III SA/Łd 932/24

III SA/Łd 932/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 482
par. 45
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu  przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z  produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia  krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Dz.U. 2024 poz 261
art. 23, art. 24, art. 25, art. 26
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t. j.)
Sentencja
Dnia 24 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Asystent sędziego Beata Drożdż, Protokolant, w składzie następującym: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 października 2024 roku nr 419/2024 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej J. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 października 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi (dalej również: organ II instancji lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rogowie z 9 maja 2024 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
16 czerwca 2023 r. J.D. (dalej również: strona, strona skarżąca lub skarżąca), za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2023, w którym ubiegała się o przyznanie płatności w ramach interwencji w formie płatności bezpośrednich, tj.: 1. Podstawowego wsparcia dochodów (PWD) płatności redystrybucyjnej (RED), 2. Schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (ekoschematów): - rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi, a w tym wymieszanie słomy z glebą (E_WSG), 3. Wsparcia dochodów związanego z produkcją do roślin strączkowych na nasiona (P STR). Strona ubiegała się również o przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w postaci uzupełniającej płatności podstawowej (UPP). Następnie, 20 czerwca 2023 r. strona złożyła zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2023.
Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2023. Ustalenia powyższych nieprawidłowości dokonano w oparciu o pomiary powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku producenta. W wyniku kontroli ustalono, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wyniosła 3,78 ha.
Decyzją z 9 maja 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rogowie: I. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach Schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt - ekoschemat Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w zakresie praktyki: Wymieszanie słomy z glebą, w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 20 czerwca 2023 r.; oraz II. przyznał stronie w 2023 r.: 1. podstawowe wsparcie dochodów w wysokości 62 617,93 zł, wynikające z pomniejszenia płatności o kwotę 3 797,77 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia; 2. płatność redystrybucyjną w wysokości 5 428,80 zł; 3. płatność do roślin strączkowych na nasiona w wysokości 4 490,31 zł; 4. uproszczone systemy upraw w wysokości 21 099,67 zł; 5. wymieszanie słomy z glebą w wysokości 11 598,74 zł; a nadto, III. przyznał stronie uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 9 041,40 zł.
Pismem z 16 maja 2024 r. strona złożyła odwołanie od powyżej wskazanej decyzji, w treści którego zakwestionowała wyliczenia dotyczące pomniejszenia płatności ze względu na przedeklarowanie powierzchni. Wobec powyższego, 2 lipca 2024 r. organ odwoławczy wystosował do Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego prośbę o analizę w systemie LPIS zasadności modyfikacji danych referencyjnych dla działek o nr ewid.: 218, 219, 215, 224, 225/2, 365, 217, 223. W odpowiedzi na powyższe, udzielonej 5 lipca 2024 r., Wydział do spraw GIS poinformował o wartości MKO dla wskazanych działek ewidencyjnych – w aktach sprawy informacja o weryfikacji MKO w ramach odwołania od decyzji w formie tabeli.
Powołaną na wstępie decyzją z 23 października 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rogowie z 9 maja 2024 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Organ II instancji powołując treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wydanej decyzji, podzielił ustalenia organu I instancji oraz stwierdził, że postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Rogowie w sposób prawidłowy. Organ wyjaśnił, że działki rolne zgłaszane przez rolników do płatności w składanych wnioskach o przyznanie pomocy, muszą być identyfikowane w sposób pewny oraz takie wnioski muszą zawierać określone elementy (położenie, powierzchnię) które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej celem ustalenia obszaru zatwierdzonego do płatności. Rolnik składając wniosek wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności, przy czym, płatność nie może zostać przyznana do powierzchni większej aniżeli maksymalny kwalifikowany obszar, w rozumieniu art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia nr 2022/1172, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wyjaśniono przy tym, że narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. W toku kontroli administracyjnej powierzchnia, którą zadeklarowano jako użytkowaną rolniczo jest weryfikowana przy pomocy systemu informacji geograficznej, o którym mowa w art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 2021/2116. Ustalenie maksymalnej powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (MKO) następuje w trakcie prowadzonej kontroli administracyjnej na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego przez pracownika biura powiatowego na aktualnym obrazie ortofotomapy. Powierzchnie MKO stanowią różnicę pomiędzy powierzchnią całkowitą działki referencyjnej - tzn. działki ewidencyjnej, a powierzchnią obszarów nieuprawnionych do płatności (np. lasy, wody, drogi, siedliska itp.), których granice są określone na podstawie ortofotomapy. Powierzchnie użytków rolnych określone w systemie EGiB, czy wskazane w treści Księgi Wieczystej nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej. Zatem kontrola administracyjna, jako jeden z nieodzownych etapów obsługi wniosków o przyznanie płatności, stanowi tę cześć obsługi wniosku, podczas której istnieje możliwość wizualizacji zadeklarowanych gruntów, wykonania pomiaru powierzchni uprawnionej do płatności, czy oceny trwałych elementów krajobrazu występujących na działkach. W świetle powyższego organ odwoławczy wskazał, iż wartości MKO dla działek ewidencyjnych o nr: 218, 215, 365, 217 na dzień wydania decyzji w porównaniu do powierzchni MKO po weryfikacji GIS - uległy zwiększeniu. Nadto zaznaczył on, że 17 listopada 2023 r. wyłączono z ortofotomapy powierzchnię, na której prowadzone były prace związane z budową gazociągu jako tereny nieuprawnione do płatności. Strona składając wniosek o płatność na 2023 rok również wyłączyła z dopłat powierzchnię niekwalifikującą się do płatności w związku z budową gazociągu, jednak powierzchnia ta znacząco odbiegała od powierzchni gdzie faktycznie ten gazociąg przebiega i gdzie był prowadzony wykop. Strona złożyła wniosek o płatności na 2023 r. i zadeklarowała powierzchnię użytkowaną w 2023 r., dlatego też do przeprowadzenia kontroli administracyjnej wniosku organ zastosował ortofotomapę aktualną na 2023 r. Zaznaczono również, że pozostałe działki rolne, przez które nie przebiega gazociąg, a które zostały pomniejszone ze względu na obszar niekwalifikujący się do płatności to działki rolne J, P, Q, Y. Organ II instancji wskazał, że przedeklarowanie powierzchni: działki rolnej A (położonej na działce ewid. nr 218), działki rolnej AB (położonej na działce ewid. nr 215), działki rolnej C (położonej na działce ewid. nr 215), działki rolnej E (położonej na działce ewid. nr 215), działki rolnej F (położonej na działce ewid. nr 218), działki rolnej G (położonej na działce ewid. nr 215), działki rolnej I (położonej na działce ewid. nr 224), działki rolnej J (położonej na działce ewid. nr 365), działki rolnej O (położonej na działce ewid. nr 217), działki rolnej P (położonej na działce ewid. nr 365), działki rolnej Q (położonej na działce ewid. nr 365), działce rolnej U (położonej na działce ewid. nr 224 i nr 365), działki rolnej W (położonej na działce ewid. nr 217), działce rolnej Y (położonej na działce ewid. nr 365) - wynosiło łącznie 3,78 ha, przedeklarowanie to stanowi obszar nieużytkowany rolniczo, tj. obszar, który nie był utrzymywany zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Organ wskazał nadto, że we wniosku o przyznanie pomocy rolnik ma obowiązek m.in. wymienić szczegóły pozwalające na jednoznaczną identyfikację działek rolnych, wyraźne wytyczenie obszaru zadeklarowanego do objęcia pomocą w ramach każdej interwencji na działkach rolnych, rodzaj, lokalizację i w stosownych przypadkach, wielkość elementów krajobrazu istotnych z punktu widzenia warunkowości lub interwencji (art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 2022/1173). Jeżeli nastąpiły jakiekolwiek zmiany w zakresie danych wpływających na kwalifikowalność do pomocy, w tym zmiany danych w porównaniu z danymi podanymi rolnikowi we wstępnie wypełnionym formularzu wniosku o przyznanie płatności (tzw. wnioski spersonalizowane) — rolnik powinien te zmiany zgłosić, wprowadzając we wniosku o pomoc odpowiednie poprawki. Rolnik powinien dokonać korekty otrzymanych od ARiMR danych referencyjnych. Jeżeli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje aktualną powierzchnię każdej z działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje na materiale graficznym nowy obrys działki referencyjnej, czy też zakreśla przebieg prawidłowych granic działek rolnych. Zaznaczono przy tym, że dla organu najważniejszym i podstawowym elementem umożliwiającym weryfikację i modyfikację danych przestrzennych jest wskazanie przez rolnika na załącznikach graficznych faktycznego użytkowania gruntów w celu uniknięcia nieprawidłowości w wypłacanych środkach. Dalej organ stwierdził, że wyjaśnienia strony związane z brakiem aktualnej ortofotomapy w systemie eWniosekPlus w dniu składania przez stronę wniosku, tj. 16 czerwca 2023 r. nie mają wpływu na wynik sprawy. Z uwagi na powtarzalność i liczbę wniosków, z których korzystają rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich nie tylko nie jest możliwa, ale także nie jest wymagana przez przepisy. Organ podniósł również, iż z treści odwołania wynika, że strona miała świadomość, iż w związku z pracami budowlanymi wykonywanymi na działkach nr 215, 218, 219, 223, 224 i 365 zmianie uległa powierzchnia gruntów użytkowanych rolniczo na tych działkach. Zaznaczono przy tym, że w sytuacji, gdy strona nie była w stanie wyznaczyć poprawnej powierzchni działek rolnych na podstawie ortofotomapy zawartej w aplikacji eWniosekPlus przy wyrysowaniu powierzchni mogła wspomóc się mapami inwestycji lub przeprowadzić pomiar działek w terenie. Organ wskazał również, że przesunięcie wykluczonego przez stronę obszaru pod gazociąg dokonane na skutek kontroli na nowej ortofotomapie na obszar użytkowany, skutkowało według strony odjęciem od MKO obszarów które pierwotnie strona wyłączyła. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie doszło do podwójnych wyłączeń powierzchni, ale jedynie wyłączono faktycznie nieużytkowane powierzchnie. Strona składając wniosek o płatność na 2023 r. również wyłączyła z dopłat powierzchnię niekwalifikującą się do płatności w związku z budową gazociągu, jednak powierzchnia ta znacząco odbiegała od powierzchni gdzie faktycznie ten gazociąg przebiega i gdzie był prowadzony wykop (ortofotomapa z dnia 17 listopada 2023 r.), a zatem w przedmiotowej sprawie dokonano wyłączeń jeden raz, a nie dwa razy, tj. wyłączono faktycznie nieużytkowane przez stronę w 2023 r. powierzchnie. Równocześnie, powołując treść § 35 rozporządzenia o płatnościach bezpośrednich, organ wskazał, że strona była zobowiązana na bieżąco informować ARiMR o zaistniałych zmianach i mogła poprawić swój wniosek aż do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, czyli do dnia 9 maja 2024 r., czego jednak nie uczyniła.
Organ wyjaśnił również szczegółowo w jaki sposób wyliczono przyznane stronie płatności. W uzasadnieniu zaskarżonej do sądu decyzji wynika:
- w zakresie płatności dotyczącej podstawowego wsparcia dochodów - powołując treść art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym – wskazano, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 135,99 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 135,99 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 132,21 ha. Podczas kontroli administracyjnej niniejszej sprawy stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2023. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 2,86%. Powołując treść § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich wskazano, że powierzchnia zatwierdzona do tej płatności wynosi 3,02 ha. Stawka dla podstawowego wsparcia dochodów do 1 ha w 2023 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2023 r. w sprawie stawki podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności za 2023 r. i wynosi 502,35 zł. (124,65 ha x 502,35 zł = 62 617,93 zł). Należna kwota płatności wynosi zatem 62 617,93 zł;
- w zakresie płatności redystrybucyjnej, powołując treść art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym, wskazano, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 135,99 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do podstawowego wsparcia dochodów wynosiła 135,99 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 132,21 ha. Powierzchnia zatwierdzona do tej płatności wynosi 30,00 ha. Stawka płatności redystrybucyjnej do 1 ha uprawy w 2023 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2023 r. w sprawie stawki uzupełniającego redystrybucyjnego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności za 2023 r. i wynosi 180,96 zł. Zatem należna kwota płatności redystrybucyjnej wynosi 5 428,80 zł (30,00 ha x 180,96 zł);
- w zakresie płatności związanej z powierzchnią upraw roślin strączkowych na nasiona - powołując treść art. 25, art. 26 i art. 29 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym oraz § 6 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich – wskazano, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do płatności związanej z powierzchnią upraw roślin strączkowych na nasiona wynosiła 5,59 ha, jest to powierzchnia działki rolnej C oraz działki rolnej G. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na nasiona wynosiła 5,59 ha. Powierzchnia ta uwzględnia także powierzchnię ze złożonej w dopuszczalnym terminie zmiany do wniosku o przyznanie płatności na rok 2023. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 5,45 ha. Podczas kontroli administracyjnej sprawy stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2023. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi zatem 0,14 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 2,57%. Organ powołując treść art. 45 ust. 4 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich wskazał, że powierzchnia zatwierdzona do płatności do roślin strączkowych na nasiona wynosi 5,45 ha. Stawka płatności związanej z powierzchnią upraw roślin strączkowych na nasiona do 1 ha w 2023 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2023 r. w sprawie stawek płatności w ramach wsparcia dochodów związanego z produkcją za 2023 r. i wynosi 823,91 zł. Należna kwota płatności wynosi 4 490,31 zł (5,45 ha x 823,91 zł).
- w zakresie Ekoschematu – Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi - powołując art. 32 ustawy o Planie Strategicznym - wyjaśniono, że minimalna liczba punktów niezbędna do przyznania płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi dla gospodarstwa strony skarżącej została wyznaczona na poziomie 169,9875 punktów. W ramach prowadzonego postępowania stwierdzono, że uzyskana liczba punktów wyniosła 311,74. Mając na uwadze, że został spełniony warunek minimalnej liczby punktów, płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi podlegały rozpatrzeniu. W odniesieniu do płatności w zakresie praktyki – Uproszczone systemy upraw organ - powołując treść art. 32 ustawy o Planie Strategicznym oraz § 11 i § 28 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska w ramach Plany Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 - wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do płatności do praktyki - uproszczone systemy upraw wynosiła 51,47 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności do praktyki - uproszczone systemy upraw wynosiła 51,47 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 50,29 ha. Wielkość powierzchni stwierdzonej dla praktyki, uzyskano 201,16 pkt. Wartość ta, została uwzględniona przy weryfikacji warunku minimalnej liczby punktów uprawniających do przyznania płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi zgodnie z § 4 ust. 3 z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi zatem 1,18 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 2,35%. Dalej, powołując treść § 45 ust. 4 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich wskazano, że powierzchnia zatwierdzona do tej płatności wynosi 50,29 ha. Stawka płatności dla praktyki - uproszczone systemy upraw na 2023 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie stawek płatności w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska za 2023 r. i wynosi 104,89 zł za jeden punkt przyznany za realizację danej praktyki (dla ww. praktyki 419,56 zł/ha). Należna kwota płatności, wynikająca z iloczynu stawki płatności, zatwierdzonej do płatności powierzchni oraz liczby punktów wynosi 21 099,67 zł (50,29 ha x 419,56 zł).
- z kolei w odniesieniu do praktyki – Wymieszanie słomy z glebą organ, powołując treść art. 32 ustawy o Planie Strategicznym oraz § 12 i 28 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska w ramach Plany Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, wskazano, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 po uwzględnieniu zmian i wycofań do płatności do praktyki - wymieszanie słomy z glebą wynosiła 56,04 ha. W dniu 20 czerwca 2023 został złożony wniosek, w którym strona wycofała powierzchnię zadeklarowaną do płatności do praktyki - wymieszanie słomy z glebą. Tym samym zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania płatności do wycofanej powierzchni zostało umorzone. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności do praktyki - wymieszanie słomy z glebą wynosiła 56,04 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 55,29 ha. Mając na uwadze wielkość powierzchni stwierdzonej dla praktyki, uzyskano 110,58 pkt. Wartość ta, została uwzględniona przy weryfikacji warunku minimalnej liczby punktów uprawniających do przyznania płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi zgodnie z § 4 ust. 3 z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi zatem 0,75 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 1,36%. Organ, powołując treść art. 45 ust. 4 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich wskazał, że powierzchnia zatwierdzona do tej płatności wynosi 55,29 ha. Stawka płatności dla praktyki - wymieszanie słomy z glebą na 2023 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie stawek płatności w ramach schematów na rzecz klimatu i środowiska za 2023 r. i wynosi 104,89 zł za jeden punkt przyznany za realizację danej praktyki (dla ww. praktyki 209,78 zł/ha). Należna kwota płatności, wynikająca z iloczynu stawki płatności, zatwierdzonej do płatności powierzchni oraz liczby punktów wynosi 11 598,74 zł.
- w odniesieniu do uzupełniającej płatności podstawowej - powołując treść art. 37 ust. 2 oraz 38 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2023 r. - wskazano, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła 125,95 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła 125,95 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 122,62 ha. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi zatem 3,33 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 2,72%. Organ powołując treść § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich wskazał, że powierzchnia zatwierdzona do tej płatności wynosi 115,96 ha (3,33 ha x 2 = 6,66 ha; 122,62 ha – 6,66 ha = 115,96 ha). Stawka płatności do powierzchni uprawy kwalifikującej się do uzupełniającej płatności podstawowej do 1 ha w 2023 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2023 r. w sprawie stawek przejściowego wparcia krajowego za 2023 r. i wynosi 77,97 zł. Należna kwota płatności wynosi 9 041,40 zł - (115,96 ha x 77,97 zł).
Organ wskazał również, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie § 45 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich ponieważ co prawda procent przedeklarowania nie przekracza 3% powierzchni to jednak różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 3 ha, a więc jest większa niż wskazana w przepisie 0,10 ha (tj. gdy chodzi o podstawowe wsparcie dochodów - 3,78 ha, a w przypadku uzupełniającej płatności podstawowej - 3,33 ha) dlatego też stosuje się pomniejszenie obszaru o dwukrotność różnicy. Zaznaczono przy tym, że w ust. 4 przywołanego przepisu (§ 45) wskazano wprost, że nie ma zastosowania ust. 1 i ust. 2 jeżeli procent przedeklarowania wynosi nie więcej niż 3 % ale też nie więcej niż 2 ha. Wobec czego, zdaniem organu, skoro w niniejszej sprawie przedeklarowanie powierzchni wynosiło więcej niż 2 ha, to zdaniem organu słusznym jest zastosowanie § 45 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Organ wskazał również, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 59 ust. 5 rozporządzenia nr 2021/2116, gdyż w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających wystąpienie w gospodarstwie strony przypadków siły wyższej wymienionych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia. Nadto, organ nie stwierdził przesłanek do zastosowania art. 59 ust. 5 lit. b i c rozporządzenia nr 2021/2116.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika zaskarżyła decyzję z 23 października 2024 r. w całości, zarzucając jej:
1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędne jego zastosowanie, a to naruszenie § 45 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Wsparcia Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (dalej zwane rozporządzeniem), polegające na nieuprawnionym pomniejszeniu obszaru zatwierdzonego do płatności w ramach podstawowego wsparcia dochodów oraz uzupełniającej płatności podstawowej w sytuacji, gdy nie zostały zrealizowane przesłanki wskazane w powołanym przepisie warunkujące możliwość zastosowania konsekwencji przedeklarowania powierzchni uprawnionej do płatności obszarowej;
2) błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na nieprawidłowym ustaleniu powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo na działkach objętych decyzją Wojewody Łódzkiego z dnia 21 września 2020 r. nr 4/2020 o ustaleniu lokalizacji inwestycji towarzyszącej inwestycji w zakresie terminalu pn.: "Budowa gazociągu Dn 1000 G-T, Etap II L-R, stanowiącego część gazociągu G-T wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, mazowieckiego, łódzkiego i śląskiego", a tym samym błędne określenie powierzchni zatwierdzonej do płatności w ramach podstawowego wsparcia dochodów oraz uzupełniającej płatności podstawowej;
3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieprawidłowym wyliczeniu procentowej różnicy między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności w ramach podstawowego wsparcia dochodów oraz uzupełniającej płatności podstawowej, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania.
W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zobowiązanie organu do wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego o płatność w ramach podstawowego wsparcia dochodów za 2023 oraz uzupełniającej płatności podstawowej w pełnej wysokości, wskazując sposób załatwienia sprawy oraz jej rozstrzygnięcie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podkreślił, że jej intencją było od początku zwrócenie organowi uwagi, iż w sprawie mamy do czynienia z nadzwyczajnymi okolicznościami, o których mowa w art. 3 rozporządzenia 2021/2116.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z zm.) - dalej: "p.p.s.a." - a także w przypadku naruszenia prawa będącego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jednocześnie sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną w myśl bowiem art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczącym skargi na indywidualną interpretację podatkową, a zatem niemającym zastosowania w niniejszej sprawie).
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyżej wskazanych kryteriów, wykazała, że organ dopuścił się naruszenia prawa, które skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy poczyniły prawidłowe ustalenia w zakresie okoliczności faktycznych sprawy, a co za tym idzie czy ustalone płatności są prawidłowe - skarżącej przyznano bowiem płatności, o które się ubiegała, jednakże zostały one przyznane w pomniejszeniu, odpowiednio do powierzchni działek stwierdzonej przez organ jako uprawniona do płatności, a co więcej organ zastosował pomniejszenie, o którym mowa w § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r., poz. 482 ze zm.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż materialnoprawne przesłanki przyznawania wnioskowanych płatności na rok 2023 r. określone zostały w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – dalej: "ustawa o Planie Strategicznym" - strona ubiegała się bowiem o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki rolnej na lata 2023-2027, tj.: podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności do roślin strączkowych na nasiona, uproszczonych systemów upraw, wymieszanie słomy z glebą, uzupełniającej płatności podstawowej. Jak wynika z wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia, przyznana stronie kwota podstawowego wsparcia dochodów została pomniejszona o kwotę w wysokości 3 797,77 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. Przy czym strona nie zgodziła się z zastosowanym pomniejszeniem wskazując na fakt, iż pomniejszenie to było związane z tym, że na jej działkach prowadzone były w 2023 r. prace związane z budową gazociągu, który przebiegał m.in. przez działki o nr: 365, 218, 219 i 215 (przy czym, gdy chodzi o działki o nr 365, 218 i 215 - to ustalił różnice w zakresie MKO) co zdaniem strony stanowiło nadzwyczajną okoliczność, o której mowa w art. 3 rozporządzenia 2021/2116, którą organ powinien wziąć pod uwagę. Jak wynika z akt sprawy: - gdy chodzi o działkę nr 365 to powierzchnia pasa montażowego gazociągu ustalona na podstawie pomiaru geodezyjnego wynosiła 18 258 m2, powierzchnia w stosunku do której występowały ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości wynosiła 6 086 m2, a długość gazociągu na tej działce wynosił 507,2 m; - gdy chodzi o działkę nr 218 to powierzchnia pasa montażowego gazociągu ustalona na podstawie pomiaru geodezyjnego wynosiła 15 873 m2, powierzchnia w stosunku do której występowały ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości wynosiła 5 290 m2, a długość gazociągu na tej działce wynosił 440,9 m; - gdy chodzi o działkę nr 219 to powierzchnia pasa montażowego gazociągu ustalona na podstawie pomiaru geodezyjnego wynosiła 184 m2, powierzchnia w stosunku do której występowały ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości wynosiła 62 m2, a długość gazociągu na tej działce wynosił 5,2 m; natomiast – gdy chodzi o działkę o nr 215 to powierzchnia pasa montażowego gazociągu ustalona na podstawie pomiaru geodezyjnego wynosiła 32 738 m2, powierzchnia w stosunku do której występowały ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości wynosiła 10 929 m2, a długość gazociągu na tej działce wynosił 910,7 m. Równocześnie okolicznością niesporną jest i to, że strona skarżąca poza wskazaniem powierzchni uprawnionych do płatności działek (co uczyniła posiłkując się wielkościami powierzchni niekwalifikującej się do płatności, tj. faktycznie zajętej przez operatora gazociągu ustalonymi w oparciu o profesjonalne pomiary sporządzone przez geodetę wytyczającego obszar zajęcia, które zostały ujęte w załączonych do akt sprawy protokołach z opisu zagospodarowania nieruchomości) zobligowana była również do zaznaczenia na ortofotomapie przebiegu gazociągu jako terenu czasowo wyłączonego z upraw, a tym samym nieuprawnionego do płatności – co uczyniła, zaznaczając pas wydzielony pod budowę korzystając z pomocy doradcy (a więc podmiotu profesjonalnego), gdyż w chwili składania e-wniosku w systemie znajdowała się mapa, która nie uwzględniała przebiegu gazociągu (co również nie jest kwestionowane), a zaznaczenie przebiegu gazociągu na mapie było czynnością bardzo skomplikowaną (z uwagi na położenie działek strony oraz przebieg gazociągu).
W myśl art. 20 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, w drodze decyzji jest przyznawana pomoc w ramach płatności bezpośrednich: podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115, zwanego dalej "podstawowym wsparciem dochodów" (lit. a), uzupełniającego redystrybucyjnego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. b rozporządzenia 2021/2115, zwanego dalej "płatnością redystrybucyjną" (lit. b), płatności w ramach wsparcia dochodów związanego z produkcją, o którym mowa w art. 16 ust. 3 lit. a rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "płatnościami związanymi z produkcją" (lit. d), płatności w ramach schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt, o których mowa w art. 16 ust. 2 lit. d rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "płatnościami w ramach ekoschematów" (lit. e). Z wniosku strony z 16 czerwca 2023 r. wynika, że ubiegała się ona o: podstawowe wsparcie dochodów, płatności redystrybucyjne, schematy na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (ekoschematy) – rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi wymieszanie słomy z glebą, wsparcie dochodów związane z produkcją do roślin strączkowych na nasiona oraz przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w postaci uzupełniającej płatności podstawowej. Przy czym w zmianie do wniosku z 20 czerwca 2023 r. strona dokonała zmniejszenia powierzchni działek w zakresie praktyki Wymieszanie słomy z glebą oraz dodatkowo ubiegała się o płatność w zakresie schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (ekoschematów), rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi uproszczone systemy upraw, wymieszanie słomy z glebą. Wniosek oraz jego zmiana zostały złożone zgodnie z art. 17 ustawy o Planie Strategicznym, tj. za pomocą systemu teleinformatycznego organu. Odnotować również należy, że zgodnie z art. 58 ustawy o Planie Strategicznym wniosek o przyznanie pomocy w drodze decyzji poza informacjami określonymi przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, zawiera: 1) imię i nazwisko albo nazwę podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy; 2) numer identyfikacyjny nadany podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 3) inne informacje niezbędne do przyznania pomocy określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 i art. 71 ust. 1. Nadto, we wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy wskazuje wszystkie grunty stanowiące użytki rolne i jednostki gruntu nierolniczego będące w jego posiadaniu oraz ich powierzchnię i położenie (art. 59 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym). Terminy składania wniosków o przyznanie pomocy oraz zmian wniosku określił ustawodawca w treści art. 60 ustawy o Planie Strategicznym. Wniosek o przyznanie pomocy stanowi, zgodnie z art. 61 ustawy o Planie Strategicznym, wniosek geoprzestrzenny, o którym mowa w art. 65 ust. 4 lit. a rozporządzenia 2021/2116 ("wniosek geoprzestrzenny" oznacza elektroniczny formularz wniosku, który obejmuje również aplikację informatyczną opartą na systemie informacji geograficznej umożliwiającym beneficjentom przestrzenne deklarowanie działek rolnych gospodarstwa w rozumieniu art. 3 pkt 2 rozporządzenia (UE) 2021/2115 i gruntów nierolnicznych zgłoszonych do płatności). Przy czym, zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, do informacji zawartych we wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, wprowadzonych zgodnie z art. 69 ust. 3 rozporządzenia 2021/2116, przepisu art. 77 § 4 zdanie drugie Kodeksu postępowania administracyjnego (zgodnie z którym: "(...) Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie.") nie stosuje się.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Nadto, w myśl art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit, a rozporządzenia 2022/1172
- chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Przy czym, na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary (Dz.U. z 2023 r., poz. 477). Wskazane rozporządzenie z dnia 10 marca 2023 r. stanowi w § 1 pkt 1, że za grunty stanowiące kwalifikujący się hektar, o którym mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem 2021/2115", uznaje się: użytki rolne danego gospodarstwa, które w trakcie roku kalendarzowego, na który wnioskuje się o płatności bezpośrednie, są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zwanej dalej "działalnością rolniczą". W myśl § 1 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia, za grunty stanowiące kwalifikujący się hektar, o którym mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. uznaje się elementy krajobrazu, o których mowa w art. 4 ust. 4 lit. b akapit drugi rozporządzenia 2021/2115, obejmujące: a) nieutwardzone drogi dojazdowe, pasy zadrzewień, żywopłoty lub ściany tarasów - o ile całkowita szerokość tych elementów nie przekracza 2 m, b) zadrzewienia śródpolne o powierzchni nie większej niż 100 m2, c) rozproszone drzewa znajdujące się na użytkach rolnych, o ile liczba drzew na hektar, innych niż drzewa owocowe, nie przekracza 100 sztuk. Przy czym, zgodnie z § 1 ust. 3 wskazanego rozporządzenia z 10 marca 2023 r. grunty, na których znajdują się elementy krajobrazu, o których mowa w ust. 1 pkt 4 lit. b i c, zalicza się do kwalifikującego się hektara pod warunkiem, że można na nich prowadzić działalność rolniczą.
Kwestia płatności redystrybucyjnej uregulowana została w art. 27 ust. 1-3 ustawy o Planie Strategicznym. Płatność redystrybucyjna jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha (ust. 1). Przy czym, płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów: 1) posiadanych przez rolnika położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów; 2) nie większej niż 30 ha (ust. 2).
Z kolei gdy chodzi o płatności związane z produkcją, to w myśl art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym są one przyznawane rolnikowi do: powierzchni użytków rolnych będących w posiadaniu tego rolnika, na których uprawia w plonie głównym rośliny strączkowe na nasiona, rośliny pastewne, ziemniaki skrobiowe, buraki cukrowe, pomidory, chmiel, truskawki, len lub konopie włókniste.
Zgodnie z art. 30 ustawy o Planie Strategicznym płatności w ramach ekoschematów są przyznawane rolnikowi w formie płatności: 1) do obszarów z roślinami miododajnymi; 2) do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi; 3) do integrowanej produkcji roślin; 4) do biologicznej uprawy; 5) do retencjonowania wody na trwałych użytkach zielonych; 5a) do gruntów wyłączonych z produkcji; 5b) do materiału siewnego kategorii elitarny lub materiału siewnego kategorii kwalifikowany; 6) dobrostanowej. Przy czym w myśl art. 32 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi są przyznawane, jeżeli rolnik: 1) realizuje praktyki służące zwiększeniu sekwestracji węgla w glebie i poprawie zarządzania składnikami odżywczymi, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 6, na działkach rolnych położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów, spełniających warunki określone w art. 26, posiadanych przez tego rolnika na podstawie tytułu prawnego w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, oraz 2) uzyska minimalną liczbę punktów, określoną w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 6, za realizację praktyk, o których mowa w pkt 1, na powierzchni działek rolnych, o których mowa w pkt 1. Równocześnie ustawodawca wskazał, w art. 32 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, iż płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi są przyznawane do liczby punktów uzyskanych przez rolnika za realizację praktyk, o których mowa w ust. 1 pkt 1, na powierzchni działek rolnych, o których mowa w ust. 1 pkt 1.
Odnotować również należy, iż w myśl art. 38 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym uzupełniająca płatność podstawowa jest przyznawana rolnikowi do powierzchni:
1) upraw roślin rodzajów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 4, uprawianych w plonie głównym,
2) gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin
- do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów. Przy czym zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy p Planie Strategicznym do przyznawania uzupełniającej płatności podstawowej przepisy art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym wysokość pomocy, tj. m.in.: podstawowego wsparcia dochodów (lit. a), płatności redystrybucyjnej (lit. b), płatności związanej z produkcją, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 (lit. d), uzupełniającej płatności podstawowej (lit. f) – w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej pomocy i stawki tej pomocy na 1 ha tej powierzchni. Natomiast wysokość płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi, w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby punktów uzyskanych przez danego rolnika za realizację praktyk, o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1, oraz stawki tej płatności na 1 punkt (art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym) – po uwzględnieniu kar, w tym kar administracyjnych, oraz zmniejszeń, których konieczność zastosowania wynika z przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1, w szczególności z art. 17 rozporządzenia 2021/2116.
Dla porządku należy jeszcze zwrócić uwagę na treść art. 66 ustawy o Planie Strategicznym, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Nadto, zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Istotny jest jeszcze art. 5 ustawy o Planie Strategicznym, zgodnie z którym, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Zatem, w postępowaniach w przedmiocie płatności bezpośrednich Kodeks postępowania administracyjnego jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie składającej wniosek. Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie - ukształtowanym na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które z uwagi na tożsamość cytowanej regulacji znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie - podnoszono, iż ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 790/19). Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W przypadku pierwszej z wymienionych powyżej zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania – wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z przywołanych powyżej zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie. Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. np. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1369/18).
Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w zakresie przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych, spełniania warunków przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej oraz zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną określonych w postanowieniach Planu, wytycznych instytucji zarządzającej, regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy oraz umowie o przyznaniu pomocy i pomocy technicznej albo decyzji o przyznaniu pomocy. Przy czym, jak stanowi art. 100 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, kontrole administracyjne są przeprowadzane w odniesieniu do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność. Zgodnie z art. 100 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność obejmują elementy, których sprawdzenie jest niezbędne w celu przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej, a których kontrola jest uzasadniona i możliwa w ramach kontroli administracyjnych, i mogą obejmować w szczególności weryfikację: 1) poprawności i kompletności informacji podanych w tych wnioskach; 2) terminowości złożenia tych wniosków; 3) zgodności z warunkami przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej; 4) kwalifikowalności kosztów; 5) racjonalności kosztów; 6) prawidłowości poniesionych kosztów i dokonanych płatności; 7) zrealizowania zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną. Ustawodawca wskazał również, iż kontrola na miejscu ma na celu sprawdzenie, czy realizacja operacji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub czy zostały spełnione warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej, lub czy są realizowane lub zostały zrealizowane zobowiązania związane z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, które mogą być sprawdzone podczas kontroli na miejscu i nie były przedmiotem kontroli administracyjnej (art. 100 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym). W świetle powyższego nie może być wątpliwości co do tego, że zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia działek rolnych, jest zgodnie z przepisami weryfikowana przez organ w drodze kontroli administracyjnej, która może być uzupełniana przez kontrolę na miejscu. Określenie powierzchni referencyjnej odbywa się na podstawie dostępnych w systemie informatycznym organu możliwie aktualnych zdjęć lotniczych poszczególnych działek, na których można prowadzić wiarygodne pomiary powierzchni i odległości tzw. ortofotomap cyfrowych, informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oraz informacji z wniosków o przyznanie płatności. Nie budzi przy tym wątpliwości, że ubiegający się o płatności za dany rok jest zobowiązany do podawania danych aktualnych, tj. min. korygowania proponowanych we wniosku spersonalizowanym wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru, jeżeli wobec wcześniejszych lat zaszły jakieś zmiany. Bez względu na ten obowiązek, ustalenie przez organy ARiMR powierzchni uprawnionych do płatności odbywa się w oparciu o możliwie aktualne źródła danych.
Z kolei konsekwencje zawyżenia (przedeklarowania) powierzchni uprawnionej do płatności obszarowej reguluje § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r., poz. 482 ze zm.) - dalej: "rozporz. z dnia 10 marca 2023 r. w spr. szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty". Zgodnie z treścią § 45 ust. 1 pkt 1 wskazanego rozporządzenia, w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy. Równocześnie zgodnie z § 45 ust. 3 rozporz. z dnia 10 marca 2023 r. w spr. szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty jeżeli różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności obszarowych, a obszarem zatwierdzonym do tych płatności nie przekracza 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do płatności obszarowych i nie przekracza 0,1 ha, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, a za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tych płatności służącą do ustalenia wysokości tych płatności uznaje się powierzchnię gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie tych płatności. Nadto, w myśl § 45 ust. 4 rozporz. z dnia 10 marca 2023 r. w spr. szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi nie więcej niż 3% powierzchni zatwierdzonej do tej płatności, ale nie więcej niż 2 ha, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, a tę płatność przyznaje się do powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności.
Wskazać także należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2121/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, dla celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej siła wyższa i nadzwyczajne okoliczności mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:
a) poważna klęska żywiołowa lub poważne zdarzenie pogodowe powodujące duże szkody w gospodarstwie;
b) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie w wyniku wypadku;
c) ognisko choroby epizootycznej, choroby roślin lub obecność agrofaga roślin dotykające, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;
d) wywłaszczenie całości lub dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku;
e) śmierć beneficjenta;
f) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu.
2. W przypadku gdy poważna klęska żywiołowa lub poważne zdarzenie pogodowe, o których mowa w ust. 1 lit. a), powoduje duże szkody na dokładnie określonym obszarze, dane państwo członkowskie może uznać cały taki obszar za poważnie dotknięty dużymi szkodami wskutek tej klęski lub zdarzenia.
Z kolei art. 59 ust. 5 rozporządzenia nr 2021/2116 stanowi, że państwa członkowskie podejmują stosowne środki ostrożności zapewniające, aby stosowane kary, o których mowa w ust. 1 lit. d), były proporcjonalne, a ich wymiar był uzależniony od wagi, skali i trwałego charakteru lub powtarzalności wykrytej niezgodności. Rozwiązania przyjęte przez państwa członkowskie zapewniają w szczególności, by nie nakładano kar, gdy:
a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności zgodnie z art. 3;
b) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu, w przypadku gdy błąd nie mógł być w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;
c) dana osoba może dowieść w sposób przekonujący właściwy organ, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, lub gdy właściwy organ w inny sposób stwierdzi, że dana osoba nie ponosi winy.
W przypadku gdy niezgodność z warunkami przyznawania pomocy wynika z działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności zgodnie z art. 3 beneficjent zachowuje prawo do otrzymania pomocy.
W realiach kontrolowanej sprawy strona złożyła wniosek o przyznanie jej wskazanych powyżej płatności na będących jej własnością działkach, w tym na działkach na których prowadzone były prace budowlane związane z budową gazociągu, który przebiegał m.in. przez działki strony skarżącej o nr: 215, 218, 219 i 365. Z akt sprawy wynika przy tym, czego nie kwestionowano w toku postępowania, że strona skarżąca od początku miała świadomość, iż w związku z pracami budowlanymi wykonywanymi m.in. na wskazanych działkach ulegnie zmianie powierzchnia gruntów użytkowanych rolniczo na tych działach. Wątpliwości nie budzi też fakt, że strona skarżąca – mając świadomość uwzględnienia tego faktu we wniosku o płatności dotyczącym 2023 r., w tym mając świadomość koniczności wyznaczenia (wyrysowania) poprawnej powierzchni działek rolnych na podstawie ortofotomapy zawartej w aplikacji eWnioskePlus – zwróciła się o pomoc w tej sprawie do właściwego, profesjonalnego podmiotu, tj. doradcy, z którego pomocą zaznaczyła przebieg terenu wyłączonego pod prace budowlane, korzystając z map inwestycji. Co więcej, strona skarżąca wskazując wielkość obszaru faktycznie wyłączonego z upraw w związku z budową korzystała z protokołów z opisu stanu zagospodarowania nieruchomości – załączonych do akt sprawy (a więc powierzchnia wyłączona przez stronę skarżącą z dopłat odpowiadała powierzchni faktycznie zajętej pod budowę gazociągu – gdyż uwzględniała wynikającą z tych dokumentów powierzchnię, na której, od momentu tymczasowego przejęcia części poszczególnych działek skarżącej przez Operatora Gazociągów Przemysłowych Gaz-System, nie była prowadzona uprawa). Podkreślić przy tym należy, iż wielkość powierzchni niekwalifikującej się do płatności (tj. powierzchni działek, które zostały faktycznie zajęte przez operatora gazociągów) została określona w oparciu o profesjonalne pomiary sporządzone przez geodetę, który wytyczał obszar zajęcia. Wskazane pomiary ujęte zostały w protokołach z opisu zagospodarowania nieruchomości, które zostały załączone w poczet akt przedmiotowej sprawy. Okoliczności te organ powinien wziąć pod uwagę, gdyż to właśnie w oparciu o wskazane dokumenty, strona skarżąca dokonała wyłączenia z dopłat powierzchnię działek, na której był faktycznie prowadzony wykop. Co więcej, wobec dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w szczególności chodzi o załączone do akt protokoły z opisu zagospodarowania nieruchomości, w treści których wskazano: powierzchnie pasa montażowego gazociągu na poszczególnych działkach ustalone na podstawie pomiaru geodezyjnego, powierzchnie w stosunku do których będą występowały ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości oraz długość gazociągu na poszczególnych działach oraz stanowiska zaprezentowanego przez stronę skarżącą podczas rozprawy, z którego wynika, że od początku, jej intencją było zwrócenie organowi uwagi na fakt, iż w sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 3 rozporządzenia 2021/2116, trudno podzielić stanowisko organu, że w sprawie brak dokumentów potwierdzających wystąpienie w gospodarstwie strony przypadków wymienionych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2021/2116. Tym bardziej, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ skupił się wyłącznie na braku w aktach sprawy dokumentów potwierdzających wystąpienie w gospodarstwie strony przypadków siły wyższej wymienionych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2021/2116 (vide s. 24 zaskarżonej decyzji), zupełnie pomijając kwestię wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których również mowa w tym przepisie. Kwestia ta wymaga, zdaniem sądu, szczegółowej analizy, tym bardziej, że jak już wskazano organ skupił się wyłącznie na przypadkach siły wyższej, a zupełnie pominął wymienione obok niej nadzwyczajne okoliczności. Podkreślić przy tym należy, że zamieszczony we wskazanym przepisie katalog okoliczności ma charakter jedynie przykładowy, o czym świadczy posłużenie się sformułowaniem: "(...) mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach (...)". Posłużenie się słowem: "w szczególności" oznacza, że nie jest to wyliczenie pełne, a jedynie przykładowe – katalog ten ma zatem charakter otwarty. Kwestia ta nie została w sposób wyczerpujący rozważona przez organ w toku postępowania, a jest ona istotna. Sąd zwraca przy tym uwagę, że we wskazanym powyżej otwartym katalogu przypadków, które świadczą o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności mieścić się może również budowa gazociągu – tym bardziej, że jest to okoliczność, na którą strona skarżąca nie miała wpływu, a nadto jest to inwestycja celu publicznego, która jest bez wątpienia sytuacją szczególną (nadzwyczajną), która może się mieścić w dyspozycji art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2021/2116, a co za tym idzie okoliczność ta powinna zostać wszechstronnie rozważona przez organ. Co więcej organ nie rozważył wskazanych powyżej okoliczności w świetle art. 59 ust. 5 rozporządzenia nr 2021/2116 ograniczając się do wskazania, iż "w analizowanym stanie faktycznym nie zaistniały także przesłanki wymienione w art. 59 ust. 5 lit. b i c rozporządzenia nr 2021/2116" – vide s. 24 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, co powinien również uczynić. Tym samym organ naruszył przepisy postępowania, a uchybienia w tym zakresie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Równocześnie sąd stoi na stanowisku, iż nawet gdyby przyjąć, że w niniejszej sprawie faktycznie doszło do przedeklarowania, tj. powierzchnia uprawniona do płatności (a więc uprawiana rolniczo), jest mniejsza niż zadeklarowana przez stronę skarżącą we wniosku na 2023 r. (z uwagi na to, że strona, mimo korzystania z pomocy profesjonalisty – doradcy - błędnie zaznaczyła na ortofotomapie powierzchnię, na której były prowadzone prace związane z budową gazociągu, jako tereny nieuprawnione do płatności), to i tak stwierdzić należy, że ustalone stronie płatności nie zostały wyliczone w sposób poprawny, gdyż organ dopuścił się naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. § 45 ust. 1 rozporz. z 10 marca 2023 r. w spr. szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty. Uchybienie temu przepisowi polegało na nieuprawnionym pomniejszeniu obszaru zatwierdzonego do płatności w ramach podstawowego wsparcia dochodów oraz uzupełniającej płatności podstawowej w sytuacji, gdy nie zostały zrealizowane przesłanki wskazane w powołanym przepisie warunkujące możliwość zastosowania konsekwencji przedeklarowania powierzchni uprawnionej do płatności obszarowej, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Jak bowiem wynika z zaskarżonej do sądu decyzji organ w toku postępowania ustalił, iż wyliczona procentowo różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną wynosi: - w przypadku podstawowego wsparcia dochodów - 2,86%, natomiast - w przypadku uzupełniającej płatności podstawowej - 2.72%. Zatem w żadnym ze wskazanych powyżej przypadków poziom przedeklarowania nie osiągnął wartości 3%, a co za tym idzie przesłanka określona w § 45 ust. 1 rozporządzenia w spr. szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty nie została spełniona. Przypomnieć bowiem należy, że przepis ten wskazuje na sytuację, w której różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi: nie mniej niż 3% (tj. minimalnie 3% i więcej niż 3%) i nie więcej niż 20% (tj. maksymalnie 20%) powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha. Zatem w świetle wskazanej regulacji (§ 45 ust. 1 rozporządzenia w spr. szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty) należy za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznać powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy tylko wówczas, gdy spełnione są łącznie obydwa wskazane w treści tego przepisu warunki, tj. po pierwsze, różnica miedzy powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności (tj. mieści się w widełkach od 3% do 20%), i po drugie, jest większa niż 0,1 ha. Nie może być więc wątpliwości co do tego, że norma ta oparta jest na koniunkcji, a zatem - jak słusznie wskazała strona skarżąca - aby organ mógł pomniejszyć obszar zatwierdzony do płatności w sposób określony we wskazanym przepisie, muszą zostać spełnione łącznie (tj. równocześnie) obydwie wskazane powyżej przesłanki, tj.: po pierwsze, procent przedeklarowania musi być nie mniejszy niż 3% i nie większy niż 20% (tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy wyniósł on zgodnie z ustaleniami organu w zależności od rodzaju płatności obszarowej: 2,86% i 2,72% - tym samym więc przesłanka ta nie została spełniona) i po drugie, różnica między powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią zatwierdzoną musi być większa niż 0,1 ha (w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanka ta została spełniona, gdyż różnica ta wynosi odpowiednio 3,78 ha i 3,33 ha). Wobec powyższego przyjąć należy, że skoro ustalona w toku postępowania procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną wynosi: - w przypadku podstawowego wsparcia dochodów - 2,86%, - a w przypadku uzupełniającej płatności podstawowej - 2.72% to tym samym nie została spełniona dyspozycja § 45 ust. 1 rozporządzenia w spr. szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty. Okoliczności tej nie dostrzeżono w zaskarżonej decyzji – przyjmując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (vide s. 23), że "(...) w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie § 45 ust. 1 rozporządzenia ponieważ co prawda procent przedeklarowania nie przekracza 3% powierzchni to jednak różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 3 ha, a więc jest większa niż wskazana w przepisie 0,10 ha (w podstawowym wsparciu dochodów 3,78 ha, a w przypadku uzupełniającej płatności podstawowej 3,33 ha) dlatego też stosuje się pomniejszenie obszaru o dwukrotność różnicy. (...)." Stanowisko organu nie zasługuje na aprobatę, wobec błędnej interpretacji powołanego powyżej przepisu § 45 ust. 1 rozporządzenia w spr. szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty. Skoro bowiem w przedmiotowej sprawie stopień przedeklarowania nie przekracza 3%, to tym samym przesłanki wskazane w powołanym przepisie nie zostały spełnione. Co należy wziąć pod uwagę ponowienie rozpatrując niniejszą sprawę.
Wobec powyższego skoro zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w okolicznościach niniejszej sprawy obowiązkowi temu nie sprostał, to należało uchylić zaskarżoną decyzję. Podkreślić przy tym należy, że w przypadku, gdy strona podnosi określone okoliczności i wskazuje dowody, organ ma obowiązek się nad nimi pochylić i szczegółowo przeanalizować ich znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko sądu.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O zwrocie kosztów od organu orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.
d.j.