III SA/GD 131/24

III SA/Gd 131/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 162 § 1 i § 2,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2024 r., nr 2201-IOA.4246.35.2023.11 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. (nr 2201-IOA.4246.35.2023.11) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej także jako: "DIAS" lub "organ odwoławczy") odmówił A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej także jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni (dalej także jako: "organ I instancji") z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP) o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez koncesji.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Funkcjonariusze Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w dniu 24 maja 2018 r., przeprowadzili kontrolę w lokalu mieszczącym się przy ul. [...] w Ż., podczas której ujawnili urządzenia do prowadzenia gier. W toku kontroli przeprowadzono szereg czynności, w tym: dokonano oględzin urządzeń, sporządzono materiał fotograficzny dokumentujący przebieg kontroli oraz zastany stan faktyczny, a także przeprowadzono eksperyment i odtworzenie gry na jednym urządzeniu znajdującym się w lokalu.
Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2022 r. (nr [...] Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wszczął z urzędu postępowanie wobec A. Sp. z o.o. w R. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z brakiem przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2094 ze zm. - powoływanej dalej jako: "u.g.h.") w lokalu przy ul. [...] w Ż.
Decyzją z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP) Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wymierzył skarżącej Spółce karę pieniężną w wysokości 100.000 zł z tytułu posiadania zależnego lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat/komputer do gier, tj. komputer typu All in one o nazwie ThinkCentre ([...] – naklejone przez PUCS) (Product ID S/N [...]) i w którym prowadzona była działalność usługowa.
Z akt sprawy wynika, że doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w dniu 4 października 2023 r. w trybie art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. - powoływanej dalej w skrócie jako: "o.p."), po uprzednim dwukrotnym awizowaniu przesyłki zawierającej te decyzję. Decyzja została doręczona na adres siedziby Spółki tj.: [...] R. ul. [...].
Pismem z dnia 27 listopada 2023 r. spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji z dnia 15 września 2023 r., załączając do wniosku odwołanie od tej decyzji oraz odpis reklamacji złożonej do Urzędu Pocztowego w R. w dniu 27 listopada 2023 r. dotyczącej niedostarczenia przesyłki listowej zawierającej ww. decyzję.
Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania spółka podniosła, że do dnia 24 listopada 2023 r. (w tym dniu członek zarządu spółki stawił się w siedzibie organu dokonując przeglądu akt sprawy) nie miała jakiejkolwiek wiedzy o przesłaniu stronie decyzji z dnia 15 września 2023 r. Żaden doręczyciel nie podjął jakichkolwiek starań jej doręczenia, nie pozostawił również awiza zawierającego informację o możliwości odebrania decyzji w urzędzie pocztowym. Spółka podkreśliła, że zawsze podejmuje kierowaną do niej korespondencję (jeśli ma o niej wiedzę), co zresztą potwierdza treść samej decyzji, w której wskazano, że wszelka korespondencja w toku postępowania była przez A. Spółę z o.o. odbierana. W tej sytuacji, w ocenie spółki, nie złożenie odwołania od decyzji było niezawinione, spowodowane niedoręczeniem jej decyzji.
Pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. DIAS wezwał stronę w związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania do nadesłania – w terminie 7 dni - odpowiedzi Poczty Polskiej SA na złożoną reklamację.
W odpowiedzi, pismem z dnia 11 stycznia 2024 r., Prezes zarządu spółki oświadczył, że regularnie odbiera wszystkie listy od urzędów i innych nadawców, dlatego niezrozumiałe i niepokojące pozostaje dla niego, że pismo wysłane do spółki nie dotarło do niej w niewyjaśnionych okolicznościach. Do pisma została załączono odpowiedź Poczty Polskiej SA z dnia 19 grudnia 2023 r. na złożoną przez stronę reklamację.
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. (nr 2201-IOA.4246.35.2023.11) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku – działając na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 o.p. - odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawiając stan faktyczny sprawy oraz treść mających zastosowanie w sprawie przepisów wskazał, że terminy w postępowaniu podatkowym określone w Ordynacji podatkowej są terminami zawitymi. Niedotrzymanie ich powoduje negatywne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia określonego środka prawnego, np. odwołania, wskutek czego decyzja organu podatkowego pierwszej instancji staje się ostateczna.
Zatem pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie przesłanek określonych w art. 162 o.p., tj.: 1/ wniesienia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi; 2/ uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony, równoczesnego ze złożeniem wniosku dokonania czynności, której strona nie dokonała w terminie. W razie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, podatnik powinien wraz z odwołaniem złożyć wniosek o przywrócenie terminu, w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny, przy jednoczesnym wskazaniu we wniosku tej przyczyny i uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Osoba zainteresowana powinna uprawdopodobnić brak swej winy, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1278/10).
Dokonując oceny przesłanek uprawniających do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy wskazał, że z informacji pozyskanych z Urzędu Skarbowego w W. (organu egzekucyjnego) wynika, że odpis tytułu wykonawczego nr [...] do decyzji Naczelnika UCS został doręczony Prezesowi Zarządu Spółki A. – J. S. w dniu 4 grudnia 2023 r., natomiast zapisy w systemie Zefir SK wskazują, że upomnienie nr [...] zostało doręczone Spółce w dniu 21 listopada 2023 r.
W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się siedmiodniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 o.p., przypada na moment powzięcia informacji o wydaniu danego aktu. A. Sp. z o.o. dysponowała wiedzą o nałożonej karze pieniężnej z otrzymanego upomnienia, doręczonego 21 listopada 2023 r. - w tym dniu ustała również przyczyna uchybienia terminowi, a więc termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu upłynął 28 listopada 2023 r. (7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi).
Spółka w dniu 27 listopada 2023 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem, a zatem w przewidzianym prawem terminie.
Stosownie natomiast do treści art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Organ wskazał, że zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw (por. np. wyroki NSA: z dnia 1 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 384/00; z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 40/99; z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu najwyższego w danych warunkach wysiłku. Organ zaznaczył, że ciężar uprawdopodobnienia w tym zakresie spoczywa na stronie, która z tych twierdzeń wywodzi skutki prawne, a zatem przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przewidziane w art. 162 o.p. nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00). Organ podatkowy na podstawie złożonych przez wnioskodawcę dowodów dokonuje oceny czy niezachowanie przez stronę terminu miało charakter zawiniony czy też nie, w konsekwencji czego uznaje za uprawdopodobnione bądź nie, czy uchybienie terminu nastąpiło z winy wnioskodawcy.
Odnosząc się do argumentacji i wyjaśnień strony przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania (tj. że Spółka nie miała jakiejkolwiek wiedzy, że decyzja została do niej przesłana; że doręczyciel nie podjął jakichkolwiek starań jej doręczenia oraz nie pozostawił awiza zawierającego informację o możliwości odebrania decyzji w urzędzie pocztowym) organ odwoławczy wyjaśnił, że w zakresie zasad doręczania korespondencji przepis art. 150 § 1 pkt 1 o.p. jednoznacznie stanowi, iż w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Artykuł 150 § 2 o.p. stanowi, że zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z kolei – stosownie do art. 150 § 3 o.p. - w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W myśl natomiast art. 150 § 4 o.p. w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Jak wyjaśnił organ, przesyłka polecona nr [...] zawierająca decyzję organu I instancji nakładającą na A. Sp. z o.o. karę pieniężną z ustawy o grach hazardowych została awizowana w dniach 20 i 28 września 2023 r., a po upływie terminu przechowywania przez operatora pocztowego zwrócona do nadawcy, tj. organu podatkowego w dniu 10 października 2023 r. z adnotacją operatora pocztowego "ZWROT, nie podjęto w terminie".
Dane widniejące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki i kopercie w ocenie organu odwoławczego wyczerpują warunki doręczenia zastępczego wynikające z art. 150 o.p. (dwukrotne awizo 20.09.2023 r. i 28.09.2023 r., pozostawienie w urzędzie pocztowym na okres 14 dni). Brak było jakichkolwiek danych o np. wyprowadzeniu się spółki, czy też fikcyjności adresu, a zatem należy uznać, że korespondencja została skierowana do strony postępowania w sposób prawidłowy.
Organ odwoławczy zaznaczył także, że Poczta Polska SA w odpowiedzi na złożoną reklamację nie potwierdziła braku awizowania przesyłki, gdyż czynności związane z awizowaniem nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania.
Mając zatem na uwadze powyższy stan prawny oraz ustalony stan faktyczny, jak i argumentację wniosku, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania.
Organ dodał, że w toku postępowania A. Sp. z o.o. odbierała kierowaną do niej korespondencję (w dniu 3 lipca 2023 r. czy 26 lipca 2023 r.), a zatem miała świadomość o toczącym się wobec niej postępowaniu dotyczącym nałożenia kary pieniężnej z ustawy grach hazardowych. W treści odebranego w dniu 26 lipca 2023 r. postanowienia (nr [...]) organ I instancji wyraźnie wskazał nowy termin zakończenia sprawy do 25 września 2023 r., a więc zapowiedział wysyłkę decyzji kończącej postępowanie. Wnioskująca Spółka natomiast nie wykazała żadnego zainteresowania brakiem otrzymania decyzji kończącej wszczęte wobec niej postępowanie.
W ocenie organu odwoławczego nie została spełniona przesłanka zakreślona w art. 162 § 1 o.p., uzasadniająca przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem Spółka nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, przy zachowaniu należytej staranności.
A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. zaskarżyła ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie w całości i zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 § 1 o.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz art. 162 o.p. poprzez niesłuszne uznanie, iż A. Spółka z o.o. nie złożyła w terminie odwołania od decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP) z własnej winy podczas, gdy nie wykazano, aby strona miała świadomość prób doręczenia jej ww. decyzji oraz faktu złożenia korespondencji ją zawierającej w urzędzie pocztowym.
W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że organ oprócz zapewnień Poczty Polskiej nie posiada żadnego dowodu na skuteczne awizowanie przesyłki skierowanej do A. Sp. z o.o., która – co należy podkreślić - odbiera wszelkie kierowane do niej przesyłki, na co liczne dowody znajdują się w aktach sprawy. Żadna bowiem inna korespondencja kierowana w sprawie prowadzonej przez Spółkę od Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni nie była dotychczas uznawana za doręczoną w trybie art. 150 § 4 o.p., lecz wszystkie kierowane do Spółki przesyłki były przez nią zawsze w terminie odbierane. Stąd jest całkowicie nieprawdopodobnym, aby skarżąca Spółka nie odebrała awizowanej jej przesyłki, jeśli faktycznie była ona awizowana.
W ocenie skarżącej awiza nie zostały przez doręczyciela umieszczone we właściwym miejscu, tj. w sposób, który pozwalał Spółce na powzięcie wiedzy i próbie doręczenia. Podnieść w tym zakresie należy, że Poczta Polska w żaden sposób nie dokumentuje faktu złożenia awiza.
Skarżąca zaznaczyła, że po uzyskaniu informacji o rzekomych próbach doręczenia przesyłki złożyła stosowną reklamację, jednakże Poczta - co organ ustalił prawidłowo - nie potwierdziła braku awizowania przesyłki, gdyż "czynności związane z awizowaniem nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania". Skarżąca wskazała, że strona postępowania administracyjnego jest "zakładnikiem" wiarygodności udzielonej przez Pocztę informacji o: awizowaniu doręczenia przesyłki oraz prawidłowym umieszczeniu przez pracownika przesyłki awiza, tj. np. umieszczenia go we właściwej skrzynce pocztowej. W ocenie skarżącej takie ukształtowanie uprawnień i ich realizacji stawia skarżącą w sytuacji pełnego uzależnienia nie od nadawcy lecz od doręczyciela, który nie musi w ogóle udowodnić, że podjął czynności, do których jest on zobowiązany na podstawie jego (a nie strony) obowiązujących przepisów. W powszechnie znanej sytuacji pełnego rozkładu Poczty Polskiej, która cierpi na brak pracowników, ma olbrzymie problemy organizacyjne, zatrudnia nieprzeszkolone właściwe osoby (jest to wiedza o charakterze notoryjności powszechnej), brak jest podstaw do twierdzenia, że ten doręczyciel jest podmiotem, którego informacjom można przyznać walor wiarygodności.
W powyższym kontekście fakt posiadania przez skarżącą Spółkę informacji o prowadzonym wobec niej postępowaniu - co organ wysnuwa z faktu odbierania przez nią korespondencji przesyłanej w niniejszej sprawie (w dniach 3 lipca 2023 r. i 26 lipca 2023 r.) nie świadczy o jakiejkolwiek niedbałości ze strony skarżącej, lecz przeciwnie - o odbieraniu przez nią korespondencji. Nie sposób od stron wymagać aby dowiadywały się w organach prowadzących postępowanie, czy "przypadkiem" nie wydały jakiejś decyzji, której nie odebrały, tym bardziej, że są to postępowania prowadzone miesiącami.
Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 121 § 1 o.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W ocenie skarżącej norma ta dotyczy również trybu doręczania korespondencji związanej z przedmiotowym postępowaniem. Podatnik nie może mieć wrażenia, że organ administracji skarbowej unika poddania się kontroli ze strony Sądu uniemożliwiając rozpoznanie odwołania oraz ewentualnej skargi do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nie wykazując, że skarżąca niewątpliwe ponosi winę za uchybienie terminowi do złożenia odwołania odmawia się jej przywrócenia terminu na jego złożenie i w konsekwencji uchyla się od rozpoznania załączonego odwołania od decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo organ podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność niedoręczenia jej zawiadomień o przesyłce zawierającej decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni. Organ zaznaczył, że dokument urzędowy jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w ustalonej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone, tak więc korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (zob. postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GZ 255/19).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja bądź – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - postanowienie może zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Orzekając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2024 r. odmawiające skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 15 września 2023 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o grach hazardowych.
Wskazać należy, że dokonywanie określonych czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym ograniczone jest ustalonym w przepisach terminem. Od zachowania tego terminu uzależniona jest zatem skuteczność dokonanej czynności. Oznacza to, że odwołanie, które zostanie wniesione po terminie nie może doprowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy objętej decyzją, od której zostało wniesione. W razie jednak uchybienia terminu strona może bronić się przed negatywnymi skutkami takiego uchybienia poprzez wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej.
Stosownie bowiem do art. 162 § 1 i § 2 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić ten termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Z powyższej regulacji wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od łącznego spełnienia czterech przesłanek, tj.: uchybienia terminowi, złożenia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy oraz dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był termin.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ przyjął, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w terminowym złożeniu odwołania.
W tym zakresie wyjaśnienia wymaga, że dokonując oceny braku zawinienia strony w uchybieniu terminowi należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników staranności. W konsekwencji, brak winy w uchybieniu terminu należy oceniać w kategoriach zachowania reguł starannego działania, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest choćby lekkomyślność, czy też lekkie nawet niedbalstwo. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w sytuacji stwierdzenia, że dopełnienie takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc wystąpienia okoliczności nagłych nieprzewidywalnych, których osoba dbająca należycie o swoje interesy nie mogła przewidzieć i im zapobiec, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3163/15). Jednocześnie wskazuje się także, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamykać stronie drogi do obrony jej praw (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 323).
Z akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 15 września 2023 r. (nr 328000-COP.4246.13.2022.34.KP) została doręczona w trybie art. 150 § 4 o.p. W ocenie Sądu dane widniejące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz kopercie pocztowej zawierającej ww. decyzję (k. 141 akt administracyjnych), wyczerpują warunki doręczenia zastępczego wynikające przywołanego przepisu, ze skutkiem na dzień 4 października 2023 r.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, zauważyć należy, że argumentacja strony sprowadza się w niniejszej sprawie głównie do kwestionowania okoliczności związanych z doręczeniem decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła bowiem naruszenie art. 121 § 1 o.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz naruszenie art. 162 o.p. poprzez niesłuszne uznanie, iż A. Spółka z o.o. z siedzibą w R. nie złożyła w terminie odwołania od decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 15 września 2023 r. z własnej winy, podczas gdy nie wykazano aby strona miała świadomość prób doręczenia jej ww. decyzji oraz faktu złożenia korespondencji ją zawierającej w urzędzie pocztowym.
Sąd pragnie w tym miejscu przypomnieć, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta więc z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, zaś jednym ze sposobów obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 1303/22).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca podjęła próbę obalenia domniemania skutecznego doręczenia jej przesyłki zawierającej pierwszoinstancyjną decyzję, inicjując w tej sprawie pismem z dnia 27 listopada 2023 r. postępowanie reklamacyjne u operatora pocztowego (Poczta Polska SA). W odpowiedzi na złożoną reklamację Poczta Polska SA nie potwierdziła jednak zastrzeżeń skarżącej, tj. braku awizowania przedmiotowej przesyłki, wskazując, że "czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania".
W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, biorąc powyższe ustalenia pod uwagę, miał uzasadnioną podstawę do oceny twierdzeń podnoszonych przez stronę (tj. o braku pozostawienia przez doręczyciela awiza zawierającego informację o możliwości odebrania przesyłki zawierającej decyzje w Urzędzie Pocztowym) za w istocie niepotwierdzone. Podkreślenia wymaga, że obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia strony, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 150 o.p. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w tym trybie poprzez złożenie zwykłego oświadczenia, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. W związku z powyższym w ocenie Sądu nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej zawartym w uzasadnieniu skargi, iż strona postępowania administracyjnego jest "zakładnikiem" wiarygodności udzielonej przez Pocztę Polską informacji o awizowaniu doręczenia przesyłki i prawidłowym umieszczeniu przez pracownika awiza.
Ponadto należy wskazać, że – co także istotne dla oceny całokształtu okoliczności związanych z możliwością dochowania przez skarżącą terminu na złożenie odwołania - w zaskarżonym postanowieniu organ zwrócił uwagę również na to, iż spółka miała świadomość odnośnie toczącego się wobec niej postępowania dotyczącego nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy o grach hazardowych oraz etapu zaawansowania tegoż postępowania, bowiem w treści odebranego przez skarżącą w dniu 26 lipca 2023 r. postanowienia o nr [...], Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wyraźnie określił termin zakończenia tej sprawy do dnia 25 września 2023 r., zapowiadając tym samym wydanie w sprawie decyzji kończącej postępowanie. Pomimo jednak posiadanej wiedzy skarżąca spółka nie wykazała żadnego zainteresowania brakiem otrzymania decyzji kończącej wszczęte wobec niej postępowanie w przewidzianym terminie, co należy ocenić w kategoriach niedochowania reguł należytego i starannego działania skarżącej spółki, będącej profesjonalnym podmiotem obrotu prawno-gospodarczego. Wskazać należy, że osoba (a tym bardziej osoba prawna) należycie dbająca o swoje interesy, winna w taki sposób zorganizować odbiór korespondencji, zwłaszcza mając wiedzę o toczących się wobec niej postępowaniach, aby mogła uniknąć ewentualnych ujemnych skutków związanych z niemożnością odbioru korespondencji, która może być do niej kierowana. Wniosek skarżącej nie przedstawiał takich okoliczności, z których by wynikało, że podjęła działania w celu uniknięcia ewentualnych negatywnych skutków upływu terminów procesowych związanych z doręczaniem korespondencji na wskazany adres.
W ocenie Sądu należało zatem podzielić stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie została spełniona przesłanka zakreślona w art. 162 § 1 o.p., uzasadniająca przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem skarżąca spółka nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, przy zachowaniu z jej strony należytej staranności.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl ).