III SA/Gd 1023/21

III SA/Gd 1023/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Jolanta Sudoł
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2215
art. 30 ust. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2022 r. sprawy ze skargi Wojewody Pomorskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Słupsku z dnia 25 listopada 2020 r., nr XXV/412/20 w sprawie ustalenia Regulaminu wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach, szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez Miasto Słupsk stwierdza nieważność § 12 ust. 5 zaskarżonej uchwały.
Uzasadnienie
Rada Miejska w Słupsku (dalej zwana również jako: "Rada") w dniu 25 listopada 2020 r. podjęła uchwałę nr XXV/412/20 w sprawie ustalenia Regulaminu wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach, szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez Miasto Słupsk (dalej także jako: "uchwała").
Podstawę prawną uchwały stanowił art.18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 713, poz. 1378), art. 12 pkt 11 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 920) oraz art. 30 ust. 6 i ust. 6a, art. 49 ust. 2 w związku z art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2019 r., poz. 2215).
Przedmiotowa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego w dniu 10 grudnia 2020 r. pod poz. 5306.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł Wojewoda Pomorski, zaskarżając ją w części objętej zapisem § 12 ust. 5 i zarzucając w tym zakresie istotne naruszenie art. 7 i art. 94 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1762 - zwanej dalej w skrócie jako: "KN"), polegające na wykroczeniu poza zakres regulacji powierzonej organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego przez ustawodawcę. W związku z powyższymi zarzutami Wojewoda Pomorski wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części, a ponadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o skierowane sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda Pomorski wskazał, że zaskarżona uchwała podjęta została na podstawie art. 30 ust. 6 KN, który stanowi, że organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, uwzględniając przewidywaną strukturę zatrudnienia, określa dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, w drodze regulaminu:
1) wysokość stawek dodatków, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oraz szczegółowe warunki przyznawania tych dodatków, z zastrzeżeniem art. 33-34a,
2) szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 3,
3) wysokość i warunki wypłacania składników wynagrodzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 4, o ile nie zostały one określone w ustawie lub w odrębnych przepisach - w taki sposób, aby średnie wynagrodzenia nauczycieli, składające się ze składników, o których mowa w ust. 1, odpowiadały na obszarze działania danej jednostki samorządu terytorialnego co najmniej średnim wynagrodzeniom nauczycieli, o których mowa w ust. 3.
Tymczasem w § 12 ust. 5 zaskarżonej uchwały postanowiono, że wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe oraz doraźnych zastępstw wypłaca się wyłącznie za godziny przepracowane.
Zdaniem Wojewody Pomorskiego zapis zawarty w § 12 ust. 5 uchwały Rady Miejskiej w Słupsku został podjęty z przekroczeniem zakresu delegacji ustawowej przewidzianej w art. 30 ust. 6 KN. Określenie przypadków, w których nauczycielowi nie przysługuje prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe lub godziny doraźnych zastępstw nie mieści się w granicach ww. upoważnienia ustawowego. Nie można bowiem uznać, że wskazanie przez uchwałodawcę przypadków, w których wynagrodzenie nie przysługuje stanowi określenie warunków (szczegółowych) obliczania i wypłacania wynagrodzenia.
Wojewoda Pomorski zwrócił uwagę, że w art. 30 ust. 6 KN użyte zostały dwa określenia: "warunki przyznawania dodatków" (art. 30 ust. 6 pkt 1) oraz "warunki obliczania i wypłacania" wynagrodzenia (art. 30 ust. 6 pkt 2). Pojęcia te bez wątpienia nie są tożsame. W odniesieniu do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw do kompetencji organu gminy należy wyłącznie ustalenie warunków obliczania i wypłacania tego wynagrodzenia. W ramach tych kompetencji nie mieści się określanie warunków związanych z jego przyznawaniem. Nie można też uznać, że wskazanie przypadków, w których wynagrodzenie to przysługuje lub nie przysługuje, stanowi określenie szczegółowych warunków obliczania i wypłacania wynagrodzenia. Regulacji, o których mowa w art. 30 ust. 6 pkt 2 KN nie sposób utożsamiać z kompetencją do ustalania warunków obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe lub godziny doraźnych zastępstw i uznać za warunki obliczania i wypłacania dodatków do wynagrodzenia, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 KN, tj. dodatków: za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego, w tym z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy, oraz za warunki pracy, a określanych przez organ prowadzący szkołę na podstawie delegacji z art. 30 ust. 6 pkt 1 KN. Uprawnienie uzyskane przez organ prowadzący szkołę do określenia wysokości stawek dodatków oraz szczegółowych warunków ich przyznawania w oparciu o delegację z art. 30 ust. 6 pkt 1 KN ma charakter szerszy oraz przyznane jest wprost. Tymczasem w drugim przypadku rola organu ogranicza się jedynie do uzupełnienia istniejącej już regulacji – Karty Nauczycielskiej. Wychodząc z założenia o językowej racjonalności i konsekwencji ustawodawcy, należy dojść do wniosku, że w treści art. 30 ust. 6 pkt 2 KN nie pozostawiono swobody organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego do przyjęcia własnych, odmiennych uregulowań. Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było umożliwienie organom prowadzącym szkołę decydowania o nabywaniu i utracie prawa do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, to uczyniłby to wprost, w sposób wyraźny i niebudzący wątpliwości.
Zatem przepis art. 30 ust. 6 pkt 2 KN upoważnia organ prowadzący szkołę wyłącznie do ustalenia w ramach regulaminu szczegółowych warunków obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw. W przepisie tym nie mieści się delegacja do decydowania, kiedy nauczyciel zachowuje lub traci prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Słupsku wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zdaniem Rady zaskarżone postanowienie uchwały, wbrew zarzutom Wojewody, mieści się w kompetencjach organu stanowiącego Miasta, bowiem nie reguluje warunków przyznawania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, jak wskazuje Wojewoda, a warunki wypłacania tego wynagrodzenia. Wynika to wprost z brzmienia § 12 ust. 5, który odnosi się wyłącznie do wypłacania, a nie przyznawania wynagrodzenia. Pojęcia "przyznawanie" (przydzielanie czegoś, decydowanie o przyznaniu) i "wypłacanie" (zapłacenie czegoś, co się należy) nie są tożsame, zarówno w znaczeniu prawnym, jak potocznym. Wojewoda pomija całkowicie tę okoliczność, gdyż zarzuty dotyczą wyłącznie przyznawania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, których de facto zaskarżona uchwała w ogóle nie reguluje. Zgodnie bowiem z § 12 ust. 5 uchwały wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe oraz doraźnych zastępstw wypłaca się wyłącznie za godziny przepracowane. W świetle tego przepisu warunkiem wypłacenia wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, w sytuacji ustawowego uprawnienia do jego otrzymania, jest więc przepracowanie tych godzin. Kwestię uprawnienia nauczyciela do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe przesądzają bowiem przepisy art. 30 ust. 1 pkt 3 i art. 35 KN.
Rada dodała, że kwestie dotyczące uregulowania w uchwale przypadków przyznawania nauczycielom wynagrodzenia za niektóre godziny ponadwymiarowe, których nauczyciel nie przepracował z winy pracodawcy, były przedmiotem uzgodnień ze związkami zawodowymi, wnioskującymi o wprowadzenie odpowiednich postanowień obowiązujących w tym zakresie w uchwale z 2018 r. Z uwagi na niedopuszczalność takich zapisów, które wykraczałyby faktycznie poza kompetencje organu stanowiącego Miasta, nie uwzględniono stanowiska zawiązków zawodowych, a przedmiot rozbieżności znalazł się w Protokole uzgodnień i rozbieżności z dnia 13 listopada 2020 r. (w szczególności str. 1, 2, 5 i 6).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej zwanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne właściwe są w sprawach kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Sąd administracyjny dokonuje wskazanej kontroli według stanu prawnego istniejącego w dacie podejmowania przez organ aktu stanowiącego przedmiot zaskarżenia. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazana kontrola sądowa dokonywana jest w granicach sprawy, zaś sąd administracyjny orzekając w jej granicach, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Unormowanie to nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych. Z tych względów przepis ten należy stosować wraz z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "u.s.g."), zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne (ust. 1), zaś w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (ust. 4).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do istotnych wad uchwały, których wystąpienie skutkuje stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów jednostek samorządu terytorialnego do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. w tej materii m.in.: wyroki NSA: z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, publ. OwSS 1996/3/90 oraz z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, publ. OwSS 1998/3/79; zob. także: Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny, 2001, z. 1-2, s. 102).
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z inicjatywy Wojewody Pomorskiego kontrolą sądową objęta została uchwała nr XXV/412/20 Rady Miejskiej w Słupsku z dnia 25 listopada 2020 r. w sprawie ustalenia Regulaminu wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach, szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez Miasto Słupsk, w części objętej zaskarżeniem przez stronę skarżącą.
W pierwszej kolejności odnotować należy, że w niniejszej sprawie skarga została wniesiona prawidłowo w oparciu o przepis art. 93 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 (30 dni od dnia doręczenia uchwały) organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego i z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
W dalszej kolejności odnotować należy, że uchwała rady gminy podjęta w przedmiocie ustalenia regulaminu wynagradzania nauczycieli ma charakter aktu prawa miejscowego. Stosownie do art. 87 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Z kolei art. 94 Konstytucji RP stanowi, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa.
Zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowane są zatem normami ustalonymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa. Każdorazowo zatem, w akcie rangi ustawowej, musi być zawarte upoważnienie (delegacja) dla rady gminy do podjęcia aktu prawa miejscowego. Zasada ta znajduje też potwierdzenie w art. 40 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy.
Podkreślić należy, że w przypadku aktów wydawanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego, które mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), istotnym jest przede wszystkim ustalenie, czy akt podlegający kontroli odpowiada przepisom prawa upoważniającym do jego wydania. Wykorzystywanie kompetencji przez organy nie jest wyrazem arbitralności ich działania, lecz wynikiem realizacji przekazanych im uprawnień. Dlatego każda norma kompetencyjna musi być interpretowana i realizowana tak, aby nie naruszała innych przepisów aktów prawnych wyższego rzędu. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalany przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego, działania w granicach i na podstawie prawa, z uwzględnieniem przepisów regulujących daną dziedzinę.
Wobec powyższych uwag stwierdzić trzeba, że organ uchwałodawczy gminy ma obowiązek ścisłej interpretacji normy upoważniającej - nie może domniemywać swej kompetencji i dokonywać wykładni rozszerzającej czy wyprowadzać kompetencji w drodze analogii. Odstąpienie od wskazanych reguł narusza związek formalny i materialny między aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa.
Zaskarżona uchwała podjęta została na podstawie przepisów art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 2215 - dalej powoływanej w skrócie jako: "KN"), a więc powinna być zgodna z przepisami zawartymi w tej ustawie.
Stosownie do treści art. 30 ust. 6 KN organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, uwzględniając przewidywaną strukturę zatrudnienia, określa dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, w drodze regulaminu:
1) wysokość stawek dodatków, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oraz szczegółowe warunki przyznawania tych dodatków, z zastrzeżeniem art. 33-34a;
2) szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 3;
3) wysokość i warunki wypłacania składników wynagrodzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 4, o ile nie zostały one określone w ustawie lub w odrębnych przepisach
- w taki sposób, aby średnie wynagrodzenia nauczycieli, składające się ze składników, o których mowa w ust. 1, odpowiadały na obszarze działania danej jednostki samorządu terytorialnego co najmniej średnim wynagrodzeniom nauczycieli, o których mowa w ust. 3.
Z brzmienia powołanej regulacji wynika, że wśród zagadnień, które winny być unormowane w regulaminie wynagradzania nauczycieli, znajdują się także szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw (art. 30 ust. 6 pkt 2 KN).
W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że rada gminy w ramach delegacji ustawowej określonej w art. 30 ust. 6 pkt 2 KN ma jedynie kompetencje do określenia szczegółowych warunków obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 3. W tych ramach nie mieści się upoważnienie do decydowania o zachowaniu lub utracie przez nauczyciela prawa do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, czy też za niezrealizowane godziny doraźnych zastępstw. Określenie zatem przypadków, w których nauczycielowi nie przysługuje prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, czy też za godziny doraźnych zastępstw, nie mieści się w granicach wymienionego upoważnienia ustawowego. Nie można bowiem uznać, że wskazanie przez uchwałodawcę przypadków, w których wynagrodzenie nie przysługuje, stanowi określenie (szczegółowych) warunków obliczania i wypłacania wynagrodzenia. Pogląd taki wyraził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 2008 r. (sygn. akt I OSK 1873/07), a także Wojewódzki Sąd Administracyjny: we Wrocławiu w wyroku z dnia 26 kwietnia 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wr 274/05) i z dnia 17 września 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wr 257/10); w Kielcach w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt II SA/Ke 271/08); w Gliwicach w wyroku z dnia 31 sierpnia 2010 r. (sygn. akt IV SA/Gl 143/10) i z dnia 27 listopada 2009 r. (sygn. akt IV SA/Gl 364/09); w Łodzi w wyroku z dnia 8 stycznia 2020 r. (sygn. akt III SA/Łd 877/19) oraz w Opolu w wyroku z dnia 25 lutego 2020 r. (sygn. akt II SA/Op 9/20).
Tymczasem Rada Miejska w Słupsku w zakwestionowanym § 12 ust. 5 uchwały określiła, że wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe oraz doraźnych zastępstw wypłaca się wyłącznie za godziny przepracowane.
Zdaniem Sądu, wskazanie w uchwale za jakie godziny ponadwymiarowe oraz doraźnych zastępstw nauczycielowi przysługuje prawo do wynagrodzenia stanowi przekroczenie upoważnienia ustawowego określonego w art. 30 ust. 6 pkt 2 KN, ponieważ rada gminy nie ma kompetencji do ustalenia, kiedy nabywa się prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i doraźnych zastępstw, a więc ustalenia, jakie godziny pracy należy traktować jako dające prawo do tego wynagrodzenia. Może ona jedynie ustalić warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia, a więc wskazywania na jakiej podstawie ustalane jest wynagrodzenie za takie godziny, wysokość tego wynagrodzenia i sposób, w jaki jest ono wypłacane.
Sąd podziela zatem stanowisko Wojewody Pomorskiego, że ustawodawca nie przewidział kompetencji dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do ustalania zasad przyznawania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw. Gdyby były to jedynie przepisy uszczegóławiające ogólną kompetencję rady gminy w tym zakresie, to zastrzeżenie, wskazujące na konieczność ich uwzględnienia, musiałoby niewątpliwie znaleźć się w art. 30 ust. 6 pkt 2 KN, podobnie jak to uczyniono w art. 30 ust. 6 pkt 1 tej ustawy.
Regulacji, o których mowa w art. 30 ust. 6 pkt 2 KN nie sposób utożsamiać z kompetencją do ustalania warunków obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i uznać za warunki obliczania i wypłacania dodatków do wynagrodzenia, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 KN, tj. dodatków: za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego, w tym z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy, oraz za warunki pracy, a określanych przez organ prowadzący szkołę na podstawie delegacji z art. 30 ust. 6 pkt 1 KN. Uprawnienie uzyskane przez organ prowadzący szkołę do określenia wysokości stawek dodatków oraz szczegółowych warunków ich przyznawania w oparciu o delegację z art. 30 ust. 6 pkt 1 KN, ma charakter szerszy oraz przyznane jest wprost. Tymczasem w drugim przypadku rola organu ogranicza się jedynie do uzupełnienia istniejącej już regulacji - Karty Nauczyciela. Wychodząc z założenia o językowej racjonalności i konsekwencji ustawodawcy, należy dojść do wniosku, że w treści art. 30 ust. 6 pkt 2 KN nie pozostawiono swobody organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego do przyjęcia własnych, odmiennych uregulowań. Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było umożliwienie organom prowadzącym szkołę decydowania o nabywaniu i utracie prawa do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, to uczyniłby to wprost, w sposób wyraźny i niebudzący wątpliwości (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Op 9/20 i powołane tam orzecznictwo).
Należy więc przyjąć, że gdyby ustawodawca był zainteresowany określeniem okoliczności, które będą stanowiły podstawę do przyznania nauczycielowi wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe oraz doraźnych zastępstw, w tym do decydowania, w jakich przypadkach zachowuje on lub traci prawo do tego wynagrodzenia, to uczynił to w drodze stosownych regulacji. W żadnym przypadku nie można przyjąć, że pozostawiono swobodę organom stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do przyjęcia odmiennych uregulowań w tym zakresie. Zauważyć ponadto należy, że prawodawca w art. 35 ust. 1 i ust. 2a KN wyjaśnia, co należy rozumieć przez godziny ponadwymiarowe oraz godziny doraźnych zastępstw, nie wskazując żadnych przesłanek, których wystąpienie powodowałoby pozbawienie wynagrodzenia z tego tytułu, ani też nie uprawniając organów prowadzących szkoły do ich formułowania.
Sąd nie uwzględnił argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę, wskazując w tym zakresie, że należy brać pod uwagę sens całej regulacji, a nie znaczenie poszczególnych jej słów. Z brzmienia zakwestionowanego § 12 ust. 5 uchwały jednoznacznie wynika, że reguluje on warunki przyznawania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe oraz godziny doraźnych zastępstw, a nie - jak twierdzi organ - warunki wypłacania tego wynagrodzenia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność § 12 ust. 5 zaskarżonej uchwały, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).