III SA/Gd 122/05

III SA/Gd 122/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Arkadiusz Despot-Mładanowicz /sprawozdawca/
Elżbieta Kowalik-Grzanka
Krzysztof Gruszecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki, WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. P. na decyzję Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej z dnia 31 stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie dodatku za pełnione dyżury bojowe na stanowisku nawigatora systemu lądowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia 2 grudnia 2004 r. nr [...]. II. zasądza od Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej na rzecz skarżącego 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2004 r., sygn. akt 3II SA/Gd 244/02 uchylił decyzję Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej z dnia 7 grudnia 2001 r. nr [...] r. oraz decyzję dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia 3 lipca 2001 r. nr [...] odmawiające st. chor. szt. B. P. przyznania dodatku za dyżury bojowe pełnione na stanowisku nawigatora systemu lądowania.
Było to kolejny wyrok w tej sprawie; poprzednio wyrokiem z dnia 15 marca 2001 r., sygn. akt IISA/Gd 1268/99 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku uchylił decyzje w sprawie odmowy przyznania przedmiotowego dodatku wskazując, że decyzje organów I i II instancji nie zawierają jakichkolwiek ustaleń faktycznych oraz wskazań prawnych wymaganych dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto NSA zalecił organowi przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględnić § 4 ust. 1 Zarządzenia Nr [...] z dnia 9 czerwca 1992 r. w sprawie rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych, ponieważ jeżeli przyjąć, iż wskazany przepis nie ma zastosowania w odniesieniu do stanowiska zajmowanego przez B. P. to brak było podstaw do odmowy dodatku, o jakim mowa w § 23 a ust. 1 pkt 1 Zarządzenia Nr [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, tj. 5% dodatku za każdy dodatkowy dyżur bojowy pełniony poza obowiązkami służbowymi na stanowisku nawigatora-operatora.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 4 sierpnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że kolejne decyzje w sprawie nie spełniły wymogów prawidłowego uzasadnienia i opierały się na treści zawartej w protokole komisji, powołanej celem zbadania zasadności roszczeń strony, bez samodzielnego zebrania i analizy materiału dowodowego, na okoliczność organizacji czasu służby B. P.. Tym samym organy nie wyjaśniły kwestii wskazanej przez Sąd w poprzednim wyroku. Zdaniem Sądu doszło również do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyż nie wyjaśniono stanu faktycznego sprawy, co mogło mieć wpływ na jej wynik. W zaleceniach dla organów ponownie rozpatrujących sprawę Sąd wskazał na konieczność zebrania materiału dowodowego na okoliczność organizacji czasu służby skarżącego, ustalenia czy na podstawie tych dowodów czas służby był zorganizowany zgodnie z § 4 ust. 1 wyżej powołanego Zarządzenia Nr [...]. Dopiero tak ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę do oceny, który przepis z regulacji płacowych ma zastosowanie, czy § 23a ust. 1 pkt 1, czy też § 23a ust 3 Zarządzenia Nr [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dowódca Jednostki Wojskowej decyzją nr [...] z dnia 2 grudnia 2004 r. odmówił B. P. dodatku specjalnego z tytułu pełnienia dyżurów bojowych za okres od 4 stycznia 1994 r. do dnia 31 grudnia 1997 r. oraz dodatku specjalnego z tytułu pełnienia dyżurów na stanowisku Nawigatora Systemu Lądowania za okres od stycznia 1998 r. do września 2000 r., określonych we wniosku z dnia 24 czerwca 1998 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu założenia wniosku B. P. pełnił zawodową służbę wojskową w 3 batalionie zabezpieczenia MW (poprzedniczki prawnej Jednostki Wojskowej ) od dnia 4 stycznia 1994 r. na stanowisku nawigator operator (nawigator kontroli strefy bliższej, dalej zwane NKSB), S.W. 20612, U-26. Z uwagi na braki kadrowe i posiadane kwalifikacje strona została wyznaczona do pełnienia dyżurów zamiennie na stanowisku nawigatora operatora oraz nawigatora systemu lądowania (dalej zwane NSL). We wniosku z 1998 r. strona domagała się zwiększenia dodatku specjalnego z tytułu pełnienia dyżurów na stanowisku NSL wskazując, że pełni dyżury nieetatowo. Organ stwierdził, że z treści obowiązków nawigatora operatora wynika, że służba na tym stanowisku jest pełniona w systemie dyżurowym.
Za okres od stycznia 1994 r. do grudnia 1997r. problematyka należności z tytułu pełnienia dyżurów bojowych uregulowana była w wytycznych Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie przyznawania dodatku specjalnego żołnierzom zawodowym (Dz. Roz. MON z 1991 r. poz. 58). Świadczenie to miała charakter uznaniowy, a więc stronie nie przysługuje roszczenie w tym zakresie.
Przedmiotowy dodatek stał się obligatoryjny od 1 stycznia 1998 r. na mocy Zarządzenia Nr [...] Obrony Narodowej z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. Roz. MON z 1993 r. poz. 61 ze zm.), w brzmieniu nadanym Zarządzeniem Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 października 1997 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. Roz. MON z 1997 r. poz. 162).
Zgodnie z § 23a ust. 3 powyższego zarządzenia, przy ustalaniu prawa do dodatku z tytułu pełnienia przez żołnierzy całodobowych dyżurów bojowych w stałym systemie dyżurów w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego (tzw. etatowych dyżurnych) uwzględnia się tylko dziewiąty i następne dyżury w miesiącu kalendarzowym. Strona twierdziła, że nie pełniła dyżurów etatowych a jedynie poza normalnym czasem służby wynoszącym 8 godzin dziennie, była dodatkowo wyznaczana na dyżury bojowe. Jednakże organ podkreślił, że wykonywanie obowiązków służbowych zarówno na stanowisku NSL jak i NKSB polegało na pełnienia dyżurów. Podlegają one dyżurnemu kierownikowi lotniska, który pełni służbę 24 godzinną i tak samo służby na obu stanowiskach winny trwać całą dobę. Na potwierdzenie ustaleń organ I instancji powołał regulacje zawarte w Instrukcji organizacji i pełnienia dyżurów bojowych przez Wojska Obrony Powietrznej Kraju, Wojska Lotnicze, Wojska Obrony Przeciwlotniczej oraz siły i środki obrony powietrznej Marynarki Wojennej w systemie obrony powietrznej kraju (sygn. Szt. Gen. 1352/89). Zgonie z tą instrukcją żołnierzom wchodzącym w skład dyżurnej zmiany bojowej podczas dyżuru zabrania się wykonywania innych czynności nie związanych z pełnieniem dyżuru. Stąd należy przyjąć, że żołnierz pełniący służbę na stanowisku NSL jak również na stanowisku NKSB pełni całodobowe dyżury.
Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z § 1 pkt 7 zarządzenia Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 1992 r. w sprawie rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych w brzmieniu ustalonym zarządzeniem Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 maja 1998 r. za dyżury etatowe uważa się trwające dwadzieścia cztery godziny dyżury (służby dyżurne) w stałym systemie dyżurów pełnione przez żołnierzy w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego w powołanych do tego jednostkach organizacyjnych. Służby związane z zabezpieczaniem lotów podległe Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej były od 1995 r. służbami etatowymi.
Zgodnie z rozkazem Nr [...] Dowódcy 3 Batalionu Zabezpieczenia z 3 stycznia 2000 r. B. P. był jedną z osób wyznaczonych do zabezpieczenia dyżurów dobowych 1 dywizjonu lotniczego.
Pełnienie dobowych dyżurów bojowych nie musi wynikać z opisu stanowiska czy zakresu obowiązku na danym stanowisku, ale również z odrębnych przepisów jak np. powyższa instrukcja. Strona sama w piśmie z dnia 30 maja 2001 r. stwierdzała, że po zakończeniu dyżuru bojowego korzystała z czasu wolnego zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Zgodnie ze stanowiskiem organu I instancji B.P. pełnił służbę w systemie etatowych dyżurów bojowych i jego czas służby ustalany był na zasadach przewidzianych w § 4 Zarządzenia nr [...] z dnia 1992 r. w sprawie rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych. W sprawie będzie miał zastosowanie § 23a ust. 3 Zarządzenia Nr [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, który każe uwzględniać przy ustalaniu prawa do przedmiotowego dodatku tylko dziewiąty i następne dyżury w miesiącu kalendarzowym. Taki dodatek strona otrzymywała.
B. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej, który utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 31 stycznia 2005 r. nr [...] wskazał, że stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest przedmiotem sporu a rozbieżności powstają na tle zakwalifikowania pełnionych przez odwołującego się dyżurów jako dyżurów etatowych bądź uznanie ich za pełnionych pozaetatowo.
Organ stwierdził, że B. P. otrzymywał świadczenia przewidziane w art. 2 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.) to znaczy uposażenie zasadnicze oraz przewidziane prawem dodatki.
Zdaniem organu II instancji, Dowódca Jednostki Wojskowej prawidłowo zakwalifikował pełnione przez stronę dyżury bojowe na stanowiskach NSL i NKSB jako pełnione etatowo. Przyjęcie stanowiska strony, że dyżury były pełnione poza normalnym 8 godzinnym czasem służby oznaczałoby, że pełnił on obowiązki służbowe w czasie przekraczającym 24 godziny od chwili przybycia ma miejsce wykonywania obowiązków do momentu opuszczenia jednostki. Nie było zatem możliwości, aby strona najpierw wykonywała zwykłe obowiązki a następnie pełniła 24 godzinny dyżur bojowy. Ponadto organ podkreślił, iż Instrukcja organizacji i pełnienia dyżurów przez Wojska Obrony Powietrznej/.../ przewiduje w ramach obowiązków dyżurnej zmiany bojowej całodobowy odbiór danych ze stanowisk dowodzenia. Zorganizowanie trzech rotacyjnych dyżurnych w sposób, aby każdy z dyżurujących wykonywał obowiązki przez 8 godzin, w oczywisty sposób dezorganizowałoby przebieg dyżuru.
Poza tym organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w decyzji organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że ze względu na znaczny upływ czasu od dnia złożenia wniosku strony o przyznanie dodatków oraz reorganizację jednostki wojskowej nie istnieją harmonogramy dyżurów za lata 1998-2001, które mogłyby stanowić dowód bezpośredni w niniejszej sprawie. Dokumenty te nie podlegały archiwizowaniu i zostały już zniszczone. Dlatego organ rozstrzygający sprawę oparł się na dowodach pośrednich wskazanych w decyzji. Z analizy tych dowodów, w szczególności Instrukcji organizacji i pełnienia dyżurów bojowych przez Wojska Obrony Powietrznej Kraju, Wojska Lotnicze,. Wojska Obrony Przeciwlotniczej oraz siły i środki obrony powietrznej Marynarki Wojennej w systemie obrony powietrznej kraju oraz instrukcji Dyżurnego Kierownika Lotniska wynikało, że żołnierze na stanowiskach NKSB i NSL wykonywali obowiązki służbowe w ramach całodobowych dyżurów bojowych, pełnionych w stałym systemie dyżurów.
Zdaniem organu odwoławczego zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. nie może być uznany. Podobnie nie istnieje analogia pomiędzy sytuacją prawną strony odwołującej się a sytuacją st. chor. szt. P. P., ponieważ wymienieni pełnili służby na innych stanowiskach. P. P. otrzymywał dodatek operacyjny określony w § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego, gdyż stanowisko nawigatora punktu kierowania nie wchodziło w skład dyżurnej zmiany bojowej stanowiska dowodzenia, zaś żołnierz ten wyznaczony był do pełnienia dyżurów na stanowisku NKSB. Brak było w tym przypadku powiązania między zajmowanym stanowiskiem służbowym a pełnieniem dyżurów bojowych w składzie dyżurnej zmiany bojowej na stanowisku NKSB. Poza tym nie można na podstawie decyzji wydanej w innej sprawie indywidualnej i w innym stanie faktycznym, orzekać o obowiązkach lub uprawnieniach strony innego stosunku administracyjnoprawnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o:
- dopuszczenie dowodu z jego teczki akt personalnych,
- dopuszczenie dowodu z książki etatów poz. [...]
- dopuszczenie dowodu z akt postępowania przed sądem administracyjnym w sprawach o sygn. akt II S.A./Gd 1268/99 i 3II S.A./Gd 244/02,
- zobowiązanie organu do przedłożenia dokumentów wskazanych powyżej,
- przesłuchanie świadka P. P.
Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie prawa materialnego:
1) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy,
2) § 23 a ust. 1 pkt 1 w zw. z ust 2 pkt 1 Zarządzenia Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy.
W uzasadnieniu skargi B. P. stwierdził, że zajmował stanowisko służbowe nawigatora-operatora, etat chorąży. Skarżący w czasie pełnienia służby nabył uprawnienia do wykonywania obowiązków kierownika lądowania. Takie stanowisko służbowe zajmował przed wprowadzoną zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego [...] z dnia 4 stycznia 1994 r. zmianą pragmatyki służbowej obejmującą żołnierzy w korpusie osobowym chorążych. Zakres obowiązków służbowych na zajmowanym przez skarżącego stanowisku służbowym nie obejmuje pełnienia dyżurów na stanowisku kierownika lądowania, gdyż skarżący zajmuje stanowisko nawigatora-operatora. Skarżący jednak do pełnienia całodobowych dyżurów na stanowisku kierownika lądowania był wyznaczany, a to z uwagi na posiadane uprawnienia zawodowe. Zgodnie bowiem z zatwierdzoną przez Dowódcę JW Instrukcją Dyżurnego Kierownika Lotniska w skład dyżurnej zmiany bojowej wchodzi również kierownik lądowania. Zatem poza obowiązkami służbowymi określonymi zakresem obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym nawigatora - operatora skarżący pełnił też dyżury bojowe na stanowisku kierownika lądowania, gdyż posiadał do wykonywania tych obowiązków stosowne uprawnienia.
Skarżący kilkakrotnie występował do właściwych przełożonych o przyznanie mu dodatku finansowego za pełnione dyżury bojowe na stanowisku kierownika lądowania, gdyż dyżury te pozostają poza jego obowiązkami służbowymi wynikającymi z zajmowanego stanowiska nawigatora-operatora. Ponieważ przełożeni nie potrafili wypracować stanowiska w tej sprawie, i odmawiali skarżącemu przyznania dodatku finansowego z tytułu pełnienia całodobowych dyżurów bojowych poza obowiązkami określonymi zajmowanym stanowiskiem etatowym, skarżący wniósł skargę do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku. Wyrokiem z dnia 15 marca 2001 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/GD 1268/99 oraz 3IISA/Gd 244/02 Sąd uchylił zaskarżone decyzje odmawiające przyznania dodatku finansowego za pełnione dyżury bojowe. W uzasadnieniach wyroków Sąd wskazał, że zgodnie z § 23a ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r. dodatek w wysokości 5% podstawy określonej w § 2, należny był żołnierzowi zawodowemu za każdy pełniony dyżur bojowy.
Wyjątek od tej zasady stanowiło unormowanie § 23a ust. 3 cyt. zarządzenia nr [...], który przewiduje "przy ustalaniu prawa do dodatku z tytułu pełnienia przez żołnierzy zawodowych całodobowych dyżurów bojowych, w stałym systemie dyżurów w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego (tzw. etatowych dyżurnych) uwzględnia się tylko dziewiąty i następne dyżury służby w miesiącu kalendarzowym ".
Rozpoznając sprawę ponownie dowódca Jednostki Wojskowej decyzją nr [...] z dnia 2 grudnia 2004 r. odmówił skarżącemu przyznania dodatku za dyżury bojowe pełnione na stanowisku nawigatora systemu lądowania wskazując jako podstawę prawną § 23a ust. 3 zarządzenia nr [...] z dnia 10. 04. 1990r.
Stanowisko to utrzymał w mocy organ wyższego stopnia decyzją nr [...] z dnia 31 stycznia 2005 r.
Zdaniem skarżącego decyzje te nie odpowiadają prawu i rzeczywistemu stanowi rzeczy, a zwłaszcza naruszają przywołane w petitum skargi przepisy normujące prawo żołnierza do dodatku z tytułu pełnienia dyżurów bojowych.
Obie decyzje nie kwestionują, że skarżący był wyznaczany do pełnienia całodobowych dyżurów na obu wymienionych stanowiskach.
Skarżący podał, że w obu wyrokach wydanych w sprawie sąd administracyjny wskazał wyraźnie, że istotą sprawy jest ustalenie czy dyżury pełnione przez skarżącego są dyżurami, o jakich mowa w § 23a ust. 2, czy też w ust. 3 zarządzenia Nr [...] z dnia 10 kwietnia 1990r. Przeprowadzone postępowanie administracyjne i zaskarżone decyzje tego podstawowego dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnienia nie wyjaśniło.
Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie konieczne jest ustalenie, czy pełnione przez niego dyżury są dyżurami, o których mowa w § 23a ust. 2, czy też w ust. 3 zarządzenia Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 kwietnia 1990 r., na co zwrócił uwagę sąd administracyjny rozpoznający obie sprawy. Zarządzenie to bowiem prawo do dodatku z tytułu pełnienia dyżuru określa w odmienny sposób w stosunku do dyżurów pełnionych niejako dodatkowo, poza obowiązkami wynikającymi z zajmowanego etatu i dyżurów pełnionych w stałym systemie dyżurów w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego ( tzw. etatowych dyżurnych).
Skarżący wskazał, że w uzasadnieniu decyzji [...] podano, iż pełnił on dyżury bojowe zamiennie. W jego ocenie to właśnie stwierdzenie odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy. Rzecz jednak w tym, że pełniąc dyżury zamiennie na dwóch stanowiskach służbowych (NSL i NKSB) tylko jeden z nich mógł pełnić etatowo, a drugi już dodatkowo. Żołnierz bowiem nie może zajmować dwóch stanowisk etatowych i w istocie skarżący pełnił służbę tylko na jednym stanowisku służbowym nawigatora-operatora, etat chorąży. Nie mógł zatem w stałym systemie dyżurów w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego pełnić dyżurów zamiennie na dwóch różnych stanowiskach w ramach zajmowanego stanowiska służbowego. Nie mogła zatem znajdować do niego zastosowania dyspozycja art. 23a ust. 3 zarządzenia nr [...] w odniesieniu do obu rodzajów dyżurów pełnionych na odmiennych stanowiskach.
W odniesieniu bowiem do dyżurów pełnionych w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego zastosowanie miałaby norma ust. 3 § 23a, a w odniesieniu do dyżurów pełnionych poza obowiązkami wynikającymi z zajmowanego stanowiska służbowego norma ust. 2 tego przepisu. Ponieważ, jak wynika z zaskarżonych decyzji, dyżury bojowe skarżący pełnił zamiennie na różnych stanowiskach, to już z uwagi na owe różne stanowiska nie mogły one być wykonywane w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego jednego stanowiska służbowego.
Skarżący wskazał, że gdyby dyżury te wykonywał w stałym systemie dyżurów, jak podano w zaskarżonych decyzjach, w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska (tzw. etatowych dyżurnych) w rozumieniu ust. 3 § 23a zarządzenia [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r., to wówczas dopiero przy ustalaniu prawa do dodatku z tytułu ich pełnienia uwzględniałoby się tylko dziewiąty i następne dyżury. Na takie stosowanie omawianych przepisów zdaje się wskazywać uzasadnienie zaskarżonych decyzji, gdyż tylko wtedy można było odmówić żądaniu skarżącego.
Pogląd ten należałoby podzielić, lecz tylko w sytuacji, gdyby skarżącemu czas służby określano w sposób wskazany w § 4 zarządzenia Nr [...] z dnia 9 czerwca 1992 r., tzn. gdyby czas służby skarżącego obejmował w 28 dniowym okresie rozliczeniowym 160 godzin w tym:
6 etatowych dyżurów, 6 godzin szkolenia doskonalącego i 10 godzin do dyspozycji dowódcy.
W takiej bowiem sytuacji pełniłby on służbę przez 160 godzin w okresie rozliczeniowym co wynika z następującego zestawienia:
24 godziny służby x 6= 144 + (6+ 10)= 160.
Pozostałe godziny w okresie rozliczeniowym byłby natomiast czasem wolnym od służby, za każdy dyżur ponad 6 w okresie rozliczeniowym przysługiwałby dzień wolny, a za dyżur dziewiąty i następne przysługiwałby dodatek, o którym mowa w § 23a ust. 3 zarządzenia Nr [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r. O takim właśnie stałym systemie dyżurów pełnionych w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego ( etatowych dyżurnych) traktują wskazane przepisy zarządzeń Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r.- § 23a ust. 3 i Nr [...] z dnia 9 czerwca 1992 r.- § 7 pkt 1 i § 4, za czym przemawia gramatyczna wykładnia tych przepisów.
Mając jednak na uwadze uzasadnienie zaskarżonej decyzji skarżący, z uwagi na braki kadrowe, był wyznaczany zamiennie do pełnienia dyżurów na obu stanowiskach: nawigatora systemu lądowania i nawigatora operatora radiolokacyjnego systemu lądowania. W obu przypadkach skarżący wyznaczany był do pełnienia tych dyżurów w całodobowym wymiarze czasu.
Jeżeli rzeczywiście skarżącego wyznaczano przemiennie do pełnienia dyżurów na obu tych stanowiskach, a skarżący etatowo zajmuje tylko jedno z tych stanowisk, a mianowicie nawigatora operatora, to jedynie dyżury na tym stanowisku pełnił "w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego (tzw. etatowych dyżurnych)", jak stanowi § 23a ust. 3 zarządzenia [...]. Dyżury pełnione natomiast na stanowisku nawigatora operatora radiolokacyjnego systemu lądowania nie były dyżurami wynikającymi z zajmowanego stanowiska służbowego, a to z tej przyczyn, że skarżący nie zajmuje dwóch stanowisk etatowych, lecz tylko jedno.
Rzeczywisty rozkład czasu pracy skarżącego wskazuje jednak, że nie pełnił on służby w systemie wynikającym z treści § 4 ust. 1 cyt. wyżej zarządzenia Nr [...] z dnia 9 czerwca 1992 r. Nie znajduje zatem do niego ograniczenie wynikające z § 23a ust. 3 zarządzenia Nr [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r., na co powołano się w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Skarżący wykonywał obowiązki służbowe określone zakresem obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym w większym rozmiarze niż wynika to z § 4 ust. 1 zarządzenia nr [...], a poza obowiązkami wynikającymi z zajmowanego stanowiska służbowego pełnił całodobowe dyżury bojowe w systemie obrony przeciwlotniczej i ratownictwa morskiego. W sposób bezpośredni znajduje zatem do niego zastosowanie § 23a ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 zarządzenia Nr [...] z dnia 10 kwietnia 1990 r.
Wydane zatem z jego wniosku decyzje administracyjne naruszają wskazane przepisy prawa, a ponadto art. 2 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, które przyznają żołnierzowi nie tylko prawo do uposażenia, lecz również do dodatków wynikających z przepisów wydanych na podstawie tej ustawy, albowiem nie kwestionując, że skarżący pełnił dyżury niejako na dwóch stanowiskach służbowych, odmawiają skarżącemu prawa do dodatku z tego tytułu.
Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy podkreślić, że poprzednio w sprawie zostały wydane dwa wyroki sądu administracyjnego, których uzasadneinia zawierały wskazania dla organów administracyjnych prowadzących postępowanie.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Zgodnie z tą regulacją pierwszoplanową jest kwestia spełnia przez organ wytycznych zawartych w poprzednich wyrokach. Jednocześnie warunkuje ona dalsze rozważania w niniejszej sprawie. Dwa zasadnicze zarzuty podnoszone przez Sąd w przedmiotowych wyrokach uchylających decyzje organów, to niespełnienie przez decyzje wymagań formalnych określonych art. 107 § 3 k.p.a. oraz naruszenie przez organy art. 7 i 77 k.p.a. przez nie wyjaśnienie stanu faktycznego. Drugie z wymienionych zagadnień ma charakter pierwotny, ponieważ o właściwym uzasadnieniu zawierającym wskazane fakty, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powody których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej można mówić, jeżeli treść uzasadnienia znajduje odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym.
Warto podkreślić, iż zobowiązanie organów do zebrania materiału dowodowego w sprawie było ukierunkowane na wyjaśnienie organizacji czasu służby skarżącego, od ustalenia której to kwestii zależy rozstrzygnięcie istoty sporu.
O ile decyzje organów obu instancji zawierają dość obszerne uzasadnienia, o tyle nie można przyjąć, iż organy poczyniły dodatkowe ustalenia w sprawie. Z akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że organy wojskowe po wyroku z dnia 4 sierpnia 2004 r. sygn. akt 3II SA/Gd 244/02, nie podjęły żadnych działań w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie i w istocie rzeczy nie przeprowadziły żadnego postępowania zmierzającego do wyjaśnienia sprawy. Nie można uznać za wystarczający dowód Instrukcji organizacji i pełnienia dyżurów bojowych /.../, czy instrukcji Dyżurnego Kierownika Lotniska. Instrukcje określają w jaki sposób służba winna być zorganizowana, lecz nie oznacza to jeszcze, że w każdym przypadku organizacja służb jest w pełni zgodna z zasadami określonymi w instrukcjach. Wobec tego powołanie się na jakąkolwiek instrukcję nie może zastąpić ustaleń stanu faktycznego. Organizację służb określonego żołnierza można ustalić w istocie wyłącznie na podstawie dowodów dotyczących przebiegu tych konkretnych służb, a nie instrukcji regulujących służby jako takie. Poza tym należy zwrócić uwagę, że jeżeli organ powołuje się na treść instrukcji, a więc regulacji o charakterze typowo wewnętrznym, to jego obowiązkiem jest załączenie pełnego tekstu niniejszej regulacji do akt postępowania. Przy braku tekstu takiego aktu w aktach administracyjnych praktycznie niemożliwym jest zweryfikowanie twierdzeń organu zawartych w uzasadnieniu decyzji.
Jednocześnie należy zauważyć, że organy obu instancji powołują się na wyciąg z rozkazu Nr [...] Dowódcy 3 batalionu zabezpieczenia, który ich zdaniem znajduje się w aktach sprawy, z tym, że organ I instancji mówi o dokumencie z dnia 2 stycznia 1998 r., zaś organ II instancji o dokumencie z dnia 3 stycznia 2000 r. Tymczasem w aktach administracyjnych znajduje się wyciąg z rozkazu Nr [...] Dowódcy 3 batalionu zabezpieczenia z dnia 4 stycznia 1999 r. w sprawie organizacji szkolenia w 1999 roku. Natomiast brak jest w aktach dokumentów określonych przez organy wojskowe. Przy tak dużych rozbieżnościach w oznaczeniu dokumentu trudno jest przyjąć, że organy obu instancji piszą o wyciągu z rozkazu znajdującym się w aktach, a nie o jakichś innych dokumentach im znanych, lecz nie załączonych do materiału dowodowego. Sytuacja ta jest konsekwencją braku rzetelnego podejścia do sprawy.
W istocie organy wojskowe całą uwagę poświęciły zbudowaniu przekonującej argumentacji zawartej w decyzjach pomijając sens zaleceń Sądu i istotę sporu. Tym samym nie wykonano wytycznych zawartych w powoływanym wyroku. Wobec tego nadal uwagi zawarte w przedmiotowym wyroku należy uznać za wciąż aktualne.
Wskazać należy, iż rozstrzyganie sporów między żołnierzami w czynnej służbie wojskowej a właściwymi organami wojskowymi w sprawach dotyczących wypłaty uposażenia i innych należności pieniężnych, określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, następuje w trybie postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Wobec tego w postępowaniu w sprawie o wypłatę należności pieniężnych należnych żołnierzowi znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dotyczy to między innymi postępowania dowodowego określonego w art. 75- 88 a k.p.a. W ramach takiego postępowania organ wojskowy ma możliwość skorzystania z całego szeregu środków dowodowych w tym np. dokumentów, przesłuchania świadków, przesłuchania strony a nawet powołania biegłego. Tak szeroki wachlarz środków dowodowych daje możliwość skorzystania z dowolnego środka, który organ uzna za mogący przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Z taką inicjatywą może wystąpić również strona postępowania.
Jako nieprzekonywujący Sąd uznał argument organu, iż zniszczeniu uległy dokumenty dotyczące harmonogramu służby skarżącego i należało oprzeć się na dowodach pośrednich w postaci powołanych instrukcji. Nie można przyjąć, jak już wyżej wskazano, za jednoznaczne ze stanem faktycznym normy zawarte w przedmiotowych instrukcjach. Mają one charakter generalny i nie wyjaśniają w wypadku B. P. kiedy i w jakich godzinach pełnił służbę oraz dyżury bojowe na stanowiskach NSL i NKSB; czy dyżury bojowe pełnione były w ramach etatu skarżącego i na jakim stanowisku. Nie wyjaśnia tego zagadnienia również korespondencja prowadzona między organem a skarżącym w postaci decyzji, pism, odwołań i skarg.
Zdaniem Sądu wnioski dowodowe zawarte w skardze nie mogą zostać uwzględnione w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ z uwagi na uchybienia w zakresie postępowania dowodowego, winny zostać rozpatrzone przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organy administracyjne. Ponadto sądy administracyjne nie mogą przeprowadzać dowodów z zeznań świadków. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że doszło do naruszenia art. 7 i nart. 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Orany wojskowe po raz kolejny rozpatrując sprawę będą zobowiązane do zebrania materiału dowodowego na okoliczność organizacji służb skarżącego, czasu tych służb i na jakim stanowisku były pełnione. W tym celu w pierwszej kolejności niezbędne będzie dokładne osobiste wysłuchanie skarżącego. Wysłuchanie skarżącego w istocie rzeczy pozwoli na jednoznaczne określenie kwestii spornych, tj. które elementy stanu faktycznego są sporne, gdyż dopiero przedstawienie przez skarżącego jak wyglądała organizacja pełnionych przez niego służb pozwoli organom wojskowym ustalić czy istnieje spór co do faktów czy też stan faktyczny jest niesporny w całości lub w określonej części. Od tego zależy również zakres postępowania dowodowego niezbędny do wyjaśnienia sprawy. W tym miejscu należy wskazać, iż rzeczą organów prowadzących postępowanie jest pozyskanie niezbędnych dowodów nawet wówczas, kiedy nie są bezpośrednio w ich posiadaniu.
Jednocześnie obowiązkiem organów będzie załączenie do akt sprawy pełnych tekstów instrukcji, na które organy będą się powoływały jak również pełnych tekstów zarządzeń MON, mających w sprawie zastosowanie, gdyż z biegiem czasu Dzienniki Rozkazów MON, w których akty te były publikowane staję się coraz trudniej dostępne poza organami wojskowymi.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 w związku z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy i § 14 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanawianego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca przyznania dodatku do uposażenia nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.