III SA/Gd 119/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-08-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
obrona ojczyznyświadczenia rzeczowejednostka budżetowaprawo administracyjnepostępowanie administracyjnewojskosprzęt wojskowysamochódagregat prądotwórczy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Zakładu Komunalnego Gminy Kościerzyna na decyzję Wojewody Pomorskiego nakładającą obowiązek świadczeń rzeczowych w postaci agregatu prądotwórczego i samochodu na rzecz obrony państwa.

Zakład Komunalny Gminy Kościerzyna zaskarżył decyzję Wojewody Pomorskiego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Kościerzyna o nałożeniu obowiązku świadczeń rzeczowych w postaci agregatu prądotwórczego i samochodu na rzecz Wojskowego Centrum Rekrutacji. Skarżący podnosił m.in. brak podstaw prawnych z uwagi na utratę mocy obowiązujących rozporządzeń wykonawczych oraz kwestionował swój status jako przedsiębiorcy. Sąd uznał, że skarżący, jako jednostka budżetowa, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, a wskazane przedmioty mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych. Sąd stwierdził również, że brak rozporządzenia wykonawczego nie uniemożliwia wydania decyzji, a ustawa o obronie Ojczyzny zawiera wystarczające regulacje.

Sprawa dotyczyła skargi Zakładu Komunalnego Gminy Kościerzyna na decyzję Wojewody Pomorskiego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Kościerzyna o nałożeniu obowiązku świadczeń rzeczowych w postaci agregatu prądotwórczego i samochodu marki Fiat Ducato na rzecz Wojskowego Centrum Rekrutacji w Gdańsku. Skarżący podnosił szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów postępowania, brak podstaw prawnych do wydania decyzji z uwagi na utratę mocy obowiązujących rozporządzeń wykonawczych oraz kwestionował swój status jako przedsiębiorcy, co miało wyłączać go z obowiązku świadczeń rzeczowych na podstawie art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny. Skarżący argumentował również, że przedmioty te są wyłączone spod egzekucji. Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając m.in., że skarżący nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżący, jako jednostka budżetowa, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, a jego działalność nie ma charakteru zarobkowego. W związku z tym, agregat prądotwórczy i samochód mogły być przedmiotem świadczeń rzeczowych. Sąd stwierdził również, że środek transportu (samochód) jest objęty katalogiem świadczeń rzeczowych, a agregat prądotwórczy nie jest wyłączony spod egzekucji jako narzędzie pracy zarobkowej. Odnosząc się do braku aktu wykonawczego, sąd wskazał, że ustawa o obronie Ojczyzny zawiera wystarczające regulacje dotyczące wydawania decyzji w sprawie świadczeń rzeczowych, a rozporządzenie wykonawcze nie jest warunkiem koniecznym do ich wydania. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące wyłączenia wójta oraz naruszeń przepisów postępowania, uznając, że nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, jednostka organizacyjna gminy, w tym jednostka budżetowa, może być adresatem takiej decyzji.

Uzasadnienie

Ustawa o obronie Ojczyzny w art. 628 ust. 1 stanowi, że obowiązek świadczeń rzeczowych może być nałożony na "inne jednostki organizacyjne", co obejmuje jednostki budżetowe gmin.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.O. art. 628 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.o.O. art. 628 § 5

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.O. art. 630 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.O. art. 821 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.O. art. 636

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 25 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 24 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.przed. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.przed. art. 3

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

uzzwzoś art. 2 § 4

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.f.p. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Jednostka budżetowa nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. Ustawa o obronie Ojczyzny zawiera wystarczające podstawy prawne do wydania decyzji o świadczeniach rzeczowych, mimo braku rozporządzenia wykonawczego. Środek transportu może być przedmiotem świadczeń rzeczowych. Wójt nie podlegał wyłączeniu od prowadzenia postępowania.

Odrzucone argumenty

Brak podstaw prawnych do wydania decyzji z uwagi na utratę mocy rozporządzeń wykonawczych. Skarżący jako jednostka budżetowa jest przedsiębiorcą i podlega wyłączeniu z obowiązku świadczeń rzeczowych. Przedmioty świadczeń rzeczowych (agregat, samochód) podlegają wyłączeniu spod egzekucji. Wójt podlegał wyłączeniu od prowadzenia postępowania. Naruszenie przepisów postępowania, w tym brak zawiadomienia o zebraniu materiału dowodowego i brak uzasadnienia decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Skarżący, jako jednostka budżetowa, nie wykonuje działalności gospodarczej, bowiem jego działalność nie ma charakteru zarobkowego Przedsiębiorca musi ponadto - w myśl art. 4 ust.1 ustawy Prawo przedsiębiorców - wykonywać działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. brak rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie art. 636 u.o.O., określającego wzór decyzji w sprawie nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych nie wpływa na możliwość prowadzenia postępowania i wydania merytorycznej decyzji. Przepisy te normują wyłączenie pracownika organu administracji publicznej, a wójt gminy nie jest pracownikiem organu, lecz organem.

Skład orzekający

Janina Guść

przewodniczący

Alina Dominiak

sprawozdawca

Bartłomiej Adamczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o obronie Ojczyzny dotyczących świadczeń rzeczowych, statusu jednostek budżetowych jako przedsiębiorców oraz wpływu braku rozporządzeń wykonawczych na ważność decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji jednostki budżetowej gminy i obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony państwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego, choć specyficznego, obowiązku obywatelskiego związanego z obronnością państwa. Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rzeczowych i statusu jednostek budżetowych może być interesująca dla prawników administracyjnych.

Jednostka budżetowa musi oddać agregat i samochód na cele obronne – sąd rozwiewa wątpliwości prawne.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 119/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 628, art. 821 par. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 537
art. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 8 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 10, art. 25 par. 1, art. 107 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant: Starszy asystent sędziego Joanna Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. Gminy K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 stycznia 2024 r. nr BZK-III.654.38.2023.AK w przedmiocie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 18 października 2023 r. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w Gdańsku, na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j.: Dz. U. z 2022, poz. 2305 ze zm., dalej: "u.o.O.), zwrócił się do Wójta Gminy Kościerzyna o nałożenie na Zakład Komunalny Gminy Kościerzyna obowiązku świadczeń rzeczowych – przekazania agregatu prądotwórczego Fogo FDG 40 i samochodu marki Fiat Ducato (w celu dostarczenia agregatu na miejsce).
Wójt Gminy Kościerzyna (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 i 5 u.o.O., decyzją z dnia 9 listopada 2023 r. zobowiązał Zakład Komunalny Gminy Kościerzyna (dalej: "skarżący") do oddania w używanie ww. przedmiotów na rzecz Wojskowego Centrum Rekrutacji w Gdańsku. Jako miejsce dostarczenia/udostępnienia przedmiotu wskazano Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego nr [...] w G., na czas ustania potrzeby używania. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przeznaczenie do wykonania świadczeń na rzecz obrony wynika z przepisów Działu XXI Rozdziału 2 i 3 u.o.O., a podstawą wykonania tego obowiązku jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r. Nr 181 poz. 1872 ze zm.). Na ich podstawie na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych w postaci oddania do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Wojewoda Pomorski (dalej: "organ odwoławczy", "Wojewoda") decyzją z dnia 29 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 628 ust. 1 oraz 630 ust. 4 u.o.O.
W pierwszej kolejności Wojewoda ocenił, czy skarżący jako jednostka organizacyjna jest stroną postępowania oraz czy organ I instancji nie podlegał wyłączeniu z mocy prawa w związku z zależnościami organizacyjno-prawnymi pomiędzy skarżącym a gminą, której organem wykonawczym jest wójt. Zdaniem organu odwoławczego skarżący jako jednostka budżetowa gminy, wyodrębniona organizacyjnie ze struktury gminy jest stroną niniejszego postępowania. Organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączenia organy określone w art. 25 k.p.a.
Organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.O., który wyłącza przedsiębiorców od obowiązku świadczeń rzeczowych, a skarżący nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Skarżący, jako jednostka budżetowa, nie wykonuje działalności o charakterze zarobkowym; przedmiotem jego działalności jest realizacja zadań własnych gminy, mająca na celu zapewnienie bieżącego i nieprzerwanego zaspokajania zbiorowych potrzeb mieszkańców. W niniejszej sprawie nie zachodzi również wyłączenie od obowiązku świadczeń rzeczowych na podstawie art. 628 ust. 5 pkt 5 u.o.O. Jeden z przedmiotów świadczeń rzeczowych stanowi bowiem środek transportu, który podlega wyłączeniu spod wyłączenia. Nadto wskazał, że wbrew argumentacji odwołania żaden z przedmiotów świadczenia nie jest ustawowo wyłączony spod egzekucji, w tym na podstawie art. 8 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") z tego powodu, że skarżący jako jednostka budżetowa nie prowadzi działalności zarobkowej oraz że przepis ten ma zastosowanie do osób fizycznych. Również pozostałe wyłączenia spod egzekucji wymienione w art. 8 § 1 u.p.e.a. nie mają zastosowania w sprawie.
Organ odwoławczy zgodził się ze skarżącym, że rozporządzenie wynikające z delegacji ustawowej zawartej w art. 636 u.o.O. nie zostało wydane. Co więcej, zgodnie z art. 821 ust. 1 u.o.O. z dniem 23 października 2023 r. utraciły moc uprzednio obowiązujące rozporządzenia regulujące kwestie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, w szczególności rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. Nr 181, poz. 1872 ze zm.). Zdaniem organu odwoławczego brak przepisów wykonawczych do ustawy nie zwalnia z wykonania obowiązku nałożonego ustawą. Bez znaczenia przy tym jest posłużenie się nieaktualnym wzorem decyzji określonym w nieobowiązującym rozporządzeniu, jeśli tylko decyzja organu I instancji będzie zawierać elementy określone przepisami k.p.a. lub ustawami szczegółowymi. Wojewoda zauważył, że brak przepisów wykonawczych spowoduje utrudnienia w faktycznym wykonaniu decyzji, jednak nie wpływa to na moc obowiązującą przepisów rangi ustawowej, które organy zobowiązane są stosować.
Organ odwoławczy nie podzielił żadnego z podniesionych przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W tym zakresie Wojewoda przywołał obszerne fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych, z których wynika, że organ, do którego wpływa wniosek o nałożenie obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony nie jest uprawniony do jego weryfikacji pod kątem celowości i zasadności, czy przydatności. Ocena celowości takiego wniosku polega na sprawdzeniu, czy dany sprzęt jest we władaniu danego podmiotu i czy wniosek spełnia prawem wymagane wymogi. W przypadku zatem ustalenia przez organy orzekające, zgodnie z regułami nałożonymi przez obowiązujące w tym względzie przepisy prawa, że podmiot, na który ma zostać nałożony obowiązek świadczenia, jest w stanie je realizować, nie ma w zasadzie podstaw do tego aby kwestionować zakres zgłoszonego przez jednostki Sił Zbrojnych zapotrzebowania. Za bezpodstawny uznał również zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., bowiem organ I instancji wyznaczył skarżącemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie w zawiadomieniu z dnia 25 października 2023 r. o wszczęciu postępowania.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. oraz:
1/ art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 u.o.O., poprzez ich zastosowanie, w sytuacji gdy na mocy art. 821 § 1 u.o.O. utraciło moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. poz. 1872 ze zm.) i brak było aktu wykonawczego wydanego na podstawie art. 636 u.o.O., pozwalającego na zastosowanie art. 628 ust. 1 i art. 630 ust 1 u.o.O., a także pozwalającego organowi I instancji na wszczęcie i prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji, co wynikało z nieistnienia przepisów prawa to umożliwiających, w tym procedur i wzoru decyzji wymaganych przepisami prawa dla powstania po stronie organu I instancji możliwości nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony;
2/ art. 628 ust. 5 pkt 5 u.o.O. w zw. z art. 8 § 1 pkt 4 up.e.a., poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy przedmiotem decyzji organu I instancji oraz wynikających z niej świadczeń rzeczowych objęte były przedmioty wyłączone spod egzekucji;
3/ art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.O., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przedmiotem decyzji organu I instancji oraz wynikających z niej świadczeń rzeczowych objęte były moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy;
4/ art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 i 5 u.o.O w zw. z art. 636 oraz art. 821 § 1 u.o.O. oraz art. 6 k.p.a., w sytuacji gdy brak było rozporządzenia będącego aktem wykonawczym wydanym na podstawie art. 636 u.o.O., a rozporządzenie, które miało zostać nim zastąpione, utraciło moc jeszcze przed wydaniem decyzji organu I instancji, a co za tym idzie, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji została wydana pomimo braku również:
(-) trybu planowania i nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych, przeznaczania do tych świadczeń i zwalniania z nich oraz ich wykonywania, (-) wzoru decyzji administracyjnych, wniosków i wezwań w sprawach świadczeń rzeczowych, co skutkowało również utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji wydanej bez podstawy prawnej;
5/ art. 628 ust. 1 oraz art. 630 ust. 1 i 5 u.o.O. w zw. z art. 636 u.o.O., , w sytuacji gdy w decyzji organu I instancji brak było prawidłowego wskazania czasu wykonywania świadczeń rzeczowych, a ponadto nie wskazano w niej liczby dni ani godzin wykonywania świadczeń rzeczowych;
6/ art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, w szczególności nieuwzględnienie faktów znanych organowi I instancji z urzędu i pominięcie, że skarżący: (-) wykonuje zadania własne gminy m. in. w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych oraz urządzeń sanitarnych, w tym z dziedziny zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, (-)należy do podmiotów zobowiązanych do realizacji obowiązków z zakresu obrony cywilnej, mających na celu ochronę ludności, zakładów pracy, urządzeń użyteczności publiczne, w tym ochronę żywności i innych dóbr niezbędnych do przetrwania (np. wody) oraz doraźne przywracanie działania niezbędnych służb użyteczności publicznej, w tym pomoc w budowie i odbudowie awaryjnych ujęć wody pitnej;
7/ art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego;
8/ art. 10 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 73 i art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ I instancji zawiadomienia skarżącego o zebraniu całego materiału dowodowego, a także o możliwości zapoznania się z nim oraz zgłoszenia uwag;
9/ art. 107 § 1 pkt 3 i § 3 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a., poprzez nieoznaczenie przez organ I instancji stron postępowania;
10/ art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji organu I instancji, niewskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, ani przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz nieprawidłowe uzasadnienie prawne, w którym organ I instancji powołuje się na nieobowiązujące przepisy prawa, uzasadnienie to nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa;
11/ art. 24 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 7 k.p.a. i art. 630 ust. 1 u.o.O., w sytuacji gdy organ I instancji wydał decyzję dotyczącą mienia gminy, której jest przedstawicielem (organem), i z którą to gminą pozostaje w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki, a co za tym idzie w sytuacji, gdy podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie;
12/ art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy oraz nieznajdujące uzasadnienia w przepisach prawa wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji w sprawie przeznaczenia na cele świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, podczas gdy organ I instancji określił wydaną decyzję jako decyzję "w sprawie przeznaczenia do wykorzystania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony".
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski nie podzielił zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie był art. 628 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny ( tj. Dz. U. z 2022r., poz.2305 ze zm., dalej także " u.o.O."), który stanowi, że na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego.
W tym miejscu przytoczyć należy także pozostałą treść art. 628 u.o.O.:
2. Świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek przewidzianych do militaryzacji oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego.
3. Jednostkami organizacyjnymi wykonującymi zadania na potrzeby obrony państwa są jednostki organizacyjne Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Straży Marszałkowskiej, Krajowej Administracji Skarbowej, jednostki organizacyjne podległe i nadzorowane przez Ministra Obrony Narodowej, niewchodzące w skład Sił Zbrojnych, a także terenowe organy administracji rządowej, instytucje państwowe, organy samorządu terytorialnego oraz inne jednostki organizacyjne.
4. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do zakwaterowania przejściowego Sił Zbrojnych.
5. Przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być:
1) tereny, pomieszczenia, środki transportowe, maszyny i inny sprzęt, znajdujące się w posiadaniu:
a) jednostek organizacyjnych służących bezpośrednio działalności Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ministerstw i urzędów wojewódzkich oraz Narodowego Banku Polskiego, banków, izby rozliczeniowej, o której mowa w art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 2439, z późn. zm. 177 ), spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, a także Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych,
b) jednostek organizacyjnych podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych odpowiednio przez Ministra Obrony Narodowej, Ministra Sprawiedliwości, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw informatyzacji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej,
c) przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych oraz innych przedstawicielstw i instytucji zrównanych z nimi w zakresie przywilejów i immunitetów na mocy ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych, jak również członków tych przedstawicielstw, urzędów i instytucji oraz członków ich rodzin, a także innych osób zrównanych z nimi w zakresie przywilejów i immunitetów, jeżeli nie posiadają obywatelstwa polskiego,
d) jednostek przewidzianych do militaryzacji i zmilitaryzowanych;
2) biblioteki, muzea, archiwa i zabytki uznane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej za pomniki historii oraz dobra kulturalne, o których mowa w art. 639, oraz obiekty wpisane na "listę dziedzictwa światowego" na podstawie Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, przyjętej w Paryżu dnia 16 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1976 r. poz. 190 i 191);
3) zbiory naukowe i artystyczne mające charakter publiczny;
4) świątynie, domy modlitwy oraz pomieszczenia kościołów i innych związków wyznaniowych mających osobowość prawną, wraz ze znajdującymi się w nich przedmiotami przeznaczonymi do wykonywania kultu religijnego;
5) przedmioty wyłączone spod egzekucji stosownie do przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z wyjątkiem narzędzi prostych oraz środków transportowych;
6) parki narodowe i rezerwaty przyrody;
7) przedszkola, domy dziecka, zakłady opiekuńczo-wychowawcze, szkoły specjalne i internaty tych szkół, specjalne ośrodki wychowawcze i szkolno-wychowawcze oraz poradnie psychologiczno-pedagogiczne;
8) urządzenia i sieci telekomunikacyjne:
a) ujęte w planach działania, o których mowa w art. 176a ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1648 i 1933), przewidziane do użycia na potrzeby jednostek organizacyjnych, o których mowa w ust. 2,
b) niezbędne do wykonania decyzji nałożonych na przedsiębiorców telekomunikacyjnych przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w trybie określonym w art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne;
9) pojazdy samochodowe niedopuszczone do ruchu po drogach publicznych oraz używane wyłącznie do przewozu wewnątrz zakładu, po przedstawieniu przez posiadacza odpowiednich dokumentów;
10) moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy.
6. Minister Obrony Narodowej corocznie określa, w drodze rozporządzenia, dla wykonania niezbędnych świadczeń rzeczowych:
1) rodzaj i liczbę nieruchomości, które mogą być w tym celu w użytkowaniu w danym roku kalendarzowym,
2) rodzaj i liczbę rzeczy ruchomych, które w danym roku kalendarzowym mogą być w tym celu pobrane
- uwzględniając potrzeby związane z prowadzeniem kwalifikacji wojskowej, przeprowadzaniem ćwiczeń wojskowych, w tym organizowanych w trybie natychmiastowego stawiennictwa żołnierzy rezerwy i sprawdzaniem gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych.
Na mocy kwestionowanych decyzji skarżący został zobowiązany do oddania w używanie agregatu prądotwórczego Fogo FDG 40 i samochodu marki Fiat Ducato (w celu dostarczenia agregatu na miejsce) na rzecz Wojskowego Centrum Rekrutacji w Gdańsku.
Skarżący Zakład Komunalny Gminy Kościerzyna podniósł szereg zarzutów w odniesieniu do przedmiotowych decyzji, bowiem w jego ocenie nie było prawnych podstaw do ich wydania.
W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie jednak uznały, że Zakład Komunalny Gminy Kościerzyna może być adresatem przedmiotowych decyzji. Potwierdza to sformułowanie przytoczonego przepisu "na (...) inne jednostki organizacyjne (...) może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych".
W Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego z dnia 14 czerwca 2021 r. poz. 2174 opublikowano Uchwałę Nr IV/268/21 Rady Gminy Kościerzyna z dnia 21 maja 2021 r. w sprawie nadania Statutu Zakładowi Komunalnemu Gminy Kościerzyna. Statut, stanowiący Załącznik do przywołanej uchwały, stanowi w §1 , że Zakład Komunalny Gminy Kościerzyna z siedzibą w Starym Nadleśnictwie jest jednostką organizacyjną gminy , działającą na podstawie Uchwały Nr VIII/67/99 Rady Gminy Kościerzyna z dnia 30 listopada 1999 roku w sprawie utworzenia jednostki budżetowej pn. "Zakład Komunalny Gminy Kościerzyna". W § 2 ust. 4 Statutu wskazano, że ZKGK nie posiada osobowości prawnej. W myśl § 5 Statutu przedmiotem działalności Zakładu jest realizacja zadań własnych Gminy mających na celu zapewnienie bieżącego i nieprzerwanego zaspokajania zbiorowych potrzeb mieszkańców gminy Kościerzyna.
Powyższe potwierdza, że skarżący jest jednostką organizacyjną gminy.
Jak wynika z art. 628 ust.5 u.o.O., ustawa ta określa, co nie może być przedmiotem świadczeń rzeczowych.
Skarżący wskazywał, że przedmiotowe decyzje zapadły z naruszeniem art. 628 ust.5 pkt 10 u.o.O., bowiem moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy nie mogą być przedmiotem świadczeń.
Sporne między stronami było, czy skarżącemu przypisać można status przedsiębiorcy. Skarżący wskazywał, że przedmiotowe mienie jest własnością gminy Kościerzyna , która w wielu dziedzinach uznawana jest za przedsiębiorcę, np. na gruncie przepisów prawa podatkowego , ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Skarżący argumentował, że Gmina Kościerzyna - Zakład Komunalny Gminy Kościerzyna jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym w rozumieniu ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 537 ze zm., dalej jako uzzwzoś). Podnosił, że zgodnie z art. 2 pkt 4 uzzwzoś jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne należy ( traktować - dopisek Sądu) przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność.
Zauważyć należy, że przywołany art. 2 pkt 4 uzzwzoś ( tj. Dz.U. z 2023 r., poz.537 ze zm.) stanowi, że użyte w ustawie określenie przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oznacza przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność. Jest to definicja przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego dokonana na użytek stosowania przepisów uzzwzoś. Z definicji tej wynika, że w rozumieniu uzzwzoś przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest zarówno przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, jak i gminna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Z kolei art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców ( Dz.U. z , poz. ) stanowi, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Z zestawienia treści powyższych przepisów wynika, że gminna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, a nie przedsiębiorcą będącym przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.
Przedsiębiorca musi ponadto - w myśl art. 4 ust.1 ustawy Prawo przedsiębiorców - wykonywać działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że skarżący, jako jednostka budżetowa, nie wykonuje działalności gospodarczej, bowiem jego działalność nie ma charakteru zarobkowego, a wynika z ustawowej konieczności zaspokajania potrzeb ludności wynikających z zadań własnych gminy, co potwierdza treść §1 i § 5 Statutu skarżącego.
Dodatkowo, w myśl art. 11 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( tj. Dz.U. z 2023 r., poz.1270 ze zm.), jednostkami budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r. , sygn. akt I FSK 1653/14 ( LEX nr 2082172 ) , jednostki budżetowe nie wykonują działalności we własnym imieniu, na własny rachunek i własną odpowiedzialność oraz nie ponoszą związanego z prowadzeniem działalności ryzyka gospodarczego. Z poglądem tym należy się zgodzić.
Mając na uwadze powyższe skarżący nie może być uznany za przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców, jak też przepisów ustawy o obronie Ojczyzny.
W tej sytuacji wskazany w decyzji agregat prądotwórczy i samochód marki Fiat Ducato mogły być przedmiotem świadczeń rzeczowych, bowiem nie podlegały wyłączeniu na podstawie art. 628 ust.5 pkt 10 u.o.O.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę na treść art. 628 ust.5 pkt 5 u.o.O. , z którego wynika, że przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być przedmioty wyłączone spod egzekucji stosownie do przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z wyjątkiem narzędzi prostych oraz środków transportowych.
Zgodnie z art. 8 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz.U. z 2023 r., poz.2505 ze zm.) nie podlegają egzekucji administracyjnej:
1) przedmioty urządzenia domowego, pościel, bielizna i ubranie niezbędne dla zobowiązanego i będących na jego utrzymaniu członków rodziny, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu;
2) zapasy żywności i opału, niezbędne dla zobowiązanego i będących na jego utrzymaniu członków rodziny na okres 30 dni;
3) jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce, potrzebne do wyżywienia zobowiązanego i będących na jego utrzymaniu członków rodziny, wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów;
4) narzędzia i inne przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego, z wyłączeniem środka transportu, oraz surowce niezbędne do tej pracy na okres 7 dni;
5) przedmioty niezbędne do pełnienia służby przez zobowiązanego lub do wykonywania przez niego zawodu;
6) pieniądze w kwocie 760 zł;
7) wkłady oszczędnościowe złożone w bankach na zasadach i w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 2324, z późn. zm.);
8) oszczędności członka kasy złożone w kasie w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1278, 1394, 1407, 1723 i 1843);
9) dokumenty osobiste, po jednej obrączce zobowiązanego i jego współmałżonka, wykonanej z metali szlachetnych, ordery i odznaczenia oraz przedmioty niezbędne zobowiązanemu i członkom jego rodziny do nauki lub wykonywania praktyk religijnych, a także przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane znacznie poniżej ich wartości, a które dla zobowiązanego mają znaczną wartość użytkową;
10) kwoty otrzymane na pokrycie wydatków służbowych, w tym kosztów podróży i wyjazdów - jeżeli egzekucja ma na celu zaspokojenie roszczeń z innych tytułów niż roszczenia z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów;
10a) 50% kwot diet otrzymanych na pokrycie wydatków służbowych, w tym kosztów podróży i wyjazdów - jeżeli egzekucja ma na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów;
11) kwoty otrzymane jako stypendia;
13) rzeczy niezbędne ze względu na ułomność fizyczną zobowiązanego lub członków jego rodziny;
14) kwoty otrzymane z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń majątkowych;
15) środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone;
16) rzeczy służące w kościołach i innych domach modlitwy do odprawiania nabożeństwa lub do wykonywania innych praktyk religijnych albo będące obiektami kultu religijnego, choćby były kosztownościami lub dziełami sztuki;
18) sumy przyznane orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jeżeli egzekwowana wierzytelność przysługuje Skarbowi Państwa;
19) laptopy, laptopy przeglądarkowe oraz bony na zakup laptopów lub laptopów przeglądarkowych przekazane w ramach wsparcia, o którym mowa w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o wsparciu rozwoju kompetencji cyfrowych uczniów i nauczycieli (Dz. U. poz. 1369).
Skarżący powoływał się na błędne niezastosowanie 628 ust.5 pkt 5 u.o.U. w zw. z art. 8 §1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przedmiotowego agregatu prądotwórczego nie sposób jednak uznać – w świetle poczynionych wyżej rozważań – za narzędzie czy też przedmiot niezbędny do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez skarżącego.
Z powyższego w sposób niewątpliwy wynika zatem , że agregat prądotwórczy nie jest wyłączony spod egzekucji , a z art. 628 ust.5 pkt 5 u.o.U. wynika wprost, że środki transportowe - a takim jest samochód marki Fiat Ducato – są objęte katalogiem świadczeń rzeczowych.
Kolejny problem związany z możliwością wydania kwestionowanych decyzji dotyczył kwestii braku aktu wykonawczego. Skarżący zarzucał, że nie istnieją przepisy prawa umożliwiające wszczęcie i prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji z uwagi na brak procedur i wzoru decyzji, wniosków i wezwań w sprawach świadczeń rzeczowych, trybu planowania i nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych, przeznaczania do tych świadczeń i zwalniania z nich oraz ich wykonywania.
Decyzja organu pierwszej instancji wydana została w dniu 9 listopada 2023 r.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. poz. 1872, ze zm. ), wydane na podstawie art. 215 ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, utraciło moc na podstawie art. 821 § 1 u.o.O.
Z art. 821 § 1 u.o.O. wynika bowiem, że dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie m.in. art. 215 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych u.o.O, nie dłużej jednak niż przez 18 miesięcy od dnia wejścia w życie u.o.O.
Ustawa o obronie Ojczyzny weszła w życie w dniu 22 kwietnia 2022 r., a rozporządzenie wykonawcze nie zostało wydane w ciągu 18 miesięcy , wobec czego w dniu wydania decyzji nie było rozporządzenia wykonawczego , wydanego na podstawie art. 636 u.o.O.
Zgodnie z tym przepisem Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia:
1) tryb planowania i nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych, przeznaczania do tych świadczeń i zwalniania z nich oraz ich wykonywania,
2) rodzaje planów, zestawień i wykazów świadczeń rzeczowych prowadzonych przez wojewodę, szefa wojskowego centrum rekrutacji, organy samorządu terytorialnego i jednostki organizacyjne, na rzecz których może być wykonywane świadczenie rzeczowe,
3) wzory decyzji administracyjnych, wniosków, wezwań w sprawach świadczeń rzeczowych,
4) tryb i zakres żądania oraz przekazywania informacji, o których mowa w art. 632,
5) tryb oddania, przyjęcia i zwrotu przedmiotu świadczeń rzeczowych oraz tryb dochodzenia roszczeń, o których mowa w art. 633,
6) wykaz dobowych stawek ryczałtu za używanie poszczególnych przedmiotów świadczeń rzeczowych, o których mowa w art. 634,
7) sposób i miejsce przechowywania dokumentów oraz zakres udostępniania lub doręczania planów, zestawień i wykazów świadczeń rzeczowych, lub ich wyciągów, lub innych dokumentów sporządzanych w tych sprawach,
8) sposób dokonywania oględzin nieruchomości i rzeczy ruchomych, które mogą być lub są przedmiotem świadczeń rzeczowych
- uwzględniając priorytet zadań realizowanych przez Siły Zbrojne lub zadań realizowanych na ich rzecz, konieczność zapewnienia skutecznego przepływu informacji między organami właściwymi w sprawach świadczeń rzeczowych oraz osobami zobowiązanymi do wykonywania tych świadczeń, dopuszczenie drogi postępowania sądowego w dochodzeniu roszczeń oraz fakt, że ryczałt za używanie poszczególnych przedmiotów świadczeń rzeczowych podlega corocznej waloryzacji.
Odnosząc się do powyższego zarzutu skarżącego stwierdzenia wymaga, że decyzja w sprawie nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych jest decyzją zobowiązującą jej adresata do określonego zachowania się , polegającego na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych.
Ustawa o obronie Ojczyzny normuje w art. 628 – 635 wszystkie istotne kwestie
związane z wydaniem decyzji w sprawie nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych.
Przepis art. 628 u.o.O. określa, na kogo i jaki obowiązek może być nałożony, wobec kogo, co nie może być przedmiotem świadczeń rzeczowych, art. 629 - czas wykonywania świadczeń rzeczowych, art. 630 – kwestie związane z wydaniem decyzji o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, art. 631 - wezwanie do wykonania świadczenia rzeczowego, art. 632 – kwestie informowania o rozporządzeniu nieruchomością lub rzeczą ruchomą przeznaczoną na cele świadczeń rzeczowych, art. 633 - obowiązki biorącego przedmiot świadczenia, art. 634 - ryczałt za używanie przedmiotu świadczenia rzeczowego, art. 635 - koordynację działań w zakresie planowania i nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych.
Dodać należy, że Minister Obrony Narodowej wydał w dniu 15 grudnia 2022 r., na podstawie art. 628 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny, rozporządzenie w sprawie niezbędnych świadczeń rzeczowych w 2023 r. na rzecz obrony ( Dz.U. z 2022 r., poz. 2708 ) i obowiązywało ono w czasie wydania zaskarżonych decyzji.
W ocenie Sądu brak rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie art. 636 u.o.O., określającego wzór decyzji w sprawie nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych nie wpływa na możliwość prowadzenia postępowania i wydania merytorycznej decyzji. Z treści przepisów ustawy o obronie Ojczyzny wynika, co powinno być ujęte w decyzji i tak formalna kwestia, jak określenie wyglądu decyzji poprzez określenie jej wzoru nie może przesądzać o braku możliwości jej wydania. Także pozostała problematyka, wskazana przez skarżącego, nie uregulowana w rozporządzeniu, nie uniemożliwia wydania decyzji w niniejszej sprawie, skoro ustawa kompleksowo normuje kwestie związane z jej wydaniem. Nie można podzielić zarzutu skarżącego, że decyzja organu pierwszej instancji została – w braku stosownego rozporządzenia – wydana bez podstawy prawnej. Organ ten, co prawda, wadliwie powołał się na nieobowiązujące rozporządzenie, jednak podstawa taka istniała i została określona w przepisach ustawy o obronie Ojczyzny, które wskazał organ pierwszej instancji.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących organu pierwszej instancji , który wydał decyzję wskazać należy, że zgodnie z art. 630 ust. 1u.o.O. wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 620 ust. 1, wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Skarżący zarzucał, że Wójt Gminy Kościerzyna wydał decyzję dotyczącą mienia gminy, której jest przedstawicielem (organem) i jednocześnie z gminą pozostaje w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki, a zatem wydał decyzję , choć podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie.
Skarżący pozostaje w błędzie, że do wyłączenia wójta gminy , jako organu , zastosowanie mają przepisy art. 24 §1 pkt 1 i 4 k.p.a. Przepisy te normują wyłączenie pracownika organu administracji publicznej, a wójt gminy nie jest pracownikiem organu, lecz organem.
Problematykę wyłączenia organu normuje przepis art. 25 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych:
1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3;
2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3.
Sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania zauważyć należy, że aby Sąd mógł uwzględnić skargę z tego powodu musiałyby zajść przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a, to jest musiałoby dojść do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd w sprawie niniejszej tego rodzaju naruszeń nie stwierdził. Prawdą jest, że organ pierwszej instancji nie wskazał, na jakiej podstawie ustalił, że przedmiotowy agregator i samochód są w posiadaniu skarżącego, lecz okoliczność ta była w istocie niesporna. Okoliczność wykonywania przez skarżącego zadań własnych gminy czy zobowiązanie do realizacji obowiązków z zakresu obrony cywilnej nie mogła i nie miała wpływu na możliwość wydania wobec skarżącego przedmiotowych decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że ustalony stan faktyczny był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji.
W orzecznictwie ponadto ugruntowane jest stanowisko, że brak zawiadomienia strony w trybie art. 10 §1 k.p.a. tylko wówczas może skutkować uwzględnieniem skargi, gdy strona wykaże, że w toku całego postępowania administracyjnego została pozbawiona możliwości podniesienia istotnych prawnie kwestii w bądź uniemożliwiło jej to zgłoszenie i przeprowadzenie istotnych w sprawie dowodów. W sprawie niniejszej skarżąca tego rodzaju okoliczności nie wykazała. Wbrew twierdzeniom skarżącego decyzja organu pierwszej instancji zawiera oznaczenie stron, czyli podmiotu , do którego została skierowana - poprzez określenie, że przedmiot świadczeń znajduje się w posiadaniu Zakładu Komunalnego Gminy Kościerzyna. Adresat decyzji nie musi być w decyzji wymieniony w jakiś odrębny, specjalny sposób. Dodać należy, że skarżący nie miał wątpliwości, że jest adresatem tej decyzji, bowiem wniósł od niej w terminie odwołanie, podnosząc szereg merytorycznych zarzutów. Decyzje , co do zasady, dotyczyły określenia świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Określenie użyte w decyzji przez organ pierwszej instancji, że jest to decyzja w sprawie przeznaczenia do wykonania ( nie zaś "wykorzystania" , jak twierdzi skarżący) świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, sytuacji tej nie zmienia. Chybiony jest też zarzut, że wadliwie w decyzji organu pierwszej instancji nie określono czasu wykonywania świadczeń , nie wskazano liczby dni ani godzin. W decyzji określono bowiem czas wykonywania świadczeń rzeczowych – "do ustania potrzeby używania", a konieczność wskazania liczby dni czy godzin istnieje w przypadku wykonywania tych świadczeń w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych - 48 godzin oraz w związku z ćwiczeniami wojskowymi - 7 dni ( art. 629 ust.1 u.o.O.), a taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Należy też dodać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. Zatem istnienie niektórych składników wymienionych w art. 107 k.p.a. jest koniecznym, a zarazem wystarczającym warunkiem stwierdzenia bytu decyzji ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 20/24, LEX nr 3734320; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 września 2023 r., II SAB/Sz 40/23 LEX nr 3617113).
Choć zatem uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest rzeczywiście skąpe, lecz przyjmuje się , że nawet pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie jest decyzją, w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji z tego względu. W przedmiotowej sprawie określono organ administracji wydający decyzję, decyzja zawiera podpis właściwej osoby, określono adresata decyzji , na którego – jak wskazano wyżej - możliwe było nałożenie obowiązku świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych rzeczy ruchomych , rzeczy te, określone w treści decyzji , są w posiadaniu skarżącego i nie podlegają wyłączeniu spod tego obowiązku.
W kontekście powyższego nie można podzielić zarzutu skarżącego, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, utrzymując w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego i naruszenia przepisów postępowania, obligujących sąd do uchylenia zaskarżonych decyzji , jak też nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI