III SA/Łd 968/19

III SA/Łd 968/19 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-02-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Irena Krzemieniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 859/20 - Wyrok NSA z 2024-04-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 64c, art. .64e
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 21 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2020 roku sprawy ze skargi Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. kwotę 3700 (trzy tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SA/Łd 968/19
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 124 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096)-dalej: k.p.a.; art. 18, art. 64c §4, art. 64e §1, §2 pkt 2, § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1438)- dalej: u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 12.107,39 zł powstałych w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], którymi obciążono wierzyciela egzekwowanej nieruchomości – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P..
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P.wystawił w dniu 14 września 2017 r. wobec -A Sp. z o.o. z siedzibą w P. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący ciążąca na spółce należność z tytułu kary pieniężnej w wysokości 200.000 zł za wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych. Następnie powyższy tytuł wykonawczy został skierowany do realizacji przez organ egzekucyjny – Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł.. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonane zostały czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej spółki oraz doręczenia zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego z dnia 14 września 2018 r. Powyższe spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 12.107,39 zł, na którą składała się odpowiednio opłata za zastosowanie środka egzekucyjnego – zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości 10.089,86 zł oraz opłata manipulacyjna za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego w wysokości 2.017,53 zł.
Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. umorzył prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wobec zobowiązanej spółki postępowanie egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność egzekucji.
Pismem z dnia 14 marca 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. zawiadomił wierzyciela o wysokości powstałych kosztów egzekucyjnych, a następnie ostatecznym postanowieniem z dnia [...] orzekł o obciążeniu tymi kosztami wierzyciela egzekwowanej należności.
Wnioskiem z 15 maja 2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wystąpił o umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych wskazując, iż wierzyciel jako jednostka finansowana z budżetu państwa nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na pokrycie bezskutecznej egzekucji. Ponadto wskazał na nieuzasadnione z punktu widzenia ekonomii i sytuacji gospodarczej Państwa obciążanie jednostki budżetu państwa kosztami egzekucyjnymi, które także stanowią dochód budżetu państwa. Co więcej konieczność poniesienia przez wierzyciela kosztów bezskutecznego postępowania egzekucyjnego może wywołać negatywne zjawisko w postaci sprawowania mniej efektywnego nadzoru nad przestrzeganiem zakazu obrotu środkami zastępczymi, przejawiające się mniejszą liczbą prowadzonych postępowań.
Uzupełniając powyższe organ sanitarny w pismach z dnia 29 maja 2019 r. oraz 19 czerwca 2019 r. wskazał, iż jest dysponentem III stopnia części budżetowej, co oznacza, ze środki na jego funkcjonowanie są przekazywane przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w Ł., która jest dysponentem II stopnia części budżetowej. Gospodarka finansowa wierzyciela jest oparta na podstawie planu finansowego obejmującego plan wydatków ( wynagrodzenia i pochodne oraz wydatki rzeczowe) i plan dochodów przekazywanych na rachunek Ministerstwa Finansów w myśl obowiązujących przepisów. Wierzyciel wskazał także na zadania i obowiązki z jakimi mierzy się Państwowa Inspekcja Sanitarna.
Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. odmówił Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w P. umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z prowadzoną egzekucją należności objętej tytułem wykonawczym nr [...]. Uzasadniając wskazał na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych uregulowanego w art. 64c u.p.e.a., a także na niewykazanie przez wierzyciela zaistnienia przesłanki ważnego interesu publicznego uzasadniającej przedmiotowe żądanie.
Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy , co w rezultacie skutkowało uznaniem braku istnienia ważnego interesu publicznego oraz uzasadnienia gospodarczego umorzenia powstałych kosztów egzekucyjnych; a nadto naruszenie art. 64e § 2 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, co do braku istnienia przesłanek umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Uzasadniając podniesione zarzuty wierzyciel ponowił dotychczas prezentowaną argumentację wskazując dodatkowo na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, który w jego ocenie winien zostać uwzględniony przez organ egzekucyjny. Wniósł o uchylenie postanowienia organu I instancji oraz o umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych.
Zaskarżonym niniejszą skargą postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na dotychczas dokonane ustalenia faktyczne; na wynikającą z art. 64c § 1 u.p.e.a. zasadę obciążenia kosztami egzekucyjnymi zobowiązanego i określone w § 2-4 wyjątki od zasady umożliwiające obciążenie powstałymi kosztami wierzyciela egzekwowanych należności oraz zawarte w art. 64e u.p.e.a. przesłanki umorzenia powstałych kosztów egzekucyjnych. Przywołując treść powołanego powyżej art. 64e § 1- 2 u.p.e.a. organ odwoławczy wskazał, iż przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne mogą być umorzone w całości lub w części, jeżeli 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Ponadto jak wynika z treści § art. 64e u.p.e.a. koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż określone w powołanym przepisie przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych stanowią zamknięty katalog, a użyty przez ustawodawcę zwrot "może" wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, które wydawane jest w oparciu o argumentację strony wnioskującej o umorzenie oraz o okoliczności sprawy.
W niniejszej sprawie zdaniem organu odwoławczego, mając na uwadze podmiot, który obciążono obowiązkiem zapłaty powstałych kosztów egzekucyjnych, to jest wierzyciela egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] należności, jedyną podlegająca ocenie przesłanką umorzenia tych kosztów jest przesłanka ważnego interesu publicznego. W tym zakresie organ odwoławczy odwołując się do zadań wykonywanych przez wierzyciela jako organ państwowej inspekcji sanitarnej, formę prawną jego działania i finansowania, dostępną na stronie BIP informację majątkowo-finansową Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. , w tym osiągnięty deficyt za rok 2018 , jak również posiadaną przez organ z urzędu wiedzę, co do wielości postępowań w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi wskazał, że daje wiarę wyjaśnieniom wierzyciela, iż jego sytuacja ekonomiczna nie pozwala na swobodne dysponowanie środkami pozwalającymi na poniesienie powstałych kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 12.107,39 zł. Niemniej jednak powyższe okoliczności nie przesądzają obligatoryjnie o konieczności udzielenia wnioskowanej ulgi. Wskazać bowiem należy, że wierzyciel jako jednostka budżetowa finansowana w oparciu o sporządzony plan dochodów i wydatków, ma możliwość w sporządzanych prognozach finansowych, uwzględniając nałożony na niego charakter wykonywanych zadań, na zarezerwowanie dodatkowych środków w budżecie jednostki z ich przeznaczeniem na pokrycie ewentualnych kosztów egzekucyjnych. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotowy wniosek nie jest jedynym wnioskiem wierzyciela o udzielenie ulgi. Wszystkie dotychczas składane przez wierzyciela wnioski o umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych były rozpatrywane pozytywnie, jednakże powyższa okoliczność nie oznacza, iż na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek każdorazowego wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony. Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu wierzyciela, co do braku uzasadnienia z ekonomicznego punktu widzenia, obciążania jednostki budżetu państwa kosztami egzekucyjnymi, które także stanowią dochód budżetu państwa. W tym zakresie wskazał, iż przepływ finansów pomiędzy jednostkami Skarbu Państwa jest działalnie neutralnym dla budżetu i nie może być uznawane jako naruszenie ważnego interesu publicznego, gdyż nie skutkuje obciążeniem społeczeństwa żadnymi kosztami. Zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny są odrębnie rozliczani z prawidłowości gospodarowania środkami finansowymi pochodzącymi z budżetu państwa, a pokrycie w określonych sytuacjach przez wierzyciela kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny stanowi rozsądną regulację zapewniającą przepływ środków w ślad za realizowanymi zadaniami w ramach świadczonej wierzycielowi, przez organ egzekucyjny pomocy. Ponadto przychylenie się do argumentacji wierzyciela skutkowałoby koniecznością każdorazowego odstąpienia od dochodzenia powstałych kosztów egzekucyjnych, w sytuacji gdy wierzycielem egzekwowanych należności byłaby jednostka budżetowa. Tym samym w ocenie organu za nieuzasadniony uznać należało zarzut naruszenia art. 64e § 2 u.p.e.a. Natomiast, co do naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów postępowania organ odwoławczy wskazało, iż w sprawie u udzielenie ulgi, to na stronie wnioskującej spoczywa obowiązek wykazania istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania. W niniejszej sprawie wydane rozstrzygnięcie oparte zostało na dokumentach i argumentacji wierzyciela, które zostały ocenione zgodnie z obowiązującymi procedurami. Tym zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. również należało uznać na nieuzasadniony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. zarzucił naruszenie:
- art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy wadliwego postanowienia organu i instancji;
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i poprzestanie na powieleniu argumentacji organu I instancji;’
- art. 64e §2 u.p.e.a. poprzez błędne stwierdzenie nieistnienia przesłanek do umorzenia powstałych kosztów egzekucyjnych.
Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skargę strona ponowiła dotychczasową argumentację, a nadto wskazała na dokonaną odręczną adnotację na piśmie Działu Spraw Wierzycielskich SEW z dnia 24 maja 2019 r., z której wynikało odmowne rozstrzygnięcie wniosku, wydane jeszcze przed datą wystosowania do wierzyciela wezwania z dnia 28 maja 2019 r. o przedstawienie uzyskanych dochodów za poszczególne miesiące od 2017 r. do 2019 r., celem ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do rozpatrzenia wniosku z 15 maja 2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wskazał także na dokonaną lipcu 2019 r. nowelizację przepisów u.p.e.a., zgodnie z którą nie obciąża się kosztami egzekucyjnymi wierzyciela egzekwowanych należności, który działa w ramach państwowej jednostki budżetowej lub jest państwową jednostka budżetową. Co prawda zmiana powyższa będzie obowiązywała dopiero od dnia 20 lutego 2021 r., jednakże zdaniem skarżącej potwierdza podnoszoną przez nią argument braku zasadności przelewania środków pieniężnych pomiędzy jednostkami budżetowymi, przy obowiązującej konstrukcji jednolitości Skarbu Państwa jako osoby prawnej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnośnie powołanej przez stronę nowelizacji przepisów u.p.e.a. organ wskazał, iż organy administracji publicznej są zobowiązane do stosowania obowiązującego prawa. Natomiast, co do kwestii adnotacji sporządzonej na wskazanym przez stronę piśmie z 24 maja 2019 r. organ odwoławczy wskazał, że wbrew stanowisku strony skarżącej, rozpatrując wniesione zażalenie dokonał pełnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz ustaleń faktycznych, nie będąc związanym ani stanowiskiem organu I instancji ani tez granicami zażalenia. Odnosząc się do powołanego przez stronę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 organ wskazał, iż postępowanie prowadzone w przedmiocie ulgi poprzez umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych, nie może stanowić płaszczyzny do polemiki , co do prawidłowości w ustaleniu i naliczeniu tych kosztów, a czego strona nie kwestionowała w momencie wydania wobec niej postanowienia z dnia [...] wierzyciela powstałymi kosztami egzekucyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty uznać należy za zasadne.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie przedmiotem wniesionej skargi Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. uczynił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 12.107,39 zł powstałych w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec A Sp. z o.o. z siedzibą w P. na podstawie tytułu wykonawczego z 14 września 2017 r, nr [...] obejmującego należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej w wysokości 200.000 zł, którymi obciążono stronę skarżącą jako wierzyciela egzekwowanej należności.
Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1438)- dalej: u.p.e.a.
Zgodnie z treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W myśl § 2 przywołanego przepisu koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Ponadto stosownie do treści art. 64e § 3 u.p.e.a. koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Na postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych służy zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 64e § 5 u.p.e.a.).
Powyżej przywołany przepis reguluje przesłanki, których zaistnienie daje organowi egzekucyjnemu możliwość podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia należnych mu kosztów egzekucyjnych. Przy czym, co wymaga podkreślenia katalog tych przesłanek jest katalogiem zamkniętym, a każda z nich posiada samodzielny byt, co oznacza, iż wystąpienie choćby jednej z w/w przesłanek upoważnia organ egzekucyjny do wydania rozstrzygnięcia o umorzeniu powstałych kosztów egzekucyjnych. Należy również wskazać, że rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie art. 64e u.p.e.a. ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "może. Powyższe oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Pamiętać należy jednak, że tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia.
W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano zasadność umorzenia powstałych kosztów egzekucyjnych strona skarżąca - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wywodził z charakteru, jak i wagi realizowanych przezeń ustawowych obowiązków, jak również z faktu braku odpowiednich środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów bezskutecznego postępowania egzekucyjnego. Strona wskazała na formę organizacyjno-prawną, w oparciu o którą funkcjonuje, w szczególności na sposób finansowania prowadzonej działalności oparty na podstawie corocznego planu finansowego obejmującego zarówno plan wydatków ( wynagrodzenia i pochodne oraz wydatki rzeczowe), jak i plan dochodów przekazywanych na rachunek Ministerstwa Finansów w myśl obowiązujących przepisów. Ponadto strona skarżąca, mając na uwadze obowiązującą konstrukcję jednolitości Skarbu Państwa jako osoby prawnej, zakwestionowała zasadność i ekonomikę obciążenia jej powstałymi kosztami egzekucyjnymi, które de facto również stanowią dochód budżetu Państwa.
Powyższe okoliczności, jak prawidłowo uznały organy egzekucyjne rozpatrujące wniosek, odwoływały się do określonej w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. przesłanki umorzeniowej z uwagi na ważny interes publiczny.
Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, iż dokonując wykładni pojęciowej "interesu publicznego" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem umorzenia należności będzie nadmierne i nieuzasadnione w konkretnym przypadku obciążenie kosztami Skarbu Państwa. Z drugiej zaś strony określenie "gospodarcze uzasadnienie" nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności udzielenia ulgi. Wystąpienie przesłanki gospodarczego uzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi odnosi się do sytuacji finansowej wierzyciela, ale skoro umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, to należy to utożsamiać z sytuacją, gdy wierzyciel znajduje się w takiej pozycji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków np. upadłości lub likwidacji podmiotu. Tym samym kierunkową dyrektywą interpretacyjną przy stosowaniu powyższej przesłanki powinno pozostać uznanie wyjątkowości instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych, a jej zastosowanie winno być uzależnione od wystąpienia szczególnie ważnych i uzasadnionych, również z punktu widzenia obiektywnych kryteriów, powodów, które mogłyby być uznane za "ważny interes publiczny" (por. wyrok NSA z 14 września 2018 r., II FSK 1081/18; wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 listopada 2015 r., I SA/Kr 1467/15; wyrok WSA w Gdańsku z 5 marca 2013 r., I SA/Gd 1424/12; www.cbois.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd za niezasadną uznał argumentację strony skarżącej, co do braku odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania egzekucyjnego, popieraną formą organizacyjno- prawną jej działania jako jednostka budżetowa finansowana ze funduszu budżetu Państwa działająca w oparciu o sporządzany co rocznie plan finansowy, który nie obejmuje dodatkowych, nieprzewidzianych wydatków, między innymi takich jak koszty postępowania egzekucyjnego. W powyższym zakresie Sąd podziela stanowisko organów egzekucyjnych, że każdy wierzyciel kierujący tytuły wykonawcze do realizacji organowi egzekucyjnemu, winien mieć świadomość, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego i braku możliwości uregulowania kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego, zostanie obciążony tymi kosztami i powinien zabezpieczyć środki pozwalające na ewentualne pokrycie tych kosztów.
Za argument przemawiający za umorzeniem przedmiotowych kosztów sądowych nie może zostać uznana podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność, iż jest ona jednostką budżetową finansowaną ze środków Skarbu Państwa. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, ustawodawca, poza wyłączeniem określonym w art. 64c §4d u.p.e.a., zgodnie z którym nie obciąża się kosztami egzekucyjnymi oraz kwotą, o której mowa w § 2, wierzyciela będącego naczelnikiem urzędu skarbowego, ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, ministrem właściwym do spraw instytucji finansowych albo ministrem właściwym do spraw budżetu, jeżeli organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie był naczelnik urzędu skarbowego, ustawodawca nie wprowadził jakichkolwiek innych, przedmiotowych ani podmiotowych zwolnień, które stanowiłyby podstawę do zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych wierzyciela będącego jednostką budżetową finansowaną ze środków budżetu Państwa. A skoro tak, to sama okoliczność, że wierzyciel jest organem administracji rządowej, finansowanym ze Skarbu Państwa nie może być postrzegany jako wystąpienie ważnego interesu publicznego. Tym bardziej, że ze w egzekucji administracyjnej, co do zasady wierzyciel jest podmiotem publicznym spełniającym określone funkcje społeczne, a mimo to ustawodawca zawarł obowiązek obciążenia go kosztami. Ponadto, jak trafnie zaznaczył organ, zarówno strona skarżąca, jak i organ egzekucyjny, są odrębnie rozliczani z gospodarowania przyznanymi środkami pochodzącymi z budżetu Państwa. Każdy z tych podmiotów zobowiązany jest zatem do egzekwowania należnych im środków finansowych z racji wykonywania nałożonych nań ustawowo zadań. Z uwagi na powyższe nie można zgodzić się z argumentem skargi, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia materialnoprawna konstrukcja zakładająca jednolitość Skarbu Państwa jako osoby prawnej (por. wyrok NSA z 24 listopada 2016 r., II FSK 1851/16; wyroki WSA w Gliwicach z 28 lutego 2017 r., I SA/Gl 1336/16 i z 26 czerwca 2018 r., I SA/Gl 393/18; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 29 czerwca 2016 r., II SA/Go 364/16; www.cbois.nsa.gov.pl).
Bez wpływu na zasadność skargi pozostają również argumenty strony skarżącej, co do charakteru, jak i wagi realizowanych przezeń ustawowych obowiązków. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym przesłanki ważnego interesu publicznego nie można oceniać z perspektywy funkcji społecznych spełnianych przez podmiot, na wniosek którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Zawarta w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. przesłanka odnosi się nie tyle do sfery działalności publicznej, co do lecz do zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych. (por. wyrok NSA z 14 września 2018 r., II FSK 1081/18; wyrok WSA we Wrocławiu z 5 grudnia 2018 r., III SA/Wr 374/18; www.cbois.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę nie ulega wątpliwości, że strona skarżąca wykonuje nałożone na nią zadania w celu dbałości o ważny interes publiczny. Jednakże jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, przyjęcie stanowiska skarżącej, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny, wywodzony z formy organizacyjno-prawnej wierzyciela jako instytucji publicznej oraz wagi zadań przezeń realizowanych, prowadziłoby w istocie, do przyjęcia, że przesłanka ta występuje w każdej sprawie z udziałem państwowej instytucji publicznoprawnej i prowadziłoby to do konieczności umarzania kosztów egzekucyjnych w każdej analogicznej sprawie. Tymczasem, jak już wcześniej wskazano w przepisach u.p.e.a. (poza wyjątkiem określonym w art. 64c 4d u.p.e.a) brak jest generalnego zwolnienia od kosztów egzekucyjnych dla instytucji publicznych. Wręcz przeciwnie, z art. 64c § 4 u.p.e.a. należy wywieść zasadę ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela niezależnie od tego kim jest i jak istotne działania publiczne wykonuje, jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego.
Pomimo powyżej wyrażonego stanowiska, Sąd działając na postawie przyznanych mu w art. 134 p.p.s.a. uprawnień stwierdza, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć bowiem należy, że strona skarżącą zarówno w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jak we wniesionej skardze odwoływała się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016r., SK 31/14, jako okoliczności, którą w jej ocenie należy uwzględnić przy rozpoznawaniu jej żądania zawartego we wniosku z dnia 15 maja 2019 r. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP, a nadto, że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. W swoich rozważaniach Trybunał wywiódł, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości), tak jak to ma miejsce w sprawie niniejszej, następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, przywołany fragment w swej treści stanowi niewątpliwie argument do rozważenia za istnieniem ważnego interesu publicznego, a już na pewno wprost odnosi się do przesłanki określonej w art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a., której możliwość wystąpienia na gruncie niniejszego stanu faktycznego organy egzekucyjne z góry wyłączyły, a co za tym idzie pominęły ewentualny wpływ powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego na zasadność żądania skarżącej o umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych. Sądowi znane jest z stanowisko sądów administracyjnych, co do odrębności postępowań w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych oraz udzielenia ulgi w spłacie tych kosztów (por. wyrok WSA w Olsztynie z 20 listopada 2019 r., I SA/Ol 631/19; www.cbois.nsa.gov.pl). Niemniej jednak mając na uwadze wysokość powstałych w niniejszej sprawie kosztów egzekucyjnych, obliczonych na podstawie przepisów, których zgodność z Konstytucją RP została zakwestionowana, charakter dokonanych przez organ egzekucyjny czynności, nakład pracy z nimi związany oraz całkowitą bezskuteczność egzekucji, w ocenie Sądu koniecznym jest uprzednie rozważenie przez organy egzekucyjne powyższej kwestii podczas rozpatrywania przedmiotowego wniosku. Zasadność powyższego stanowiska znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie uznaje się, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych organ, ramach przesłanki ważnego interesu publicznego, powinien również zbadać (pomimo, że ustawodawca nie powiązał kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji z jego efektywnością oraz realnymi nakładami pracy organu egzekucyjnego), czy koszty egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą stronę zobowiązaną do ich poniesienia. Co więcej, skoro do obliczenia należności tytułem powstałych kosztów egzekucyjnych doszło na podstawie art. 64 u.p.e.a., tj. przepisów niezawierających stawki maksymalnej opłat za czynności czy opłat manipulacyjnych, zaś przepisy w tym brzmieniu Trybunał Konstytucyjny uznał za naruszające lub mogące naruszać Konstytucję ze wskazaniem warunków prowadzących do takiego naruszenia, a organ władzy ustawodawczej wyroku tego nie wykonał, to tym samym ważnym interesem publicznym, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. staje się uszanowanie, respektowanie orzeczenia Trybunału, a tym samym i samej Konstytucji RP (por. wyrok WSA w Krakowie z 11stycznia 2017 r., I SA/Kr 1291/16; wyrok WSA w Gliwicach z 19 września 2018 r., I SA/Gl 760/18; wyrok NSA z 28 lutego 2019 r., II FSK 3498/18; www.cbois.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art 205 § 2 p.p.s.a.
a.l.