III SA/Łd 931/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2020-01-31
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdyzwrot prawa jazdyzakaz prowadzenia pojazdówustawa o kierujących pojazdamiśrodek karnybezpieczeństwo ruchu drogowegokategoria Bkategoria Ckategoria C+Esąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E, uznając, że zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B uniemożliwia zwrot innych kategorii uprawnień na mocy art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami.

Skarżący J.G. domagał się zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E, mimo orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem tych kategorii. Organy administracji odmówiły zwrotu, powołując się na art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, który rozciąga skutki zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B na inne kategorie uprawnień, w tym na zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał decyzje organów za zgodne z prawem, podkreślając, że celem przepisu jest ochrona bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Sprawa dotyczyła skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E. Skarżący został objęty zakazem prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, z wyłączeniem pojazdów kategorii C i C+E, orzeczonym wyrokiem Sądu Rejonowego. Pomimo tego, że zakaz bezpośrednio nie obejmował kategorii C i C+E, organy administracji odmówiły zwrotu prawa jazdy, opierając się na art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Przepis ten, po nowelizacji, stanowi, że zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B uniemożliwia wydanie lub zwrot prawa jazdy również w zakresie innych kategorii, w tym C i C+E. Skarżący argumentował, że zakaz nie dotyczy bezpośrednio tych kategorii i że praca kierowcy jest jego jedynym źródłem utrzymania rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa. Sąd podkreślił, że celem art. 12 ust. 2 ustawy jest ochrona bezpieczeństwa w ruchu drogowym i że administracyjna odmowa zwrotu prawa jazdy jest konsekwencją orzeczonego zakazu karnego, a nie jego rozszerzeniem. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa NSA, wskazując, że taka interpretacja przepisów jest zgodna z konstytucyjną zasadą bezpieczeństwa publicznego i nie narusza zasady ne bis in idem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, uniemożliwia zwrot zatrzymanego prawa jazdy również w zakresie kategorii C i C+E.

Uzasadnienie

Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami rozciąga skutki zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B na inne kategorie uprawnień, w tym na zwrot zatrzymanego prawa jazdy, w celu ochrony bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.k.p. art. 12 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli uzna ją za niezasadną.

Pomocnicze

u.k.p. art. 12 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.

u.k.p. art. 12 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

k.k. art. 178a § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości.

k.k. art. 42 § § 2

Kodeks karny

Przepis dotyczący orzekania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

p.p.s.a. art. 250

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 21 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Stawki kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 4 § ust. 1 i 3

Stawki kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, który rozciąga skutki zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B na inne kategorie uprawnień, w tym na zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Ochrona bezpieczeństwa w ruchu drogowym jako nadrzędna wartość uzasadniająca zastosowanie sankcji administracyjnej. Brak naruszenia zasady ne bis in idem w relacji między prawem karnym a administracyjnym. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami mają charakter związany i nie pozostawiają miejsca na uznanie administracyjne.

Odrzucone argumenty

Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie obejmuje bezpośrednio kategorii C i C+E. Trudna sytuacja życiowa i zawodowa skarżącego jako podstawa do zwrotu prawa jazdy.

Godne uwagi sformułowania

zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało zatem, że skarżącemu nie można wydać prawa jazdy kategorii C, C+E. ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba naruszająca w bardzo poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, mogłaby nadal być użytkownikiem tego ruchu prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona Decyzja o odmowie zwrotu prawa jazdy na charakter związany, tzn. w zaistniałym stanie faktycznym organ jest zobligowany do wydania decyzji konkretnej treści i stąd nie mógł uwzględnić argumentów odnoszących się do trudnej sytuacji życiowej skarżącego.

Skład orzekający

Monika Krzyżaniak

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Alberciak

sędzia

Janusz Nowacki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w kontekście zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B i jego wpływu na inne kategorie uprawnień, w tym zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Uzasadnienie dla stosowania sankcji administracyjnych w celu ochrony bezpieczeństwa ruchu drogowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B i jego rozciągnięcia na inne kategorie na mocy art. 12 ust. 2 u.k.p. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdy zakaz karny dotyczy bezpośrednio innych kategorii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy prawa administracyjnego mogą rozszerzać skutki orzeczeń karnych, nawet jeśli zakaz karny nie obejmuje bezpośrednio wszystkich kategorii uprawnień. Jest to ciekawy przykład interakcji między różnymi gałęziami prawa.

Zakaz prowadzenia ciężarówki przez zakaz prowadzenia osobówki? Sąd wyjaśnia, jak działa prawo jazdy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 931/19 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Janusz Nowacki
Monika Krzyżaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 341
art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 12 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 31 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu A. J. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł., ul. A54 lok. 113A kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej J.G. z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] numer [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: k.p.a.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu J. G. prawa jazdy kategorii C i C+E.
Jak wynika z akt sprawy prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] z [...], sygn. akt [...] orzeczono wobec J. G. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat, z wyłączeniem pojazdów kat. C, C+E.
Decyzją z [...] organ pierwszej instancji cofnął kierowcy prawo jazdy kategorii AM, Al, A2, A, B1, B, BE, D1, D, D1E, DE, T potwierdzone w wydanym w dniu 22 sierpnia 2016 roku przez Starostę [...] dokumencie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C, BE, C1E, CE, D1, D. D1E, DE, T nr [...], nr druku: [...] ze względu na orzeczony przez Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego w wyłączeniem pojazdów objętych kategoriami C, CE prawa jazdy.
Wnioskiem z dnia 11 lipca 2019 r. J. G. wystąpił do Starosty Powiatu [...] o wydanie prawa jazdy kategorii C i C+E.
Decyzją Starosty z [...] odmówiono J. G. zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E. Organ pierwszej instancji wskazał, że 13 maja 2019 r. wpłynął do organu wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...], sygn. akt [...] orzekający wobec J. G. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, z wyłączeniem pojazdów objętych uprawnieniami kategorii C i C+E na okres 3 lat. Decyzją z [...] cofnięto kierowcy prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, BE, D1, D, D1E, DE, T na okres 3 lat od dnia 29 grudnia 2018 r. do 29 grudnia 2021 r. Organ przywołał m.in. regulację art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i stwierdził, że skoro orzeczony zakaz obejmuje prawo jazdy kategorii B, to nie jest możliwe wydanie skarżącemu uprawnień w zakresie kategorii C i C+E.
W dniu 20 sierpnia 2019 r. J. G. wniósł odwołanie od ww. decyzji, w którym wskazał, że skoro zakaz sądowy nie rozciąga się na pojazdy kategorii C i C+E to powinien otrzymać prawo jazdy na te kategorie. Zwrócił się również z prośbą o rozważenie jego sytuacji życiowej, albowiem organ pierwszej instancji tego nie zrobił. Wskazał, że jest zawodowym kierowcą, utrzymywał się z prowadzenia pojazdów ciężarowych i to było główne źródło utrzymania jego rodziny. Dodał, że utrzymuje żonę, która nie pracuje i trójkę małoletnich dzieci w wieku, 12, 8 i 5 lat. Poza tym utrzymuje też córkę, która ma 23 lata i nie pracuje. Odmowa zwrotu prawa jazdy powoduje, ze nie jest w stanie zdobyć środków na utrzymanie rodziny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie w pierwszej kolejności wskazało, że ustawodawca w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami odrębnie uregulował kwestię wydania prawa jazdy określonej kategorii w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Przepis ten w pierwotnym brzmieniu stanowił w ust. 1 pkt 2, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy - przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: - AM, Al, A2, A, Cl, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 12 ust. 2 pkt 2); - B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E (art. 12. ust. 2 pkt 3) - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Organ podniósł dalej, że rozbieżności interpretacyjne w zakresie stosowania przepisów w stosunku do osób, które nie ubiegają się o wydanie prawa jazdy lecz o jego zwrot zostały rozstrzygnięte przez prawodawcę ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970). Przepis art. 1 pkt 4 lit. b ustawy zmieniającej nadał nowe brzmienie przepisowi art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, o treści: "Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D". W porównaniu do poprzedniej treści dodane zostały słowa: "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie". Po zmianie, przepis ten obejmuje zatem już nie tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy ale także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii - czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały. Ww. ustawa z dnia 26 czerwca 2014 r. weszła w życie z dniem 25 października 2014 r. Zgodnie zaś art. 3 tej ustawy, przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej.
W ocenie organu II instancji z uwagi na orzeczony wyrokiem z dnia [...] zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres trzech lat, z wyłączeniem pojazdów, do których uprawnia kategoria C i C+E, nie można zarzucić Staroście błędnego zastosowania przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, które obligują organ do odmowy wydania prawa jazdy, z uwagi na orzeczony zakaz w okresie i zakresie jego obowiązywania. Organ stwierdził również, że nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że skoro nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów określonych kategorią C i C+E prawa jazdy w wyroku karnym, to organ mógł i powinien potwierdzić posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami, skoro decyzja o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E ma swoje źródło w przepisach ustawy o kierujących pojazdami (art. 12 ust. 2 pkt 2). Wprowadzony w ustawie zakaz wydania prawa jazdy/odmowa zwrotu prawa jazdy nie stanowi rozszerzenia dolegliwości spowodowanej orzeczonym środkiem karnym. To wyrok karny orzekający o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych wywiera skutki w sferze prawa administracyjnego. Organ wskazał, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można wydać, ani też zwrócić prawa jazdy kategorii C i C+E. Z wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E, gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy.
Kolegium zaznaczyło także, że sytuacja życiowa kierowcy nie podlega ocenie w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie odmowy zwroty prawa jazdy. Nie ma więc żadnego wpływu na wynik sprawy. Cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami i odmowa ich zwrotu jest konsekwencją prowadzenia przez skarżącego pojazdu w stanie nietrzeźwości.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi J. G. zaskarżył powyższą decyzję organu w całości zarzucając jej:
1. odmowę zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E, pomimo faktu, że w odniesieniu do tych kategorii pojazdów nie został wobec skarżącego orzeczony przez sąd kamy zakaz prowadzenia pojazdów,
2. odmowę zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E, pomimo faktu że praca kierowcy jest jego i jego rodziny źródłem utrzymania
W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na terminie rozprawy w dniu 31 stycznia 2020 roku pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera skargę i wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone ani w całości ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z [...] o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i C+E pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.
Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.; dalej: "u.k.p."). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z art. 12 ust. 1 pkt 3 u.k.p. wynika zarazem, że prawo jazdy nie może być również wydane osobie, w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy – w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji.
Ustawodawca wskazuje ponadto w art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., że art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: (1) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B oraz B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 3). Tym samym, w aktualnym stanie prawnym skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponujących już takim prawem jazdy.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział [...] prawomocnym wyrokiem z [...], sygn. akt [...] uznał J. G. winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. tj. przestępstwa kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości i orzekł wobec niego, na podstawie art. 42 § 2 k.k., środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów kategorii C, C+E w ruchu lądowym na okres 3 lat. Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez skarżącego. W oparciu o ten wyrok Starosta Powiatu [...], decyzją z [...] cofnął skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, BE, D1, D, D1E, DE, T prawa jazdy.
Tak więc w stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie ma cytowany powyżej art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. Orzeczony wobec skarżącego powyższym wyrokiem zakaz obejmuje bowiem kategorie wszystkich uprawnień, czyli także kategorię B. Należy podkreślić, że ze względu na brzmienie art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., negatywna przesłanka zwrotu skarżącemu prawa jazdy rozciągała się także na prawo jazdy kategorii C oraz C+E. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało zatem, że skarżącemu nie można wydać prawa jazdy kategorii C, C+E. Z wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, w tym kategorii B, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C, C+E gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy. Powyższe stanowisko ugruntowane jest w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14; z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14; z dnia 9 grudnia 2015 r., ; z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2018 r., I OSK 688/16; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., I OSK 1860/17; wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., wyrok NSA z 22 czerwca 2018 r., I OSK 629/17– wszystkie cytowane w niniejszym orzeczeniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: CBOSA).
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym, regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 u.k.p. ma bardzo istotne uzasadnienie celowościowe. Jej celem jest (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Z punktu widzenia racjonalności ustawodawcy, jak również chronionej konstytucyjnie wartości bezpieczeństwa publicznego, nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w bardzo poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, mogłaby nadal być użytkownikiem tego ruchu prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2139/15 dostępny w CBOSA). Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów, objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby – w okresie obowiązania zakazu – wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości (np. autobusu – prawo jazdy kat. D, czy jak w rozstrzyganej spawie ciężarówki kat. C zaś wraz z przyczepą C+E).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane zostało również stanowisko, w myśl którego treść art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 omawianej ustawy nie prowadzi do nieuprawnionego rozszerzenia zakazu orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądowym, albowiem skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem, w którym orzeczono wobec danej osoby zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, może być rozciągnięty na inne jej uprawnienia do prowadzania pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim dokumentem. Sam jednak fakt skazania strony i orzeczenie wobec niej środka karnego może wywoływać różne, niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych niż prawo karne gałęzi prawa. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia zaś wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej, poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Za taką interpretacją, jak i zastosowaniem w sprawie wymienionych przepisów, przemawia nie tylko rygoryzm przepisów i zasad ruchu drogowego, które służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego, ale potrzeba ochrony wartości nadrzędnych, takich jak życie i zdrowie ludzkie. Za takim rozumieniem kwestionowanych przepisów przemawia także art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Bez systemu sankcjonowania działań godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby możliwa (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2715/16, z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16, z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16 dostępne w CBOSA).
Należy zatem podkreślić, że organ działający na podstawie wskazanych wyżej przepisów nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego. To właśnie prawomocny wyrok sądu karnego, orzekający zakaz prowadzenia pojazdów danej kategorii, leży u podstaw możliwości zastosowania przez organ art. 12 ust. 2 u.k.p. Zastosowanie tego przepisu opiera się na zupełnie innych przesłankach, gdyż chodzi tu nie o sankcję, lecz o ochronę bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Decyzja organu administracji konkretyzuje jedynie obowiązujące (również wobec skarżącego) zakazy, wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, a które to dolegliwości są jedynie dalszym skutkiem orzeczonego wobec strony przez sąd karny środka karnego. Niewątpliwie w omawianym przypadku dochodzi do zbiegu sankcji karnej i administracyjnej, jednakże w obowiązującym stanie prawnym zasadniczo nie ma regulacji, które rozstrzygałyby zbieg przestępstwa z sankcją administracyjną i zbieg wykroczenia z sankcją administracyjną. Jedynym istotnym wyjątkiem są przepisy dotyczące pewnych naruszeń w transporcie drogowym, które jednak nie mają zastosowania do niniejszej sprawy. Brak jest również jednolitego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego co do sankcjonowania tej samej lub zbieżnej materii zdarzeń prawnych na gruncie zarówno norm karnych, jak i o charakterze administracyjnym. Sam zaś art. 12 ust. 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. nie został nigdy zakwestionowany jako niekonstytucyjny. Wreszcie w obecnym stanie prawnym brak jest dostatecznych podstaw, by móc zastosować zasadę ne bis in idem (zakaz ponownego karania za to samo) do zbiegów prawa karnego i administracyjnego, wobec jednoznacznego brzmienia art. 178 ust. 1 Konstytucji RP nakazującego sądom stosowanie zarówno Konstytucji jak i ustaw. Natomiast organy administracji publicznej na podstawie art. 7 Konstytucji RP mają obowiązek działać na podstawie i granicach prawa - co oznacza między innymi stosowanie przepisów aktów powszechnie obowiązujących, o ile akty te nie zostaną uznane za niekonstytucyjne.
Sąd nie dopatrzył się również w rozpatrywanej sprawie naruszenia przepisów postępowania. Organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz dokonały jego oceny, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji. Organy wskazały bowiem na jakich okolicznościach oparły swoje rozstrzygnięcia oraz jakie przepisy mają w sprawie zastosowanie i dlaczego. Nie doszło przy tym, w ocenie Sądu do naruszenia przepisów prawa materialnego. Organy prawidłowo zastosowały bowiem przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zaznaczyć trzeba, że organy administracyjne są związane treścią przepisów prawa, a te mówią wprost, że prawa jazdy konkretnych kategorii, wymienionych w ustawie, nie można wydać lub zwrócić osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienia w zakresie wymienionych tam kategorii prawa jazdy. Ustawodawca ustanowił przytoczone wyżej przepisy jako przepisy bezwzględnie obowiązujące nie pozostawiając tym samym organom administracyjnym możliwości działania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Decyzja o odmowie zwrotu prawa jazdy na charakter związany, tzn. w zaistniałym stanie faktycznym organ jest zobligowany do wydania decyzji konkretnej treści i stąd nie mógł uwzględnić argumentów odnoszących się do trudnej sytuacji życiowej skarżącego.
Z uwagi na powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na mocy art. 151 p.p.s.a., jako niezasadną - oddalił.
Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, znajduje uzasadnienie w art. 205 § 2 w związku z art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68).
R.T.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI