz jak długo będzie możliwość jej prowadzenia, wybrałaby inny model działania i, w konsekwencji, cło nie byłoby należne z uwagi na przeznaczenie towaru poza obszar celny Unii Europejskiej. Działania wojenne oraz zerwanie dotychczasowych łańcuchów dostaw (z Rosji) nie pozwalały na zaplanowanie innego modelu dostaw w tym okresie. Skarżąca podniosła, że ustabilizowanie sytuacji w regionie kijowskim, wynegocjowanie możliwości zaopatrywania fabryki na Ukrainie przez nowych dostawców oraz utworzenie nowego łańcucha dostaw to proces, który trwał kilka miesięcy. Dopiero te okoliczności pozwoliły skarżącej rozpocząć wdrażanie procedur specjalnych, tj. tranzytu oraz składu celnego dla aluminium przeznaczonego na eksport do Ukrainy, które od tego momentu stosowała. Decyzje w tym zakresie podejmowane były na bieżąco, z uwzględnieniem nie tylko zapotrzebowania produkcyjnego fabryki w Ukrainie, ale w szczególności sytuacji geopolitycznej w regionie oraz konieczność zabezpieczenia produkcji w fabrykach położonych w krajach Unii Europejskiej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz.935), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w oparciu o powyższe kryteria badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca domagała się zwrotu uiszczonych należności celnych. Zwrot lub umorzenie należności celnych następuje na podstawie decyzji organów celno-skarbowych, gdy zaistnieją okoliczności i warunki określone w art. 116-120 UKC. Zgodnie z art. 116 ust. 1 UKC, kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych podlegają zwrotowi lub umorzeniu z następujących powodów:
a) zawyżenie kwot należności celnych przywozowych lub wywozowych;
b) towary wadliwe lub niezgodne z warunkami umowy;
c) błąd właściwych organów;
d) zasada słuszności.
Podstawę wniosku skarżącej stanowił przepis art. 120 UKC. Przepis ten stanowi, że w przypadkach innych niż te, o których mowa w art. 116 ust. 1 akapit drugi oraz w art. 117, 118 i 119, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych podlega zwrotowi lub umorzeniu na zasadzie słuszności, w przypadku gdy dług celny powstał w szczególnych okolicznościach, w których nie można przypisać dłużnikowi oszustwa ani oczywistego zaniedbania (ust. 1 ). Występowanie szczególnych okoliczności, o których mowa w ust. 1, stwierdza się, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności oraz że w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych (ust. 2).
Przyjmuje się, że tzw. ogólna klauzula słuszności uregulowana w przepisie art. 120 UKC ma na celu zapewnienie elastyczności systemu prawa celnego oraz ma zapobiegać obciążaniu należnościami celnymi podmiotów, które znalazły się w szczególnej sytuacji, w której obciążenie ich nimi naruszałoby podstawowe zasady sprawiedliwości. Dłużnik ma prawo do zwrotu lub umorzenia należności celnych przywozowych lub wywozowych, pod warunkiem, że wykaże, że spełnione są łącznie dwa warunki: istnienie szczególnej sytuacji oraz brak oczywistego zaniedbania lub oszustwa z jego strony. Uważa się, że szczególne okoliczności istnieją, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi działalność w takim samym zakresie oraz że w przypadku braku takich okoliczności, nie poniósłby szkody w wyniku pobrania należności celnych (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 34/23, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 290/23).
Podkreślić należy, że stwierdzenie zasadności wniosku o zwrot należności celnych, wymaga w świetle art. 120 ust. 1 UKC spełnienia dwóch przesłanek:
- po pierwsze, wystąpienia "szczególnych okoliczności",
- po drugie oraz zaistnienia sytuacji w której nie można przypisać dłużnikowi oszustwa ani oczywistego zaniedbania.
Pojęcie szczególnych okoliczności nie zostało przez pracodawcę pozostawione wykładni organów stosujących prawo. W art. 120 ust. 2 UKC zawarto bowiem jego definicję. Szczególne okoliczności zachodzą wówczas, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności oraz, że w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych. Szczególność okoliczności powstania długu celnego może być rozważana jedynie w tym kontekście. Żadne inne okoliczności pozostające poza płaszczyzną oceny, czy dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności a w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych, nie mogą prowadzić do zakwalifikowania długu celnego jako długu powstałego w szczególnych okolicznościach.
W ocenie Sądu, organ w niniejszej sprawie, prawidłowo ocenił, że ustalony stan faktyczny, który był w istocie bezsporny między stronami i został przez Sąd przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, nie wskazuje na istnienie szczególnych okoliczności, uzasadniających zwrot należności celnych na zasadzie słuszności.
Domagając się zwrotu należności celnych na zasadzie słuszności skarżąca winna wykazać brak oczywistego zaniedbania lub oszustwa z jej strony oraz fakt, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi działalność w takim samym zakresie oraz że w przypadku braku takich okoliczności, nie poniosłaby szkody w wyniku pobrania należności celnych.
Organ nie zarzucał skarżącej oczywistego zaniedbania lub oszustwa, wskazywał natomiast na pozostawanie takich sytuacji, jak zaistniała w niniejszej sprawie, w granicach ryzyka gospodarczego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.
Podkreślić należy, że spełnienie wymogu braku oczywistego zaniedbania lub oszustwa nie daje podstawy do zastosowania zasady słuszności w sytuacji braku drugiej wymaganej przesłanki.
W ocenie Sądu, organ słusznie stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi działalność w takim samym zakresie oraz, że w przypadku braku takich okoliczności, nie poniosłaby szkody w wyniku pobrania należności celnych.
Skarżąca sprowadziła towar w celu jego wykorzystania na terenie Unii Europejskiej.
Skarżąca podjęła decyzję o jego przekazaniu do spółki córki na trenie Ukrainy z uwagi na fakt wznowienia przez nią działalności, zawieszonej w związku z działaniami wojennymi.
Zaznaczyć należy, że skarżąca prawidłowo zapłaciła cło od towaru sprowadzonego na rynek Unii Europejskiej. Zapłata cła w momencie sprowadzania towaru w dniu 13 majq 2022 r. była uzasadniona i właściwa i nie wystąpiły wówczas żadne podstawy do zastosowania w niniejszym przypadku instytucji zwrotu uiszczonego cła. W momencie tym nie zaistniały bowiem żadne okoliczności, które mogłyby być rozważane w kontekście podstaw zwrotu uiszczonego cła, wskazanych w art. 116 ust. 1 UKC. Dopiero w okresie późniejszym, od 19 do 23 maja 2022 r., skarżąca podjęła decyzje o wywozie sprowadzonego towaru do Ukrainy. Były to autonomiczne decyzje skarżącej jako podmiotu gospodarczego, podjęte po rozważeniu ich finansowych konsekwencji.
Organ słusznie wskazywał na możliwość zastosowania przez skarżącą kilku procedur celnych, do których należą również procedura tranzytu lub składu celnego (do momentu wyjaśnienia się sytuacji lub też ewentualnego przeniesienia działalność spółki córki w bezpieczniejszy rejon Ukrainy. Wybór procedury celnej należał do skarżącej, podobnie jak podjęcie decyzji o zaopatrzeniu spółki ukraińskiej towarem sprowadzonym na rynek unijny. Skarżąca mogła sprowadzić dla spółki-córki na Ukrainie towar z Chin, z których sprowadzała towar na rynek Unii Europejskiej, w tym Polski. Wskazać należy, że wybuch wojny (w lutym 2022 r.) nastąpił przed sprowadzeniem towaru do Polski i zastosowaniem procedury dopuszczenia do obrotu (w maju 2022 r.). Skarżąca miała świadomość istniejącej sytuacji i związanych z nią zagrożeń, a obowiązek zapłaty cła powstał w wyniku podjętych przez skarżącą decyzji gospodarczych.
Podnoszone we wniosku okoliczności nie świadczą o zaistnieniu wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi działalność w takim samym zakresie. Organ zasadnie podkreślił, że w sytuacji podobnej do skarżącej było wiele przedsiębiorstw, których dotknęły skutki inwazji Rosji na Ukrainę. Skarżąca nie wykazała aby jej sytuacja różniła się od tych przedsiębiorstw, ani nie wykazała by zaopatrzenie spółki na Ukrainie materiałami do produkcji sprawdzonymi na teren Unii Europejskiej było jedynym możliwym gospodarczym rozwiązaniem.
Reasumując, Sąd stwierdził, że organy dokonały właściwej oceny wniosku skarżącej w świetle art. 120 UKC.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy celne przepisów postępowania, które mogłoby dawać podstawę do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Organy prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, a strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym. Organy obu instancji prawidłowo zinterpretowały normę art. 120 UKC i dokonały właściwej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę jako niezasadną.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI