III SA/Łd 96/23

III SA/Łd 96/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 1540/23 - Wyrok NSA z 2024-03-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1575
art. 365 par. 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 130a ust. 10, ust. 10a, ust. 10d, ust. 10e, ust. 10h, art. 10h
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 10 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2023 roku sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2022 roku nr SKO.4141.216.2022 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 3 listopada 2022 roku nr ZDiT-IU.40081.487.1.2021.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 3 listopada 2022 r. ustalającą M.Z. obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Renault Twingo o numerze rejestracyjnym: [...].
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
15 marca 2017 r., na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu wydanej przez Staż Miejską, pojazd marki Renault Twingo o numerze rejestracyjnym: [...] został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez właściwy organ. Przyczyną wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i jego umieszczenia na parkingu było pozostawienie pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.
19 stycznia 2018 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi wydał postanowienie sygn. akt: [...] orzekając o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi. Powyższe postanowienie stało się prawomocne 27 lutego 2018 r. W tej dacie pojazd stał się własnością Miasta Łodzi.
Decyzją z 3 listopada 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi orzekł o ustaleniu dla M.Z. wysokości kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Renault Twingo o numerze rejestracyjnym: [...]- w wysokości 14.144 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji M.Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podniósł, iż od 19 lipca 2016 r. nie jest już właścicielem pojazdu marki Renault Twingo o numerze rejestracyjnym: [...], gdyż w tym dniu przeniósł prawo własności wskazanego pojazdu, na podstawie umowy sprzedaży, na A.S. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu organu I instancji zarzucono naruszenie art. 130a § 1 ust. 1 i następne ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.) – dalej : "p.r.d." poprzez błędne przyjęcie jakoby strona była właścicielem pojazdu marki Renault Twingo o numerze rejestracyjnym: [...] po dniu 19 lipca 2016 r. i w konsekwencji, aby odpowiadała za skutki pozostawienia tegoż pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie decyzją z 3 listopada 2022 r.
Przywołaną na wstępie decyzją z 20 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 3 listopada 2022 r. ustalającą M.Z. obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.
Organ odwoławczy wskazał, iż w świetle art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d. nakładany w drodze decyzji administracyjnej obowiązek poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży zawsze na właścicielu pojazdu, przy czym w sytuacji przewidzianej w art. 130a ust. 10i ww. ustawy jest on zobowiązany do pokrycia tych kosztów solidarnie z osobą, która w chwili usunięcia pojazdu z drogi władała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. Kolegium zwróciło uwagę, że w art. 130a ust. 10i p.r.d. chodzi o jakikolwiek tytuł prawny do pojazdu, z którym wiąże się uprawnienie do używania pojazdu (np. użytkowanie, leasing, najem, użyczenie), a który w określonych przypadkach może powstać na skutek czynności odformalizowanych, w tym w sposób dorozumiany. Ustalenie osób zobligowanych do poniesienia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d. jest ściśle związane z określeniem stron postępowania prowadzonego w przedmiocie ich zapłaty. Interes prawny w tym postępowaniu ma więc zawsze osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, zaś w sytuacji określonej w art. 130a ust. 10i ww. ustawy także osoba wskazana w tym przepisie.
Dalej organ II instancji wyjaśnił, iż w art. 130a ust. 10h p.r.d. określono zakres przedmiotowy kosztów obciążających właściciela usuniętego pojazdu (z zastrzeżeniem ust. 10i) oraz ramy czasowe ich powstania. Niewątpliwie dotyczy on wszelkich kosztów, które powstały od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (zob. wyrok NSA z 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2470/17; dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast użyty we wskazanym przepisie zwrot "do czasu zakończenia postępowania" interpretować należy w ten sposób, że właściciela pojazdu, oprócz jednorazowych kosztów usunięcia pojazdu, obciążają koszty przechowywania pojazdu poniesione do zakończenia, w drodze prawomocnego postanowienia sądu, postępowania w sprawie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, tj. za okres, w którym pozostawał on właścicielem pojazdu. Zdaniem organu odwoławczego data uprawomocnienia się wzmiankowanego orzeczenia nie jest jednak miarodajna, gdy chodzi o jednorazowe koszty oszacowania pojazdu, a także koszty jego sprzedaży lub zniszczenia. Sprzedaż lub zniszczenie pojazdu stanowi bowiem uprawnienie jego właściciela, a zatem jest możliwe dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu przyznającego powiatowi własność pojazdu w drodze przepadku (zob. wyrok WSA w Krakowie z 2 września 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 293/14, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wycena pojazdu jest zaś czynnością bezpośrednio poprzedzającą podjęcie decyzji, czy z uwagi na wartość majątkową pojazdu zasadna jest jego sprzedaż czy zniszczenie. Taka wykładnia art. 130a ust. 10h p.r.d., która zakładałaby możliwość poniesienia przez powiat kosztów oszacowania, sprzedaży lub zniszczenia pojazdu przed przejściem na niego prawa własności tej rzeczy, prowadziłaby do uznania, że treść tego przepisu jest wewnętrznie sprzeczna. Powyżej wskazane ramy czasowe kosztów obciążających właściciela usuniętego pojazdu, a właściwie daty początkowej, odnoszącej się do momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu związanej z poniesieniem kosztów związanych z przechowywaniem tego pojazdu, w pewnych przypadkach może mieć miejsce dopiero od dnia 4 września 2010 r., kiedy to Starosta zyskał podstawę prawną do wydania decyzji obciążającej właściciela pojazdu kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu. Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym nie mógł stanowić - przed ww. dniem, tj. przed 4 września 2010 r. - podstawy do prowadzenia przez starostę postępowania o ustalenie kosztów i wydanie decyzji w tym przedmiocie. Powyższe znajduje swoje uzasadnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem może być wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 205/19 (dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Następnie Kolegium podniosło, że analizowane unormowania ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określają terminu do wystąpienia przez starostę do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Ograniczają się jedynie do wskazania, że czynność ta nie może być podjęta przed upływem 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10), a dodatkowo przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu (art. 130a ust. 10a). Należy zatem uznać, że starosta nie jest związany żadnym terminem w zakresie wystąpienia do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, mając w szczególności na względzie, że w świetle obowiązującego prawa czynność ta musi być poprzedzona powiadomieniem właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu i skutkach prawnych jego nieodebrania, co oznacza, że osoby te mają pełną świadomość swojej sytuacji prawnej. Natomiast w zakresie terminu wydania decyzji w sprawie zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ustawodawca zastosował rozwiązanie, o którym mowa wart. 130a ust. 10k ww. ustawy.
Organ odwoławczy podniósł również, iż postępowanie wyjaśniające w sprawie administracyjnej zapłaty kosztów nie obejmuje okoliczności, o których mowa w art. 130a ust. 10e p.r.d., stanowiących przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, np. czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu lub uprawnioną osobę o obowiązku odbioru pojazdu. Te i wszystkie inne kwestie poprzedzające orzeczenie o przepadku pojazdu bada bowiem z woli ustawodawcy sąd w odrębnym postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania. W konsekwencji postępowanie dowodowe przeprowadzane w ramach postępowania administracyjnego powinno skupiać się na kwestiach określonych w art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., tzn. ustaleniu osoby albo osób zobowiązanych do pokrycia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oraz sprecyzowaniu kosztów objętych tym obowiązkiem i określeniu ich wysokości, (zob. wyrok NSA z 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2470/17, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kolegium wskazało również, iż organy administracji publicznej właściwe do załatwienia sprawy są zatem bezwzględnie związane treścią prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi z 19 stycznia 2018r., sygn. akt: [...] o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi, co oznacza, że nie mogą kwestionować ustaleń faktycznych leżących u jego podstaw, np. co do osoby dotychczasowego właściciela pojazdu, nawet jeżeli strona podważa je w toku postępowania administracyjnego. Źródłem tego związania jest norma prawna wynikająca z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz.1805 ze zm.), który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organ administracji nie może zatem prowadzić postępowania wyjaśniającego celem podważenia wiążącego go, prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego (zob. wyrok NSA z 25 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2142/15, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopóki postanowienie o przepadku pojazdu nie zostanie we właściwym trybie usunięte z obrotu prawnego, organy orzekające w niniejszej sprawie są związane stwierdzeniem, że skarżący - jako właściciel przedmiotowego pojazdu - utracił własność tego pojazdu z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu cywilnego. To skarżący powinien podjąć w ramach postępowania cywilnego (np. wznowienie postępowania) skuteczne działania mające na celu usunięcie postanowienia z obrotu prawnego. Żadne inne dowody nie mogą być bowiem brane przez Kolegium pod uwagę. W dalszej kolejności organ II instancji stwierdził, że zaskarżona doń decyzja w sposób prawidłowy wskazuje mechanizm obliczenia ustalonej opłaty oraz cezury czasowe w jakich tę opłatę naliczono, Prezydent Miasta Łodzi wskazał bowiem, iż na przedmiotową opłatę (14.144 zł) składają się: koszty usunięcia pojazdu w wysokości 476 zł (patrz § 1 ust. 1 pkt 3 uchwały nr XXXV I 1/976/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2017 roku; Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2016 r., poz. 5338); koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym od dnia usunięcia tj. od dnia 15 marca 2017 r. do momentu uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Miasta Łodzi tj. do dnia 27 lutego 2018 r. w łącznej kwocie: 13.668 zł.
Na ostateczną decyzję wydaną w sprawie skargę do sądu administracyjnego złożył M.Z. – dalej: strona skarżąca, strona lub skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- art. 130a § 1 ust. 1 i następne p.r.d. poprzez błędne przyjęcie, jakoby skarżący był właścicielem pojazdu Renault Twingo o numerze rejestracyjnym [...] po dniu 19 lipca 2016 r. i w konsekwencji, aby odpowiadał za skutki pozostawienia pojazdu w miejscu gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;
- art. 138 § 1 i 2 k.p.a. w szczególności poprzez zignorowanie istotnych okoliczności w sprawie i w konsekwencji nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy co miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i doprowadzenie do sytuacji, w której M.Z. został obarczony odpowiedzialnością za okoliczności, za które nie odpowiadał i nie mógł odpowiedzieć;
- art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
- art. 11 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia przesłanek leżących u podstaw podjętej decyzji, zwłaszcza w świetle dowodów zaoferowanych wraz z odwołaniem z 17 listopada 2022 r.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Sąd bada więc legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, a mianowicie art.7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi - dalej: SKO lub kolegium - utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu stronie skarżącej wysokości kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Renault Twingo o nr rej. [...] na łączna kwotę 14.144 zł.
Podstawę prawną zaskarżonego do sądu rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz.988 ze zm.) – dalej: p.r.d. Zgodnie z treścią art.130a ust.10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Zgodnie z treścią art.130a ust.10 p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. W myśl art.130a ust.10a p.r.d. starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia. Zgodnie zaś z treścią art.130a ust.10e p.r.d. w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W myśl art.130a ust.10k p.r.d. decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 15 marca 2017 r. funkcjonariusze Straży Miejskiej wydali dyspozycję usunięcia przedmiotowego pojazdu z drogi, gdyż blokował on wjazd do posesji. W związku z powyższym, tj. z uwagi na fakt, iż pojazd został pozostawiony w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu – został on umieszony na parkingu strzeżonym. Organ ustalił, że właścicielem pojazdu jest strona skarżąca – M.Z. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Łodzi–Śródmieścia w Łodzi orzekł przepadek wskazanego pojazdu na rzecz Miasta Łodzi. Uczestnikiem postępowania sądowego był M.Z. Organy administracji obciążyły stronę skarżącą – M.Z. kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem przedmiotowego pojazdu uznając, że zgodnie z treścią art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, są one związane treścią orzeczenia sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r. Skarżący natomiast podnosił, że nie był właścicielem pojazdu w chwili jego usunięcia - gdyż w dniu 19 lipca 2016 r. sprzedał tenże pojazd A.S. Przedkładając na tę okoliczność umowę sprzedaży samochodu z dnia 19 lipca 2016 r.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy strona skarżąca była właścicielem pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia, tj. w dniu 15 marca 2017 r. oraz czy postanowienie sądu cywilnego w przedmiocie orzeczenia o przepadku pojazdu ustala w sposób wiążący dla organu administracji prawo własności pojazdu na potrzeby wydania decyzji, o której mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d.
W ocenie sądu organy administracji błędnie uznały, że postanowienie sądu cywilnego z dnia 19 stycznia 2018 r. przesądziło, iż właścicielem pojazdu w dniu 15 marca 2017 r. był M.Z.
Należy zaznaczyć, że kwestia czy orzeczenie sądu cywilnego o przepadku pojazdu, o którym mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., przesądza, iż właścicielem pojazdu jest osoba wskazana w tym orzeczeniu, była już wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Obecnie stanowisko sądów w tym zakresie jest już utrwalone. Sądy administracyjne uznały, że postanowienie sądu cywilnego nie ustala w sposób wiążący dla organów administracji prawa własności pojazdu na potrzeby wydania decyzji w oparciu o art. 130a ust. 10h p.r.d.
Odnotować chociażby należy, iż w NSA w wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 544/16 (Lex/el nr 2081189) stwierdził, że orzeczenie sądu cywilnego "w przedmiocie przepadku pojazdu, nie ustaliło w sposób wiążący dla sądów i organów administracji publicznej prawa własności pojazdu. Postanowienie w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu zostało wydane w postępowaniu nieprocesowym w oparciu o art. 6106 i art. 6107 k.p.c. Zgodnie z art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jednakże przedmiotem prawomocności materialnej jest jedynie ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. Walor prawomocnego rozstrzygnięcia zawartego w (...) postanowieniu dotyczył przepadku rzeczy - pojazdu samochodowego. Nie miało ono zatem charakteru ustalającego. Postanowienie o orzeczeniu przepadku dotyczy faktu przejścia własności na rzecz powiatu. Celem takiego orzeczenia nie było natomiast wiążące ustalenie pozostałych kwestii właścicielskich – tym bardziej, że zgodnie z art. 130a ust. 10d ustawy Prawo o ruchu drogowym możliwe jest orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela ani osoby uprawnionej. Takie rozwiązanie jest możliwe dlatego, że nabycie prawa własności przez powiat, które następuje na podstawie konstytutywnego orzeczenia sądu o przepadku jest nabyciem pierwotnym, a nie pochodnym". Co więcej, we wskazanym wyroku NSA pokreślił, że: "(...) art. 130a ust. 10e ww. ustawy określa granice kognicji sądu w sprawach o przepadek pojazdu. Zgodnie z tym przepisem, sąd w tych sprawach stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Inne są zatem przesłanki rozstrzygania w sprawie przepadku pojazdu, inne zaś w sprawie ponoszenia kosztów". Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu kolejnych orzeczeniach a mianowicie w wyrokach: z 19 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2501/18; z 10 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1266/18; z 15 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2272/18; z 30 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1768/20; z 10 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2599/18; z 26 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1751/19; z 21 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1760/18 i wiele innych.
Sąd w obecnym składzie orzekającym podzielił pogląd wyrażony we wskazanych orzeczeniach. Oznacza to, że postanowienie Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 19 stycznia 2018 r. nie ustaliło w sposób wiążący dla organów administracji, iż strona skarżąca była właścicielem pojazdu w dacie jego usunięcia z drogi. Obowiązkiem organów było więc przeprowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie kto był właścicielem przedmiotowego samochodu w dniu 15 marca 2017 r. Organy administracji jednak takiego postępowania nie przeprowadziły. Wydając swoje rozstrzygnięcia oparły się one bowiem wyłącznie na treści postanowienia sądu cywilnego z dnia 19 stycznia 2018 r. uznając, że przesądziło ono, iż właścicielem pojazdu była strona skarżąca. Organy nie odniosły się również do istotnego dowodu w sprawie jakim jest załączona do akt sprawy umowa sprzedaży samochodu z dnia 19 lipca 2016 r. z której wynika, że w tymże dniu strona skarżąca – M.Z. sprzedał samochód marki Renault Twingo za kwotę 500 zł A.S. Umowę tę skarżący złożył wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji w dniu 23 listopada 2022 r. (jak wynika z prezentaty), zaś w odwołaniu od tejże decyzji wyjaśnił kiedy i komu sprzedał przedmiotowy samochód. Organy administracji pominęły jednak wskazaną umowę sprzedaży z dnia 19 lipca 2016 r. i nie odniosły się do wersji przedstawionej przez skarżącego uznając, że nie ma ona znaczenia wobec wiążącego charakteru postanowienia sądu cywilnego z dnia 18 stycznia 2018 r. Niemniej jednak sąd stoi na stanowisku, iż - jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach – wskazane orzeczenie sądu jest wiążące jedynie w zakresie rozstrzygnięcia o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi nie zaś w zakresie jego własności przed orzeczeniem przepadku.
W związku z powyższym organy administracji były zobowiązane do wyjaśnienia czy w dniu 19 lipca 2016 r. M.Z. faktycznie sprzedał przedmioty pojazd A.S. W tym celu należało przesłuchać strony umowy sprzedaży samochodu a w razie konieczności jeszcze inne osoby, w szczególności agenta ubezpieczeniowego – A.K., gdyż jak wynika ze wskazanej umowy o sprzedaży poinformowano ubezpieczyciela. Należało także wyjaśnić co się stało z dowodem rejestracyjnym przedmiotowego samochodu z akt administracyjnych nie wynika bowiem gdzie się on znajduje. Nie zostało także wyjaśnione czy przedmiotowy samochód posiadał kartę pojazdu, a jeżeli tak to co się z nią stało. Zarówno dowód rejestracyjny jak i karta pojazdu pozwoliłyby dokładniej wyjaśnić kto był właścicielem pojazdu w dniu 15 marca 2017 r.
Sąd zwraca również uwagę, iż w aktach sprawy znajduje się pismo Wydziału Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów z dnia 12 lipca 2017 r., z którego wynika, iż w systemie teleinformatycznym rejestracji odnotowano, iż przedmiotowy samochód jest zarejestrowany na dwóch współwłaścieli: W.C. i B.C. W aktach sprawy znajduje się również umowa kupna samochodu z dnia 11 sierpnia 2015 r., z której wynika, iż C.W. i C.B. sprzedali przedmiotowy samochód za kwotę 800 zł Firmie A. M.Ł. Co więcej w aktach sprawy znajduje się również faktura Nr [...] z dnia 13 sierpnia 2015 r., z której wynika, iż przedmiotowy pojazd za kwotę 820 zł nabył M.Z. Również do tych dokumentów organy się nie odniosły. Tym samym więc w sytuacji, gdy organy administracji nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego czy skarżący był czy też nie był właścicielem pojazdu w dacie jego usunięcia z drogi, tj. 15 marca 2017 r. to przedwczesne jest obciążenie strony skarżącej kosztami przechowywania samochodu.
Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji nie wyjaśniły bowiem, czy w dniu 15 marca 2017 r. M.Z. był właścicielem przedmiotowego pojazdu. Organy błędnie uznały, że kwestię tę przesądziło postanowienie Sądu Rejonowego w Łodzi z 19 stycznia 2018 r. podczas gdy postanowienie to, w zakresie własności pojazdu przed orzeczeniem jego przepadku, nie ma charakteru wiążącego. Organy administracji naruszyły zatem przepisy k.p.a., tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 tegoż kodeksu i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 3 listopada 2022 r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, a w szczególności to czy w dniu 19 lipca 2016 r. strona skarżąca rzeczywiście zbyła sporny samochód na rzecz A.S. - tak jak wynika to z treści umowy sprzedaży. W związku z czym należy rozważyć możliwość przesłuchania obu stron umowy, jak również agenta ubezpieczeniowego. Należy także podjąć działania mające na celu załączenie dowodu rejestracyjnego oraz wyjaśnienie czy samochód posiadał kartę pojazdu a jeżeli tak to należy podjąć starania zmierzające do załączenia tego dokumentu. W razie potrzeby należy także podjąć jeszcze inne czynności procesowe w sprawie, niezbędne do jej wyjaśnienia. Przy ocenie wiarygodności umowy sprzedaży z 19 lipca 2016 r. należy w szczególności wziąć pod uwagę następujące okoliczności:
po pierwsze, pismem Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi z dnia 7 lipca 2017 r. strona skarżąca została zawiadomiona o usunięciu pojazdu oraz o skutkach jego nieodebrania, niemniej jednak skarżący nie odpowiedział na to pismo;
po drugie, skarżący nie poinformował Prezydenta Łodzi o fakcie zbycia pojazdu A.S. w terminie 30 dni od dnia sprzedaży mimo, że taki obowiązek spoczywał na nim na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Przy czym wobec treści skargi sąd wskazuje, iż pojęcie właściciel pojazdu zarejestrowanego, którym posłużył się ustawodawca w treści art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oznacza zarówno zbywcę, jak i nabywcę pojazdu. Inna wykładnia tego przepisu jest nie do przyjęcia, gdyż nabywca pojazdu nie może zawiadomić starosty o jego zbyciu, a jedynie o jego nabyciu. O zbyciu pojazdu może zawiadomić jedynie zbywca – jego dotychczasowy właściciel. Tak rozumiany art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. skorelowany jest z § 17 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań tablic rejestracyjnych stanowiącym, że w przypadku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel pojazdu do zawiadomienia dołącza kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu (por. chociażby wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Po 963/20, Lex/el nr 3326177);
po trzecie, należy wyjaśnić czy przedmiotowy pojazd był ubezpieczony i na kogo zostało wykupione ubezpieczenie oraz z jakiego powodu na załączonej do akt sprawy umowie sprzedaży przedmiotowego samochodu z dnia 19 lipca 2016 r. widnieje pieczęć: "Agent Ubezpieczeniowy A. K." wraz z datą "1.09.16" i godłem podpisu.
po czwarte, w postępowaniu w sprawie [...] strona skarżąca nie powiadomiła sądu cywilnego o fakcie sprzedaży pojazdu w dniu 19 lipca 2016 r. mimo, że był uczestnikiem tego postępowania. Nie ulega przy tym wątpliwości, że gdyby skarżący to uczynił to sąd cywilny powiadomiłby nowego właściciela pojazdu o toczącym się postępowaniu.
Wymienione okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ocenie wiarygodności umowy z 19 lipca 2016 r. uwzględniając fakt, że skarżący po raz pierwszy ujawnił sprzedaż pojazdu – jak wynika z akt sprawy - w dniu 23 listopada 2022 r. składając w organie I instancji umowę sprzedaży wraz z odwołaniem od decyzji z 3 listopada 2022 r. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego oceny a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.
k.ż.