III SA/Łd 901/18

III SA/Łd 901/18 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2019-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 961/19 - Wyrok NSA z 2023-04-18
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2077
art. 184, art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 12 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , , , Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi E.P. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zarząd Województwa Ł. decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 t.j. ze zm.), art. 61 ust. 3 pkt 2, art. 207 ust. 9 i ust. 12 oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 t.j. ze zm.), dalej u.f.p. oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 t.j. ze zm.) w związku z art. 9 ust. 1 pkt 2 i art. 9 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. 2017 r. poz. 1460 t.j. ze zm.), dalej z.r.p, po rozpatrzeniu odwołania E.P. od decyzji Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu, utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
23 maja 2017 r. pomiędzy skarżącą prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Ax. E.P., działającą w imieniu własnym i Partnerów oraz na rzecz własną i Partnerów, Bx. Sp. z o.o., a Województwem Ł., w imieniu którego działał Wojewódzki Urząd Pracy w Ł., reprezentowany przez A.K. - Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł., została podpisana umowa o dofinansowanie projektu nr [...] pn. "Wygraj przyszłość!". Zgodnie z ww. umową Beneficjent miał otrzymać dofinansowanie w łącznej kwocie nieprzekraczającej 1 773 552,72 zł na realizację projektu w okresie wskazanym we wniosku o dofinansowanie, tj. od 1 kwietnia 2017 r. do 31 sierpnia 2018r. Umowa zakładała wniesienie przez stronę wkładu własnego ze środków prywatnych w łącznej kwocie 93.344,88 zł. W treści umowy o dofinansowanie skarżąca zobowiązała się do realizacji projektu zgodnie z jej zapisami, w szczególności zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie.
Zgodnie z treścią zatwierdzonego przez IZ RPO WŁ wniosku o dofinansowanie strona zadeklarowała realizację projektu zakładającego zwiększenie do 31.08.2018 r. zdolności do zatrudnienia i aktywnego udziału w życiu społeczno-zawodowym 100 osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, pozostających bez zatrudnienia, które w pierwszej kolejności wymagają aktywizacji społecznej poprzez ich udział w następujących formach wsparcia:
- opracowanie Indywidulanej Ścieżki Reintegracji i pakiet usług podstawowych (fryzjer, stylista, kosmetyczka),
- trening kompetencji społecznych,
- indywidulane specjalistyczne poradnictwo psychologiczne oraz prawne i obywatelskie,
- grupowe poradnictwo zawodowe,
- szkolenia zawodowe podnoszące kompetencje i kwalifikacje,
- staże i pośrednictwo pracy.
Organ wskazał, że wniosek o dofinansowanie na mocy § 34 ust. 2 pkt 1) umowy o dofinansowanie stanowi jej integralną część (załącznik nr 1 do umowy). Środki stanowiące dofinansowanie projektu wypłacane są w formie zaliczki w wysokości określonej w harmonogramie płatności, stanowiącym załącznik nr 3 do umowy o dofinansowanie, w którym Beneficjent wskazuje kwoty wydatków kwalifikowalnych, jakie planuje rozliczyć we wnioskach o płatność składanych w danym okresie oraz kwoty transz dofinansowania, o które zamierza wnioskować.
W dniu 13 czerwca 2017 r. na rachunek bankowy Beneficjenta przekazano pierwszą transzę dofinansowania w wysokości 200 000,00 zł.
Pismem z dnia 13 listopada 2017 r. skierowanym do Instytucji Zarządzających RPO i Instytucji Pośredniczących PO WER Ministerstwo Rozwoju przekazało anonimową skargę z informacją o możliwości wystąpienia nieprawidłowości w projektach beneficjentów wskazanych w skardze, w tym w projektach Ax. E.P. Przedmiotowe nieprawidłowości miały dotyczyć wzajemnego zlecania usług projektowych lub rekrutacji tych samych uczestników do kilku projektów.
W następstwie ww. skargi Wydział Kontroli EFS WUP w Ł. przeprowadził 2 doraźne wizyty monitoringowe w miejscach realizacji szkoleń i w biurze projektu:
1) wizytę monitoringową w dniu 14 grudnia 2017 r. w ramach szkolenia odbywającego się w Ł. i w dniu 15 grudnia 2017 r. w biurze projektu w Ł.,
2) wizytę monitoringową w dniu 14 grudnia 2017 r. w ramach szkoleń odbywających się w R. i P. i w dniu 15 grudnia 2017 r. w biurze projektu w Ł.
W wyniku przeprowadzonych kontroli stwierdzono uchybienia i nieprawidłowości (opisane szczegółowo w Informacjach pokontrolnych bez rozdziału na uchybienia i nieprawidłowości) dotyczące w szczególności funkcjonowania biura projektu oraz realizacji wizytowanych szkoleń, m.in. w zakresie uczestników projektu (w tym ich udziału w różnych formach wsparcia naprzemiennie w dwóch projektach), dostępności sal szkoleniowych dla osób z niepełnosprawnościami, dokumentacji szkoleniowej (w tym list obecności, zawartych umów szkoleniowych), realizacji bonów na usługi dla uczestników projektu, realizacji szkoleń wspólnie dla uczestników dwóch różnych projektów, terminowej realizacji działań, jak również upubliczniania harmonogramu wsparcia.
W treści Informacji pokontrolnych z dnia 5 stycznia 2018 r. i 11 stycznia 2018 r. wskazano, że istnieje wysokie ryzyko wystąpienia nadużyć finansowych w projekcie, a stwierdzony stan faktyczny może stanowić podstawę do rozwiązania umowy o dofinansowanie.
Pismem Wydziału Obsługi EFS z dnia 17 stycznia 2018 r. Instytucja Pośrednicząca – Wojewódzki Urząd Pracy w Ł. w imieniu, którego działał Dyrektor, poinformowała o rozwiązaniu w trybie natychmiastowym umowy o dofinansowanie zawartej z E.P. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Ax. E.P. na realizację przedmiotowego projektu na podstawie § 25 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 tej umowy. IP wskazała, że powyższa decyzja jest konsekwencją wyników kontroli z wizyt monitoringowych przeprowadzonych w dniu 14 grudnia 2017 r. i 15 grudnia 2017 r., a zgodnie z § 27 ust. 1 umowy o dofinansowanie Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania transzy do dnia zwrotu środków w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania przedmiotowego wezwania.
Pismami z dnia 19 stycznia 2018 r. i 26 stycznia 2018 r. Beneficjent wniósł zastrzeżenia do ustaleń zawartych w Informacjach pokontrolnych.
Ponadto pismem z dnia 29 stycznia 2018 r. zwrócił się do IZ RPO WŁ z prośbą o odstąpienie od rozwiązania umowy o dofinansowanie i przedstawił plan naprawczy. W ostatecznych Informacjach pokontrolnych z dnia 6 lutego 2018 r. i 9 lutego 2018 r. WUP w Ł. przedstawił swoje stanowisko wobec zgłoszonych zastrzeżeń stwierdzając, że po zapoznaniu się z wyjaśnieniami Beneficjenta i przesłaną przez niego dokumentacją nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia i ewentualnych zmian w Informacji pokontrolnej. IP wyraziła opinię, że przedstawione przez Stronę postępowania informacje na temat podjętych oraz planowanych działań naprawczych nie mają wpływu na ustalenia poczynione przez kontrolujących stanowiące opis stanu faktycznego stwierdzonego w trakcie przeprowadzonych wizyt monitoringowych.
W treści ostatecznych Informacji pokontrolnych wskazano, że istnieje wysokie ryzyko wystąpienia nadużyć finansowych w projekcie, a stwierdzony stan faktyczny może stanowić podstawę do rozwiązania umowy o dofinansowanie.
Ponadto pismem Wydziału Obsługi EFS z dnia 13 lutego 2018 r. Instytucja Pośrednicząca poinformowała, że przesłany plan naprawczy potwierdza, że w przedmiotowym projekcie doszło do licznych nieprawidłowości będących podstawą do rozwiązania przez IP umowy w trybie natychmiastowym oraz że Beneficjent nie przedstawił nowego harmonogramu realizacji projektu, wskutek czego WUP w Ł. nie był w stanie ocenić, czy dalsza realizacja projektu byłaby możliwa. W związku z powyższym IP podtrzymała decyzję o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie w trybie natychmiastowym i wezwała Beneficjenta na podstawie § 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 umowy o dofinansowanie, art. 207 ust. 8 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz w związku z § 27 ust. 4 umowy o dofinansowanie do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania, tj. kwoty 200 000,00 zł, wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania.
Beneficjent nie dokonał zwrotu należności, natomiast pismem z dnia 23 lutego 2018 r. przesłanym za pośrednictwem sytemu SL2014 zwrócił się do IP z prośbą o rozłożenie na raty zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości 200000,00 zł oraz odstąpienie od naliczania odsetek. Jednocześnie zadeklarował zwrot kwoty 100000,00 zł w wyznaczonym przez IP terminie oraz możliwość spłaty pozostałej kwoty 50 000,00 zł do dnia 30.04.2018 r. i 50 000,00 zł do dnia 30.06.2018 r.
Postanowieniem z dnia [...] sygn. [...] Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania został złożony przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, określającej wysokość tegoż zobowiązania, a zatem brak podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku w sposób merytoryczny.
W dniu 8 marca 2018 r. Beneficjent odesłał niepodpisane ostateczne Informacje pokontrolne.
W związku z brakiem zwrotu należności w dniu 16 marca 2018 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu środków w związku z rozwiązaniem w trybie natychmiastowym umowy o dofinansowanie projektu.
W dniu [...] r. Wojewódzki Urząd Pracy w Ł., w imieniu którego działał Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy wydał decyzję nr [...] określającą przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur w wysokości 200000,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
W odwołaniu strona wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, a gdyby organ II instancji uznał, że decyzja nie jest nieważna o jej uchylenie i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania:
- art. 7, 8, 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte i niewystarczające wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ I instancji przy załatwianiu sprawy, a także prowadzenie postępowania w sposób kierunkowy, nie zachowując zasady bezstronności i równego traktowania, w tym niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej prowadzenie wbrew słusznemu interesowi strony skarżącej oraz pominięcia w uzasadnieniu decyzji dowodów świadczących na korzyść skarżącej,
- art. 10 § 1 k.p.a. związku z art. 67 u.f.p. poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, wyznaczając termin zakończenia sprawy na dzień 15 czerwca 2018 r., po czym wydając decyzję w dniu [...] r., unikając ewentualnych negatywnych konsekwencji ponaglenia skierowanego przez skarżącą do organu II instancji,
- art. 9 ustawy k.p.a. w związku z art. 67 u.f.p. poprzez brak udzielania jakichkolwiek wyjaśnień i wskazówek w związku z podjętym postępowaniem, wręcz prowadzeniem do powstania szkody po stronie skarżącej,
- art. 107 § 1 pkt 4 ustawy k.p.a. w związku z art. 67 u.f.p. poprzez niewskazanie pełnej podstawy prawnej w treści decyzji,
- art. 19 k.p.a. w związku z art. 67 u.f.p. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji przez Dyrektora WUP w Ł., podczas gdy Dyrektor reprezentuje organ i podpisuje się w imieniu Organu pod decyzją, a nie jest uprawnionym organem administracji publicznej do wydawania decyzji administracyjnych
2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a tym samym błędne uznanie, że skarżąca naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie poprzez niedokonanie zwrotu całości otrzymanego dofinansowania po wezwaniu do zwrotu w rozumieniu art. 207 ust. 8 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, odmawiając tym samym skarżącej prawa do odwołania się, które determinuje dopiero decyzja administracyjna wydana po bezskutecznym wezwaniu do zwrotu; ponadto błędne przyjęcie, że za naruszenie umowy można uznać brak zwrotu środków po wezwaniu do zwrotu, tj. § 27 ust. 1 umowy o dofinansowanie, skoro umowa wskutek rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym nie wiązała już w momencie wzywania do zwrotu, a organ winien wzywać do zwrotu środków na podstawie przepisów ustawy, a nie stosunku zobowiązaniowego
- art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię uznając, że zwrotowi podlega obligatoryjnie całość dofinansowania, podczas gdy nie wynika to z tego przepisu, a organ może wobec częściowej realizacji projektu zażądać jedynie części, w której uznał, że zaistniały nieprawidłowości.
Zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że zasady gospodarowania środkami publicznymi pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej oraz z innych źródeł zagranicznych reguluje ustawa o finansach publicznych. Art. 184 ust. 1 tej ustawy stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa wart. 5
ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Stosownie do art. 207 ust. 1 ww. ustawy w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
W myśl art. 206 ust. 1 ustawy o finansach publicznych szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020.
Organ wyjaśnił, że strona postępowania realizując przedmiotowy projekt związana była postanowieniami umowy o dofinansowanie nr [...] zawartej w dniu 23 maja 2017 r., w której szczegółowo określono zasady jej realizacji, prawa i obowiązki stron oraz konsekwencje jej rozwiązania. W treści umowy Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z jej zapisami. W wyniku przeprowadzonych wizyt monitoringowych Instytucja Pośrednicząca uznała, że istnieje wysokie ryzyko wystąpienia nadużyć finansowych w projekcie, a stwierdzony stan faktyczny może stanowić podstawę do rozwiązania umowy o dofinansowanie.
W związku z powyższym pismem z dnia 17 stycznia 2018 r. poinformowała Beneficjenta o rozwiązaniu umowy w trybie natychmiastowym na podstawie § 25 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 umowy. Stosownie do postanowień § 27 ust. 1 umowy w przypadku jej rozwiązania w trybie natychmiastowym Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami.
Organ stwierdził, że beneficjent naruszył zapisy § 27 ust. 1 umowy o dofinansowanie, bowiem pomimo otrzymania pisma z informacją o rozwiązaniu umowy nie dokonał zwrotu środków we wskazanym terminie. Wystosował natomiast prośbę o odstąpienie od rozwiązania umowy o dofinansowanie, przedstawiając jednocześnie swoje zastrzeżenia do ustaleń kontroli, jak również plan naprawczy. WUP w Ł. nie znalazł jednakże podstaw do ich uwzględnienia i podtrzymał decyzję o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie w trybie natychmiastowym, wzywając Beneficjenta na podstawie § 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 umowy o dofinansowanie, art. 207 ust. 8 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz w związku z § 27 ust. 4 umowy o dofinansowanie do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania.
W myśl § 27 ust. 4 umowy o dofinansowanie w przypadku niedokonania zwrotu środków zgodnie z ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy § 13. Treść § 13 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie stanowi, że jeżeli na podstawie wniosków o płatność lub czynności kontrolnych uprawnionych organów zostanie stwierdzone, że dofinansowanie jest wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Instytucja Pośrednicząca wzywa Beneficjenta do zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Z kolei zgodnie z § 13 ust. 2 umowy o dofinansowanie Beneficjent zwraca środki, o których mowa w ust. 1, wraz z odsetkami na pisemne wezwanie Instytucji Pośredniczącej w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania do zwrotu. Strona postępowania nie dokonała zwrotu należności, zwróciła się natomiast do IP z prośbą o rozłożenie na raty zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości 200000,00 zł oraz odstąpienie od naliczania odsetek. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania został złożony przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach do rozpatrzenia wniosku w sposób merytoryczny.
Wskutek braku zwrotu środków w wyznaczonym terminie wszczęte zostało postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu. W toku prowadzonego postępowania pełnomocnik strony wniósł o przeprowadzenie dowodu z pisemnych zastrzeżeń strony wniesionych do Informacji pokontrolnych. Organ I instancji odmówił uwzględnienia żądania dowodowego strony z uwagi na fakt, że przedmiotem dowodu nie była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy w myśl art. 78 § 1 k.p.a. Po rozwiązaniu umowy o dofinansowanie Strona utraciła bowiem status Beneficjenta RPO WŁ, a zasadność rozwiązania umowy, z uwagi na jej cywilnoprawny charakter, nie podlega ocenie w trybie postępowania administracyjnego i może być rozstrzygana wyłącznie we właściwym postępowaniu przed sądem cywilnym. Przedmiotem postępowania jest brak zwrotu należności wynikającego z rozwiązania umowy, a nie samo jej rozwiązanie i towarzyszące mu okoliczności. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] określającą przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur w wysokości 200 000,00 zł wraz z odsetkami.
W zaskarżonej decyzji Zarząd Województwa Ł. nie stwierdził, aby decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy wydana została z naruszeniem przepisów postępowania. Organ I instancji informował stronę postępowania o przysługującym jej prawie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów - w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 16 marca 2018 r., zawiadomieniu z dnia 10 kwietnia 2018 r. w sprawie terminu załatwienia sprawy, zawiadomieniu z dnia 30 kwietnia 2018 r. o zebraniu dowodów i materiałów. W dniu 14 maja 2018 r., a zatem już po zawiadomieniu strony o zebraniu dowodów i materiałów niezbędnych do wydania decyzji, strona zapoznała się z aktami sprawy. Za niezasadny uznano zarzut pełnomocnika strony jakoby skarżąca nie miała wiedzy, co ostatecznie znajduje się w materiale dowodowym. Postępowanie zostało wszczęte w dniu 16 marca 2018 r., a decyzja wydana w dniu [...] r. Organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania. Strona skorzystała z przysługującego jej prawa do wypowiedzenia się w toku postępowania w pismach z dnia 26 marca 2018 r. i 2 maja 2018 r. Zawiadomienie o zebraniu dowodów i materiałów niezbędnych do wydania decyzji zostało doręczone stronie w dniu 2 maja 2018 r. Jednocześnie Organ poinformował o terminie załatwienia sprawy do dnia 15 czerwca 2018 r. Decyzja w przedmiotowej sprawie została wydana w dniu [...] r. Strona mogła zatem w tym okresie (przed wydaniem decyzji) wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Za bezpodstawny organ uznał zarzut skarżącej, że wydając decyzję szybciej (przed upływem ww. terminu) organ uniemożliwił tym samym stronie wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego. Wyznaczenie terminu załatwienia sprawy do danego dnia stanowi o możliwości jej rozpoznania wcześniej, a organ nie ma obowiązku zawiadomienia strony o wcześniejszym załatwieniu sprawy. Organ I instancji nie uchybił żadnym przepisom prawnym wydając decyzję przed upływem wyżej wskazanego terminu. Zarząd podniósł ponadto, że strona postępowania we wniesionym w dniu 7 maja 2018 r. ponagleniu sama wnioskowała o zobowiązanie WUP w Ł. do niezwłocznego załatwienia sprawy. Skarżąca poddała w wątpliwość, na jakiej dokumentacji pracował organ I instancji wydając decyzję, skoro akta sprawy miały znajdować się w organie wyższego stopnia. Jednakże akta sprawy przekazane zostały do IZ RPO WŁ w dniu 17 maja 2018 r. oraz [...] r. Wobec informacji otrzymanej od organu I instancji na temat wydania przez Dyrektora WUP w Ł. decyzji administracyjnej w przedmiotowym postępowaniu Zarząd Województwa Ł. uznał wniesione ponaglenie za bezprzedmiotowe.
W odwołaniu strona podniosła argument, że - zostawszy wezwaną do zwrotu całości otrzymanych środków i nie zgadzając się z przyczyną rozwiązania umowy o dofinansowanie - postanowiła skorzystać z prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania administracyjnego, w którym ustalony zostanie stan faktyczny sprawy, by móc w przypadku wydania niekorzystnej decyzji odwołać się od niej. Zatem strona świadomie nie dokonując zwrotu środków naraziła się na wszczęcie przez organ postępowania administracyjnego mogącego skutkować wydaniem decyzji określającej przypadającą do zwrotu kwotę wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych.
Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie stanu faktycznego, jednakże przedmiotem postępowania nie było rozwiązanie umowy o dofinansowanie, ale brak zwrotu należności wynikającego z rozwiązania umowy. Z tego samego powodu organ w wydanym postanowieniu odmówił uwzględnienia żądania strony postępowania o przeprowadzenie dowodu z pisemnych zastrzeżeń wniesionych do Informacji pokontrolnych, w tym przesłuchanie w charakterze świadka p. E.N. na okoliczność prawidłowej realizacji projektu i sposobu przeprowadzenia kontroli przez kontrolujących. Zarząd wyjaśnił, że zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Skoro przedmiotem wszczętego postępowania nie było rozwiązanie umowy i towarzyszące temu rozwiązaniu okoliczności, zatem wnioskowane dowody nie miały znaczenia dla sprawy. Jak wyjaśniał organ w piśmie do Beneficjenta stanowiącym odpowiedź na żądanie przeprowadzenia dowodu, po rozwiązaniu umowy o dofinansowanie strona utraciła status Beneficjenta RPO WŁ, a zasadność rozwiązania umowy, z uwagi na jej cywilnoprawny charakter, nie podlega ocenie w trybie postępowania administracyjnego. Dla zwrotu przekazanych kwot dofinansowania nie może mieć znaczenia trafność rozwiązania umowy, a organ orzekając o zwrocie nie może uzależniać zwrotu od prawidłowości rozwiązania umowy. Gdyby tak było, to doszłoby do niedopuszczalnego badania umowy przez podmioty nieuprawnione. Zarząd wskazał, że kwestia rozwiązania umowy może być rozstrzygana wyłącznie we właściwym postępowaniu, przed sądem cywilnym.
Za nietrafny uznano zarzut pełnomocnika strony, że postępowanie administracyjne było prowadzone arbitralnie i z góry ukierunkowane na wydanie decyzji o zwrocie środków. Istotnie bowiem przedmiotem postępowania był brak zwrotu środków. Podważanie bezstronności organu z uwagi na brak odniesienia się do stanowiska strony w zakresie ustaleń kontroli zdaniem Zarządu jest całkowicie niezasadne. Organ I instancji nie poddawał rozpatrzeniu okoliczności rozwiązania umowy. Skarżąca błędnie wskazała w odwołaniu, że organ w treści decyzji stwierdził, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia i ewentualnych zmian w zakresie ustaleń pokontrolnych. W wydanej decyzji organ powołał się na wyniki przeprowadzonych kontroli wyłącznie w celu opisania w pełni stanu faktycznego. Zdanie cyt. "po zapoznaniu się z zastrzeżeniami Beneficjenta oraz przesłaną przez niego dokumentacją WUP w Ł. nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia i ewentualnych zmian w zakresie ustaleń pokontrolnych" nie odnosi się do opinii organu I instancji, jako że nie rozstrzygał on kwestii dotyczących kontroli, nie odniósł się więc również do stanowiska strony postępowania w zakresie ustaleń kontroli, gdyż nie było to przedmiotem prowadzonego postępowania. Cytowane zdanie dotyczy jedynie opisywanych kolejno przez organ ustaleń w sprawie.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zgromadził i przeanalizował cały materiał dowodowy. W piśmie do IZ RPO WŁ uzupełniającym dokumentację w związku z przekazanym odwołaniem wyjaśnił, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wezwał stronę do przedstawienia historii rachunku bankowego wyodrębnionego dla projektu mając na uwadze art. 77 k.p.a., który obliguje organ do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a wszczynane wówczas postępowanie dotyczyło zwrotu dofinansowania przekazanego na rachunek projektu. W toku postępowania wyjaśniającego organ uznał jednak w oparciu o zgromadzone orzecznictwo sądowe, że w tego typu sprawach dla orzekana istotne są tylko takie fakty, jak zawarcie umowy o dofinansowanie i jej rozwiązanie oraz wypłacenie środków i ich niezwrócenie w chwili wydania decyzji. Prawidłowość wydatkowania środków dofinansowania oraz zasadność rozwiązania umowy nie podlegały ocenie w ramach postępowania, tym samym złożony przez stronę dowód z historii rachunku bankowego nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Organ odwoławczy uznał, że bez znaczenia pozostaje fakt, że informacja o możliwości wystąpienia nieprawidłowości w projekcie była anonimowa, wskutek czego - zdaniem strony - niemożliwa była weryfikacja jej prawdziwości. Fakt nieudostępnienia stronie anonimu nie przesądza w żaden sposób o stronniczości organu. Co prawda IP podjęła decyzję o przeprowadzeniu doraźnych wizyt monitoringowych w następstwie informacji przekazanej przez Ministerstwo Rozwoju, nie sposób jednak, zdaniem organu, przychylić się do argumentu jakoby przedmiotowy anonim miał wpłynąć na wyniki kontroli, a tym bardziej przyczynić się do rozwiązania umowy.
Kolejnym zarzutem skarżącej jest brak udzielania stronie przez organ jakichkolwiek wyjaśnień i wskazówek w toku prowadzonego postępowania. IZ wskazała, że w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia żądania dowodowego organ jednoznacznie wyjaśnił (wraz z uzasadnieniem), że przedmiotem prowadzonego postępowania nie jest rozwiązanie umowy i towarzyszące temu rozwiązaniu okoliczności, oraz że postępowanie zmierza do wydania decyzji określającej kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu. WUP w Ł. doręczył stronie konieczne zawiadomienia. Organ sprostał zatem zobowiązaniu do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy uznał działanie organu I instancji za prawidłowe i zgodne z postanowieniami umowy o dofinansowanie.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu wydania decyzji przez niewłaściwy organ uznał go za niezasadny. Podpisanie decyzji przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. znajdowało swe prawne umocowanie w zawartym na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 Porozumieniu w sprawie powierzenia zadań związanych z realizacją Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. na lata 2014-2020 z dnia 23 marca 2015 r. oraz załączniku do uchwały nr 805/14 Zarządu Województwa Ł. z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie zatwierdzenia tekstu jednolitego statutu Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. Zgodnie z art. 4 ust. 3 pkt 9 lit. a ww. Porozumienia do zadań Instytucji Pośredniczącej należy w szczególności wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa wart. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ustawy o finansach publicznych. Natomiast w § 5 ust. 1 powyższego załącznika wskazano, że WUP w Ł. kieruje Dyrektor i reprezentuje go na zewnątrz. Zatem podejmowanie czynności związanych z pełnieniem przez Wojewódzki Urząd Pracy w Ł. roli Instytucji Pośredniczącej należy do Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. Stąd twierdzenie Skarżącej, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości przez osobę nie mającą upoważnienia do jej wydania jest bezpodstawne.
W skardze E.P. zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy):
a) art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 10 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, i przy tym załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony, tj. bez uwzględnienia zarzutów skarżącej co do postępowania organu I instancji w postaci wskazania innej podstawy jako naruszenie procedur w wezwaniu do zapłaty, a innej nowej (powstałej wskutek niezastosowania się do wezwania) w samej decyzji; a także niewyjaśnienie, pominięcie tej części stanu faktycznego, a zatem zasadności przesłanek, którymi się kierował organ II instancji w tym zakresie;
b) art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i pominięcie dowodów oferowanych przez skarżącą i jej argumentacji;
c) art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie, że w sprawie mamy do czynienia z kwalifikowaną wadą postępowania, która rodzi konieczność stwierdzenia nieważności wydanej decyzji administracyjnej;
2. naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie doszło do naruszenia procedur - umowy o dofinansowanie, tj. błędne uznanie, że możliwe jest, by wezwanie do zwrotu środków i wydana następnie decyzja administracyjna miały inne podstawy faktyczne - błędne przyjęcie, że w sprawie skarżąca naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie poprzez niedokonanie zwrotu całości otrzymanego dofinansowania po wezwaniu do zwrotu w rozumieniu art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p., podczas gdy to zdarzenie powstało po tym, jak powinny były powstać przesłanki do zwrotu środków; odmawiając tym samym skarżącej prawa do odwołania się, które determinuje dopiero postępowanie administracyjne i decyzja administracyjna, wydawana po bezskutecznym wezwaniu do zwrotu.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji I i II instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę. Pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, zobowiązał się do złożenia "Porozumienia w sprawie powierzenia zadań związanych z realizacją programu operacyjnego Województwa Ł. na lata 2014-2020" z dnia 23 marca 2015 r. w terminie 7 dni.
W dniu 11 lutego 2018 r. do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika organu wraz z Porozumieniem w sprawie powierzenia zadań związanych z realizacją RPOWŁ na lata 2014-2020 stanowiącym załącznik do uchwały nr 285.15 Zarządu Województwa Ł. z dnia 16 marca 2016 r. wraz z aneksami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej p.p.s.a.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów, wykazała, że skarga nie jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. z [...] r. określająca przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur w wysokości 200.000 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca zawarła w dniu 23 maja 2017 r. z organem umowę o dofinansowanie projektu pt. "Wygraj przyszłość!". Umowa łącząca została przez organ rozwiązana w trybie natychmiastowym na podstawie § 25 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 umowy. Strona skarżąca wezwana została do zwrotu przyznanej kwoty dofinansowania, lecz przekazane środki nie zostały zwrócone. Stanowiło to podstawę do wydania zaskarżonych decyzji. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego, jak i w skardze do sądu skarżąca zakwestionowała zasadność rozwiązania umowy.
Wobec powyższego przypomnieć należy, że ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 nie reguluje zasad i trybu postępowania w sprawie zwrotu uzyskanego przez beneficjenta dofinansowania, wskazując jedynie w art. 9 ust. 2 pkt 9, że do zadań instytucji zarządzającej należy w szczególności odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym:
a) wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych,
b) wydawanie decyzji o umorzeniu w całości albo w części oraz o odroczeniu albo rozłożeniu na raty spłaty należności wynikających z obowiązku zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań, o których mowa w art. 61 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych,
c) rozpatrywanie odwołań od decyzji, o których mowa w lit. a i b, wydawanych w pierwszej instancji przez instytucję pośredniczącą albo instytucję wdrażającą.
W rozpoznawanej sprawie stosownie do treści art. 9 ust. 1 pkt 2 z.r.p. Instytucją Zarządzającą jest Zarząd Województwa Ł., a Instytucją Pośredniczącą Wojewódzki Urząd Pracy w Ł. w imieniu, którego działa Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł.
Podstawę działania instytucji stanowił art. 207 ust. 9 i ust. 12 w zw. z art. 184 u.f.p. Według art. 207 ust. 1 u.f.p., gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Stosownie do art. 207 ust. 8 u.f.p. w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do zwrotu środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Artykuł 207 ust. 9 u.f.p. stanowi natomiast, że po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki i sposób zwrotu środków.
Wskazać jeszcze trzeba, że w myśl art. 206 ust. 1 u.f.p. szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 9 ust. 2 pkt 3 z.r.p.
Stosownie do treści 184 u.f.p., wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Przy wydatkowaniu środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 lit. c i d, a także środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z tych środków, stosuje się odpowiednio zasady rozliczania określone dla dotacji z budżetu państwa.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przedstawionymi zasadami, a przy jej wydaniu nie doszło do istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego, czy procesowego. Przede wszystkim należy zauważyć, że uzasadnienie decyzji w pełni odpowiada wymogom, zawierając prawidłowo ustalony stan faktyczny, obszerną ocenę prawną przyjętych ustaleń oraz odniesienie się do zarzutów strony skarżącej. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są zasadne.
Jak już wspomniano, skarga dotyczy decyzji Zarządu Województwa Ł. w przedmiocie określenia kwoty przypadających do zwrotu środków finansowych przeznaczonych na realizację projektu zgłoszonego przez skarżącą. Środki te wypłacane były skarżącej, jako beneficjentowi Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. na lata 2014-20120, na podstawie umowy zawartej z nim przez instytucję zarządzającą, tj. Zarząd Województwa Ł. Umowa nr [...] zawarta została ze skarżącą w dniu 23 maja 2017 r. i przyznawała skarżącej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Ax. E.P., dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. w kwocie nieprzekraczającej 1.773.552,72 zł na realizację projektu pn. "Wygraj przyszłość!".
W umowie określono szczegółowo zasady jej realizacji, prawa i obowiązki stron oraz konsekwencje naruszeń i nieprawidłowości. Jak wynika z akt sprawy, umowa ta została rozwiązana przez organ pismem z dnia 17 stycznia 2018 r. w związku wynikami wizyt monitoringowych przeprowadzonych w miejscach realizacji projektu w dniach 14 i 15 grudnia 2017 r. W informacji pokontrolnej uznano, że istnieje wysokie ryzyko wystąpienia nadużyć finansowych w projekcie. Podstawę rozwiązania umowy stanowił § 25 ust. 1 pkt 1 i pkt 3. Stosownie do powołanego postanowienia umownego Instytucja Pośrednicząca może rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym, w przypadku, gdy: 1. Beneficjent lub partnerzy dopuścił/li się poważnych nieprawidłowości finansowych w szczególności wykorzystał/li przekazane środki na cel inny niż określony w Projekcie lub niezgodnie z umową, 3. Beneficjent złożył lub posłużył się fałszywymi oświadczeniami lub podrobionymi, przerobionymi lub stwierdzającymi nieprawdę dokumentami w celu uznania za kwalifikowalne wydatków ponoszonych w ramach Projektu. W piśmie poinformowano, że skarżąca na podstawie § 27 ust. 1 umowy zobowiązana jest do zwrotu całego dofinansowania wraz z odsetkami liczonymi od dnia 13 czerwca 2017 r. do dnia dokonania zwrotu.
Stosownie bowiem do treści § 27 ust. 1 umowy w przypadku rozwiązania umowy na podstawie § 25 ust. 1, Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków dofinansowania, tj. od dnia obciążenia rachunku bankowego Instytucji Pośredniczącej lub Ministra Finansów.
Niewątpliwie oświadczenie Instytucji Pośredniczącej o wypowiedzeniu umowy ma charakter materialnoprawny. Jeśli skarżąca chciała uchylić się od skutków prawnych tego oświadczenia mogła wnieść stosowny pozew do sądu cywilnego. Nie należy bowiem do kompetencji sądów administracyjnych ocena oświadczeń woli składanych przez podmioty w związku z łączącym te podmioty stosunkiem cywilnoprawnym.
Wskazanie powyższych okoliczności odnoszących się do treści umowy i faktu jej rozwiązania ma w sprawie znaczenie w zakresie związanym z ustaleniami faktycznymi, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Na skutek rozwiązania umowy, skarżąca przestała bowiem być podmiotem uprawnionym do otrzymywania dofinansowania ze środków Programu Operacyjnego, a więc utraciła status beneficjenta Programu. Powyższa okoliczność stanowi istotny element stanu faktycznego zaskarżonej decyzji. Decyzja ta (jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] r.) wydana została na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p. i jest przedmiotem kontroli sądowej. Przedmiotem tej kontroli nie jest jednak i nie może być rozwiązanie umowy i towarzyszące temu rozwiązaniu okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 732/11, wyrok NSA z dnia 22 listopada 2016 r. sygn.. II GSK 639/15; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W wyroku z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. II GSK 1364/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dla zwrotu przekazanych kwot dofinansowania nie może mieć znaczenia trafność rozwiązania umowy. Zarówno Sąd I instancji, jak i organ orzekając o zwrocie nie mogą uzależniać zwrotu od prawidłowości wypowiedzenia umowy. Gdyby tak było, to doszłoby do niedopuszczalnego badania umowy przez podmioty nieuprawnione. NSA podkreślił, że kwestia rozwiązania umowy mogła być rozstrzygana we właściwym postępowaniu, przed sądem cywilnym. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie korzystała z takiej drogi, zatem faktem istotnym dla orzekania o zwrocie środków jest to, że w chwili wydania decyzji zwrotnej umowa, na podstawie której przyznano stronie środki, nie wiązała stron, tym samym odpadła podstawa prawna przyznania środków, co musiało skutkować ich zwrotem.
W ocenie Sądu organy I i II instancji prawidłowo oceniły, że w sprawie doszło do spełnienia przesłanek wskazanych w art. 207 ust. 1 pkt u.f.p., czyli naruszenia procedur o których mowa w art. 184 u.f.p. Bez wątpienia zwrotowi podlegają środki przeznaczone na realizację programów finansowanych ze środków unijnych, jeżeli środki takie są wykorzystane z naruszeniem procedur określonych w art. 184 u.f.p. Jak wspomniano, decyzja w rozpoznanej sprawie znajduje oparcie w art. 207 ust. 1 u.f.p., który stanowi, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9 na wskazany w decyzji rachunek bankowy.
Zacytowany przepis stanowi materialnoprawną podstawę wydanych w spawie decyzji. W ramach sprawowanej przez sąd kontroli badaniu podlega więc, czy prawidłowo ustalone zostały wymienione w przepisie przesłanki zwrotu dofinansowania i czy ustalone przez organ okoliczności dawały podstawę do wydania zaskarżonej decyzji .
Zdaniem Sądu rozwiązanie umowy przez organ ze względu na nierealizowanie jej treści prowadzi do stanu, w którym środki podlegają zwrotowi jako wykorzystane z naruszeniem procedur. Nie ulega wątpliwości, że środki unijne mogą być przyznawane beneficjentom na podstawie różnych aktów prawnych. Jednym z nich jest umowa, jeżeli właściwe przepisy przewidują taką formę ich przekazywania. W umowie strona ubiegająca się o środki zobowiązuje się do określonego działania, zatem jak trafnie podkreślił organ, przyjmuje zobowiązanie do realizacji przewidzianej w umowie procedury. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pod użytym w tym przepisie pojęciem "innych procedur" należy rozumieć nie tylko procedury określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego, ale również postanowienia umowy zawartej w wyniku wyłonienia danego projektu do sfinansowania (por. m.in. wyrok NSA z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II GSK 733/15; wyrok NSA z dnia 13 października 2015 r., sygn. akt II GSK 2109/14; wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1141/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określała procedurę wykonywania przez niego projektu. Naruszenie zatem wynikających z tej umowy warunków słusznie uznał organ w tej sprawie za podstawę do wydania decyzji o zwrocie kwoty dofinansowania. Złamanie tych zasad jest zawsze naruszeniem procedury o jakiej stanowi art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., zwłaszcza gdy ze względu na skalę naruszeń umowa zostaje wypowiedziana w trybie natychmiastowym. Pomimo oświadczenia przez Instytucję Pośredniczącą o wypowiedzeniu umowy ze skutkiem natychmiastowym skarżąca nie dokonała zwrotu środków we wskazanym terminie, co stanowiło naruszenie § 27 ust. 1 umowy. Następnie zasadnie wezwano skarżącą do zwrotu kwoty 200.000 zł wraz z odsetkami na podstawie m.in. § 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 umowy. Stosownie do powołanych zapisów, jeżeli na podstawie wniosków o płatność lub czynności kontrolnych uprawnionych organów zostanie stwierdzone, że dofinansowanie jest wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Instytucja Pośrednicząca wzywa beneficjenta do zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (...). Beneficjent zwraca środki, o których mowa w ust. 1 wraz z odsetkami na pisemne wezwanie IP w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez IP w tym wezwaniu, albo wyraża pisemną zgodę na pomniejszenie wpłaty kolejnej należnej mu transzy dofinansowania. Skarżąca nie dokonała zwrotu przedmiotowych środków, zatem stosownie do § 13 ust. 4 IP po przeprowadzeniu postępowania określonego przepisami k.p.a. wydała decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p. Wobec powyższego Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej co do naruszenia przez organ art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Sąd nie zgodził się także z zarzutami skargi dotyczącymi w szczególności naruszenia przez organ przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Odnosząc się do powyższych zarzutów zgodzić się trzeba ze stroną skarżącą, że postępowanie administracyjne powinno być prowadzone sprawnie z zachowaniem ww. zasad, w tym zasady prawdy obiektywnej i czynnego udziału strony. Do takiego procedowania obligują bowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można jednak pomijać konkretnych okoliczności sprawy, związanych z jej charakterem, w tym przede wszystkim z rozwiązaniem umowy o dofinansowanie. W opisanych w skardze okolicznościach, w ocenie Sądu nie można mówić o naruszeniu zasady zaufania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu nie doszło także do naruszenia zasad prawdy materialnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz kompletności materiału dowodowego. Odnosząc się do tych zarzutów, stwierdzić należy, że skarżąca miała niewątpliwie zapewniony w postępowaniu aktywny udział. W tym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania. Jednym z przejawów tego udziału jest m.in. wymiana licznej korespondencji pomiędzy skarżącą a Instytucją Pośredniczącą w toku postępowania. Z faktu, że poczynione przez organ ustalenia nie odpowiadają tezom strony skarżącej, nie wynika naruszenie zasady postępowania. Skarżąca miała zapewniony czynny udział w postępowaniu oraz wgląd w zebrany materiał dowodowy. Po wszczęciu postępowania w dniu 26 marca 2018 r., skarżąca dwukrotnie składała pisma, w którym prezentowała swoje stanowisko (26 marca 2018 r. i 2 maja 2018 r.).
Strona skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która powinna być uznana za nieważną, bowiem wydana została przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł., podczas gdy organem jest Instytucja Pośrednicząca - Wojewódzki Urząd Pracy w Ł. W ocenie strony reprezentowanie organu i kierowanie nim nie oznacza, że dyrektor przejmuje kompetencje organu, którym zarządza. Zdaniem Sądu zarzut jest niezasadny. Wykonując zobowiązanie Sądu, pełnomocnik organu złożyła w dniu 5 lutego 2019 r. do akt sprawy Porozumienie w sprawie powierzenia zadań związanych z realizacją Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. na lata 2014-2020, stanowiącym załącznik do uchwały nr 285/15 Zarządu Województwa Ł. z dnia 16 marca 2015 r. wraz z aneksami (k. 30-46). Porozumienie zawarte zostało w dniu 23 marca 2015 r. pomiędzy Województwem Ł., w imieniu którego działa Zarząd Województwa Ł. reprezentowany przez W.S. Marszałka Województwa Ł. i A.B. Wicemarszałka Województwa Ł. zwanym dalej "Instytucją Zarządzającą" a Wojewódzkim Urzędem Pracy w Ł., w imieniu którego działa A.K. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. zwanym dalej "Instytucją Pośredniczącą". W Porozumieniu określono ramy współpracy pomiędzy Instytucją Zarządzającą RPOWŁ na lat 2014-2020 a Instytucją Pośredniczącą przy wdrażaniu RPOWŁ, sposobu wykonywania zadań i odpowiedzialności instytucji za ich wykonywanie. Podstawę zawarcia porozumienia stanowił art. 10 ust. 1 z.p.r., który stanowi, że instytucja zarządzająca może powierzyć instytucji pośredniczącej, w drodze porozumienia albo umowy, zadania związane z realizacją krajowego albo regionalnego programu operacyjnego, z zastrzeżeniem ust. 6, w tym:
1) wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych;
2) wydawanie decyzji o umorzeniu w całości albo w części oraz o odroczeniu albo rozłożeniu na raty spłaty należności wynikających z obowiązku zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań, o których mowa w art. 61 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych;
3) rozpatrywanie odwołań od decyzji, o których mowa w pkt 1 i 2, wydawanych w pierwszej instancji przez instytucję wdrażającą.
Ponadto z § 5 Statutu Wojewódzkiego Urzędu Pracy (zatwierdzonego uchwałą Zarządu Województwa Ł. z dnia 8 lipca 2014 r. nr 805/14) wynika m.in. , że:
1. WUP w Ł. kieruje Dyrektor i reprezentuje go na zewnątrz.
2. Z Dyrektorem WUP w Ł. czynności z zakresu prawa pracy dokonuje Marszałek Województwa Ł.
3. Dyrektor WUP w Ł. wykonuje wobec pracowników czynności pracodawcy w rozumieniu kodeksu pracy.
4. Dyrektor WUP w Ł. upoważniony jest do samodzielnego dokonywania czynności prawnych z zastrzeżeniem ust. 5.
5. Jeżeli czynności prawne powodują rozporządzenie prawem lub zaciąganie zobowiązań przekraczających kwotę 500.000 zł (słownie złotych: pięćset tysięcy) wymagana jest zgoda w formie uchwały Zarządu Województwa Ł.
W myśl natomiast § 6 szczegółową organizację WUP w Ł., zakres zadań, obowiązków i uprawnień na poszczególnych stanowiskach określa regulamin organizacyjny ustalony przez Dyrektora WUP w Ł. i zatwierdzony przez Zarząd Województwa Ł.
Wobec powyższego stanowisko skarżącej nie znajduje oparcia w zacytowanych przepisach. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. jako działający w imieniu Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. był uprawniony do określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania oraz do podpisania decyzji organu I instancji - Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł.
W skardze skarżąca stoi na stanowisku, że Zarząd Województwa Ł. nie miał podstaw do uznania, że doszło do naruszenia warunków umowy o dofinansowanie, co oznacza także, że nie był uprawniony do rozwiązania umowy oraz do wydania decyzji w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu. W ocenie strony, skoro nie doszło do naruszenia warunków umowy, nie można również stawiać beneficjentowi zarzutu, że wykorzystał środki otrzymane na podstawie umowy z dnia 23 maja 2017 r. z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Nie sposób zgodzić się z powyższym stanowiskiem. W ocenie Sądu, Instytucja Pośrednicząca prawidłowo ustaliła, że zachodzą przewidziane w cytowanym wyżej art. art. 207 ust. 1 u.f.p. przesłanki zwrotu dofinansowania. Podkreślić należy, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, różna jest tylko ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonana przez organ i przez skarżącą. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wyciągnięte z tej analizy wnioski uznać należy za prawidłowe. W zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, organy odwołują się do postanowień umowy o dofinansowanie jako kryterium oceny działań beneficjenta i ustalenia przesłanek zwrotu dofinansowania. Takie stanowisko organu jest zgodne z prawem i znajduje oparcie w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p, który nawiązuje do treści art. 184 tej ustawy. Podkreślić jeszcze raz trzeba, że przesłanką zwrotu środków jest bowiem ich wykorzystanie z naruszeniem procedur, które określone zostały w art. 184 ust. 1 u.f.p. Przepis ten stanowi, że "wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu". Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja szczegółowo wskazują, które z postanowień umowy zostały przez skarżącą naruszone. Są to m.in. postanowienia wynikające z powołanych wyżej: § 27 ust. 1 i § 13 ust. 2 umowy o dofinansowanie. W ocenie Sądu, obie decyzje wszechstronnie przedstawiły analizę przepisów i zastosowały do ustalonego stanu faktycznego, czyli kwestii braku zwrotu środków, nie zaś prawidłowości rozwiązania umowy. Działania skarżącej stanowiły naruszenie procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., co dawało podstawę do rozwiązania umowy oraz orzeczenia o zwrocie środków. Odnosząc się do zarzutów skargi sformułowanych w związku z tymi ustaleniami i ocenami organu, stwierdzić należy, że są one niezasadne.
Mając na względzie powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, więc na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.
D.Cz.