III SA/GD 1062/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego, uznając, że sytuacja skarżącego nie spełniała kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku" i organy prawidłowo rozporządziły ograniczonymi środkami finansowymi.
Skarżący M. Z. K. domagał się przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup odzieży, środków czystości, butli gazowej, okularów, leków, książek, karty do telefonu oraz na pokrycie opłat mieszkaniowych. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że dochód skarżącego przekracza ustawowe kryterium, a jego sytuacja życiowa nie nosi cech "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymagającego odstępstwa od reguł. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że przyznanie zasiłku celowego, zwłaszcza specjalnego, leży w gestii uznania administracyjnego, a organy prawidłowo rozważyły ograniczone środki finansowe i potrzebę wsparcia innych osób.
Sprawa dotyczyła skargi M. Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego. Skarżący wnioskował o środki na zakup odzieży, środków czystości, butli gazowej, okularów, leków, książek, karty do telefonu oraz na pokrycie opłat mieszkaniowych. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że dochód skarżącego (1.228,53 zł, po potrąceniach 916,07 zł) przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (701 zł). Podkreślono, że specjalny zasiłek celowy, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, ma charakter fakultatywny i może być przyznany jedynie w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", które muszą mieć charakter wyjątkowy i niecodzienny. Organy wskazały, że sytuacja skarżącego, mimo zajęcia komorniczego, nie spełnia tych kryteriów, a potrzeby takie jak zakup odzieży czy leków mogą być zaspokojone z bieżących dochodów lub poprzez inne dostępne formy pomocy, które skarżący już otrzymywał (np. zasiłek na żywność, leki, okulary). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo zinterpretowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 39 i 41. Podkreślono, że przyznanie zasiłku celowego, a zwłaszcza specjalnego, leży w gestii uznania administracyjnego organu, który musi brać pod uwagę nie tylko indywidualną sytuację wnioskodawcy, ale także ograniczone środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną oraz potrzeby innych osób. Sąd odwołał się do wcześniejszych orzeczeń NSA, wskazując, że organy pomocowe mają obowiązek racjonalnego rozdziału środków. Sąd stwierdził, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a ich rozstrzygnięcia zostały przekonująco uzasadnione. Odniesiono się również do zarzutów skarżącego dotyczących wadliwości formalnych decyzji, uznając je za niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa jest zgodna z prawem, jeśli organ prawidłowo ocenił, że sytuacja życiowa skarżącego nie spełnia kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku" i uwzględnił ograniczone środki finansowe oraz potrzebę wsparcia innych osób.
Uzasadnienie
Przyznanie specjalnego zasiłku celowego jest fakultatywne i zależy od uznania administracyjnego organu. "Szczególnie uzasadniony przypadek" wymaga wyjątkowych, niecodziennych okoliczności. Organy muszą brać pod uwagę ograniczone środki finansowe i równomierne rozdzielanie pomocy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomoc społeczna jako instytucja polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych.
u.p.s. art. 3 § 1 i 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin, a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności. Potrzeby powinny odpowiadać celom i mieścić się w możliwościach pomocy społecznej.
u.p.s. art. 7
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Wymienia przyczyny udzielania pomocy społecznej, m.in. ubóstwo, choroba.
u.p.s. art. 8 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (701 zł).
u.p.s. art. 36
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego lub niepieniężnego.
u.p.s. art. 39 § 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, np. na zakup żywności, leków, odzieży.
u.p.s. art. 41 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sytuacja życiowa skarżącego nie spełnia kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymagających odstępstwa od kryterium dochodowego. Organy prawidłowo oceniły ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej i konieczność zapewnienia pomocy jak największej liczbie potrzebujących. Przyznanie specjalnego zasiłku celowego leży w gestii uznania administracyjnego organu. Skarżący otrzymywał już inne formy pomocy, a jego dochód pozwala na zaspokojenie części potrzeb.
Odrzucone argumenty
Decyzje organów były "plagiatem" innej decyzji, sprzeczne z materiałem dowodowym i oparte na błędnej wykładni przepisów. Sentencje decyzji nie zostały podpisane, co czyni je nieistniejącymi. Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
"szczególnie uzasadniony przypadek" pozostawiając rozstrzygnięcie tej kwestii uznaniu organu specjalny zasiłek celowy ma charakter fakultatywny pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o nią osób rozpoznanie wniosku o przyznanie pomocy społecznej organ musi wziąć pod uwagę swoje możliwości finansowe
Skład orzekający
Jacek Hyla
przewodniczący-sprawozdawca
Bartłomiej Adamczak
członek
Adam Osik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania specjalnego zasiłku celowego, zwłaszcza w kontekście uznania administracyjnego i ograniczeń finansowych organów pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, z uwzględnieniem lokalnych możliwości finansowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje trudności w dostępie do pomocy społecznej dla osób przekraczających kryteria dochodowe, mimo trudnej sytuacji życiowej, oraz pokazuje rolę uznania administracyjnego i ograniczeń budżetowych.
“Czy "szczególnie uzasadniony przypadek" to zawsze wyjątek od reguły? Sąd wyjaśnia granice uznania w pomocy społecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 1062/21 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2023-11-16 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-11-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Adam Osik Bartłomiej Adamczak Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1876 art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7, art. 8, art. 36, art. 39, art. 41 Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 775 art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Asystent sędziego Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 października 2021 r. nr SKO Gd/3273/21 w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia 21 maja 2021 r. nr PS.CPS.1.ZUŚ.4030-16/10200829/21 Prezydent Miasta Gdańska odmówił M. Z. K. (dalej zwanemu również "stroną", "skarżącym") przyznania świadczenia pieniężnego w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup odzieży, środków czystości, butli gazowej, okularów, leków, książek, karty do telefonu oraz na pokrycie opłat mieszkaniowych. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735) – dalej zwanej "k.p.a.", w związku z art. 2 ust. 1,art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.) – dalej jako "u.p.s.", oraz zarządzenia nr 1025/20 Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 23 lipca 2020 r. w sprawie upoważnienia pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku do prowadzenia postępowania, wydawania postanowień i decyzji administracyjnych należących do właściwości gminy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że strona w dniu 4 maja 2021 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na zakup żywności, odzieży, środków czystości, butli gazowej, okularów, leków, karty do telefonu, książek oraz na pokrycie opłat mieszkaniowych. Zasiłek celowy na zakup żywności został rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Na podstawie przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz zebranych dokumentów ustalono, że: strona jest osobą samotnie gospodarującą; dzieci strony przebywają za granicą i nie udzielają stronie pomocy; strona zamieszkuje w lokalu należącym do spółdzielni mieszkaniowej; strona jest w wieku poprodukcyjnym; strona jest emerytem; strona jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 6 pkt 1 u.p.s.; strona uzyskuje dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. w łącznej kwocie 1.228,53 zł; dochód ten przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wynosi 701 zł. Zgodnie z art. 41 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznany osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe - specjalny zasiłek celowy. Specjalny zasiłek celowy, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. ma charakter fakultatywny, a jego przyznanie uzależnione jest od tego czy przypadek osoby lub rodziny spełnia kryterium szczególnie uzasadnionego przypadku oraz jakimi możliwościami finansowymi w tym zakresie dysponuje akurat ośrodek pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej nie precyzuje, co należy rozumieć przez "szczególnie uzasadniony przypadek" pozostawiając rozstrzygnięcie tej kwestii uznaniu organu wydającego decyzję. W orzecznictwie przyjmuje się natomiast, że specjalny zasiłek celowy może zostać przyznany w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. W doktrynie prawa podnosi się, iż szczególnie uzasadnionych przypadków, o których mowa w art. 41 ust. 1 u.p.s. należy upatrywać w zdarzeniach losowych, stanach klęski żywiołowej lub ekologicznej. Wyjątkowość okoliczności przyznawania świadczeń na specjalnych zasadach należy widzieć przede wszystkim w tym, iż beneficjenci nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Stąd przyznanie pomocy takim osobom w sytuacji ograniczonych środków finansowych i ogromnej liczby beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności. Organ uznał, że sytuacja życiowa strony nie posiada cech szczególnie uzasadnionego przypadku, o których mowa wyżej, dających podstawę do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Strona uzyskuje dochód w kwocie 1.228,53 zł. Biorąc nawet pod uwagę to, że uzyskiwany dochód obciążony jest zajęciem komorniczym, z powodu którego do dyspozycji strony pozostaje kwota 916,07 zł, to umożliwia on stronie samodzielne zabezpieczenie stronie takich potrzeb jak odzież, środki czystości, butla gazowa, karta do telefonu okulary oraz leki. Potrzebę taką jak posiadanie książek - strona może zabezpieczyć poprzez skorzystanie z powszechnie dostępnych usług świadczonych przez biblioteki publiczne. Natomiast opłaty czynszowe w sytuacji, w której strona zobligowana jest do ponoszenia opłat wynikających użytkowania lokalu, jak każda osoba zajmująca lokal mieszkalny - nie czyni takiej sytuacji szczególnie odbiegającą od sytuacji innych osób zobligowanych do ponoszenia takich opłat, zwłaszcza zaś w sytuacji gdy znaczna cześć tej opłaty wynika z bezumownego korzystania z lokalu. Organ nie pozostawiał strony bez wsparcia, adekwatnego do aktualnych możliwości w tym zakresie poprzez przyznanie stronie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu osłonowego "Posiłek w szkole i w domu na lata 2019 - 2023" w kwocie 200 zł w lipcu 2021 r oraz wrześniu 2021. Wcześniej zaś stronie udzielono pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków oraz na zakup okularów w łącznej kwocie 500 zł. Przyznano także zasiłek celowy na zakup żywności w ramach programu osłonowego "Posiłek w szkole i w domu na lata 2019 - 2023" w kwocie po 300 zł w lutym oraz kwietniu 2021 r. oraz w kwocie 200 zł w maju 2021 r. Łącznie na podstawie ww. decyzji udzielono stronie w 2021 r. pomocy finansowej na łączną kwotę 1.700 zł. Organ nie jest jednak w stanie zabezpieczyć wszystkich zgłoszonych przez stronę potrzeb z uwagi na występujące po jego stronie ograniczenia finansowe. Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że jest ona plagiatem innej decyzji organu z dnia 6 kwietnia 2021 r. Jest ona również sprzeczna ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz opiera się na błędnej wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 5 października 2021 r. nr SKO Gd/3273/21 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zasiłek celowy (także specjalny) nie jest obligatoryjną formą pomocy, a rozstrzygnięcie w przedmiocie jego przyznania podejmowane jest przez organy w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organ ma prawo oceniać hierarchię zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Polega zatem na wspieraniu tych osób i rodzin, co w okolicznościach sprawy niewątpliwie ma miejsce z uwagi na otrzymywanie regularnej pomocy ze strony ośrodka. Zgodnie zaś z art. 4 u.p.s., osoby i rodziny z niej korzystające są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. M. Z. K. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana w celu pozyskania środków finansowych dla Prezydenta Miasta Gdańska. Zauważył, że sentencje wydanych decyzji nie zostały podpisane, a zatem decyzje te należy uważać za nieistniejące. Ponadto zarzucił naruszenie art. 7, art. 9, art. 50 § 1, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3, art. 136 § 1, art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 14 u.p.s. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jak "p.p.s.a.", następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd administracyjny ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska, którą odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odzieży, środków czystości, butli gazowej, okularów, leków, książek, karty do telefonu oraz na pokrycie opłat mieszkaniowych. Podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 u.p.s. trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 u.p.s.), z zastrzeżeniem, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.a.). Stosownie do art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego (ust. 1) i niepieniężnego (ust. 2). Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Zaznaczyć w tym miejscu należy, jak wynika to z treści art. 8 u.p.s. w powiązaniu z zapisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358), że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zatem pomoc w ramach zasiłku celowego może zostać przyznana wyłącznie osobom spełniającym warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej, oraz których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 u.p.s. Skarżący nie spełnił warunków do uzyskania pomocy w formie świadczenia pieniężnego jakim jest zasiłek celowy, gdyż jego dochód przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Organy sprawę, w sytuacji braku podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s., zobowiązane były ocenić, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zasiłek ten, tak jak zasiłek celowy przewidziany w art. 39 u.p.s. ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. decydują indywidualne okoliczności każdej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie to należy interpretować jako taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (por. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2020 r. sygn. I OSK 1557/19 oraz z dnia 8 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 711/17). Specjalny zasiłek celowy to wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Ustalenie, że wnioskodawca spełnia przesłanki do otrzymania specjalnego zasiłku celowego nie oznacza, że powstaje obowiązek uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości lub w części. Rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 41 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 41 u.p.s. określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz liczby innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna czy też zdrowotna, była trudna. W orzecznictwie trafnie podnosi się, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o nią osób. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (por. np. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2408/16). Organ, ustalając wysokość zasiłku celowego, zobligowany jest wziąć pod uwagę nie tylko potrzeby wnioskodawcy, ale również wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku dnia 4 marca 2022 r. (sygn. akt I OSK 1153/21), w którym Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ musi wziąć pod uwagę swoje możliwości finansowe. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń. Sądowi znana jest z urzędu (z akt innych rozpoznawanych w tutejszym sądzie spraw ze skarg M. Z. K.) sytuacja skarżącego oraz zakres udzielanej mu pomocy. Z uzasadnienia wyroku z dnia 10 listopada 2022 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 572/21 wynika, że w okresie od początku roku 2021 do maja 2021 r. organ przyznał skarżącemu pomoc w wysokości 1.300 zł, nie licząc bonu żywnościowego oraz pomocy w postaci gorącego posiłku. Zakres samej finansowej pomocy przyznanej w okresie 5 miesięcy stanowi ponad 200 % kwoty jaką organ dysponował na udzielenie pomocy w ciągu całego roku dla innych podopiecznych (w stosunku miesięcznym wynosi to 260 zł, czyli kilkukrotnie więcej niż przeciętna kwota planowanej w oparciu o posiadane środki pomocy).Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odmawiająca przyznania specjalnego zasiłku celowego nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Organy pomocy społecznej uzasadniły swe rozstrzygnięcia w sposób przekonujący, zgodnie z dyspozycja art. 107§3 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów stawianych przez pełnomocnika skarżącego, wskazać należy, że zarzuty te nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzuty naruszenia prawa procesowego podniesione w skardze nie są zasadne. Organy prawidłowo dokonały ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane przez nie fundusze muszą rozdzielać pomiędzy osoby wymagające wsparcia. Oczywistym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Powyższe stanowisko tożsame jest z akceptowanymi w pełni przez skład orzekający w niniejszej sprawie poglądami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrażonymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 31 maja 2023r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 222/22 ze skargi M. Z. K., dotyczącej także rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o specjalny zasiłek celowy w zbliżonym czasie i w niezmienionej sytuacji życiowej skarżącego. Zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji jest prawidłowo podpisana. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej oraz jego uzasadnienie stanowią bowiem jedną całość, która wymaga jednego podpisu osoby (osób), która ją wydała działając jako organ lub z jego upoważnienia. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI