III SA/Gd 1212/20

III SA/Gd 1212/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 1519/21 - Wyrok NSA z 2025-01-22
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2013 poz 1367
par. 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 1040
art. 235  (1)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej w G. na decyzję (...) Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 października 2020 r., nr (...) w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 14 stycznia 2020r. nr (...), orzekł o stwierdzeniu u T.B. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej. W uzasadnieniu decyzji powołano się na orzeczenie lekarskie nr (...) lekarza specjalisty Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o rozpoznaniu choroby zawodowej u T.B. oraz kartę oceny narażenia zawodowego w sprawie. Organ wskazał, że jest związany orzeczeniem lekarskim w sprawie choroby zawodowej.
T.B. był zatrudniony w latach 2017 – 2018 r w "A" S.A. w G. na stanowisku spawacz – monter. W trakcie wykonywania pracy był narażony na kontakt z gazami i dymami spawalniczymi. Lekarz orzekający w przedmiotowej sprawie na podstawie wywiadu lekarskiego i dostarczonej dokumentacji medycznej stwierdził, że przed zatrudnieniem w spółce "A" S.A. nie występowały u T.B. objawy ze strony układu oddechowego oraz wskazał, że dodatkowym. istotnym dowodem uzasadniającym zawodowe tło astmy oskrzelowej u T.B. jest potwierdzony w dokumentacji medycznej fakt zaostrzenia się u niego objawów astmy w czasie wykonywania pracy w "A" S.A. i cofanie się tych objawów w czasie zwolnień lekarskich (dodatni test ekspozycji i eliminacji).
Decyzją z dnia 10 marca 2020 r. (...), działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania "A" S.A. z siedzibą w G. od powyższej decyzji [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uzupełnienia materiału dowodowego o świadectwo pracy z okresu zatrudnienia T.B. w "A" S.A., a także sporządzenia na nowo karty oceny narażenia zawodowego i uzupełnienie pkt 9 karty - wywiad zawodowy, tabela - kolumna pierwsza okresy zatrudnienia o dokładne okresy zatrudnienia w poszczególnych zakładach pracy. Organ I instancji powinien ponadto wezwać świadka Z.C. do złożenia wyjaśnień na okoliczność obecności powłok malarskich na spawanych przez T.B. elementach. Zdaniem organu odwoławczego, po uzupełnieniu materiału dowodowego i sporządzeniu karty oceny narażenia zawodowego organ I instancji powinien zwrócić się do jednostki orzeczniczej o wydanie opinii uzupełniającej do orzeczenia lekarskiego w świetle nowej karty oceny narażenia zawodowego i zeznań świadka.
Od powyższej decyzji kasacyjnej sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła "A" Spółka Akcyjna z siedzibą G. .
Po rozpoznaniu sprzeciwu, Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 15 lipca 2020r. sygn. akt IIISA/Gd 555/20 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 marca 2020 r.
W uzasadnieniu powołanego wyroku, nie kwestionując potrzeby dołączenia do akt administracyjnych świadectwa pracy T.B., Sąd stwierdził, że w sytuacji, w której zarówno okres zatrudnienia jak i zajmowane stanowisko są w istocie bezsporne, dowód ten ma charakter ściśle formalny, służący jedynie potwierdzeniu okoliczności przez nikogo niekwestionowanych. Nie przekracza możliwości organu odwoławczego i nie spowoduje naruszenia zasady dwuinstancyjności samodzielne zwrócenie się przez organ odwoławczy o nadesłanie świadectwa pracy T.B.. Sąd zwrócił także uwagę na to, że informacja udzielona przez specjalistę ds. BHP we wnoszącej sprzeciw spółce - Z.C. nie wymagałaby, by ująć ją w formie zeznania świadka, gdyby okoliczności których dotyczy okazały się bezsporne. Aby zweryfikować podaną przez niego informację pod tym kątem wystarczy zwrócić się o odniesienie się do niej do pracownika, którego dotyczy postępowanie. Dopiero zaprzeczenie przedmiotowej informacji mogłoby wymagać złożenia zeznania w charakterze świadka.
Jeśli informacja ta (dotycząca wykonywania spawania powierzchni pozbawionych powłok malarskich lub lakierniczych) zostanie uznana za bezsporną lub udowodnioną przez organ, jego rzeczą będzie zwrócenie się do jednostki orzeczniczej z pytaniem, czy ma ona wpływ na wnioski sporządzonego w sprawie orzeczenia w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał zatem w konsekwencji, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną sprzeciwem decyzję z naruszeniem art. 138§2 k.p.a., i uchylił ją na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 26 października 2020r. nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję nr (...) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 14 stycznia 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej astmy oskrzelowej u T.B..
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że orzeczenie lekarskie wraz z opiniami uzupełniającymi zostało wydane przez lekarza posiadającego wymagane prawem uprawnienia, zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia.
Z karty oceny narażenia zawodowego, sporządzonej w dniu 15 listopada 2019 r. wynika, że T.B. był zatrudniony w latach 2000-2002 na stanowisku inspektora do spraw obsługi klientów, a następnie w latach 2003-2008 na stanowisku administratora w Biurze Nieruchomości K.B. w G., w latach 2008-2013 prowadził własną działalność gospodarczą w zakresie taksówek osobowych, zaś w latach 2011-2016 pracował poza granicami kraju (w 2011 r. na stanowisku pracownika magazynu, od czerwca 2012 r. do czerwca 2014 r. na stanowisku kierowcy ciężarówki, od czerwca 2014 r. do sierpnia 2015 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, od września 2015 r. do czerwca 2016 r. uczestniczył w kursie spawacza w (...) w Wielkiej Brytanii, od lipca 2016 r. do września 2016 r. na stanowisku spawacza - agencja pracy (...) w Wielkiej Brytanii, od września do października 2016 r. na stanowisku spawacza - agencja (...) w Wielkiej Brytanii). W latach 2017-2018 pracował na stanowisku spawacza montera w "A" S.A. w G. Oddział w T. Jak wynika z karty oceny narażenia zawodowego T.B. był narażony na czynniki alergizujące — dymy i gazy spawalnicze podczas uczestnictwa w kursie na spawacza od września 2015 roku do czerwca 2016 roku (czas narażenia 3 godz. raz w tygodniu), w okresie od lipca do września 2016 roku podczas zatrudnienia na stanowisku spawacza, w okresie od września do października 2016 roku podczas zatrudnienia na stanowisku spawacza przez agencję pracy (...) w Wielkiej Brytanii oraz w latach 2017-2018 podczas zatrudnienia na stanowisku spawacza - montera w "A" S.A. w G. Oddział w T. Jak wynika z informacji uzyskanych przez organ odwoławczy po zakończeniu pracy w dniu 15 listopada 2018 roku w "A" S.A. w G. Oddział T.. T.B. był zatrudniony w okresie 1 sierpnia 2019 do 31 października 2019 w "B" w B. na stanowisku pracy kierowca - pomocnik kucharza. Po zakończeniu powyższego zatrudnienia T.B. nie podjął innej pracy zawodowej.
W ocenie organu odwoławczego treść orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i jego kolejnych uzupełnień z dnia 4 października 2019 roku i z dnia 4 września 2020 roku jest spójna i logiczna oraz nie budzi wątpliwości. W dokumentach i zgromadzonym materiale dowodowym znajdują się informacje, o których uzyskanie wnosiła strona skarżąca.
Jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego nr (...) z dnia 17 lipca 2019 r. lekarz orzekający ustalił czas wystąpienia pierwszych objawów astmy oskrzelowej, które zostały rozpoznane u pacjenta przez leczącego lekarza pulmonologa w marcu 2018 r. Na podstawie wywiadu lekarskiego i dostarczonej dokumentacji medycznej lekarz orzecznik ustalił. że przed zatrudnieniem w spółce "A" S.A. nie występowały u T.B. objawy chorobowe ze strony układu oddechowego. W opinii uzupełniającej do orzeczenia lekarskiego z dnia 4 października 2019 roku lekarz orzecznik wskazał, że nie uwzględniono wpływu narażenia zawodowego wynikającego z wykonywania przez T.B. pracy za granicą, ponieważ z zebranej dokumentacji jednoznacznie wynika, że pierwsze objawy astmy oskrzelowej u pacjenta pojawiły się podczas pracy w "A" S.A. Dowodzi to braku związku narażenia zawodowego podczas pracy za granicą z rozpoznaną u pacjenta chorobą. W ocenie lekarza orzecznika dodatkowo istotnym dowodem uzasadniającym zawodowe tło rozpoznanej u T.B. astmy oskrzelowej jest potwierdzony w dokumentacji medycznej fakt zaostrzania się u pacjenta objawów astmy w czasie wykonywania pracy w "A" S.A. i cofanie się tych objawów w czasie zwolnień lekarskich (dodatni test ekspozycji i eliminacji).
Wątpliwość strony, czy lekarz przy wydawaniu orzeczenia przeprowadził jakiekolwiek czynności mające na celu ustalenie, czy T.B. choruje na astmę oskrzelową, czy też jedynie bazował na wynikach wcześniej wykonanych testów znajduje wyjaśnienie w treści uzasadnienia orzeczenia lekarskiego. Lekarz specjalista orzekając w sprawie choroby zawodowej T.B. dysponował historią choroby z poradni pulmonologicznej, wynikami badań spirometrycznych z okresu od marca do sierpnia 2018 r, wynikami badań obrazowych klatki piersiowej z dnia 9 marca i 19 czerwca 2018 r., wynikami testów skórnych z dnia 2 maja 2018 r. oraz opierał się na wynikach specjalistycznych badań pulmonologicznych przeprowadzonych w Ośrodku Medycyny Pracy w G.
Zarzut strony, że w pierwotnym orzeczeniu lekarz nie wskazał jako przyczyny wystąpienia astmy oskrzelowej u T.B. domieszek chromu i niklu jest w ocenie organu odwoławczego bezzasadny. W treści orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny pracy w G. nr (...) dnia 17 lipca 2020 roku lekarz specjalista medycyny pracy wskazuje wprost ,,na stanowisku spawacza montera w "A" SA, w G. pacjent miał potwierdzony kontakt z dymami i gazami spawalniczymi zawierającymi czynniki chemiczne wywołujące astmę oskrzelową, takie jak chrom, kobalt, nikiel, cynk i kadm".
W orzeczeniu lekarskim wskazano nadto, że "na zajmowanym stanowisku pracy pacjent wykonywał spawanie metodą TIG w otulinie argonu z wykorzystaniem elektrody wolframowej. Obrabiany materiał (stal nierdzewna) zawierał w swoim składzie chrom, nikiel, mangan, krzem, oraz śladowe ilości węgla, fosforu, siarki i azotu". Jak wskazuje dalej lekarz orzecznik z pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. dnia 30 maja 2020 r. i załączonych certyfikatów oraz kart kontrolnych przyjęcia materiału w "A" S.A. Oddział w T. wynikało, że materiały używane w tym zakładzie zawierały: węgiel, mangan, fosfor, siarka. krzem chrom, nikiel, azot.
T.B. zgodnie ze sprawozdaniem z badań środowiskowych na stanowisku pracy monter - spawacz przekazanych przez "A" S.A. do organu I instancji był narażony na dymy i gazy spawalnicze w skład których wchodziły następujące czynniki chemiczne: ozon, tlenki żelaza, mangan i jego związki nieorganiczne, chrom metaliczny, nikiel i jego związki (z wyjątkiem tetrakarbonylku niklu). Jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego nr (...) z dnia 17 lipca 2019r. lekarz orzecznik wydając przedmiotowe orzeczenie dysponował tym sprawozdaniem z badań środowiskowych.
Lekarz specjalista w uzupełnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia 4 października 2019 r. wskazuje, ze zgodnie 6 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) "...narażenie zawodowe podlega ocenie przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników o działaniu uczulającym (alergenów) — rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach, surowcach, półproduktach lub wyrobach bez konieczności określania stężenia tego czynnika... ". Z powyższego wynika, że ekspozycja zawodowa na czynniki alergizujące, nawet bez przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń tych czynników w środowisku pracy, może spowodować wystąpienie choroby na tle alergicznym, której przykładem jest astma oskrzelowa. Wystarczy potwierdzenie występowania i kontaktu pracownika z czynnikami alergizującymi na stanowisku pracy, aby uznać obecność narażenia zawodowego i rozpoznać chorobę zawodową, wywołaną działaniem tych czynników.
Bezzasadny, zdaniem organu, jest wniosek strony o przeprowadzanie dowodu z zeznań świadka Z.C. na okoliczność, iż stal austeniczna, którą spawał T.B. nie zawierała domieszek chromu i niklu. W dokumentacji sprawy znajdują się dokumenty, w których określono skład stali austenicznej spawanej przez T.B.. W sprawozdaniu z badań środowiskowych nr (...) wykonanych w dniu 13 lipca 2018 roku na stanowisku pracy monter spawacz i przekazanych przez spółkę "A" S.A. do organu I instancji pismem z dnia 20 września 2018 r. w tabelach wyników pomiarów stężeń czynników chemicznych w rubryce badane czynności zawodowe podano "spawanie i ręczny montaż misek ze stali nierdzewnej AUSTENIC (Mn —max 2%, Ni 812%. Cr - wykonano 10 sztuk misek". Z powyższego wynika, że w skład stali austenicznej, którą spawał T.B. wchodził mangan w ilości max 2%, nikiel w ilości od 8 % do 12% i chrom w ilości od 17,5 % do 19,5 %. Ponadto jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego, lekarz orzecznik dysponował certyfikatami i kartami kontrolnymi przyjęcia materiału w "A" S.A. z których wynikało, że materiały używane w tym zakładzie zawierały węgiel, mangan, fosfor, siarkę, krzem, chrom, nikiel, azot. Certyfikaty i karty kontrolne lekarz orzecznik otrzymał jako załącznik do pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 30 maja 2019 r., a ponadto, z ogólnie dostępnych informacji wynika, że stal austeniczna zawiera do 0,15 % węgla i minimum 16% chromu. Ważnym dodatkiem jest również minimum 6% niklu, co w połączeniu z innymi pierwiastkami zapewnia stalom odpornym na korozję trwałą strukturę austeniczną, którą zachowują we wszystkich temperaturach.
Przesłuchiwanie świadka w celu zaprzeczania informacjom potwierdzonym w sprawie innymi dowodami i zgodnymi z obowiązującymi normami, oraz ogólną i powszechnie dostępną wiedzą jest w ocenie organu odwoławczego bezzasadne.
Zgodnie z przyjmowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem orzeczenie lekarskie uprawnionej jednostki orzeczniczej ma charakter szczególnej opinii. Organ jest takim orzeczeniem co do zasady związany i nie ma prawa dokonywania oceny dokumentacji lekarskiej pod względem merytorycznym i zajmowania w tym względzie własnego stanowiska. Orzeczenie lekarskie należy traktować zatem jako opinię w rozumieniu art. 84 k.p.a., a jego ocena musi podlegać kryteriom określonym w art. 80 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego orzeczenie lekarskie nr (...) z 17 lipca 2019 roku wraz z uzupełnieniami z dnia 4 października 2019 i 4 września 2020 roku zostały wydane we właściwej formie i przez uprawnionego lekarza, uzasadnienie orzeczenia i jego uzupełnienia w sposób rzeczowy i logiczny wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Orzeczenie wraz z uzupełnieniami przedstawia klarowny tok rozumowania lekarza z omówieniem i analizą określonych dokumentów oraz wskazaniem przeprowadzonych badań. Zawarte w nich uwagi są spójne i logiczne, a ich treść nie stoi w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym.
Warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W opinii organu Il instancji w przedmiotowej sprawie powyższe warunki zostały spełnione, co jest podstawą do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.
W ocenie organu odwoławczego wszystkie żądania strony podniesione w odwołaniu w zakresie udzielenia określonych informacji dotyczących orzeczenia lekarskiego i wniosku o przesłuchanie świadka były bezzasadne, bowiem wiadomości, o które wnioskowała strona znajdowały swoje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Zebrany materiał dowodowy nie budzi wątpliwości i jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej.
Skargę na powyższą decyzję wniosła "A" S.A. z siedzibą w G. , zarzucając jej naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. art. 78 § 2 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, bez wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego, jak i bez przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów. W uzasadnieniu skargi wskazano, że co do zasady należy zgodzić się, że organ był związany orzeczeniem lekarskim. Niemniej jednak organ miał obowiązek ocenić orzeczenie pod kątem spełniania zasad określonych przepisami art. 7 k.p.a. 77§1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 k.p.a. i jak każdy dowód powinny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a.
Przed wydaniem decyzji organ zobowiązany był do zgromadzenia i oceny materiału, w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Art. 80 k.p.a. stanowi wskazówkę dla organu, aby ten na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego mógł swobodnie i rzetelnie ustalić stan faktyczny w danej sprawie. Skarżąca spółka złożyła wniosek o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego z uwagi na fakt, że orzeczenie to nie zawierało istotnych informacji:
- czy przy wydawaniu orzeczenia lekarz brał pod uwagę fakt pracy T.B. w latach 2011 — 2016 r. w Wielkiej Brytanii na stanowisku spawacza oraz tłumaczenia przysięgłe dokumentacji dotyczącej zatrudnienia T.B. w Wielkiej Brytanii;
- czy przy wydawaniu orzeczenia lekarz przeprowadził jakiekolwiek testy mające na celu ustalenie, czy T.B. choruje na astmę oskrzelową, czy też jedynie bazował na wynikach wcześniej wykonanych testów;
- na jakiej podstawie lekarz uznał, że przed zatrudnieniem w spółce "A" S.A. nie występowały u T.B. objawy ze strony układu oddechowego;
- czy i na jakie konkretnie czynniki wywołujące astmę oskrzelową był narażony T.B. w latach 2011 — 2016 r. podczas wykonywania pracy spawacza w Wielkiej Brytanii;
- na jakiej podstawie lekarz przyjął, że stal "austeniczna" używana w zakładzie spółki "A" S.A. zawiera domieszki chromu i niklu;
- dlaczego w pierwotnym orzeczeniu lekarz nie wskazał jako przyczyny astmy oskrzelowej domieszek chromu i niklu;
- na jakie konkretnie dymy i gazy spawalnicze był narażony T.B. w zakładzie skarżącej spółki;
- z jakich przyczyn lekarz przyjął, że w braku przekroczenia najwyższych dopuszczalnych czynników szkodliwych dla zdrowia w zakładzie skarżącej spółki T.B. mógł zachorować na astmę oskrzelową.
Skarżąca wniosła w konsekwencji do organu o zażądanie od lekarza, który wydał opinię od lekarzu dodatkowego uzasadnienia orzeczenia w zakresie udzielenia odpowiedzi na wyżej sformułowane pytania. Skarżąca zwróciła się ponadto o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Z.C. na okoliczność, iż stal austeniczna, którą spawał T.B. nie zawierała domieszek chromu i niklu.
Organ nie przeprowadził powyższych dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, dotyczących w szczególności kwestii związanych z pracą T.B. w latach 2011 — 2016 r. w Wielkiej Brytanii na stanowisku spawacza i czynników mogących wywołać astmę oskrzelową występujących w pracy T.B. w latach 2011 — 2016 r. w Wielkiej Brytanii jako spawacza.
W przypadku potwierdzenia, iż T.B. był narażony na czynniki wywołujące astmę podczas pracy w Wielkiej Brytanii i chorował przed zatrudnieniem u skarżącej na astmę oskrzelową (do czego konieczne byłoby dokonanie oceny czynników szkodliwych, na które narażony był T.B. podczas pracy w Wielkiej Brytanii) brak byłoby podstaw do ustalania choroby zawodowej. ponieważ po pierwsze nie byłaby ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w zakładzie pracy skarżącej, a po drugie, upłynąłby okres jednego roku, określony w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.
Uchylenie się od przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącą doprowadziło do wydania decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a zatem organ niezasadnie stwierdził wystąpienie u T.B. choroby zawodowej.
Przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącą dowodów, tj. zeznań świadka Z.C. i zażądanie od lekarza WOMP wydania dodatkowego uzasadnienia orzeczenia w zakresie żądanym przez organ i skarżącą doprowadziłoby do ustalenia, iż nie spełniły się przesłanki prawne stwierdzenia u T.B. wystąpienia choroby. W szczególności ustalenie, iż T.B. był narażony na czynniki wywołujące astmę podczas pracy w Wielkiej Brytanii i chorował przed zatrudnieniem u skarżącej na astmę oskrzelową (do czego konieczne byłoby dokonanie oceny czynników szkodliwych, na które narażony był T.B. podczas pracy w Wielkiej Brytanii) skutkowałoby uznaniem, iż brak było podstaw faktycznych i prawnych do ustalania u T.B. wystąpienia choroby zawodowej.
Lekarz WOMP, ani organ nie odnieśli się do faktu, iż w okresie wykonywania pracy przez T.B. u K.B. , był on narażony na kontakt ze szkodliwymi substancjami, a w szczególności pyłami, które mogły wywołać choroby układu oddechowego i pylicę (co zostało wskazane w karcie informacji o zagrożeniach pracy administratora osiedla). Nie jest więc wykluczone, że T.B. był narażony na czynniki wywołujące astmę oskrzelową podczas pracy u K.B. i chorował przed zatrudnieniem u skarżącej na astmę oskrzelową (do czego byłoby konieczne dokonanie oceny czynników szkodliwych, na które narażony był podczas pracy u K.B. ). W tej sytuacji brak byłoby podstaw do ustalenia choroby zawodowej, ponieważ po pierwsze choroba ta nie byłaby spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w zakładzie pracy skarżącej spółki, a po drugie upłynąłby okres roku, określony w przepisach rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania astmy oskrzelowej.
W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z treścią art. 235 ¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1320, dalej jako "k.p.") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej jako "rozporządzenie"), które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z tym rozporządzeniem podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1), który po otrzymaniu zgłoszenia kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 4). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych uprawniony jest lekarz spełniający wskazane w § 5 rozporządzenia wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 i 3 tego przepisu.
Wobec zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, przedmiotem badania organów sanitarnych powinny być okoliczności stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a mianowicie ustalenie, czy w przypadku T.B. warunki wykonywania przez niego pracy mogły bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodować schorzenie w postaci astmy oskrzelowej.
Stosownie do § 8 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.
Orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą jest zasadniczym dowodem w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej. W związku z tym winno ono być uzasadnione w sposób zrozumiały, pełny, logiczny nie pozostawiający wątpliwości. Orzeczenie lekarskie jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych nie jest aktem administracyjnym, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., w związku z czym nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Badając legalność decyzji w przedmiocie choroby zawodowej sąd administracyjny może zakwestionować orzeczenie lekarskie, jedynie z uwagi na jego niepełne lub niejasne uzasadnienie.
Należy podkreślić, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Jednocześnie określony przez ustawodawcę tryb postępowania w sprawie chorób zawodowych nie przewiduje możliwości powoływania biegłych.
W świetle powyższych przepisów samo rozpoznanie choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych nie oznacza uznania tej choroby za chorobę zawodową; musi ponadto istnieć związek tej choroby z narażeniem zawodowym, a udokumentowane objawy niektórych wymienionych w załączniku chorób muszą wystąpić w określonym czasie po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym.
T.B. został poddany badaniom w uprawnionej jednostce orzeczniczej tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G., przez uprawnionego lekarza który wydał orzeczenie lekarskie nr (...). Orzeczenie to, po stosownym uzupełnieniu stało się podstawą do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej T.B..
Wbrew zarzutom skargi, organy inspekcji sanitarnej oparły dokonane rozstrzygnięcie na należycie zgromadzonym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym. Lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej - WOMP w G. przeanalizował historię zatrudnienia T.B. oraz jego sytuację zdrowotną w oparciu o kartę narażenia zawodowego, dokumentację dotyczącą warunków pracy, wywiad i dokumentację lekarską. W orzeczeniu lekarskim nr (...) wskazano, że "od lutego 2018r. pojawiły się objawy ze strony układu oddechowego w postaci duszącego, męczącego, suchego kaszlu podczas pracy oraz zawroty głowy". W marcu 2018r. badania pulmonologiczne wykazały występowanie u T.B. astmy oskrzelowej. Pojawienie się opisanych objawów w określonym terminie stwierdził lekarz orzecznik na podstawie dostępnych mu dowodów. Nie stwierdził tym samym, by objawy te wystąpiły wcześniej i brak było podstaw, by w tym zakresie prowadził jakiekolwiek dodatkowe czynności wyjaśniające.
W orzeczeniu lekarskim przedstawiono w logiczny sposób przyczyny ustalenia związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy T.B. w skarżącej spółce i ujawnieniem się u niego objawów astmy oskrzelowej. Wskazano w szczególności na zbieżność czasową pomiędzy pracą T.B. w skarżącej spółce i wystąpieniem objawów astmy. Brak takiej zbieżności z wcześniejszym, krótkotrwałym wykonywaniem przez niego pracy spawacza w Wielkiej Brytanii. Podkreślono także fakt ustępowania objawów w czasie przerw w pracy. Wskazano na negatywny wynik testów alergicznych skórnych. Te okoliczności wskazywały, zdaniem wydającego orzeczenie lekarza specjalisty medycyny pracy, na wysokie prawdopodobieństwo związku warunków pracy T.B. jako spawacza w "A" S.A. z wykrytą u niego chorobą zawodową.
Stal austenityczna (błędnie określana w skardze i zaskarżonej decyzji jako austeniczna), jak wynika z powszechnie dostępnych informacji zawiera określoną procentowo domieszkę niklu i chromu. Ustalenie tego faktu bynajmniej nie wymagało wiedzy specjalistycznej. Występowanie w środowisku pracy na stanowisku spawacza dymów i gazów spawalniczych jest oczywiste, a wynika także z karty oceny ryzyka zawodowego. T.B. zaprzeczył, by w ramach wykonywanych obowiązków spawał powierzchnie pokryte warstwą malarską w poważniejszym zakresie, oprócz drobnej naprawy krzesła. Nie przyjęto zatem do ustaleń faktycznych spawania powierzchni malowanych. Zbyteczne było zatem dopuszczenie dowodu z zeznań świadka Z. C. Lekarz uprawnionej jednostki orzeczniczej, opierając się na literaturze medycznej stwierdził, że gazy i dymy spawalnicze stanowią czynniki astmogenne. Nie było konieczne szczegółowe wykazywanie składu tych gazów i dymów, aby w oparciu o wiedzę medyczną uprawnionego lekarza specjalisty medycyny pracy ocenić narażenie pracownika na czynniki szkodliwe w środowisku pracy. Niezbędne informacje zawiera karta oceny narażenia zawodowego. Podkreślić należy, że nieprzekraczanie dopuszczalnych norm obecności czynników szkodliwych w środowisku pracy nie wyklucza w żadnym razie ustalenia związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem tych czynników i chorobą zawodową. Celem przepisów ustalających normy obecności czynników szkodliwych w środowisku pracy jest zapewnienie pracownikom ochrony przed nadmiernym oddziaływaniem tych czynników. Przestrzeganie tych norm nie daje jednak pracownikom pełnej gwarancji bezpieczeństwa. Również czynniki szkodliwe występujące w natężeniu nie przekraczającym dopuszczalnych norm powodować mogą u niektórych osób chorobę uznawaną za zawodową. Przepisy prawa dotyczące chorób zawodowych nie ustanawiają przekroczenia w środowisku pracy norm obecności czynników szkodliwych w środowisku pracy jako przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej.
W orzecznictwie administracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny dopuszczalny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, gdyż zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia tylko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej.
Organy administracji są zatem związane ustaleniami orzeczeń sporządzonych przez właściwą jednostkę orzeczniczą, nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia danej osoby kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich.
Mając na uwadze treść powołanych na wstępie przepisów oraz okoliczności wynikające z akt administracyjnych należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy uczyniły zadość wymogom wynikającym z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.. Brak w sprawie dowodów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń zawartych w orzeczeniu lekarskim i opartych na nim ustaleń organów obu instancji. Uzasadnienie decyzji zawiera prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a..
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), zgodnie z którym: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".
Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID 19 i ograniczone możliwości techniczne Sądu uzasadniają stwierdzenie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość.