III SA/Łd 890/24

III SA/Łd 890/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135, art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 140mb, art. 73aa
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 21 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędzia WSA Anna Dębowska, , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2025 roku sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 września 2024 roku nr KO.484.162.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Bełchatowskiego z 10 maja 2024 roku, nr. KD.5410.18.47.2024; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącego B. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję z 10 maja 2024 r. Starosty Bełchatowskiego (dalej: starosta) w przedmiocie nałożenia na B.P. (dalej: strona, skarżący), prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą B.P. z siedzibą w S., kary pieniężnej w wysokości 1000 zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie 90 dni od dnia jego sprowadzenia z terytorium państwa członkowskiego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W niniejszej sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Pojazd marki Renault Megane o numerze VIN [...] przekroczył granicę kraju 16 stycznia 2024 r., a następnie został sprzedany przez stronę 10 kwietnia 2024 r.
Decyzją z 10 maja 2024 r. starosta, działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 140mb pkt 2 oraz art. 73aa ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm., obecnie Dz. U. z 2024 r., poz. 1251, dalej: ustawa lub u.p.r.d.), nałożył na stronę, będącego właścicielem pojazdu marki Renault Megane, karę pieniężną w wysokości 1000 zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację ww. pojazdu w terminie 90 dni od dnia jego sprowadzenia z terytorium państwa członkowskiego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Starosta stwierdził, że 16 stycznia 2024 r. strona sprowadziła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego UE, ww. pojazd, nie dopełniając określonego w ww. przepisie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu w terminie 90 dni. Na powyższą decyzję strona wniosła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji starosty i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji oraz zarzucając naruszenie:
a) art. 73aa ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez brak przyjęcia, że zbycie pojazdu przed upływem terminu otwartego na podstawie wymienionego przepisu wyłącza konieczność złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, ponieważ obowiązkiem tym objęty jest wyłącznie właściciel pojazdu, a w momencie zbycia pojazdu podmiot przestaje nim być, a tym samym nie podlega on w ogóle hipotezie przepisu,
b) art. 73aa ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez brak wzięcia pod uwagę stanowiska Ministra Infrastruktury wyrażonego w piśmie Departamentu Transportu Drogowego z 4 marca 2024 r., podczas gdy to Minister Infrastruktury jest podmiotem, który był autorem przedmiotowego przepisu.
Decyzją z 30 września 2024 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
SKO stwierdziło, iż w związku ze sprowadzeniem 16 stycznia 2024 r. pojazdu na terytorium Polski z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej strona była zobowiązana w terminie 90 dni od daty jego sprowadzenia do złożenia wniosku o jego rejestrację do właściwego organu. Skoro pojazd został sprowadzony do Polski 16 stycznia 2024 r., to termin złożenia stosownego wniosku o rejestrację upłynął 15 kwietnia 2024 r., jednakże strona w tym okresie nie złożyła wniosku o rejestrację pojazdu. To z kolei, zdaniem SKO, przekładało się na stwierdzenie naruszenia przez skarżącego art. 73aa ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 73aa ust. 3 u.p.r.d. poprzez uchybienie 90-dniowego terminu na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu sprowadzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i zgodnie z art. 140mb ust. 2 ustawy wiązało się z administracyjną karą pieniężną w wysokości 1000 zł. Przy czym wysokość tej kary ma wymiar stały, a decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej ma charakter związany.
Odnosząc się do wyrażonego w treści odwołania stanowiska, iż w momencie zbycia pojazdu podmiot będący dotychczas właścicielem przestaje nim być, a tym samym na koniec biegu terminu nie podlega on w ogóle hipotezie przepisu i nie ma on do niego zastosowania, SKO stwierdziło, że stanowisko takie jest nieuzasadnione i oceny tej nie może zmienić odmienna praktyka orzecznicza innych organów administracji publicznej, ustalona w oparciu o wytyczne Ministerstwa Infrastruktury zawarte w piśmie z 4 marca 2024 r., na którą w odwołaniu powoływała się strona. Wytyczne te stanowią jedynie pogląd prawny, niemogący być uznany za wiążący w żadnej sprawie indywidualnej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję SKO wniosła strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie:
a) art. 73aa ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez brak przyjęcia, że zbycie pojazdu przed upływem terminu otwartego na podstawie wymienionego przepisu wyłącza konieczność złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, ponieważ obowiązkiem tym objęty jest wyłącznie właściciel pojazdu, a w momencie zbycia pojazdu podmiot przestaje nim być, a tym samym nie podlega on w ogóle hipotezie przepisu,
b) art. 73aa ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez brak wzięcia pod uwagę stanowiska Ministra Infrastruktury wyrażonego w piśmie Departamentu Transportu Drogowego z 4 marca 2024 r., podczas gdy to Minister Infrastruktury jest podmiotem, który był autorem przedmiotowego przepisu,
c) art. 74 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 74 ust. 2b ustawy poprzez nieuwzględnienie tego przepisu i pominięcie okoliczności, że złożenie wniosku o rejestrację pojazdu przez podmiot zajmujący się profesjonalnie handlem pojazdami spowoduje, że przez kilka tygodni (w okresie trwania pozwolenia czasowego, tj. tzw. miękkiego dowodu) sprzedaż pojazdu będzie niemożliwa, ponieważ nowy właściciel nie będzie w stanie zarejestrować go na siebie,
d) art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 roku o podatku akcyzowym poprzez wyłączenie możliwości zastosowania tego przepisu i wyłączenie możliwości otrzymania zwrotu akcyzy z uwagi na rejestrację pojazdu, podczas gdy obowiązku rejestracji nie ma.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji starosty, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj.: objaśnienia Ministerstwa Infrastruktury Departamentu Transportu Drogowego "Informacja dotycząca art. 73aa ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251) z 11 października 2024 r. znak DTD3.4400.558.2024oraz licznych decyzji wydanych przez inne samorządowe kolegia odwoławcze w sprawach analogicznych do rozpoznawanej - na okoliczność istnienia jednolitej linii orzeczniczej, potwierdzającej stanowisko skarżącego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Starosty Bełchatowskiego nakładającej na skarżącego karę pieniężną w kwocie 1000 zł.
Zgodnie z art. 73aa ust. 1 u.p.r.d. właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia:
1) nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) dopuszczenia do obrotu przez organ Krajowej Administracji Skarbowej pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej;
3) sprowadzenia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
W przypadku gdy właścicielem pojazdu, o którym mowa w ust. 1, jest przedsiębiorca prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność gospodarczą w zakresie obrotu pojazdami, obowiązany jest do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, o którym mowa w ust. 1, w terminie 90 dni (art. 73aa ust. 3 u.p.r.d.).
Z kolei zgodnie z art. 140mb ust. 2 u.p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 3, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 1000 zł.
W pierwszej kolejności sąd pragnie zauważyć, że w sprawie nie budzi wątpliwości ustalony przez organy orzekające stan faktyczny. Bezsporne jest, że 16 stycznia 2024 r. skarżący, w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, sprowadził na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego UE, pojazd marki Renault Megane o numerze VIN [...]. Co jest jednak kluczowe, już 10 kwietnia 2024 r. skarżący przedmiotowy pojazd odsprzedał.
W tak ustalonym stanie faktycznym organy uznały, że przedsiębiorca, prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność gospodarczą w zakresie obrotu pojazdami, który nabył pojazd na terenie Unii Europejskiej i sprowadził go na terytorium RP, a następnie nie rejestrując go, zbył przed upływem 90 dni, podlega karze pieniężnej na podstawie art. 140mb ust. 2 u.p.r.d.
W ocenie sądu stanowisko organów jest błędne.
Zgodzić się trzeba z organami, że z art. 73aa ust. 3 u.p.r.d. wynika, że w przypadku przedsiębiorcy prowadzącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność gospodarczą w zakresie obrotu pojazdami, termin na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu wynosi 90 dni. Nie może jednak ujść uwadze, że zgodnie z art. 73aa ust. 1 u.p.r.d. obowiązek złożenia wniosku o rejestrację pojazdu obciąża jego właściciela. Zgodnie z regulacjami wynikającymi z ustawy Prawo o ruchu drogowym, prawo i zarazem obowiązek wystąpienia z wnioskiem o rejestrację pojazdu posiada jedynie właściciel pojazdu. Zatem w sytuacji, gdy nastąpi sprzedaż pojazdu, o którym mowa w art. 73aa ust. 1 pkt 3 u.p.r.d., przed upływem przewidzianego w art. 73aa ust. 3 u.p.r.d. terminu 90 dni, osoba zbywająca pojazd traci po pierwsze przedmiot, którego rejestracji mogłaby dokonać, po drugie zaś przymiot bycia właścicielem tego pojazdu, a zatem legitymację do złożenia skutecznego wniosku o jego rejestrację, a tym samym uprawnienie do zainicjowania postępowania administracyjnego w przedmiocie rejestracji pojazdu. Z powyższego, zdaniem sądu wynika, że w momencie zbycia pojazdu podmiot będący dotychczas jego właścicielem przestaje nim być i traci możliwość złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, a obowiązek ten przechodzi na nowego właściciela (nabywcę) pojazdu.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wadliwie zatem przyjął organ odwoławczy, że w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji termin do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, był dla skarżącego otwarty, skoro już w chwili wydawania rozstrzygnięcia przez starostę skarżący nie był właścicielem pojazdu, a tym samym nie był uprawniony ani zobowiązany do złożenia powyższego wniosku.
Na marginesie można wskazać, idąc tokiem rozumowania organu odwoławczego, że skoro w opinii SKO, w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji, termin na złożenie wniosku był jeszcze dla skarżącego otwarty, to przyjąć należało, że brak było w ogóle podstaw do wszczęcia postępowania w stosunku do strony i ukarania karą pieniężną, bowiem możliwość i obowiązek jej wymierzenia wiąże się z niedopełnieniem czynności złożenia wniosku o rejestrację mimo upływu terminu na dokonanie tej czynności.
Wracając do głównego wątku rozważań, wskazać dalej należy, że literalna wykładnia art. 140mb ust. 2 u.p.r.d. także wskazuje, że przewiduje on nałożenie kary na podmiot będący właścicielem pojazdu obowiązany do złożenia wniosku o jego rejestrację w terminie o którym mowa w art. 73aa ust. 3. Skoro w terminie tym skarżący przestał być właścicielem spornego pojazdu, to brak było podstaw do nałożenia na niego kary przewidzianej w tym przepisie.
Za odstąpieniem od literalnej wykładni powołanych wyżej przepisów nie może zdaniem sądu przemawiać dokonana przez SKO w zaskarżonej decyzji ich wykładnia systemowa odwołująca się do treści art. 73aa ust. 7 u.p.r.d. statuującego odstępstwo od obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu. Zgodnie z art. 73aa ust. 7 u.p.r.d. przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się w przypadku, gdy właściciel pojazdu nabytego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokona zbycia tego pojazdu przed upływem terminów, o których mowa w ust. 1 albo 3. W ocenie sądu treść omawianych przepisów - art. 73aa ust. 1 i 3 oraz art. 140mb ust. 2 u.p.r.d. - jest jasna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Zawarte w nich pojęcie "właściciel pojazdu" nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych. Zgodnie więc z zasadą interpretatio cessat in claris w kontrolowanej sprawie brak było podstaw do odwoływania się do wykładni systemowej wewnętrznej, zwłaszcza, że jej wynik jest wadliwy. Jej efektem byłaby konieczność wszczynania bezprzedmiotowych postępowań administracyjnych, jedynie w celu uniknięcia nałożenia kary, podczas gdy celem wprowadzenia omawianych regulacji prawnych była poprawa referencyjności danych znajdujących się w centralnej ewidencji pojazdów. Co więcej, stanowisko sądu znajduje także wsparcie w stanowisku wyrażonym w kolejnych pismach Ministra Infrastruktury.
Z pierwszego pisma z 4 marca 2024 r. nr DTD-3.4400.226.2024 wynika, że art. 73aa ust. 7 u.p.r.d. został dodany na etapie prac senackich, w związku z wnioskiem strony społecznej dotyczącym konkretnego przypadku. Przepis ten miał z założenia charakter doprecyzowujący i jego wprowadzenie nie powinno różnicować sytuacji podmiotów w zależności od pochodzenia pojazdu, gdyż nie znajduje to uzasadnienia ani faktycznego, ani prawnego. Z kolejnego pisma z 11 października 2024 r. nr DTD-3.4400.558.2024 wynika z kolei wprost konstatacja zbieżna z wyrażonym wyżej poglądem sądu, że obowiązek złożenia wniosku o rejestrację pojazdu ciąży wyłącznie na właścicielu pojazdu. W momencie zbycia pojazdu podmiot będący jego właścicielem przestaje nim być i traci możliwość złożenia wniosku jako strona w postępowaniu o rejestrację pojazdu, a obowiązek ten przechodzi na nabywcę. W sytuacji zatem, gdy wyznaczony w ustawie termin na wypełnienie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację nie upłynął, a właściciel zbył pojazd, wygasa obowiązek wynikający z art. 73aa ust. 1 i ust. 3 u.p.r.d. W konsekwencji brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb u.p.r.d.
Z przedstawionych wyżej przyczyn sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Jednocześnie, skoro w momencie zbycia pojazdu podmiot będący dotychczas jego właścicielem przestaje nim być i traci możliwość złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, a obowiązek ten przechodzi na nowego właściciela, dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego wobec skarżącego należy uznać za bezprzedmiotowe, dlatego zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a., sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji.
d.cz.