III SA/Łd 970/19

III SA/Łd 970/19 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 7 par. 2, art. 64 par. 1 pkt 4, par. 6, art. 64c par. 1, art. 80 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1, art. 84, art. 190 ust. 1, 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Dnia 31 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 347 (trzysta czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 64c § 1 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z [...] o określeniu A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 8 672,90 zł powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 15 kwietnia 2019 r. nr [...].
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. przy ul. [...] na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 15 kwietnia 2019 r. nr [...] obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2019 r. w kwocie 143 886,00 zł.
Wystawienie tytułu wykonawczego poprzedzone zostało doręczeniem zobowiązanej 4 kwietnia 2019 r. pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego po upływie 7 dni od daty doręczenia upomnienia. Celem wyegzekwowania należności objętej powyższym tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny skierował – za pośrednictwem systemu teleinformatycznego – zawiadomienia z 15 kwietnia 2019 r. nr [...] oraz 16 kwietnia 2019 r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiednio do Banku [...] w W. oraz [...] S.A. w W. Dłużnicy zajętych wierzytelności otrzymali zawiadomienia odpowiednio 15 kwietnia 2019 r. (o godzinie 12:51:58) oraz 16 kwietnia 2019 r. Zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej 23 kwietnia 2019 r. Z udzielonych przez banki odpowiedzi (odpowiednio pisma z 15 i 16 kwietnia 2019 r.) wynika, że tylko pierwsze z tych zajęć było skutecznym. Jednakże nie mogło zostać zrealizowane ze względu na brak środków. Pismem z 17 kwietnia 2019 r., pełniąca rolę wierzyciela, komórka rachunkowości podatkowej poinformowała organ egzekucyjny, że w wyniku dokonanych przez spółkę wpłat z 15 i 16 kwietnia 2019 r. pokryto w całości dochodzoną zaległość podatkową wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Z wydruków potwierdzeń z 23 kwietnia 2019 r. wynika, że przelew z 15 kwietnia 2019 r. obejmujący kwotę 143 949,00 zł został podpisany i wysłany o godzinie 18:47. 16 kwietnia 2019 r. przelano kwotę 650,00 zł. Wobec powyższego przesłanymi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego pismami z 17 kwietnia 2019 r. organ egzekucyjny zawiadomił Bank [...] S.A. oraz [...] S.A. o uchyleniu zajęć wierzytelności z rachunków bankowych. Następnie przesłanym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego zawiadomieniem z 23 kwietnia 2019 r. nr Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej w [...] Banku [...] S.A. w K. w celu wyegzekwowania powstałych kosztów egzekucyjnych w kwocie 8 672,90 zł. W wyniku realizacji wskazanego zajęcia w całości (przelew dłużnika zajętej wierzytelności z 2 maja 2019 r.) postępowanie egzekucyjne zostało zakończone.
27 czerwca 2019 r. do [...] Urzędu Skarbowego w Ł. wpłynęło pismo zobowiązanej z 25 czerwca 2019 r. zawierające wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 8 672,90 zł.
Wniosek skarżącej dotyczący umorzenia kosztów egzekucyjnych został rozpatrzony w ramach odrębnego postępowania przeprowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł., który postanowieniem z 2 sierpnia 2019 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 15 kwietnia 2019 r. Z uwagi na wniesienie przez skarżącą zażalenia kwestia umorzenia kosztów egzekucyjnych rozpatrywana jest przez organ drugiej instancji.
Ponadto uznając, że w piśmie z 25 czerwca 2019 r. skarżąca wniosła także o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny w piśmie z 11 lipca 2019 r. zawiadomił skarżącą o wysokości kosztów egzekucyjnych.
Następnie na skutek zawartego w piśmie z 23 lipca 2019 r. wniosku skarżącej o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. postanowieniem z 29 lipca 2019 r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 15 kwietnia 2019 r. w kwocie 8 672,90 zł.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie w całości zarzucając:
- niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 8 u.p.e.a. uznanego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 za niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty poprzez zobowiązanie skarżącej do zapłaty kosztów egzekucyjnych, mimo że dobrowolnie zapłaciła należności 15 kwietnia 2019 r., nie posiadając wiedzy o wszczętym kilka godzin wcześniej postępowaniu egzekucyjnym;
- zastosowanie przez organ pierwszej instancji stawek stosunkowych (procentowych) w oderwaniu od faktycznie poniesionych przez ten organ nakładów, tj. poprzez określenie kosztów za czynność egzekucyjną oraz opłaty manipulacyjnej na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. uznanych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 za niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości;
- określenie kosztów egzekucyjnych i podejmowanie przez organ pierwszej instancji czynności w sposób niezgodny z art. 7 § 3 u.p.e.a., tj. stosowanie środka egzekucyjnego, gdy obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany przez przesłanie przez organ egzekucyjny zawiadomienia do [...] S.A. 16 kwietnia 2019 r., mimo że skarżąca zapłaciła należność główną wraz z odsetkami 15 kwietnia 2019 r.
Organ drugiej instancji nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia stwierdził, że analiza okoliczności faktycznych i prawnych, jakie istniały w dniu powstania kwestionowanych kosztów egzekucyjnych, wykazała bezzasadność twierdzenia skarżącej, jakoby organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, skutkujących naliczeniem spornych kosztów egzekucyjnych po wykonaniu przez zobowiązaną zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 2019 r., a tym samym naruszył dyspozycję art. 7 § 3 u.p.e.a. Według organu drugiej instancji, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przelew z [...] na kwotę 143 949,00 zł został podpisany i wysłany 15 kwietnia 2019 r. o godzinie 18:47. Tymczasem skierowane do Banku [...] S.A. w W. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, wystawione przez organ egzekucyjny 15 kwietnia 2019 r., zostało doręczone bankowi tego samego dnia (czyli 15 kwietnia 2019 r.) o godzinie 12:51:58, a więc przed wpłatą przez zobowiązaną zaległości objętej tytułem wykonawczym z 15 kwietnia 2019 r. Wobec powyższego, zdaniem organu drugiej instancji, skoro w momencie wysyłania do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, ciążąca na skarżącej zaległość podatkowa wciąż pozostawała nieuregulowana, dokonanie przez organ egzekucyjny tej czynności, a następnie naliczenie z tego tytułu kosztów egzekucyjnych, było w pełni uzasadnione. Dokonane powyższym zawiadomieniem zajęcie było prawnie skuteczne pomimo, że z powodu braku środków na zajętym rachunku bankowym – nie mogło zostać zrealizowane. Przeszkody do uznania skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz możliwości naliczenia z tego tytułu kosztów egzekucyjnych nie stanowi brak środków pieniężnych na zajmowanym rachunku bankowym. Zawiadomienie o zajęciu Bank [...] S.A. otrzymał 15 kwietnia 2019 r. o godzinie 12:51:58. W tym momencie doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej oraz została wszczęta względem niej egzekucja administracyjna. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego skarżąca otrzymała po dacie doręczenia tegoż zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. 23 kwietnia 2019 r. Powyższe skutkowało koniecznością naliczenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 8 672,90 zł. W skład tych kosztów wchodzą opłata manipulacyjna w wysokości 1 445,48 zł i opłaty za zajęcie wierzytelności w wysokości 7 227,41 zł. Organ drugiej instancji wskazał przy tym, że opłata manipulacyjna, stosownie do art. 64 § 6 i § 10 u.p.e.a., pobierana jest przez organ egzekucyjny tytułem zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych i wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie jej obliczenia uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a obowiązek jej uiszczenia powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przy czym jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności (co miało miejsce w niniejszej sprawie), obowiązek uiszczenia tej opłaty powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Opłata za zajęcie wierzytelności, w myśl art. 64 § 1 pkt 4 i § 9 pkt 2 u.p.e.a., stanowi 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Obowiązek jej uiszczenia powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Wobec tego, że wysokość tej opłaty egzekucyjnej jest określona stosunkowo do egzekwowanej należności pieniężnej – zgodnie z art. 64 § 7 u.p.e.a. – w podstawie jej obliczenia uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu podjęcia czynności egzekucyjnej lub sporządzenia dokumentu stanowiącego podstawę czynności egzekucyjnej. Podstawę naliczenia tych opłat stanowiła istniejąca i wymagalna 15 kwietnia 2019 r. wysokość kwoty egzekwowanej należności składająca się z: należności głównej w wysokości 143 886,00 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 662,30 zł. Organ drugiej instancji wskazał przy tym, że żaden z przywołanych wyżej przepisów nie uzależnia wysokości opłat ani od faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny kosztów związanych z dokonaniem czynności egzekucyjnej, która doprowadziła do ich naliczenia, ani z dobrowolnością wykonania zobowiązania. Po otrzymaniu tytułu wykonawczego obowiązkiem organu egzekucyjnego było podjęcie wszelkich działań służących osiągnięciu celu egzekucji administracyjnej, jakim jest wykonanie objętego tym tytułem obowiązku. Wobec ustalenia w oparciu o posiadane bazy danych – baza aplikacji [...] – Rozrachunki bankowe podmiotu, że skarżąca posiada rachunki bankowe w Banku [...] S.A., [...] S.A. i Banku [...] S.A. i braku wiedzy, na którym z tych rachunków posiada środki pieniężne, organ egzekucyjny skierował zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego do pierwszego z tych banków. Zajęcie to było skutecznym, a jego zastosowanie skutkowało powstaniem kosztów egzekucyjnych. Jednak wobec niemożności jego zrealizowania, z uwagi na brak środków finansowych na zajętym rachunku (o czym dłużnik zajętej wierzytelności poinformował), koniecznym było dokonanie kolejnego zajęcia. W tym celu 16 kwietnia 2019 r. organ egzekucyjny skierował zawiadomienie o zajęciu do [...] S.A. Zajęcie to było nieskuteczne, gdyż zobowiązana w [...] nie posiada rachunku bankowego. Wobec tego nie wygenerowało żadnych kosztów egzekucyjnych. Po otrzymaniu od pełniącej funkcję wierzyciela komórki rachunkowości podatkowej (pismo z 17 kwietnia 2019 r.) informacji o pokryciu przez spółkę w całości zaległości podatkowej wraz z odsetkami i kosztami upomnienia 15 i 16 kwietnia 2019 r., organ egzekucyjny pismami 17 kwietnia 2019 r. zawiadomił Bank [...] S.A. oraz [...] S.A. o uchyleniu zajęć wierzytelności z rachunków bankowych. Według organu drugiej instancji, działania te wskazują, że organ egzekucyjny wypełnił należycie obowiązki wynikające z art. 7 § 2 w związku z art. 6 § 1 u.p.e.a., na mocy których zobligowany był, wobec uchylania się zobowiązanej od wykonania ciążącego na niej obowiązku, podejmować czynności prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego spełnił także wynikający z art. 7 § 2 u.p.e.a. wymóg stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego, gdyż egzekucja z tego składnika majątkowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków. W ocenie organu drugiej instancji, bez znaczenia pozostaje, do którego z banków, w których skarżąca posiada rachunek bankowy, w pierwszej kolejności skierowano zawiadomienie o zajęciu. Zarówno bowiem zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonane w Banku [...] S.A., jak i w [...] Banku [...] S.A., wygenerowałoby koszty egzekucyjne i to w tej samej wysokości. Wpłata przez spółkę 15 kwietnia 2019 r. kwoty 143 949,00 zł miała miejsce po zajęciu tego składnika majątkowego. Kwota ta nie wystarczała na pokrycie w całości należności wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia, która wynosiła 144 559,90 zł. Dopiero wskutek kolejnej wpłaty 16 kwietnia 2019 r. doszło do wygaśnięcia w całości należności objętych tytułem wykonawczym z 15 kwietnia 2019 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej oraz art. 64 § 8 u.p.e.a., w zakresie w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 dotyczy tzw. pominięcia prawodawczego. Wejście w życie wskazanego wyroku nie spowodowało zatem utraty mocy obowiązującej art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te utraciły walor domniemania konstytucyjności w zakresie, w jakim dotyczą kwestii objętych stwierdzonym przez Trybunał Konstytucyjny pominięciem prawodawczym. Administracyjne organy egzekucyjne nie są uprawnione do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów, a obowiązek działania przez organy na podstawie obowiązujących przepisów prawa wyraża się w braku możliwości pominięcia funkcjonujących regulacji prawnych, czy działaniu wbrew tym przepisom. Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował zasadności procentowego naliczania opłat egzekucyjnych. Za sprzeczny z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uznał brak górnej granicy tych opłat oraz zaznaczył, że dla właściwej realizacji wyroku konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych kosztów egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. W związku z powyższym, zdaniem organu drugiej instancji, do czasu wejścia w życie nowych przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych organy mogą rozstrzygać wyłącznie na podstawie obecnie obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych.
W skardze na powyższe postanowienie spółka A wniosła o jego uchylenie w całości, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, przeprowadzenie dowodów uzupełniających z wydruków z systemu bankowego za 2017, 2018 oraz 2019 r. na potwierdzenie, że skarżąca wszelkich płatności na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego dokonywała z rachunku prowadzonego w Bank [...] S.A.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:
1. niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 8 u.p.e.a. uznanego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 za niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych poprzez zobowiązanie skarżącej do zapłaty kosztów egzekucyjnych, mimo że 15 i 16 kwietnia 2019 r. dobrowolnie zapłaciła należności nie posiadając wiedzy o wszczętym kilka godzin wcześniej postępowaniu egzekucyjnym;
2. niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z art. 64 ust. 1 oraz art. 84 Konstytucji poprzez zastosowanie przez organ pierwszej instancji stawek stosunkowych (procentowych) w oderwaniu od faktycznie poniesionych przez organ nakładów, tj. poprzez określenie kosztów za dokonaną czynność egzekucyjną oraz opłaty manipulacyjnej na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. bez miarkowania kosztów egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej, mimo że przepisy te zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 za niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości tych opłat;
3. niezastosowanie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 190 ust. 1 i art. 87 ust. 1 Konstytucji oraz przyjęcie błędnej wykładni art. 6 k.p.a. prowadzących do przyjęcia przez organ drugiej instancji stanowiska, jakoby organy administracji publicznej miały obowiązek orzekać wyłącznie na podstawie "przepisów prawa" (art. 6 k.p.a.), a nie "na podstawie i w granicach prawa" (art. 7 Konstytucji) z uwzględnieniem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, którego orzeczenia mają moc powszechnie obowiązującą (art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), co spowodowało wydanie przez organ administracji postanowienia w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych w całkowitym oderwaniu od dopuszczalnych granic wysokości naliczania tych kosztów wyznaczonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14;
4. niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie przez organ błędnej wykładni tego przepisu, tj. przyjęcie przez organ stanowiska, że koszty egzekucyjne mogą zostać naliczone w całkowitym oderwaniu od kosztów faktycznie poniesionych przez organ;
5. naruszenie art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez określenie kosztów egzekucyjnych i podejmowanie przez organ pierwszej instancji czynności w sposób niezgodny z tym przepisem, tj. stosowanie środka egzekucyjnego, gdy obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany poprzez przesłanie przez organ egzekucyjny zawiadomienia do [...] S.A. 16 kwietnia 2019 r., mimo że skarżąca 15 kwietnia 2019 r. zapłaciła należność główną wraz z odsetkami o godz. 18:47 (godzina podpisania przelewu) oraz 16 kwietnia 2019 r. o godzinie 9:17 (godzina podpisania przelewu);
6. naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności brak ustalenia przez organ drugiej instancji godziny otrzymania przez organ pierwszej instancji przelewu z 16 kwietnia 2019 r. oraz brak ustalenia godziny wysłania zawiadomienia do [...] S.A., które to zaniechania mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności rozstrzygnięcie w zakresie naruszenia przez organ egzekucyjny art. 7 § 3 u.p.e.a.;
7. naruszenie art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 7 k.p.a. z uwagi na nienależyte prowadzenie egzekucji przez organ pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, lecz nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są uzasadnione.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z 20 września 2020 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z [...] o określeniu skarżącej spółce obciążających ją kosztów egzekucyjnych łącznie w wysokości 8 672,90 zł w związku z prowadzonym wobec niej postępowaniem egzekucyjnym. Na koszty te złożyły się opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnej na rachunku bankowego skarżącej w Banku [...] S.A. w wysokości 7 227,41 zł oraz opłata manipulacyjna w wysokości 1 445,48 zł.
Zgodnie z treścią art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych – 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.
W myśl art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji za zasadne uznały obciążenie skarżącej kosztami egzekucyjnymi we wskazanej wyżej wysokości przyjmując, że od kwoty egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego opłata za zajęcie rachunku bankowego wynosi 7 227,41 zł przy przyjęciu stawki 5% egzekwowanych należności na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., zaś opłata manipulacyjna to 1 445,48 zł przy przyjęciu stawki 1% egzekwowanych należności na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a.
Kwestią sporną jest zasadność obciążenia skarżącej, jako zobowiązanej, kosztami egzekucyjnymi oraz ustalenie ich wysokości w kontekście stwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 niekonstytucyjności zastosowanych w sprawie przepisów. Spornym jest także, czy zasadne było obciążenie skarżącej kosztami we wskazanej wyżej wysokości w sytuacji, gdy na jej rachunku bankowym w Banku [...] S.A., do którego skierowano zajęcie, brak było środków pieniężnych, zaś sama skarżąca dobrowolnie uiściła należność objętą tytułem wykonawczym w całości (15 i 16 kwietnia 2019 r.) zanim go jej doręczono wraz z zawiadomieniem o zajęciu (23 kwietnia 2019 r.). Nie jest sporne, że zajęcie w [...] S.A. było nieskuteczne, gdyż skarżąca nie posiadała w tym banku rachunku bankowego. Wobec czego nie powstały żadne koszty egzekucyjne związane w tym zajęciem.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 687/12, celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. W przypadku egzekwowania należności pieniężnych postępowanie egzekucyjne powinno doprowadzić, co do zasady, do odzyskania należności od zobowiązanego. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest obowiązany do podejmowania środków egzekucyjnych zmierzających bezpośrednio do wykonania obowiązku.
W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, nie wzięto pod uwagę unormować zawartych w u.p.e.a.
Organ egzekucyjny prowadził egzekucję z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.
Bez wątpienia prowadzenie egzekucji wiąże się z ponoszeniem kosztów egzekucyjnych w postaci opłat egzekucyjnych i wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny.
W ocenie sądu, organ egzekucyjny bezpodstawnie obciążył skarżącą opłatą wyliczoną na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Nie można bowiem uznać, że w toku egzekucji doszło do zajęcia wierzytelności, ponieważ od momentu wszczęcia egzekucji na zajętym rachunku bankowym nie było żadnych środków pieniężnych. Jak twierdzi skarżąca, środki takie znajdowały się na innym rachunku bankowym – w Banku [...] S.A. Z tego rachunku 15 i 16 kwietnia 2019 r. wykonane zostały przelewy, które w całości pokryły należność objętą tytułem wykonawczym z 15 kwietnia 2019 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia. Okoliczność ta jest bezsporna. Do rachunku skarżącej w Banku [...] S.A. nie zostało jednakże skierowane zajęcie z 15 kwietnia 2019 r. stanowiące podstawę ustalenia spornej opłaty. Należy zauważyć, że w postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, nie zaś sam rachunek bankowy jako narzędzie oszczędnościowo-rozliczeniowe. Rachunek bankowy musi odzwierciedlać w liczbach stan majątku albo kapitału jako rezultat obrotów pieniężnych, w tym zapis wpływów i wydatków ujawnionych na kontach. Jeżeli zatem na rachunku zobowiązanego będą znajdowały się dostępne środki pieniężne należące do dłużnika wówczas, w tym momencie będzie możliwe skuteczne zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Dopiero w momencie wpływu należności na rachunek bankowy, kwota ta staje się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku od banku. W tym momencie może nastąpić faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. W postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega więc wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku. Dopiero z chwilą, gdy wpłyną środki pieniężne na rachunek bankowy, stają się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku bankowego w stosunku do banku. Dlatego przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie przewiduje opłaty za operacje na rachunku bankowym, poprzedzające czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Jeżeli nie nastąpi zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym to brak jest podstaw do obliczania opłaty za czynności egzekucyjne wymienione w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Stanowisko takie należy uznać za ugruntowane w aktualnej linii orzeczniczej i sąd składzie orzekającym je podziela (por. m.in. wyroki NSA: z 30 marca 2017 r., II FSK 579/15; z 6 kwietnia 2017 r., II FSK 693/15; z 19 lutego 2019 r., II FSK 589/17; z 20 marca 2018 r., II FSK 778/16; z 20 marca 2019 r. I GSK 3408/18; z 6 lutego 2019 r. I GSK 2905/18; z 29 listopada 2018 r. I GSK 2307/18; z 6 kwietnia 2017 r., II FSK 693/15; z 10 kwietnia 2018 r. II FSK 914/16, wyroki WSA w Łodzi: z 20 listopada 2019 r., III SA/Łd 724/19; z 4 grudnia 2019 r., III SA/Łd 842/19).
Z tych względów, zdaniem sądu, skoro przepisy u.p.e.a. nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.
W rozpoznawanej sprawie nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnej w Banku [...] gdyż strona skarżąca nie posiadała żadnych środków pieniężnych na rachunku w tym banku. W związku z czym organy administracji błędnie naliczyły opłatę o której mowa w art.64 § 1 pkt.4 u.p.e.a.
Organ egzekucyjny ustalił również wysokość opłaty manipulacyjnej w kwocie 1 445,48 zł przy przyjęciu stawki 1% egzekwowanych należności na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a.
Tymczasem w wyroku z 28 czerwca 2016r., sygn. akt: SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1244) Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in. że:
1. art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
2. art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, chyba, że Trybunał określi inaczej (art. 190 ust. 3).
Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego został opublikowany 16 sierpnia 2016 r. Zaskarżone postanowienie wydano 20 września 2019 r., zaś poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji 29 lipca 2019 r. Tym samym, organy powinny uwzględnić skutki tego orzeczenia w treści swoich rozstrzygnięć.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt: SK 31/14 (pkt 4.3 uzasadnienia) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te, nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym staję się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. W pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć podobne zarzuty.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016r., sygn. akt: SK 31/14 nie wyeliminował zatem z porządku prawnego art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Dopóki zatem ustawodawca w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie można zatem podzielić stanowiska organu, że skoro Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o utracie mocy obowiązującej wskazanych przepisów, do czasu interwencji ustawodawcy organ ma obowiązek orzekać zgodnie regulacjami określonymi w u.p.e.a. Bezczynność ustawodawcy nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym orzeczenia opartego na niekonstytucyjnej podstawie prawnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje, został ogłoszony i opublikowany. Zawarte w jego uzasadnieniu wywody nakazują kierować się przy stosowaniu przepisów uznanych za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, tymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które Trybunał powołał jako wzorzec konstytucyjności.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy obu instancji uznając za zasadne obciążenie skarżącej kosztami egzekucyjnymi nie odniosły się do kwestii adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny i poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności. Nie rozważyły, czy została zachowana racjonalna zależność pomiędzy ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.
W ocenie sądu, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia błędnie stwierdzono, że wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 nie spowodowało utraty mocy obowiązującej art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. i pomimo utraty przez te przepisy waloru domniemania konstytucyjności w zakresie, w jakim dotyczą kwestii objętych stwierdzonym przez Trybunał Konstytucyjny pominięciem prawodawczym, do czasu wejścia w życie nowych przepisów organy mogą rozstrzygać wyłącznie na podstawie obecnie obowiązujących regulacji prawnych. Organ administracji pominął tym samym argumenty, które zdecydowały o niekonstytucyjności wskazanych przepisów. Nie wziął również pod uwagę wskazywanej przez Trybunał Konstytucyjny konieczności zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak by rola tych opłat nie sprowadzała się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co byłoby niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, którym jest wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. W orzecznictwie sądów administracyjnych od wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. wskazuje się na konieczność uwzględniania przez organy skutków jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. ma wyrok Trybunału w sprawie SK 31/14 (por. wyroki NSA z 27 września 2016 r., II FSK 2066/14; z 8 sierpnia 2016 r., II FSK 1021/16, z 7 czerwca 2017 r. II FSK 1484/15 oraz wyroki: WSA w Szczecinie z 11 stycznia 2018 r., I SA/Sz 958/17; WSA w Lublinie z 15 listopada 2017 r., I SA/Lu 801/17; WSA w Łodzi: z 16 listopada 2018 r., III SA/Łd 554/16; z 8 stycznia 2019 r., III SA/Łd 880/19; z 20 listopada 2019 r., III SA/Łd 724/19; z 4 grudnia 2019 r., III SA/Łd 842/19).
Tym samym sąd nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skoro przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. nie zostały zmienione, to organy administracji winny orzekać na ich podstawie w obecnym brzmieniu.
Należy stwierdzić, że stan faktyczny i stan prawny rozpatrywanej sprawy dotyczy niewątpliwie przepisów, które stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, co nie powinno ujść uwadze organów administracyjnych. Organy administracji ustalając wysokość opłaty manipulacyjnej nie wzięły pod uwagę skutków, jakie przy określeniu kosztów wywołuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 31/14. Nie uwzględniły faktu, że sposób wyliczenia opłaty określony w art. 64 § 6 u.p.e.a. nie przystaje do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 81 Konstytucji. Organy nie wyjaśniły, czy opłata określona wobec skarżącej pozostaje w rozsądnej proporcji do działań podjętych przez organ egzekucyjny. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak już była mowa we wcześniejszych rozważaniach, organy egzekucyjne ustając wysokość kosztów egzekucyjnych, winny uwzględnić argumenty, które w ocenie Trybunału zadecydowały o niekonstytucyjności wymienionych przepisów. Koszty te winny być ustalone z zachowaniem standardów określonych w wyroku Trybunału. Ich wysokość nie może pozostawać w oderwaniu do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy i czasochłonności przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. W niniejszej sprawie okoliczności te nie zostały uwzględnione w zaskarżonym postanowieniu. Pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu w tym zakresie nie jest zasadny.
Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji błędnie naliczyły opłatę, o której mowa w art.64 § 1 pkt.4 u.p.e.a. gdyż nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnej strony skarżącej na rachunku Banku [...]. Na rachunku tym spółka nie posiadała bowiem żadnych środków pieniężnych. Nadto organy administracji wyliczając opłatę manipulacyjną określoną w art.64 § 6 u.p.e.a. nie uwzględniły wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14. Nie uwzględniono, że sposób wyliczenia kosztów określony w art.64 § 6 u.p.e.a. nie przystaje do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 81 Konstytucji. Organy nie wyjaśniły, czy opłata manipulacyjna określona wobec strony skarżącej pozostaje w rozsądnej proporcji do działań podjętych przez organ egzekucyjny. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z 29 lipca 2019 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien zatem uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię prawa.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 347 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w postaci wpisu sądowego od skargi.
a.k.