III SA/Łd 874/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-03-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
zmiana imienia i nazwiskaważne powodyakt stanu cywilnegoprawo administracyjnestabilność nazwiskatożsamośćszykanowaniezagrożenie życia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M.N. na decyzję Wojewody Łódzkiego odmawiającą zmiany imienia i nazwiska, uznając brak ważnych powodów do takiej zmiany.

Skarżący M.N. domagał się zmiany imienia i nazwiska na D.K., wskazując jako powody szykanowanie przez ludzi i media, obawę o życie oraz chęć rozpoczęcia nowego życia. Organy administracji odmówiły zmiany, uznając brak ważnych powodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podkreślając potrzebę stabilności imion i nazwisk oraz brak obiektywnych przesłanek uzasadniających zmianę.

Sprawa dotyczyła skargi M.N. na decyzję Wojewody Łódzkiego, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego odmawiającą zmiany imienia i nazwiska skarżącego na D.K. Skarżący argumentował, że jest szykanowany przez ludzi i media, obawia się o swoje życie oraz chce rozpocząć nowe życie. Organy administracji uznały te powody za niewystarczające, wskazując na brak dowodów potwierdzających zagrożenie życia i brak obiektywnych przesłanek. Podkreślono również, że zmiana imienia i nazwiska nie może wynikać jedynie z subiektywnych odczuć wnioskodawcy ani z chęci odcięcia się od przeszłości po odbyciu kary pozbawienia wolności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd wskazał, że imię i nazwisko są elementem tożsamości i podlegają zasadzie względnej stabilizacji, a zmiana jest dopuszczalna tylko z ważnych powodów. W ocenie sądu, skarżący nie wykazał istnienia takich powodów, a jego obawy miały charakter subiektywny i nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Sąd zwrócił również uwagę na wielokrotne zmiany żądań skarżącego co do proponowanego imienia i nazwiska, co świadczyło o braku przemyślenia decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie powody nie stanowią "ważnych powodów" uzasadniających zmianę imienia i nazwiska, jeśli nie znajdują potwierdzenia w obiektywnych przesłankach i wynikają jedynie z subiektywnych odczuć wnioskodawcy.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że imię i nazwisko podlegają zasadzie względnej stabilizacji. Zmiana jest dopuszczalna tylko z ważnych powodów, które muszą być obiektywnie uzasadnione, a nie wynikać jedynie z subiektywnych przekonań czy stanów emocjonalnych wnioskodawcy. Brak dowodów na zagrożenie życia i charakter medialnych publikacji jako jedynie informacyjnych, a nie dowodzących szykanowania, uniemożliwiają uwzględnienie wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.z.i.n. art. 1

Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

u.z.i.n. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

u.z.i.n. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6-11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2019 poz. 18 art. 21 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

Argumenty

Odrzucone argumenty

Szykanowanie przez ludzi i media. Obawa o własne życie. Chęć rozpoczęcia nowego życia po odbyciu kary pozbawienia wolności. Nowe imię i nazwisko umożliwi podjęcie pracy i założenie nowej rodziny.

Godne uwagi sformułowania

zmiana imienia lub nazwiska nastąpi wyłącznie z ważnych powodów wola obywatela nie stanowi przesłanki samodzielnej i wystarczającej do zmiany imienia i nazwiska względna stabilizacja imion i nazwisk jest wartością prawnie chronioną imię i nazwisko nie mogą być postrzegane jedynie jako dobra osobiste imię i nazwisko spełnia w zorganizowanym społeczeństwie istotną funkcję identyfikacyjną i porządkującą zmiana danych może następować w zupełnie wyjątkowych sytuacjach chęć uzyskania nowej tożsamości po opuszczeniu zakładu karnego w celu odcięcia się od swojej przeszłości i rozpoczęcia nowego życia, nie stanowi ważnej przyczyny zmiany imienia i nazwiska sama tylko subiektywna ocena zdarzeń [...] nie stanowi wykazania zaistnienia ważnego powodu dla dokonania wnioskowanej zmiany same tylko wyobrażenia, odczucia, przekonania czy stany emocjonalne [...] nie mogą stanowić ważnego powodu

Skład orzekający

Monika Krzyżaniak

przewodniczący

Małgorzata Kowalska

sprawozdawca

Janusz Nowacki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zmiany imienia i nazwiska z powodu braku ważnych powodów, w szczególności gdy powody są subiektywne, nieudokumentowane lub związane z chęcią odcięcia się od przeszłości po odbyciu kary."

Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych związanych ze zmianą imienia i nazwiska na gruncie polskiego prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje rygorystyczne podejście sądów administracyjnych do kwestii zmiany imienia i nazwiska, podkreślając znaczenie obiektywnych przesłanek nad subiektywnymi odczuciami.

Czy można zmienić nazwisko, bo 'jest ładne' i chce się zacząć nowe życie? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 874/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-03-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3, art. 134, art. 145, art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 707
art. 1, art. 4, art. 12
Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 6-11, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 18
§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 16 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2023 roku sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 11 stycznia 2021 roku nr SO-II.6233.8.2020 w przedmiocie odmowy zmiany imienia i nazwiska 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z 11 stycznia 2021 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Łodzi z 20 listopada 2020 r. o odmowie zmiany imienia i nazwiska M.N. na imię i nazwisko D.K.
Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 3 lipca 2020 r. M.N. wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w W. z podaniem o zmianę nazwiska z "N." na nazwisko "K.". Jako ważne powody zmiany nazwiska wnioskujący wskazał, iż jest szkalowany przez ludzi i media oraz obawia się o swoje życie.
Na podstawie pisma wnioskodawcy z 10 września 2020 r. powyższy wniosek został przekazany do rozpatrzenia przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Łodzi. 17 września 2020 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w Łodzi wpłynęło pismo M.N. zawierające żądanie zmiany imienia i nazwiska oraz nazwiska rodowego na "D.K.". W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał dodatkowo, że po zmianie rozpocznie nowe życie i nie będzie szykanowany w internecie.
W toku postępowania organ wezwał skarżącego do udokumentowania wskazanych powodów zmiany imienia oraz nazwiska.
Skarżący ustosunkowując się do powyższego wezwania podniósł, że domaga się zmiany imienia i nazwiska na "D.K.", ponieważ jest krótkie, ładne do podpisywania się. Zdaniem wnioskodawcy nowe imię i nazwisko umożliwi mu podjęcie pracy, założenie nowej rodziny oraz zapobiegnie szykanowaniu jego osoby w internecie.
W zawiadomieniu o zakończeniu postępowania z 20 października 2020 r., organ wskazał, że przegląd stron internetowych pod hasłem "M.N." nie potwierdził stanowiska wnioskodawcy o byciu szkalowanym w internecie wobec powyższego organ wezwał go do nadesłania wydruków stron internetowych, na których miał być szykanowany czy niszczony.
3 listopada 2020 r. strona, przesłała dwie kserokopie artykułów z gazet zatytułowane "F" oraz "D". Dodatkowo wnioskodawca wyjaśnił, że organizuje założenie kościoła pod nazwą "E".
Decyzją z 20 listopada 2020 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Łodzi odmówił wnioskodawcy zmiany imienia i nazwiska. W uzasadnieniu wskazał, że zmiana imienia i nazwiska nastąpić może wyłącznie z ważnych powodów, zas przedstawiony przez strone powód zmiany imienia i nazwiska nie może być uznany za wazny. Podkreślił, że strona 28 listopada 2018 r. występowała już do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w W. z prośbą o zmianę imienia i nazwiska z "M.N." na "D.C.", ale decyzją z 5 lutego 2019 r. odmówiono wnioskodawcy zmiany imienia i nazwiska. Dalej organ stwierdził, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie wynika, aby w stosunku do wnioskodawcy zaistniały ważne przesłanki uzasadniające zmianę imienia i nazwiska. Organ uznał, że z przesłanych przez stronę kserokopii artykułów wynika, iż do zmiany imienia i nazwiska przyczyniło się naganne postępowanie wnioskodawcy, w szczególności sposób prowadzenia przez stronę D. w Z. W ocenie organu zmiana imienia i nazwiska nie może wynikać jedynie z przekonania wnioskodawcy, że nowe imię i nazwisko pomoże odciąć mu się od złej sławy obecnie posiadanego imienia i nazwiska. Organ wskazał, że w żadnym z pism kierowanych do organu strona nie wyjaśniła też ani nie udokumentowała istnienia racjonalnej obawa o własne życie, nie wskazała okoliczności świadczących że żyje w zagrożeniu. Uzasadnienie wnioskowanej zmiany nie może opierać się wyłącznie na takich argumentach, których organ nie jest w stanie zweryfikować i które mają wyłącznie potencjalny, hipotetyczny charakter. Organ podkreślił, iż stan emocjonalny wywołany negatywną sytuacją, nie może być powodem do zmiany danych identyfikujących człowieka.
Skutkiem wniesionego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda Łódzki decyzją z 11 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Łodzi z 20 listopada 2020 r. o odmowie zmiany imienia i nazwiska.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska wniosek o zmianę imienia lub nazwiska podlega uwzględnieniu wyłącznie z ważnych powodów. Katalog ważnych powodów jest katalogiem otwartym i ogranicza się jedynie do wymienienia kilku przykładowych okoliczności uzasadniających taką zmianę w szczególności, gdy zmiana dotyczy nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka, zmiany na nazwisko używane, na nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione lub na nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.
Organ wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, wola obywatela nie stanowi przesłanki samodzielnej i wystarczającej do zmiany imienia i nazwiska. Względna stabilizacja imion i nazwisk jest wartością prawnie chronioną. Imię i nazwisko, z uwagi na spełniane funkcje w życiu jednostki, rodziny i grup społecznych oraz na znaczenie ich trwałości dla prawidłowej realizacji tych funkcji, nie mogą być postrzegane jedynie jako dobra osobiste, podlegające ochronie na gruncie prawa cywilnego. Imię i nazwisko spełnia w zorganizowanym społeczeństwie istotną funkcję identyfikacyjną i porządkującą. Realizacja takiej funkcji jest możliwa, gdy dane te cechuje pewność i stabilność. Posługiwanie się w sprawach urzędowych, bankowych i przy prowadzeniu działalności gospodarczej określonymi danymi osobowymi (imieniem i nazwiskiem) przypisanymi urzędowo, powoduje, że zmiana tych danych może następować w zupełnie wyjątkowych sytuacjach.
Organ podniósł, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, iż nawet złożenie zeznań w charakterze świadka w sprawie karnej i obawa przed zemstą z tego powodu lub trudności w znalezieniu pracy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie mieszczą się w katalogu ustawowych przesłanek zmiany imienia i nazwiska z ważnych względów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2001 r., sygn. akt V SA 1121/00; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 7 października 2009 r., sygn. akt II I SA/Wr 83/90).
W ocenie organu sama chęć posługiwania się przez M.N. imieniem i nazwiskiem "D.K." nie świadczy o istnieniu okoliczności szczególnej, nadzwyczajnej, która uzasadniałaby wydanie decyzji zgodnej z żądaniem wnioskodawcy. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów, czy innych dowodów, które uprawdopodabniałyby jego twierdzenia, dotyczące zagrożenia życia.
Organ odwoławczy zauważył również, iż skarżący wnioskował już wcześniej o zmianę imienia i nazwiska, które to postępowanie zakończyło się decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w W. z 5 lutego 2019 r., odmawiającą zmiany imienia wnioskodawcy na "D." oraz nazwiska na "C.". Z uzasadnienia ówczesnej decyzji wynikało, że w 2018 r. skarżący zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w W. z wnioskiem o zmianę imienia i nazwiska na "D.R.". W toku postępowania prowadzonego przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w W. wnioskodawca zmienił jednak żądanie odnośnie zmiany nazwiska i wskazał na "C.-K.", a ostatecznie na nazwisko o jednym członie – "C.". Jako przyczynę wyboru imienia i nazwiska "D.C." wnioskodawca wskazał wówczas zamiar zamieszkania za granicą.
W niniejszej sprawie wskazane przez wnioskodawcę przyczyny zmiany imienia i nazwiska nie stanowią okoliczności szczególnych i nadzwyczajnych uzasadniających wydanie decyzji zgodnej z żądaniem wnioskodawcy. Z akt sprawy nie wynika bowiem, że posługiwanie się własnym imieniem i nazwiskiem uniemożliwia wnioskodawcy prowadzenie działalności, gdyż w aktach postępowania nie ma żadnych informacji o tym, by wnioskodawca, odbywający karę pozbawienia wolności, w ogóle jakiekolwiek próby prowadzenia działalności podejmował. Sam zamiar podjęcia pracy, założenia nowej rodziny, czy zarejestrowania kościoła/związku wyznaniowego nie stanowi okoliczności wystarczającej do pozytywnego rozpatrzenia odwołania. Nie jest nią również subiektywnie postrzegane zagrożenie życia wnioskodawcy, tym bardziej, że odwołujący nie podał żadnych faktów i dowodów potwierdzających jego obawy. Przedstawione przez wnioskodawcę wycinki prasowe opisujące fakty związane z prowadzoną przez niego działalnością nie zawierały gróźb ani szykan pod adresem odwołującego, a stanowiły jedynie informację o wydarzeniach, jakie miały miejsce w rzeczywistości. W ocenie organu odwoławczego wymienione przez skarżącego przyczyny zmiany imienia i nazwiska są jego subiektywnym odczuciem związanym z postrzeganiem rzeczywistości. Organ podkreślił także, że noszone przez wnioskodawcę imię i nazwisko nie sposób uznać za ośmieszające lub nielicujące z godnością człowieka, a nadto organ zauważył, że nazwisko strony nigdy nie zostało bezprawnie zmienione, a wnioskodawca nie posiada obywatelstwa innego państwa.
Na ostateczną decyzję Wojewody Łódzkiego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wskazując, iż wnosi o zmianę imienia i nazwiska, a nazwisko rodowe winno pozostać N. Skarżący podniósł, że jest atakowany przez ludzi i media, nie czuje się Polakiem, jest nękany przez urzędy.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zakres kontroli sądowej wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiąc, że sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny sądu w tym postępowaniu była decyzja Wojewody Łódzkiego z 11 stycznia 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Łodzi z 20 listopada 2020 r. odmawiającą skarżącemu wyrażanie zgody na zmianę imienia i nazwiska z "M.N." na "D.K.".
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 707 dalej "u.z.i.n."). Ustawa ta określa zasady zmiany imienia lub nazwiska na inne imię lub nazwisko oraz właściwość organów administracji publicznej i tryb postępowania w sprawach zmiany imienia lub nazwiska (art. 1). W myśl art. 12 ust. 1 u.z.i.n. decyzję o zmianie imienia lub nazwiska, bądź decyzję o odmowie zmiany imienia lub nazwiska, wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego, do którego został złożony wniosek, albo jego zastępca. Z art. 4 ust. 1 u.z.i.n. wynika, że zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2) na imię lub nazwisko używane; 3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.
Powyższe przesłanki nie stanowią katalogu zamkniętego, co oznacza, że zmiany imienia lub nazwiska można dokonać także z innego ważnego powodu, który nie mieści się w katalogu przykładowych przesłanek uznanych ex lege za ważne. Użyte w art. 4 ust. 1 u.z.i.n. określenie "ważny powód" należy do tzw. pojęć niedookreślonych, zaś wydanie decyzji o zmianie imienia lub nazwiska następuje w ramach uznania administracyjnego. Ważny powód zmiany nazwiska powinien być odrębnie oceniony w każdej indywidualnej sprawie. Pojęcie "ważne powody", jako określenie prawnie niezdefiniowane, jest tzw. pojęciem nieostrym. Wobec tego w ramach kontroli działania organu chodzi o rozważenie, czy organ administracji nie przekroczył granicy swobodnej interpretacji pojęć nieostrych na podstawie konkretnego stanu faktycznego oraz czy ocena organu administracji nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA z 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 974/81, z krytyczną glosą E. Smoktunowicza, OSPiKA 1982/5-6, poz. 58 – przywołany za A. Czajkowska, B. Romocka-Tyfel [w:] A. Czajkowska, B. Romocka-Tyfel, Zmiana imienia i nazwiska. Geneza. Komentarz. Orzecznictwo. Wzory decyzji, wyd. V, Warszawa 2021, art. 4). Ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny (por. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z 9 lipca 1993 r., sygn. akt SA 974/81, ONSA 1981/1/49; wyroki NSA z 11 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1375/13 – przywołane w wyroku NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2940/18 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych– w skrócie "CBOSA" na stronie www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podstawą do zmiany imienia lub nazwiska mogą być jedynie okoliczności szczególne, a nawet nadzwyczajne w kontekście danej sprawy. Ocena, czy istnieją ważne powody uzasadniające zmianę imienia lub nazwiska powinna być zatem podjęta z uwzględnieniem obiektywnych przesłanek (por. wyrok NSA z 25 maja 2005 r., sygn. akt II OSK 125/05 dostępne w CBOSA).
Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory (por. wyrok NSA z 21 czerwca 1982 r., sygn. akt II SA 699/82, ONSA 1982, Nr 1, poz. 57). Sąd zwraca przy tym uwagę, że wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, iż wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając taki powód za obiektywnie istotny. Ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska, nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny. (por. wyrok NSA z 22 września 2017 r. sygn. akt II OSK 69/16 i zawarte tam odwołania do doktryny i orzecznictwa).
W przekonaniu sądu, rozpatrującego niniejszą sprawę, wniosek skarżącego o zmianę imienia i nazwiska jest niezasadny w kontekście powołanych powyżej przepisów ustawy i poglądów orzecznictwa. W sprawie nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1-4 u.z.i.n. ani też inna ważna przyczyna uzasadniająca uwzględnienie zgłoszonego wniosku. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Dokonanie zmiany imienia i nazwiska w zakresie żądanym we wniosku skarżącego nie znajduje dostatecznie umotywowanych podstaw.
Jak trafnie wskazała organ w zaskarżonej decyzji nazwisko jest elementem tożsamości osoby w rozumieniu prawa cywilnego, spełnia funkcję indywidualizującą i identyfikującą na wszelkich płaszczyznach życia społecznego i posiada również znaczenie publicznoprawne. Służy bowiem do dokonywania identyfikacji osób przez władze państwowe, m.in. dla celów ewidencyjnych i celów związanych z bezpieczeństwem publicznym (por. wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2940/18). Posługiwanie się określonym, urzędowo stwierdzonym imieniem i nazwiskiem, pełni funkcję identyfikatora publicznego. Imię i nazwisko spełnia także w zorganizowanym społeczeństwie istotną funkcję identyfikacyjną i porządkującą. Dlatego też musi cechować się pewnością i stabilnością. W orzecznictwie sądów administracyjnych został też powszechnie przyjęty pogląd, że obowiązuje zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk. Oznacza to, że imię i nazwisko są trwałymi atrybutami człowieka, prawnie mu przypisywanymi poprzez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego. Są to dwa elementy identyfikujące osobę oraz składające się na jej stan cywilny. W związku z czym powinny one być stabilne, a ich zmiana jest dopuszczalna tylko z ważnych powodów (por. stanowisko orzecznictwa przywołane w wyrokach WSA w Łodzi z 25 października 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 732/12 i z 9 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 717/20 dostępne w CBOSA). Dlatego też rozstrzygnięcie, czy zachodzą ważne powody uzasadniające uwzględnienie wniosku wymagało wyważenia z jednej strony interesu społecznego i celów, jakie ma realizować zawarta w art. 4 ust. 1 u.z.in. zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk, a z drugiej indywidualnego interesu wnioskodawcy.
W kontrolowanej sprawie skarżący chęć zmiany imienia i nazwiska motywował szykanowaniem ze strony ludzi i mediów, obawą o własne życie, a także chęcią rozpoczęcia nowego życia pod nowym nazwiskiem po opuszczeniu zakładu karnego. Odnosząc się do argumentów skarżącego, należy uznać, że okoliczności, które miałyby wywołać u niego obawę o życie, nie zostały przez niego w żaden sposób wykazane. Odnosząc się do przedstawionych przez stronę wycinków z gazet, wskazać należy, że skarżący jest na nich ukazany z czarnym prostokątem zamiast oczu i podpisem M.N., a zatem nie tylko nie pozwalają one na jego identyfikację, ale także nie stanowią o fakcie powoływanego przez skarżącego szkalowania jego osoby przez media i ludzi. Ponadto warto podkreślić, iż informacje prasowe, dołączone przez skarżącego, nie zawierają informacji niepolegających na prawdzie, lecz dotyczą faktycznie popełnionych przez skarżącego przestępstw, za które został on prawomocnie skazany. Trafnie w swoim rozstrzygnięciu wskazał organ I instancji, że zasada względnej stabilności imion i nazwisk stoi na przeszkodzie możliwości uznawania za ważne powody ich zmiany sytuacji wykreowanych zachowaniem osoby zainteresowanej, które stało w sprzeczności z dobrymi obyczajami, zasadami współżycia społecznego czy prawem w związku z popełnionymi przestępstwami.
W ocenie sądu sama więc tylko subiektywna ocena zdarzeń, które miałyby w ocenie skarżącego świadczyć o tym, że jest szykanowany, a jego życie i zdrowie jest zagrożone w okolicznościach przez niego podanych, nie mająca odzwierciedlenia w rzeczywistości nie stanowi wykazania zaistnienia ważnego powodu dla dokonania wnioskowanej zmiany. Subiektywne przekonanie, że dochodziło czy dochodzi do określonych zdarzeń (przedstawianych przez stronę), a związanych z używanym przez nią imieniem i nazwiskiem, nie zostało w rozstrzyganej sprawie wykazane. Natomiast jak to zostało podkreślone na wstępie rozważań same tylko wyobrażenia, odczucia, przekonania czy stany emocjonalne osoby żądającej zmiany imienia i nazwiska nie mogą stanowić ważnego powodu, uzasadniającego taką zmianę. Niezbędność dokonania takiej zmiany powinna wynikać z obiektywnej potrzeby czy nawet konieczności.
Ponadto skarżący chęć zmiany imienia i nazwiska motywował także chęcią rozpoczęcia nowego życia pod nowym nazwiskiem – po opuszczeniu zakładu karnego, w którym obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. W orzecznictwie za utrwalony uznać należy pogląd, zgodnie z którym chęć uzyskania nowej tożsamości po opuszczeniu zakładu karnego w celu odcięcia się od swojej przeszłości i rozpoczęcia nowego życia, nie stanowi ważnej przyczyny zmiany imienia i nazwiska w rozumieniu ustawy (por. wyrok WSA w Łodzi z 5.11.2020 r., III SA/Łd 176/20, LEX nr 3081007).
Na marginesie warto także wskazać, że decyzja o zmianie imienia i nazwiska skarżącego nie jest przemyślana, gdyż z materiału dowodowego sprawy wynika, iż skarżący wielokrotnie zmieniał swą decyzję w tym przedmiocie. W 2018 r. skarżący chciał nazywać się bowiem "D.R.", następnie wybrał nazwisko "C. – K.", potem "C.", by finalnie - w obecnie rozpoznawanej sprawie – domagać się zmiany na imię "D." i nazwisko "K.". Okoliczność ta, wskazuje że decyzja skarżącego nie jest przemyślana co pośrednio, zdaje się również przemawiać za zasadnością decyzji organów rozstrzygających w sprawie, kierujących się w tym zakresie dobrem obywatela.
W konsekwencji powyższych rozważań wskazać należy, że skoro skarżący nie wykazał spełnienia ustawowej przesłanki "ważnych powodów" w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.in., to brak jest podstaw do uznania, że zachodzi podstawa do żądanej zmiany imienia i nazwiska. Zdaniem sądu postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w sposób odpowiadający wymogom określonym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności z zachowaniem zasad o których mowa w art. 6-11 k.p.a., oraz art. 77 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.. Wydanie kontrolowanej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zostało poprzedzone wyczerpującym postępowaniem wyjaśniającym. Organy poddały analizie przedstawione przez stronę okoliczności i dokonały ich trafnej oceny. Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji nie ujawniła, aby organy administracji przekroczyły w tym wypadku dopuszczalną granicę swobodnej oceny i interpretacji pojęcia "ważne powody".
W tym stanie rzeczy sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji.
O wynagrodzeniu pełnomocnika wyznaczonego skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt. 2 sentencji na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 18).
k.ż.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI