III SA/Łd 872/22

III SA/Łd 872/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Małgorzata Kowalska
Monika Krzyżaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 71 ust. 7, art. 140 mb pkt 1, art. 140n ust. 7, art. 189f par. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15zzs4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 1800
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i par. 2 pkt 1
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Sentencja
Dnia 18 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 21 października 2022 roku Nr KO.484.74.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Radomszczańskiego z 28 czerwca 2022 roku, Nr WK.5410.2.56.2022 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz Z. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]
Uzasadnienie
Decyzją z 28 czerwca 2022 r. Starosta Radomszczański, na podstawie art. 140mb pkt 1, 140n ust. 1, ust. 2a, ust. 4, ust. 6 w zw. z art. 71 ust. 7 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.), dalej: "ustawa" lub "p.r.d.", nałożył na Z. S., współwłaściciela pojazdu marki Mercedes Benz, karę pieniężną w wysokości 456 zł z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia z terytorium państwa członkowskiego UE.
Organ podał, że 3 listopada 2021 r. K. Ś. zarejestrował ww. pojazd, który nabył na podstawie faktury nr 50/10/2021 z 21 października 2021 r. od D. S. i Z. S., działających pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowe [...] Spółka Cywilna D. S. i Z. S. Sprzedawca sprowadził pojazd 15 kwietnia 2021 r., co potwierdza oświadczenie dołączone do wniosku o rejestrację.
Organ wskazał, że na podstawie art. 71 ust. 7 pkt 1 ustawy strona miała obowiązek zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do 15 maja 2021 r. Obowiązku tego w wymaganym terminie nie dopełniła. W myśl art. 140mb pkt 1 ustawy, kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Zgodnie zaś z art. 140n ust. 4 ustawy ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy.
W wyniku analizy zakresu, w jakim strona dopuściła się naruszenia, organ stwierdził, że obejmował on "159 dni". Badając powtarzalność naruszenia organ stwierdził, że tego typu naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuściła się strona w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r., tj. od dnia wejścia wżycie przepisów art. 140mb pkt 1 ustawy. Ponadto organ uznał, że strona w związku z niezarejestrowaniem w ustawowym terminie sprowadzonego pojazdu, którego była właścicielem, uzyskała korzyści finansowe w wysokości 256 zł, tj. koszt zarejestrowania w/w pojazdu. Organ przyjął zatem, że zasadne jest nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 456 zł, tj. 200 zł najniższej możliwej kary przewidzianej za tego typu naruszenia + 256 zł korzyści finansowej osiągniętej przez stronę.
Organ wskazał także, że rozpatrując sprawę rozważył przesłanki wynikające z art. 189f k.p.a., uzasadniające możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu strony, jednakże uznał brak podstaw do zastosowania ww. przepisu.
W odwołaniu od ww. decyzji Z. S. zarzucił organowi I instancji naruszenie:
1/ art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne i niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego spraw przez co naruszono interes społeczny i słuszny interes strony;
2/ art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego, które nie budzi zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez wydanie decyzji nakładającej karę pieniężną na współwłaścicieli pojazdu, każdego osobno za to samo zdarzenie, w tym nałożenie kary w wysokości 256 zł jako "karę" za uzyskanie rzekomej korzyści finansowej z tytułu niezarejestrowania pojazdu, co jest sprzeczne z art. 140 mb pkt ustawy,
3/ art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez dowolną w miejsce swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nieuzasadnione, niepoparte jakąkolwiek merytoryczną argumentacją przyjęcie, że nałożenie kary z tytułu naruszenia obowiązku rejestracji tego samego pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia musi skutkować ukaraniem wszystkich współwłaścicieli pojazdu, co skutkuje wadliwym, niezgodnym z prawem i rażącym naruszeniem przepisów powodującym wielokrotne ukaranie za ten sam czyn;
4/ art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez sporządzenie pisemnego uzasadnienia przy jednoczesnym braku wskazania argumentacji, na podstawie której organ doszedł do prezentowanego przekonania, w tym całkowitego zaniechania odniesienia się do faktu, że pojazd, którego rejestracja nie doszła do skutku w ustawowym terminie, objęty był współwłasnością z uwagi prowadzenia przez skarżącego działalności w formie spółki cywilnej, co było istotne z punktu widzenia ukarania, a zaniechanie wypowiedzenia się w tej materii doprowadziło do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn;
5/ art. 71 ust. 7 w zw. z art. 140mb pkt 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że uzasadnione było nałożenie na skarżącego kary w wysokości 456 zł za niezarejestrowanie pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE w terminie 30 dni, w tym nałożenie kary w wysokości 256 zł (łącznie 456 zł) tytułem uzyskania przez skarżącego rzekomej korzyści finansowej, choć przepisy wprowadzają dla właściciela jeden obowiązek rejestracji pojazdu, nie wprowadzając tego obowiązku na każdego z ewentualnych współwłaścicieli oraz przepisy te nie wprowadzają możliwości wielokrotnego karania za ten sam czyn każdego ze współwłaścicieli, a nakładanie tej samej kary za to samo zdarzenie na każdego ze współwłaścicieli stanowi rażące naruszenie wyżej wymienionych przepisów.
Decyzją z 21 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na art. 71 ust. 7 ustawy, zgodnie z którym właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia.
Zgodnie z art. 140mb pkt 1 ustawy, obowiązującym od 1 stycznia 2020 r., kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Tryb nałożenia kary pieniężnej, o której mowa wyżej, reguluje art. 140n ustawy. Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m-140mb, są nakładane w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1 art. 140n p.r.d.). Kary pieniężne, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, nakłada starosta (ust. 2a art. 140n p.r.d.). Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (ust. 4 art. 140n p.r.d.).
Do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m-140mb p.r.d., w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (ust. 6 art. 140n p.r.d.).
Organ odwoławczy dodał, że decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej ma charakter związany. Istota związanego charakteru decyzji administracyjnej polega na tym, że norma prawna określa sytuację faktyczną i prawną, w której powinna zapaść decyzja oraz determinuje treść takiej decyzji. Natomiast ustalając wysokość kary pieniężnej starosta zobowiązany jest do uwzględnienia zakresu naruszenia, powtarzalności naruszeń oraz korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia ustawy.
Zatem w okolicznościach przytoczonych przez organ I instancji – niedokonania rejestracji we właściwym terminie nałożenie kary pieniężnej było w ocenie SKO uzasadnione. W ocenie Kolegium nałożona kara wysokości 456 zł jest adekwatna do popełnionego naruszenia. Skarżący nie zarejestrował pojazdu po jego sprowadzeniu z zagranicy. Co prawda organ pierwszej I niefortunnie wskazał w uzasadnieniu decyzji, że na jej wysokość składa się "200 zł najniższej możliwej kary, przewidzianej przepisami prawa za tego typu naruszenia + 256 zł korzyść finansowa z tytułu niezarejestrowania przedmiotowego pojazdu sprowadzonego z zagranicy", niemniej jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy. Ustalając bowiem wysokość kary za opisane naruszenie organ z mocy art. 140n ust. 4 p.r.d. uwzględnia poza zakresem naruszenia, jego powtarzalnością także korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Dlatego też kwoty 256 zł nie można uznać za element składowy kary bowiem ta została wymierzona w wysokości 456 zł.
Kolegium zaakceptowało również rozważania organu odnośnie do możliwości zastosowania w sprawie przepisów działu IVA k.p.a. regulującego zasady wymierzania administracyjnej kary pieniężnej oraz udzielania ulg w ich wykonaniu i również przyjęło, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Wprawdzie organ I instancji nie analizował przesłanek z art. 189f § 2 k.p.a., ale nie miało to wpływu na wynik sprawy. Skoro skarżący zbył pojazd, który następnie został zarejestrowany, to nie było potrzeby wyznaczania mu terminu do przedstawienia dowodów, o których mowa w tym przepisie.
Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania, organ odwoławczy podkreślił, że przepis nakładający na właściciela pojazdu obowiązek rejestracji pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej został wprowadzony art. 71 ust. 7 ustawy i wszedł w życie 1 maja 2004 r. Zatem nie jest przepisem nowym, który mógłby być dla strony zaskoczeniem, a nieznajomość prawa nie może stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Samo sankcjonowanie jest natomiast wynikiem nowelizacji p.r.d., wprowadzonej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. Ustawa nie przewiduje żadnych wyjątków od konieczności zarejestrowania w ustawowym terminie od dnia sprowadzenia pojazdu na teren RP.
Kolegium podniosło, iż skoro spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej, to wspólnicy są przedsiębiorcami i są traktowani jak osoby fizyczne, to na każdym z nich ciążył obowiązek zarejestrowania pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia z zagranicy. Karę pieniężną za to naruszenie nakłada się odrębnie na każdego ze wspólników, a nie na spółkę. Zatem nie może być mowy o podwójnym karaniu. Ponadto przepisy prawa nie stanowią o solidarnej odpowiedzialności wspólników spółek cywilnych.
Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył Z. S., zarzucając jej naruszenie:.
1/ prawa procesowego:
1/ art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne i niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, przez co naruszono interes społeczny i słuszny interes skarżącego, w tym zaniechanie wypowiedzenia się w przedmiocie stawianych zarzutów odnośnie do podwójnego ukarania skarżącego i jego ojca za ten sam czyn,
2/ art. 8 k.p.a. poprzez prowadzeni postępowania, które nie budzi zaufania do organów państwa, w szczególności poprzez wydanie decyzji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej na współwłaścicieli pojazdu, na każdego osobno, za to samo zdarzenie, w tym nałożenie kary w wysokości 256 zł jako "karę" za uzyskanie rzekomej korzyści finansowej z tytułu niezarejestrowania pojazdu, co jest sprzeczne z art. 140mb pkt 1 ustawy,
3/ art. 75 § 1 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawi materiału dowodowego, nieuzasadnione, niepopartą jakąkolwiek merytoryczna argumentacją przyjęcie, że nałożenie kary z tytułu naruszenia obowiązku rejestracji tego samego pojazdu w terminie 30 dni od jego sprowadzenia musi skutkować ukaraniem wszystkich współwłaścicieli pojazdu, co skutkuje rażącym naruszeniem przepisów powodującym wielokrotne ukaranie za en sam czyn,
4/ art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia przy jednoczesnym braku wskazania argumentacji, na podstawie której organ doszedł do prezentowanego przekonania, w tym całkowitego zaniechania odniesienia się do faktu, że pojazd objęty był współwłasnością z uwagi prowadzenia przez skarżącego działalności w formie spółki cywilnej, co było istotne z punktu widzenia ukarania,
5/ art. 81 k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia uzasadnionych wątpliwości powstałych w toku postępowania na korzyć skarżącego,
6/ art. 7a k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości prawnych odnoszących się do norm stanowiących o ukaraniu za brak rejestracji pojazdu w ustawowym terminie na korzyść skarżącego w przypadku nałożenia kary za ten sam czyn, co do tego samego pojazdu – każdego z osobna – a nie solidarnie, jak to winno mieć miejsce w sprawie,
7/ art. 189f § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku, gdy przy wydaniu tożsamej decyzji w stosunku do drugiego ze współwłaścicieli organ obowiązany był do analizy konieczności wydawania skarżącej decyzji;
8/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie - wyrażające się w utrzymaniu w mocy skarżonej decyzji w sytuacji, gdy istniały przesłanki do jej uchylenia;
2/ prawa materialnego: art. 71 ust. 7 w zw. z art. 140mb pkt 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że uzasadnionym było nałożenie na skarżącego kary w wysokości 456 zł za niezarejestrowanie pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE w terminie 30 dni, w tym nałożenie kary w wysokości 256 zł (łącznie 456 zł) tytułem uzyskania przez skarżącego rzekomej korzyści finansowej, w przypadku gdy opisane przepisy wprowadzają na właściciela po pierwsze jeden obowiązek rejestracji pojazdu, nie wprowadzając tego obowiązku na każdego z ewentualnych współwłaścicieli oraz przepisy te nie wprowadzają możliwości wielokrotnego karania za ten sam czyn każdego ze współwłaścicieli, a nakładanie tej samej kary za to samo zdarzenie na każdego ze współwłaścicieli stanowi rażące naruszenie wyżej wymienionych przepisów;
3/ błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegający na wadliwym przyjęciu, że na skarżącego należy nałożyć karę pieniężną z tytułu zaniechania rejestracji pojazdu mechanicznego w ustawowym terminie, w przypadku jednoczesnego nałożenia na drugiego współwłaściciela tożsamej kary, co powoduje wielokrotne ukaranie za ten sam czyn.
Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Radomszczańskiego w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia, gdy zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Należy na wstępie zaznaczyć, iż niniejsza sprawa, w związku z brakiem oświadczenia strony skarżącej, co do możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 21 października 2022 roku utrzymująca w mocy decyzję Starosty Radomszczańskiego z 28 czerwca 2022 roku o nałożeniu na Z. S., współwłaściciela pojazdu marki Mercedes Benz Actros 1848 (ciągnik siodłowy o nr podwozia: [...]), kary pieniężnej w wysokości 456 zł z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia z terytorium państwa członkowskiego UE.
Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa tj. art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 7 p.r.d. oraz art. 189f k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nakreślając ramy prawne rozstrzygnięcia organu należy wskazać, że zgodnie z art. 71 ust 7 p.r.d., właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Natomiast w myśl art. 140mb pkt 1 tej ustawy kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy elementy stanu faktycznego zostały przez organy ustalone prawidłowo. W dniu 15 kwietnia 2021 roku wspólnicy spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Handlowe [...] D. S. i Z. S. sprowadzili z kraju Unii Europejskiej używany pojazd marki Mercedes-Benz Actros 1848 (ciągnik siodłowy o nr podwozia: [...]), w związku z czym 15 maja 2021 roku upływał 30 – dniowy termin na rejestrację pojazdu na terytorium RP. Samochód ten został następnie sprzedany 21 października 2021 roku (data ta wynika z faktury VAT nr [...]), a następnie zarejestrowany przez nowego właściciela 3 listopada 2021 roku.
Zdaniem sądu, na tle kontrolowanej sprawy wątpliwości budzi zasadności nałożenia przez organy kary pieniężnej na każdego ze współwłaścicieli pojazdu w związku z niedochowaniem obowiązku jego zarejestrowania w terminie 30 dni od dnia sprowadzenia.
Z treści skargi, jak również z urzędu, sądowi wiadome jest, że decyzją z 17 października 2022 roku nr KO.484.73.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Starosty Radomszczańskiego o nałożeniu na podstawie art. 140n ust. 1 i ust. 2a, art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 7 p.r.d. na D. S. kary pieniężnej w wysokości 456 zł z tytułu naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 71 ust 7 p.r.d., tj. obowiązku rejestracji pojazdu marki Mercedes-Benz Actros 1848 (ciągnik siodłowy o nr podwozia: [...]) w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Postanowieniem z 10 lutego 2023 roku sygn. akt III SA/Łd 871/22 WSA w Łodzi odrzucił skargę D. S. z uwagi na nieusunięcie braków formalnych skargi w ustawowym terminie.
Art. 71 ust 7 p.r.d. nakładający na właściciela pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej obowiązek zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia został dodany do ustawy Prawo o ruchu drogowym przez art. 1 pkt 8 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej tą ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
Do dnia 1 stycznia 2020 r. naruszenie tego obowiązku stanowiło jedynie wykroczenie z art. 97 Kodeksu wykroczeń zagrożone karą grzywny do 3000 zł albo karą nagany. Natomiast od 1 stycznia 2020 r. na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579) dodany został do p.r.d. art. 140mb i 140n. Jak już wskazano powyżej, w myśl art. 140mb pkt 1 tej ustawy kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Zgodnie z art. 140n ust. 7 p.r.d., jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w art. 140mb, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do osoby będącej osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej.
W uzasadnieniu do ww. zmiany przepisów (druk sejmowy 3495) wskazano, że wprowadzone zmiany mają służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. W konsekwencji powinno to wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji. Dalej podkreślono, że zmiany ustawy - Prawo o ruchu drogowym są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L.2000.269.34), dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Zauważono, że zaproponowana sankcja administracyjna jest niższa od obecnie obowiązującej sankcji, którą przewiduje art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2018 r. poz. 618, ze zm.) i która w formie kary grzywny może zostać wymierzona do wysokości 3000 złotych. Zaproponowane przepisy obniżą więc sankcję z 3000 zł do 1000 zł.
Jak wskazano na wstępie objęty art. 71 ust. 7 p.r.d., obowiązek zarejestrowania sprowadzonego z kraju UE pojazdu spoczywa na właścicielu pojazdu.
W przypadku jednak, gdy pojazd, będący przedmiotem współwłasności, zostałby zarejestrowany przez jeden z podmiotów zobowiązanych (współwłaściciela), to zasadniczo cel przepisu zostałby osiągnięty.
W ocenie sądu, w przypadku, gdy sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej pojazd objęty będzie współwłasnością, to obowiązek jego zarejestrowania będzie spoczywał na każdym ze współwłaścicieli. Nie oznacza to jednak, że na każdego z takich współwłaścicieli, może zostać nałożona kara administracyjna. Przepis art. 71 ust. 7 p.r.d. ustanawia bowiem jeden obowiązek dla właściciela pojazdu. Skoro zatem jest to jeden obowiązek dla właściciela, to na podstawie art. 140mb pkt 1 p.r.d. może prowadzić do jednej kary w związku z niedopełnieniem tego obowiązku, niezależnie od liczby współwłaścicieli.
Z treści art. 140 mb pkt 1 p.r.d. wynika, że odpowiedzialność administracyjna związana jest z jednym zdarzeniem – brakiem rejestracji sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej pojazdu przez właściciela.
Stąd też niedopuszczalne jest, aby jeden czyn obwarowany sankcją administracyjną był traktowany jako dwa odrębne zdarzenia, zależnie od liczby współwłaścicieli. Ani treść, ani cel przepisu, nie dają podstaw do nakładania na każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębnych kar pieniężnych za jedno naruszenie. Objęcie każdego ze współwłaścicieli odrębnym ukaraniem za naruszenie z art. 140 mb pkt 1 p.r.d. w związku brakiem rejestracji tego samego pojazdu - prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn.
Podkreślenia wymaga, że zmiany w p.r.d. związane są z realizacją celów dyrektywy 2000/53/WE, a zatem wchodzą w zakres stosowania prawa Unii. Tym samym muszą być zgodne z prawem Unii, w szczególności z ogólnymi zasadami tego prawa, w tym z zasadą proporcjonalności. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) powyższa zasada która wymaga, aby środki wprowadzone na mocy przepisu były właściwe dla osiągnięcia zakładanego celu i nie wykraczały poza to, co niezbędne dla jego realizacji, powinna być przestrzegana zarówno przez prawodawcę wspólnotowego, jak i ustawodawców i sądy krajowe, które stosują prawo wspólnotowe (por. wyrok z dnia 17 stycznia 2008 r. w sprawach połączonych C 37/06 i C 58/06 Viamex Agrar Handel, ECLI:EU:C:2008:18, pkt 33).
Nałożenie za ten sam czyn – brak zarejestrowania pojazdu w określonym terminie – kary pieniężnej na każdego ze współwłaścicieli pojazdu stanowiłoby kilkukrotne ukaranie za to samo naruszenie i byłaby to kara niewspółmierna do naruszenia i celu przepisu.
Tym samym, nakładając w niniejszej sprawie odrębnie karę pieniężną na skarżącego i drugiego współwłaściciela pojazdu, organy naruszyły przepis art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 7 p.r.d. Naruszenie przedmiotowego obowiązku może skutkować nałożeniem jednej kary pieniężnej na obu współwłaścicieli pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej (powyższy pogląd wyrażony został w prawomocnych wyrokach WSA w Kielcach z dnia 7 października 2021 roku sygn. akt. I SA/Ke 428/21 i 429/21, które sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni popiera).
Ponadto wskazać należy, że rozpatrując możliwość zastosowania art. 189f k.p.a. organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności związanych z niniejszą sprawą, dających podstawę do nienakładania kary na skarżącego. Przepis ten stanowi, iż organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
- waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub - strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Powyższy przepis formułuje zatem warunki dopuszczalności odstąpienia od nałożenia pieniężnej kary administracyjnej. Organ odstępuje od nałożenia kary i poprzestaje na pouczeniu strony w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Po pierwsze, organ stwierdza, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1). Organ jest wówczas zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony, co zgodnie z zasadą proporcjonalności stanowi działanie adekwatne do okoliczności sprawy. Po drugie, doszło do realizacji celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Cele te mogły zostać osiągnięte w ramach odrębnego postępowania toczącego się przed postępowaniem w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f § 1 pkt 2). W takim przypadku organ jest zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony. Powyższe cele mogą być osiągnięte również w wyniku wyznaczenia stronie przez organ terminu do usunięcia naruszenia prawa lub powiadomienia właściwych podmiotowo stwierdzonym naruszeniu prawa (art. 189f § 2). Wyznaczenie takiego terminu jest fakultatywne. Jeżeli jednak strona w wyznaczonym terminie przedstawiła żądane dowody, to organ jest zobligowany do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu (Przybysz Piotr Marek. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019) (vide: Wyrok WSA w Łodzi z 15.12.2020 r., III SA/Łd 603/20, LEX nr 3097705.) W zakresie tym organ powinien zatem rozważyć, czy przy posiadaniu wiedzy odnośnie prowadzenia o ten samym czyn postępowania co do współwłaściciela pojazdu i nałożenia na niego kary zasadne jest prowadzenie tożsamego postępowania wobec drugiej osoby.
Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikającej z niej wskazań do dalszego postępowania, dotyczącej w szczególności nałożenia jednej kary na współwłaścicieli pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sąd orzekł w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
R.T-M.