III SA/Łd 967/18Uchylenie kosztów egzekucyjnych nieproporcjonalne opłaty
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi "A" Spółki Akcyjnej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczące ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec spółki w związku z nieuregulowaniem podatku od towarów i usług za okres sierpień, wrzesień, grudzień 2013 r. oraz luty i marzec 2014 r. Organ egzekucyjny zajął wierzytelność z rachunku bankowego spółki, uzyskując kwotę 250 841,50 zł. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 14 181 zł, w tym opłatę za zastosowanie środka egzekucyjnego (11 817,87 zł) i opłatę manipulacyjną (2 363,13 zł), opierając się na przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), w szczególności art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6. Spółka zarzuciła, że przepisy te zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt SK 31/14) za niezgodne z Konstytucją, ponieważ nie określają maksymalnej wysokości opłat, co prowadzi do nieproporcjonalnego obciążenia zobowiązanego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, argumentując, że wyrok TK dotyczy tzw. pominięcia prawodawczego i do czasu nowelizacji przepisów organy muszą działać na podstawie obowiązującego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo że dotyczy pominięcia prawodawczego, ma moc powszechnie obowiązującą i organy stosujące prawo nie mogą powoływać się na brak nowelizacji jako usprawiedliwienie stosowania przepisów niezgodnych z Konstytucją. Sąd stwierdził, że organy egzekucyjne powinny uwzględnić wyrok TK i stosować przepisy w sposób proporcjonalny do nakładu pracy i skomplikowania czynności, a nie traktować opłaty jako kary. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżone postanowienia i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kosztów egzekucyjnych w administracji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14, obowiązek uwzględniania orzeczeń TK przez organy administracji, zasada proporcjonalności opłat egzekucyjnych.
Dotyczy głównie spraw, w których naliczono koszty egzekucyjne na podstawie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. przed ewentualną nowelizacją.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określające wysokość opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych w sposób procentowy bez górnego limitu, są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej, co narusza zasadę zakazu nadmiernej ingerencji i prowadzi do nieproporcjonalnego obciążenia zobowiązanego.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że brak górnego limitu opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych prowadzi do zerwania związku między wysokością opłat a nakładem pracy organu, czyniąc je sankcją pieniężną, a nie zryczałtowanym wynagrodzeniem. Sąd administracyjny podkreślił, że organy stosujące prawo muszą uwzględniać ten wyrok i stosować przepisy w sposób proporcjonalny, nawet jeśli ustawodawca nie dokonał jeszcze nowelizacji.
Czy organy egzekucyjne mogą stosować przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, jeśli nie zostały one jeszcze zmienione przez ustawodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy stosujące prawo nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako usprawiedliwienie stosowania przepisów niezgodnych z Konstytucją. Orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i muszą być stosowane.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą. Organy muszą stosować przepisy zgodnie ze wskazaniami TK, nawet jeśli nie zostały one jeszcze zmienione, aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji.
Czy wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych była adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i skomplikowania czynności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W tej konkretnej sprawie organy nie wykazały, że naliczone koszty egzekucyjne były adekwatne do nakładu pracy i skomplikowania czynności, co stanowiło podstawę do uchylenia postanowień.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie odniosły się do kwestii racjonalnej zależności między wysokością opłat a czynnościami organu, nakładem pracy, czasochłonnością czy efektywnością postępowania, co jest wymogiem wynikającym z wyroku TK. Koszty nie mogą być oderwane od tych czynników i stanowić jedynie sankcji.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § 1 pkt 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis określający wysokość opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych jako 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej niż 4,20 zł. Uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie braku maksymalnej wysokości opłaty.
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis określający wysokość opłaty manipulacyjnej jako 1% kwoty egzekwowanych należności, nie mniej niż 1,40 zł. Uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie braku maksymalnej wysokości opłaty.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64 § c § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Opłaty i wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne obciążające zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 64 § c § 2-4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Okoliczności, w jakich wierzyciel ponosi koszty egzekucyjne.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ogólny dotyczący rozpatrywania zażaleń.
P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania sądowego (zwrot kosztów zastępstwa procesowego).
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (zasada proporcjonalności, zakaz nadmiernej ingerencji).
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Konstytucja RP art. 190 § 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Moc obowiązująca i wejście w życie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy egzekucyjne wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14 poprzez stosowanie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. bez uwzględnienia ich niekonstytucyjności w zakresie braku górnego limitu opłat. • Niewykazanie przez organy egzekucyjne, że naliczone koszty egzekucyjne są adekwatne do nakładu pracy, skomplikowania czynności i efektywności postępowania.
Godne uwagi sformułowania
organy stosujące prawo nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako okoliczność usprawiedliwiającą stosowanie niekonstytucyjnych przepisów • przepisy te muszą być traktowane jako niezgodne z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału • organy egzekucyjne zupełnie pominęły te argumenty, które - jak wynika z uzasadnienia wyroku - zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przez organ przepisów • koszty te winny być ustalone z zachowaniem standardów określonych w wyroku Trybunału • ich wysokość nie może pozostawać w oderwaniu do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy i czasochłonności
Skład orzekający
Teresa Rutkowska
przewodnicząca-sprawozdawca
Janusz Nowacki
sędzia
Krzysztof Szczygielski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kosztów egzekucyjnych w administracji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14, obowiązek uwzględniania orzeczeń TK przez organy administracji, zasada proporcjonalności opłat egzekucyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw, w których naliczono koszty egzekucyjne na podstawie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. przed ewentualną nowelizacją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego związanego z opłatami egzekucyjnymi i relacją między orzecznictwem TK a działaniem organów administracji. Pokazuje, jak wyroki TK wpływają na praktykę stosowania prawa.
“Czy opłaty egzekucyjne mogą być nieograniczone? Sąd administracyjny staje po stronie podatnika.”
Dane finansowe
WPS: 250 841,5 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.