III SA/Łd 923/24

III SA/Łd 923/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Teresa Rutkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1 pkt 5, art. 148 par. 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 15 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędzia WSA Anna Dębowska, Protokolant St. asystent sędziego Dominika Ratajczyk-Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 kwietnia 2024 roku nr 35/2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 3 kwietnia 2024 r. nr 35/2024 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia M.W. na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 23 listopada 2023 r. nr 0095-00000068000/23 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 11 stycznia 2017 r. nr 0095-2016-000012651 stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 15 listopada 2010 r. nr 0095-2010-000011498 o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych
na rok 2010, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Jak wynika z akt sprawy, 23 października 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu wpłynął wniosek M.W. o wznowienie postępowań za lata 2004 - 2012 w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia
bezpośredniego oraz w sprawach przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w tym sprawy o przyznanie płatności obszarowych na rok 2010 zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 11 stycznia 2017 r. nr 0095-2016-000012651. Wnioskodawca wskazał, że nową okolicznością, nieznaną w chwili wydania tej decyzji jest nieprzesłuchanie w charakterze świadka M.K. W ocenie M.W.- M.K. posiadała wiedzę dotyczącą rolniczego użytkowania jego gruntów zgłoszonych do dopłat, czego potwierdzeniem jest jej oświadczenie z 23 września 2023 r. Do wniosku o wznowienie postępowania strona obok oświadczenia M.K. dołączyła zawiadomienie z 29 stycznia 2021 r. o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków M.K. i K.J. z listą pytań do świadków, oświadczenie K.J. z 16 lutego 2021 r. będące odpowiedzią na wezwanie organu I instancji z 28 stycznia 2021 r. na rozprawę administracyjną w trybie korespondencyjnym.
Postanowieniem z 23 listopada 2023 r. nr 0095-00000068000/23 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu odmówił wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności na 2010 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż na podstawie informacji do których miał dostęp z urzędu ustalił, że już 5 stycznia 2016 r., a następnie od 26 października 2017 r., a ostatecznie od 19 listopada 2020 r. strona wiedziała o okolicznościach, które w jej opinii uzasadniały wznowienie postępowania. W związku z powyższym, w ocenie organu, strona składając wniosek o wznowienie przekroczyła miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M.W. podniósł, że do 23 września 2023 r. nie miał kontaktu z M.K., stąd w jego ocenie termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania został dochowany. Ponadto zarzucił organowi I instancji, że nie wznawiając, a następnie nie przesłuchując M.K. w charakterze świadka naruszył obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego oświadczenie M.K. jest okolicznością faktyczną istotną dla sprawy, która mogła mieć wpływ na odmienne jej rozstrzygnięcie.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 3 kwietnia 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał w mocy zaskarżone
postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie, której dotyczy wniosek strony o wznowienie postępowania złożony 23 października 2023 r., zostało zakończone ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu z 15 listopada 2010 r. nr 0095-2010-000011498 o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2010. Decyzja ta została doręczona 19 listopada 2010 r., strona nie złożyła od niej odwołania. Z uwagi
na ujawnienie nowych istotnych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania ww. decyzji a nieznanych organowi wydającemu decyzję, organ I instancji 25 października 2015 r. wznowił z urzędu na podstawie 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2010. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy w postaci m.in. zeznań świadków oraz strony. W ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na stwierdzenie, że M.W. nie prowadził działalności rolniczej na części gruntów deklarowanych do płatności na rok 2010. W konsekwencji 11 stycznia 2017 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu wydał na podstawie art. 151 § 2
k.p.a. decyzję nr 0095-2016-000012651 stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z 15 listopada 2010 r. nr 0095-2010-000011498 z naruszeniem prawa. Decyzja
ta została doręczona stronie 30 stycznia 2017 r. Strona nie skorzystała z prawa do wniesienie odwołania od ww. decyzji i decyzja ta stała się ostateczna.
W dalszej kolejności organ stwierdził, że wniosek z 23 października 2023 r. o wznowienie postępowania złożony został przez M.W. po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a., tj. po upływie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W ocenie organu odwoławczego miesięczny termin, o którym mowa, nie może być w rozpatrywanej sprawie liczony, tak jak tego domaga się M.W. od dnia spotkania z M.K., tj. 23 września 2023 r., kiedy to - jak podnosi - dowiedział się o nowej okoliczności w sprawie, nieznanej organowi w dniu 11 stycznia 2017 r., a mianowicie o tym, że M.K. powinna zostać w przesłuchana w charakterze świadka przed wydaniem decyzji wznowieniowej w celu ustalenia, że to skarżący użytkował grunty rolne w latach 2004-2012 .
Organ II instancji wyjaśnił, że po raz pierwszy M.K. jako potencjalny świadek została wskazana 5 stycznia 2016 r. przez S.S. w toku jej przesłuchania w siedzibie biura powiatowego przeprowadzonego na okoliczność prowadzenia przez M.W. w latach 2004-2012 działalności rolniczej na gruntach rolnych stanowiących działki ewidencyjne o nr 200, 954, 955, 1027/2 i 1028 położonych w obrębie D. oraz działki ewidencyjne o nr 207, 208/1, 208/2 znajdujących się w obrębie K. Z zeznań S.S. wynikało, że M.K. była świadkiem prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach w D. M.W. jako strona uczestniczył w przesłuchaniu S.S. Ponadto organ zauważył, że skarżący dwukrotnie wystąpił z wnioskiem o przesłuchanie M.K. w charakterze świadka, po raz pierwszy 26 października
2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR kilkukrotnie podejmował próby przesłuchania M.K. na okoliczność użytkowania gruntów rolnych przez
M.W. Za każdym razem przesyłka zawierająca wezwanie (pierwsze z 26 października 2017 r., następne z 23 listopada 2017 r., kolejne z 7 lutego 2018 r.), kierowana na adres wskazany przez M.W. była zwracana do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". W konsekwencji przesłuchanie nigdy się nie odbyło. Po raz ostatni (czwarty) organ I instancji wezwał M.K. w charakterze świadka na rozprawę w trybie korespondencyjnym, w związku z kolejnym wnioskiem strony datowanym na 19 listopada 2020 r., w którym podany został inny adres świadka. Wezwanie zostało skutecznie doręczone 3 lutego 2022 r. M.K. nie odpowiedziała na wezwanie, o czym M.W. został poinformowany pismem z 8 kwietnia 2021 r., doręczonym 15 kwietnia 2021 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania liczony jest od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie istotne było ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej, w jego przekonaniu, podstawę do wznowienia postępowania, tj. o wiedzy M.K. pozwalającej na dokonanie ustaleń, że to skarżący użytkował grunty
rolne m.in. w 2010 r., a nie uzyskanie tej wiedzy na piśmie w postaci oświadczenia spisanego 23 września 2023 r. Prawidłowo zatem organ I instancji przyjął, że okoliczności zawarte w oświadczeniu M.K. były już stronie znane znacznie wcześniej. Kwesta uznania M.K. za potencjalnego świadka wynikała już z zeznań S.S. z 5 stycznia 2016 r., następnie dwukrotnie 26 października 2017 r. oraz 9 listopada 2020 r. M.W. wnioskował o jej przesłuchanie w celu wykazania swojego prawa do dopłat w odniesieniu do zadeklarowanych we wniosku działek. Skoro skarżący wniosek o wznowienie postępowania złożył 23 października 2023 r., choć o okolicznościach stanowiących, w jego ocenie podstawę wznowienia wiedział znacznie wcześniej, to termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
W ocenie organu II instancji w sprawie konieczne jest również zbadanie kwestii istnienia podstawy wznowienia postępowania. M.W. we wniosku o wznowienie postępowania sformułował w sposób opisowy podstawę, która w jego ocenie uzasadnia wznowienie postępowania, stwierdzając iż nowa okolicznością jest fakt nieprzesłuchania przez organ I instancji świadka – M.K., która posiadała wiedzę dotyczącą użytkowania gruntów przez stronę, o czym strona dowiedziała się w trakcie spotkania 23 września 2023 r. i co znajduje potwierdzenie w oświadczeniu M.K. Wobec braku obowiązku strony przytaczania treści przepisu, na który się powołuje oraz wobec opisowego sformułowania żądania, w ocenie organu odwoławczego żądanie to należy uznać za próbę zindywidualizowania przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym organ może wznowić postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że w pierwszym etapie postępowania wznowieniowego nie dokonuje się dalszej oceny wskazanej przez stronę przesłanki wznowieniowej, bowiem organ ma zbadać jedynie jej istnienie, nie odnosi się zaś do jej zasadności.
Wobec niedochowania przez stronę ustawowego terminu do wniesienia
podania o wznowienie postępowania, zdaniem organu odwoławczego, należało utrzymać w mocy postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu. Ze względu na to, że
postanowienie o odmowie wznowienia postępowania ma jedynie charakter formalny organ uznał za zasadne nieodnoszenie się do zarzutów sformułowanych przez stronę
w uzasadnieniu zażalenia.
Kończąc, z ostrożności procesowej organ II instancji zauważył, że co prawda uzasadniając wznowienie postępowania strona powoływała się jedynie na wiedzę posiadaną przez M.K. i konieczność jej przesłuchania w charakterze świadka, to jednocześnie do wniosku wznowieniowego z 23 października 2023 r.
dołączyła także oświadczenie K.J. z 30 listopada 2020 r. Z informacji znanych organowi z urzędu wynika, że przedmiotowym oświadczeniem strona uzasadniała swój uprzedni wniosek o wznowienie postępowań za lata 2004-2011 z 30 grudnia 2020 r. W sprawach nim zainicjonowanych organ I instancji odmówił wznowienia postępowań na podstawie art. 149 k.p.a. z uwagi na uchybienie miesięcznego terminu na jego złożenie. Rozstrzygnięcia organu I instancji zostały utrzymane w mocy przez organ II instancji, a następnie poddane ocenie prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W prawomocnym wyroku z 28 października 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 571/21 sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, iż M.W. o okolicznościach, o których jest mowa w oświadczeniu K.J. z 30 listopada 2020 r. wiedział już wcześniej, najpóźniej od daty rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 28 października 2019 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie organu II instancji M.W. podniósł zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa:
- art. 7 w związku z art.77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego sprawy oraz nieprzeprowadzenie postępowania co do wszystkich istotnych
okoliczności faktycznych i naruszenie tym samym zasady słusznego interesu
obywateli i błędne przyjęcie, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania;
- art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do władzy publicznej;
- art.9 k.p.a., tj. zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych,
które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków;
- art.10 k.p.a., tj. zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez niezawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z aktami
postępowania przed wydaniem postanowień. Zawiadomienie o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem nie dotyczyło bowiem zaskarżonego postanowienia. Zawiadomienie wyraźnie informowało o decyzjach a nie postanowieniach, a postępowania prowadzone przed organem drugiego stopnia prowadzone były w związku z wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego w Wieluniu postanowień, a nie decyzji. Nie toczyło się żadne postępowanie, które było następstwem wydania decyzji.
W uzasadnieniu skargi M.W. wskazał, że dochował terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wyjaśnił, że nie miał kontaktu z M.K. do 23 września 2023 r. W czasie spotkania w tym dniu poprosił M.K. o złożenie oświadczenia i dlatego złożył to oświadczenie dopiero wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania w 2023 r. Wobec powyższego skarżący zawnioskował o dopuszczenie dowodu z zeznań M.K., aby mogła potwierdzić treść swojego oświadczenia i ewentualnie uzupełnić je w drodze zeznań. W ocenie M.W. treść oświadczenia M.K. może mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, zaś nieuwzględnienie wniosku o wznowienie stanowi naruszenie zasad k.p.a.
Zdaniem skarżącego wniosek o wznowienie został złożony z zachowaniem przewidzianego prawem 30-dniowego terminu. Jedną z przesłanek wznowienia postępowania są nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Taką okolicznością jest oświadczenie M.K. Niedopuszczenie dowodu z jej zeznań oraz zeznań K.J. stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego polegające m.in. na braku zebrania materiału dowodowego w sprawie, jak i dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności w sprawie. Organ powinien ustalić stan faktyczny sprawy w sposób adekwatny do potrzeb, nie pozostawiając niewyjaśnionych żadnych istotnych dla sprawy okoliczności.
Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę, że w sprawie nie zostały ustalone przez organ adresy zamieszkania świadków, a AMIR w Wieluniu nie przekazała kompletnej dokumentacji sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału ARiMR w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 3 kwietnia 2024 r., jak i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu z 23 listopada 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r., stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 15 listopada 2010 r. w sprawie dotyczącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2010, wydane zostały
z naruszeniem prawa.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w trybie nadzwyczajnym – po złożeniu przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania w oparciu
o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Przechodząc do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów obu instancji na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a albo
art. 145b k.p.a. Postępowanie o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego
wznowienia. Pierwszy etap ogranicza się do badania przesłanek formalnych wniosku, do których należy stwierdzenie: czy podanie pochodzi od osoby uprawnionej do złożenia wniosku, czy wniosek dotyczy ostatecznego rozstrzygnięcia organu, czy wskazano podstawę wznowienia, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Na tym etapie organ nie bada, czy wskazana we wniosku podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Jeżeli zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Natomiast, gdy z wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, czy też wniosek składa podmiot w sposób oczywisty niebędący stroną albo że termin do jego złożenia nie został zachowany - wówczas organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wskazany w powołanym przepisie miesięczny termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania jest terminem ustawowym, którego uchybienie nie
podlega przywróceniu. Jednocześnie to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) powzięła wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od tego dnia. Obowiązkiem organu jest natomiast jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.
W ocenie skarżącego nowymi okolicznościami bądź dowodami, istniejącymi w dniu wydania decyzji i nieznanymi organowi w dniu wydania ostatecznej decyzji z 11 stycznia 2017 r., którą stwierdzono wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji z 15 listopada 2010 r. o przyznaniu M.W. płatności bezpośrednich
były oświadczenia M.K. z 23 września 2023 r. oraz K.J. z 16 lutego 2021 r., które potwierdzają, że w latach 2004 – 2012 skarżący uprawiał należące do niego grunty, a tym samym przyznane mu pierwotnie dopłaty zostały przyznane prawidłowo i w związku z tym decyzja z 11 stycznia 2017 r. stwierdzająca wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji z 15 listopada 2010 r. powinna zostać, po wznowieniu postępowania, uchylona.
W ocenie sądu organy trafnie przyjęły, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez skarżącego po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Nie ulega wątpliwości sądu, że miesięczny termin, o którym mowa w tym przepisie, nie może być w niniejszej sprawie liczony, jak się tego domaga skarżący, od dnia uzyskania pisemnego oświadczenia od M.K., a więc od 23 września 2023 r.
Jak słusznie uznały organy termin ten liczony jest od dnia uzyskania informacji
o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 1670/20 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOSA"). Istotne zatem w niniejszej sprawie było ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej,
w jego przekonaniu, podstawę do wznowienia postępowania, tj. o wiedzy M.K. o wykonywaniu przez niego prac polowych na należących do niego gruntach, a nie uzyskanie w tej kwestii pisemnego oświadczenia świadka w dniu 23 września 2023 r.
Prawidłowo w tym kontekście przyjęły organy obydwu instancji, że okoliczności zawarte w złożonym przez M.K. pisemnym oświadczeniu były już skarżącemu znane znacznie wcześniej i podnoszone w trakcie innych postępowań. Przy czym organ obszernie przedstawił w zaskarżonym postanowieniu, kiedy i w jakich okolicznościach skarżący powoływał się na konieczność przesłuchania M.K.
na okoliczność prowadzenia przez niego działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach. Organ prawidłowo ustalił, że po raz pierwszy M.K. jako potencjalny świadek została wskazana 5 stycznia 2016 r. przez S.S. w toku jej przesłuchania na okoliczność prowadzenia przez skarżącego w latach 2004 - 2012 działalności rolniczej na gruntach rolnych stanowiących działki ewidencyjne o nr 200, 954, 955, 1027/2 i 1028 położonych w obrębie D. oraz nr 207, 208/1, 208/2 znajdujących się w obrębie K. Z zeznań S.S. wynikało, że M.K. była świadkiem prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na spornych działkach w D. Znamienny przy tym jest fakt, iż skarżący jako strona uczestniczył w przesłuchaniu S.S., a nadto dwukrotnie wystąpił z wnioskiem o przesłuchanie M.K. w charakterze świadka. Świadek ten jednak nigdy nie został przez organy przesłuchany, bowiem nie stawiał się na ich wezwanie. Nie sposób zatem przyjąć, że skarżący nie wiedział wówczas o tych okolicznościach. Zdaniem sądu okoliczność nieprzeprowadzenia przez organy wnioskowanego przez stronę dowodu z zeznań M.K. powinna być przez stronę kwestionowana w postępowaniu, w którym wniosek o jej przesłuchanie został przez stronę złożony i tylko w ramach jego kontroli mogła ewentualnie podlegać weryfikacji przez sąd. Nie może ona natomiast stanowić nowej okoliczności uzasadniającej wznowienia postępowania.
Zaznaczyć również należy, że sformułowanie "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, przy czym chwilą ujawnienia jest moment, w którym dana okoliczność lub dowód zostały udostępnione organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się przez organ z ich treścią. W judykaturze wskazuje się, że jeśli organ orzekający w postępowaniu zwykłym posiada wiedzę na
temat potencjalnego dowodu, lecz rezygnuje z jego przeprowadzenia, to nie można ujawnionych po wydaniu decyzji informacji, które mogły być potwierdzone takim dowodem kwalifikować z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej jako nowych okoliczności faktycznych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 34/24, LEX nr 3724819 oraz powołany w nim wyrok NSA z dnia 20 maja
2005 r., sygn. akt FSK 1752/04, LEX nr 171488). Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ ma obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 77 § 1 k.p.a., nakazującym organowi zebranie i rozpatrzenie, w sposób wyczerpujący, materiału dowodowego. Znajdowała ona też zastosowanie w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną.
Przypomnieć w związku z tym należy, że instytucja wznowienia postępowania nie
może być wykorzystana do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, gdyż nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, tj.
kolejna jego instancja. W następstwie tego postępowania nie następuje merytoryczna kontrola ostatecznej decyzji we wszelkich jej aspektach, gdyż w sposób oczywisty naruszałoby to zasadę trwałości decyzji ostatecznych (np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 47/05, dostępny w CBOSA). Nie można zatem w postępowaniu wznowieniowym dokonać odmiennej oceny wyłącznie na podstawie dowodu, który nie istniał w dacie wydania decyzji bądź na skutek przeprowadzenia dowodu, którego organ nie przeprowadził, choć potencjalnie mógł mieć wiedzę o jego istnieniu (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: II FSK 933/08, II FSK 278/06, II
FSK 1834/12 - dostępne w CBOSA).
Reasumując powyższe wskazać należy, że informacje zawarte w oświadczeniu M.K. zostały przedstawione już podczas przesłuchania S.S. 5 stycznia 2016 r. Sam skarżący dwukrotnie, tj. 26 października 2017 r. oraz 19 listopada 2020 r. wnioskował o przysłuchanie M.K., w celu wykazania swojego prawa do dopłat w odniesieniu do zadeklarowanych we wniosku działek. Przy czym świadek ten miałby potwierdzić użytkowanie gruntów przez skarżącego i zarządzanie gospodarstwem. Organ I instancji wezwaniem z 28 stycznia 2021 r. wezwał M.K. do udziału w charakterze świadka na rozprawie, której przedmiotem miało być ustalenie faktycznego użytkowania działek w 2012 r., co wynika również z prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 4 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 972/21, III SA/Łd 973/21, III SA/Łd 974/21 i III SA/Łd 975/21 – dostępnych w CBOSA. Wobec powyższego nie można podzielić stanowiska skarżącego.
Z prawidłowo poczynionych przez siebie ustaleń faktycznych organ
wyprowadził trafny wniosek, że skoro za początek terminu uznać należy datę faktycznego dowiedzenia się przez stronę o danej okoliczności, a nie fakt jej utrwalenia na piśmie, to wniosek skarżącego o wznowienie postępowania złożony 23
października 2023 r. uznać należy za spóźniony. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Zgodzić należy się z organem II instancji, że załączone do wniosku o wznowienie postępowania oświadczenie K.J. także należy uznać
za spóźnione skoro było ono już podstawą wcześniejszego wniosku skarżącego o wznowienie postępowania z 30 grudnia 2020 r.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że to strona ma wykazać zachowanie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania wznowieniowego, a organ tę okoliczność ocenia swobodnie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2000 r., I SA/Wr 1038/97, LEX nr 43046). Z art. 148 § 1 k.p.a. wprost wynika, że strona zamierzająca doprowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego powinna takie podanie wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ponieważ organ bada spełnienie tej przesłanki z urzędu, stwierdzenie, w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy i musi skutkować odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby więc rażące naruszenie prawa, godzące w wyrażoną w art. 16
§ 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych (por. wyrok NSA z 25 października 2018 r., I OSK 2813/16, dostępny w CBOSA).
Skoro, jak już wskazano, za początek terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. uznaje datę faktycznego dowiedzenia się o danej okoliczności, a nie fakt jej utrwalenia na piśmie, a skarżący wniosek o wznowienie postępowania złożył 23 października 2023 r., choć o okolicznościach stanowiących w jego ocenie podstawę wznowienia wiedział znacznie wcześniej, to termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Końcowo wskazać jeszcze należy, że w sprawie nie zostały naruszone
wskazane w skardze art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. statuujące zasady ogólne postępowania administracyjnego: prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, uwzględnienia słusznego interesu strony, informowania i czynnego udziału strony w postępowaniu. W szczególności należy stwierdzić, że skarżący miał zagwarantowane prawo czynnego udziału w postępowaniu, mając pełną możliwość wypowiadania się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, a
także miał prawo do składania żądań i przedstawiania własnych twierdzeń i dowodów. Należy przy tym podkreślić, że ani niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej wynik przeprowadzonego postępowania administracyjnego, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonego postanowienia, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
d.j.