III SA/Łd 905/24

III SA/Łd 905/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 145, art. 151, art. 170, art. 171, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 64b § 1 pkt 15 i 16, art. 64c § 1 i § 2, art. 64 § 1 i § 5, art. 26 § 3a pkt 1 i § 5 pkt 2, art. 115 § 1 pkt 1  1c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Sentencja
Dnia 18 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 września 2024 roku znak: 1001-IEE-7192.252.2024.1.ACU w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 27 września 2024 r., znak: 1001-IEE.7192.252.2024.1.ACU, uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łowiczu z 30 października 2023 r., znak: 1007.SEE.7113.1111.2023.ABA.P UNP 1007-23-047296 w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych i orzekł, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Z.T. na podstawie tytułu wykonawczego z 11 września 2023 r., nr 428/PROW/2023, powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 773,43 zł.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Łowiczu prowadził wobec Z.T. postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa tytułu wykonawczego z 11 września 2023 r., nr 428/PROW/2023. Tytuł ten wpłynął do organu egzekucyjnego 19 września 2023 r. i obejmował powstałą 28 kwietnia 2023 r. należność z tytułu nienależnie pobranej kwoty środków pochodzących z funduszu Unii Europejskiej w kwocie 15 208,22 zł wraz z odsetkami za zwłokę.
Zawiadomieniem z 2 października 2023 r. organ egzekucyjny zajął za pośrednictwem systemu teleinformatycznego [...] wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej w P. S.A. Zawiadomienie to doręczono bankowi w dniu jego sporządzenia. Natomiast skarżącej zostało ono doręczone wraz z odpisem tytułu wykonawczego 18 października 2023 r.
5 października 2023 r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że należność główna wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia, objęte powyższym tytułem wykonawczym, zostały zapłacone przez Z.T. 4 października 2023 r. Do uregulowania pozostały koszty egzekucyjne.
Na poczet powyższego zajęcia 10 października 2023 r. P. S.A. przekazał kwotę 908,31 zł na poczet powyższego zajęcia. Część tej kwoty w wysokości 883,87 zł została zaliczona na koszty egzekucyjne, zaś pozostała część w wysokości 24,44 zł została zwrócona na rachunek bankowy skarżącej.
23 października 2023 r. od organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej z 18 października 2023 r. o wydanie postanowienia w sprawie wysokości powstałych kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem z 30 października 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Łowiczu określił wysokość kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 883,87 zł.
W zażaleniu na postanowienie z 30 października 2023 r. skarżąca zarzuciła na naruszenie art. 64 § 1 i 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505), zwanej dalej "u.p.e.a.", poprzez błędną wykładnię, nieuwzględniającą treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (OTK-A 2016/51). Pomimo tego, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł na gruncie poprzedniego brzmienia przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych, obecnie obowiązujący przepis jest dość sztywny. Wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych w niniejszej sprawie nie jest racjonalna przy uwzględnieniu zależności między ich wysokością, a czynnościami organu, za podjęcie których opłaty powinny być naliczane. Egzekucja w sprawie nie była skomplikowana, bo ograniczyłaby się (gdyby nie cofnięcie wniosku wierzyciela) do jednej stosunkowo prostej czynności, tj. zajęcia rachunku bankowego i trwałaby od momentu zajęcia jeden dzień. To powoduje, że ustalenie kosztów w wysokości 100% opłaty manipulacyjnej oraz 100% opłaty za czynności egzekucyjne jest wygórowane i sprzeczne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ ustalenie jej wysokości jest "sztywne" i nie jest w żaden sposób powiązane z koniecznością zapewnienia adekwatności wysokości opłaty z nakładem czasu i czynności podejmowanych w toku egzekucji.
Postanowieniem z 14 grudnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał postanowienie z 30 października 2023 r. w mocy.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie z 14 grudnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 128/24, uchylił zaskarżone postanowienie z 14 grudnia 2023 r., wskazując, że organy administracji naruszyły przepis art. 64 § 5 u.p.e.a. Uzasadnionym było naliczenie opłaty egzekucyjnej określonej w art. 64 § 5 u.p.e.a., gdyż zapłata wierzycielowi należności głównej wraz z odsetkami oraz kosztami upomnienia w łącznej kwocie 15 468,60 zł miała miejsce 4 października 2023 r., a więc po wszczęciu egzekucji administracyjnej, które nastąpiło 2 października 2023 r. Sąd uznał jednak, że organ egzekucyjny błędnie wyliczył wysokość tej opłaty, ustalając ją w kwocie 773,43 zł (tj. 5% od kwoty 15 468,60 zł). Opłata egzekucyjna w wysokości 5% uzyskanych środków pieniężnych winna być pomniejszona o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1-1c u.p.e.a. Wyliczona opłata egzekucyjna winna być pomniejszona o opłatę manipulacyjną (100 zł) oraz o wydatki egzekucyjne (10,44 zł), czyli w sumie o kwotę 110,44 zł. Organ egzekucyjny tego nie uczynił, lecz wyliczył opłatę egzekucyjną bez tego pomniejszenia. Tym samym opłata przyjęta przez organy administracji jest zawyżona o 110,44 zł, a więc jej wyliczenie nastąpiło z naruszeniem art. 64 § 5 u.p.e.a. Sąd wskazał przy tym na fakt, że z dniem 25 marca 2024 r. zmieniła się treść art. 64 § 5 u.p.e.a. dokonana ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 556) i obecnie obowiązuje inne brzmienie tego przepisu. Jednak w dacie wydania zaskarżonego postanowienia obowiązywał przepis art. 64 § 5 u.p.e.a., z treści którego wynikał obowiązek pomniejszenia opłaty egzekucyjnej o opłatę manipulacyjną oraz o wydatki egzekucyjne i niezgodnie z treścią tego przepisu nastąpiło wyliczenie opłaty egzekucyjnej przez organy administracji. Jednocześnie sąd stwierdził, że uzasadnione było naliczenie opłaty manipulacyjnej w wysokości 100 zł, zgodnie z treścią art. 64 § 1 u.p.e.a. Wydatki egzekucyjne łącznie wynosiły 10,44 zł. Sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty skargi odnoszące się do braku uwzględnienia przez przepisy, regulujące kwestię naliczania opłaty manipulacyjnej i opłaty egzekucyjnej, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/24.
Organ drugiej instancji uchylając postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łowiczu z 30 października 2023 r. i orzekając, że w toku prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z 11 września 2023 r. powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 773,43 zł wskazał na związanie powagą rzeczy osądzonej i wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zawartymi w prawomocnym wyroku z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 128/24. Na koszty egzekucyjne składają się: opłata manipulacyjna, opłata egzekucyjna, opłata za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne. W sprawie skarżącej w skład kosztów egzekucyjnych wchodzą: opłata manipulacyjna w kwocie 100 zł, opłata egzekucyjna w kwocie 662,99 zł, wydatki egzekucyjne w łącznej kwocie 10,44 zł. Organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w wysokości 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ta ulega podwyższeniu i wynosi 100 zł. Zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a. wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej nastąpiło 18 września 2023 r., tj. z chwilą doręczenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Łowiczu wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej wraz z tytułem wykonawczym z 11 września 2023 r., nr 428/PROW/2023. W związku z tym powstała opłata manipulacyjna w wysokości 40 zł. Następnie, na podstawie tytułu wykonawczego, zawiadomieniem z 2 października 2023 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej w P. S.A. Zawiadomienie to bank otrzymał przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego 2 października 2023 r. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego skarżąca odebrała 18 października 2023 r. Tym samym do wszczęcia wobec skarżącej egzekucji administracyjnej doszło 2 października 2023 r. To z kolei spowodowało, że zgodnie z art. 64 § 2 u.p.e.a. opłata manipulacyjna uległa podwyższeniu do kwoty 100 zł. W związku z przesłaniem do skarżącej odpisu tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, organ egzekucyjny poniósł wydatek egzekucyjny w wysokości odpowiadającej najniższej wysokości opłaty pobieranej przez operatora pocztowego, tj. 9,20 zł. Ponadto, organ egzekucyjny poniósł dwa wydatki egzekucyjne w wysokości: 0,62 zł w związku z przesłaniem do banku za pomocą systemu teleinformatycznego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, 0,62 zł z tytułu powiadomienia banku za pomocą systemu teleinformatycznego o aktualizacji zajęcia w związku z wpłatą do wierzyciela. Wobec tego, że 4 października 2023 r. (tj. po wszczęciu egzekucji administracyjnej) na rachunek wierzyciela skarżąca dokonała wpłaty w łącznej wysokości 15 468,60 zł, która składała się z należności głównej objętej tytułem wykonawczym wraz z należnymi odsetkami i kosztami upomnienia, zasadne było naliczenie opłaty egzekucyjnej w kwocie 662,99 zł. Zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, opłatę tę wyliczono w następujący sposób: 5% od kwoty 15 468,60 zł, czyli kwotę 773,43 zł, pomniejszono o koszty egzekucyjne, tj. o opłatę manipulacyjną (100,00 zł) i wydatki egzekucyjne (łącznie 10,44 zł). W postanowieniu z 30 października 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Łowiczu wskazał nieprawidłową kwotę opłaty egzekucyjnej w wysokości 773,43 zł (5% od kwoty 15 468,60 zł), gdyż nie pomniejszył jej o kwotę kosztów egzekucyjnych (110,44 zł). W wyniku powyższego, w postanowieniu tym obciążono skarżącą zawyżoną kwotą kosztów egzekucyjnych w wysokości 883,87 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 27 września 2024 r., Z.T. wniosła o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji, zobowiązanie organu pierwszej instancji do wydania w określonym terminie postanowienia, wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu oraz zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to art. 64 § 1 i § 5 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię, nieuwzględniającą treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.
W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że jest świadoma tego, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zapadło na gruncie poprzedniego brzmienia przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych, niemniej obecnie obowiązujący przepis, który stanowił podstawę naliczenia opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej nadal nie uwzględnia wskazanego orzeczenia, tzn. opłata egzekucyjna, jak i manipulacyjna jest naliczana w sposób sztywny, bez uwzględnienia konieczności zapewnienia jej adekwatności do nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc nie jest ona racjonalna przy uwzględnieniu zależności między wysokością opłaty w egzekucji a czynnościami organu, za podjęcie których opłaty powinny zostać naliczone. Wysokość kosztów egzekucyjnych nie powinna bowiem pozostawać w oderwaniu do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy i czasochłonności przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Egzekucja nie była skomplikowana, bo ograniczyłaby się (gdyby nie cofnięcie wniosku wierzyciela) do jednej stosunkowo prostej czynności zajęcia rachunku bankowego i trwałaby od moment zajęcia jeden dzień. To zaś powoduje, że ustalenie kosztów w wysokości 100% opłaty manipulacyjnej oraz 100% opłaty za czynności egzekucyjne jest wygórowane i sprzeczne z wyrażonym wcześniej przez Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem, gdyż ustalenie jej wysokości jest "sztywne" i nie jest w żaden sposób powiązane w koniecznością zapewnienia adekwatności wysokości opłaty z nakładem czasu i czynności podejmowanych w toku egzekucji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu administracyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13; wyrok WSA w Gdańsku z 18 czerwca 2024 r., I SA/Gd 246/24). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 27 września 2024 r. uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łowiczu z 30 października 2023 r. o ustaleniu kosztów egzekucyjnych postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 11 września 2023 r. w wysokości 883,87 zł i ustalające koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 773,43 zł.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a istotą sporu jest prawidłowość ustalenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. opłata manipulacyjna, opłata egzekucyjna, opłata za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego (art. 64c § 2 u.p.e.a.).
W rozpoznawanej sprawie organ administracji określając wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających skarżącą na kwotę 773,43 zł ustalił wysokość opłaty manipulacyjnej na kwotę 100 zł, wydatków egzekucyjnych na kwotę 10,44 zł oraz opłaty za czynności egzekucyjne na kwotę 662,99 zł.
Należy także wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oceniał już wydane w rozpoznawanej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 grudnia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łowiczu z 30 października 2023 r. o ustaleniu kosztów egzekucyjnych w wysokości 883,87 zł.
Prawomocnym wyrokiem z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 128/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 grudnia 2023 r. Sąd ocenił, że organy administracji naruszyły przepis art. 64 § 5 u.p.e.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał przy tym, że organy administracji określiły wobec Z.T. trzy następujące rodzaje kosztów egzekucyjnych: 1) opłatę manipulacyjną; 2) wydatki egzekucyjne; 3) opłatę egzekucyjną. Dalej sąd wskazując na zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że 11 września 2023 r. wierzyciel (Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) wystawił tytuł wykonawczy obejmujący nienależnie pobrane przez Z.T. należności pochodzące z funduszy Unii Europejskiej. Tytuł wykonawczy został przesłany do realizacji organowi egzekucyjnemu – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Łowiczu. Do wszczęcia postępowania egzekucyjnego doszło w dniu 11 września 2023r. tj. z chwilą doręczenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Łowiczu wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej wraz z tytułem wykonawczym (art. 26 § 3a pkt 1 u.p.e.a.). Do wszczęcia egzekucji administracyjnej doszło 2 października 2023 r. tj. z chwilą zajęcia wierzytelności rachunku bankowego Z.T. w B. S.A. co nastąpiło przed doręczeniem skarżącej odpisu tytułu wykonawczego – 18 października 2023 r. (art.26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.). Z uwagi na to, że doszło do wszczęcia egzekucji administracyjnej uzasadnione było naliczenie opłaty manipulacyjnej w wysokości 100 zł, zgodnie z treścią art. 64 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny przesłał do Z.T. odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego (doręczony skarżącej 18 października 2023 r.). W związku z czym poniósł wydatek w wysokości odpowiadającej najniższej wysokości opłaty pobieranej przez operatora pocztowego tzn. 9,20 zł. Nadto organ egzekucyjny poniósł wydatek egzekucyjny w związku z przesłaniem do banku powiadomienia za pomocą systemu teleinformatycznego o zajęciu wierzytelności z rachunku w wysokości 0,62 zł oraz w związku z powiadomieniem banku za pomocą systemu teleinformatycznego o aktualizacji zajęcia po wpłacie do wierzyciela w wysokości 0,62 zł (art. 64b § 1 pkt 15 i 16 u.p.e.a.). Łącznie wydatek egzekucyjny wyniósł 10,44 zł (9,20 + 0,62 + 0,62). Sąd dalej stwierdził, że 4 października 2023 r. Z.T. zapłaciła wierzycielowi należność główną wraz z odsetkami oraz kosztami upomnienia w łącznej wysokości 15 468,60 zł. Nastąpiło to już po wszczęciu egzekucji administracyjnej, które miało miejsce 2 października 2023 r. W sytuacji gdy zapłata dochodzonej należności miała miejsce już po wszczęciu egzekucji to uzasadnione było naliczenie opłaty egzekucyjnej określonej w art. 64 § 5 u.p.e.a. Organ egzekucyjne błędnie jednak wyliczył wysokość tej opłaty ustalając ją w kwocie 773,43 zł (5% od kwoty 15 468,60 zł). Z treści przepisu art. 64 § 5 u.p.e.a., w brzmieniu obwiązującym w dniu wszczęcia egzekucji oraz w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, wynika bowiem, że opłata egzekucyjna w wysokości 5% uzyskanych środków pieniężnych winna być pomniejszona o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1 – 1c.). W tym ostatnim przepisie wymieniono między innymi opłatę manipulacyjną i wydatki egzekucyjne. Oznacza to, że opłata egzekucyjna w wysokości 5% winna być pomniejszona o opłatę manipulacyjną i wydatki egzekucyjne. W rozpoznawanej sprawie wyliczona opłata egzekucyjna – 773,43 zł winna być zatem pomniejszona o opłatę manipulacyjną (100 zł) oraz o wydatki egzekucyjne (10,44 zł) czyli w sumie o kwotę 110,44 zł. Organ egzekucyjny jednak tego nie uczynił, lecz wyliczył opłatę 73,43 zł bez tego pomniejszenia. Innymi słowy opłata przyjęta przez organy administracji jest zawyżona o 110,44 zł. Jej wyliczenie nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 64 § 5 u.p.e.a. Jednocześnie sąd stwierdził, że z dniem 25 marca 2024 r. zmieniła się treść art. 64 § 5 u.p.e.a. dokonana ustawą z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 556). Obecnie obowiązuje inne brzmienie tego przepisu. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia obowiązywał jednak przepis art. 64 § 5 u.p.e.a., z treści którego wynikał obowiązek pomniejszenia opłaty egzekucyjnej o opłatę manipulacyjną oraz o wydatki egzekucyjne. Wyliczenie opłaty egzekucyjnej oraz organy administracji w niniejszej sprawie miało miejsce niezgodnie z treścią tego przepisu. Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut skargi, że przepisy dotyczące naliczania opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej nie uwzględniają wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. w sprawie SK 31/24, gdyż są one naliczane w sposób sztywny i nie biorą pod uwagę konieczności zapewnienia ich adekwatności do nakładu pracy organu czyli są one nieracjonalne. Obecna treść przepisów regulujących wysokość kosztów egzekucyjnych została określona ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. poz. 1553). Zmiany przepisów zostały dokonane z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa co wynika z treści art. 6 k.p.a. a więc są zobowiązane przestrzegać obowiązujących przepisów. Organy miały zatem obowiązek wyliczyć koszty egzekucyjne zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Zarzut skargi dotyczący tego, że obecne przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące kosztów egzekucyjnych nie uwzględniają wyroku Trybunału z 28 czerwca 2016 r. jest bardzo ogólnikowy i nie został poparty racjonalnymi argumentami. Reasumując sąd uznał, że organy administracji błędnie wyliczyły wysokość opłaty egzekucyjnej nie pomniejszając jej o opłatę manipulacyjną i wydatki egzekucyjne.
W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Stosownie do art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Związanie prawomocnym wyrokiem sądu oznacza, że przesądzona we wcześniejszym wyroku kwestia o charakterze prejudycjalnym nie może już być w ogóle badana w postępowaniu późniejszym. Inne sądy i inne organy państwowe muszą więc brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona już ponownie badana (por. J. Kunicki, Glosa do postanowienia SN z 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). Gwarantuje to zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki NSA: z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98; z 9 czerwca 2006 r., I OSK 1268/05).
Powaga rzeczy osadzonej obejmuje sentencję orzeczenia. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego, ta zaś jest zawarta w jego uzasadnieniu, trzeba przyjąć, że powagą rzeczy osądzonej są objęte również motywy wyroku, a jej kryterium jest przedmiot rozstrzygnięcia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 394-395 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 454).
Z kolei zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Dotyczy to oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 128/24, którym organ administracji, a następnie sąd rozpoznający niniejszą skargę miał obowiązek się podporządkować.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 55/13, obowiązek ten może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania organów w przyszłości i wynikają z uzasadnienia wyroku. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom, stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki NSA: z 21 marca 2014 r., I GSK 534/12; z 15 stycznia 2014 r., II GSK 1762/12).
W konsekwencji takiej regulacji prawnej sąd, rozpoznający skargę wniesioną w niniejszej sprawie, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu orzeczenia. Jest związany oceną prawną i wytycznymi zawartymi w prawomocnym wyroku z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 128/24, które wyznaczyły kierunek postępowania w niniejszej sprawie. W wyroku tym sąd za uzasadnione uznał naliczenie opłaty manipulacyjnej w wysokości 100 zł zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a. stanowiącym, że organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ulega podwyższeniu i wynosi 100 zł. Sąd uznał też, że stanowią wydatki egzekucyjne w łącznej wysokości 10,44 zł, zgodnie z art. 64b § 1 pkt 15 i 16 u.p.e.a., koszty przesłania do skarżącej odpisu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości najniższej opłaty pobieranej przez operatora pocztowego tzn. 9,20 zł za, koszty przesłania do banku powiadomienia za pomocą systemu teleinformatycznego o zajęciu wierzytelności z rachunku w wysokości 0,62 zł i koszty przesłania powiadomienia banku za pomocą systemu teleinformatycznego o aktualizacji zajęcia po wpłacie do wierzyciela w wysokości 0,62 zł.
Odnośnie trzeciej kategorii kosztów egzekucyjnych obciążających skarżącą, tj. opłaty egzekucyjnej w prawomocnym wyroku z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 128/24 sąd za błędne uznał wyliczenie wysokości tej opłaty w kwocie 773,43 zł (5% od kwoty 15 468,60 zł). Sąd wskazał przy tym, że z treści przepisu art. 64 § 5 u.p.e.a., w brzmieniu obwiązującym w dniu wszczęcia egzekucji oraz w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, wynika bowiem, że opłata egzekucyjna w wysokości 5% uzyskanych środków pieniężnych winna być pomniejszona o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1 – 1c.). W tym ostatnim przepisie wymieniono między innymi opłatę manipulacyjną i wydatki egzekucyjne. Oznacza to, że opłata egzekucyjna w wysokości 5% winna być pomniejszona o opłatę manipulacyjną i wydatki egzekucyjne. W rozpoznawanej sprawie wyliczona opłata egzekucyjna – 773,43 zł winna być zatem pomniejszona o opłatę manipulacyjną (100 zł) oraz o wydatki egzekucyjne (10,44 zł), czyli w sumie o kwotę 110,44 zł.
Organ administracji ponownie rozpatrując sprawę zastosował się do tej oceny oraz wskazań. Ustalił bowiem wysokość opłaty egzekucyjnej na kwotę 662,99 zł pomniejszając kwotę 773,43 zł (5% wysokości uzyskanych środków) o opłatę manipulacyjną (100 zł) oraz o wydatki egzekucyjne (10,44 zł).
W następstwie tego organ administracji prawidłowo, zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a., wyliczył wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających skarżącą w łącznej kwocie 773,43 zł, na które składają się opłata egzekucyjna w wysokości 662,99 zł, opłata manipulacyjna w wysokości 100 zł oraz wydatki egzekucyjne w wysokości 10,44 zł.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 64 § 5 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 25 marca 2024 r. w przypadku zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi przez zobowiązanego lub przez podmiot wymieniony w art. 71ca § 1 pkt 3 i 5, po wszczęciu egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 5% uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych na należność pieniężną, odsetki na dzień zapłaty i koszty upomnienia. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 20 000 zł odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 25 marca 2024 r. nie przewiduje już zatem przy ustaleniu wysokości opłaty egzekucyjnej pomniejszenia 5% wysokości uzyskanych środków o opłatę manipulacyjną oraz wydatki egzekucyjne.
Zarzut skargi dotyczący tego, że obecne przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące kosztów egzekucyjnych nie uwzględniają wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. jest bardzo ogólnikowy i nie został poparty racjonalnymi argumentami. W ocenie sądu nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
d.j.