III SA/Łd 86/20

III SA/Łd 86/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1567/20 - Wyrok NSA z 2024-05-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 81 par. 4, par. 5, art. 1a pkt 20
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 23 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2020 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z zabezpieczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 i art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) oraz w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 13 § 1 i § 2 i art. 1a pkt 20 i art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), uchylił postanowienie z 1[...] r. nr [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił zwolnienia spod zajęcia środków pieniężnych zabezpieczonych zawiadomieniem z [...] r. nr [...] i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku ,,A’’ Sp. z o.o. z 29 maja 2019 r. o "realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]".
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
W dniu [...] r. Prokuratura Regionalna w B. wydała postanowienie sygn. akt RP [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym postanowiła:
1) zabezpieczyć na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im:
a) kary grzywny, w wysokości po 500 stawek dziennych po 20 000 zł stawka,
b) środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa w kwocie 689 481 778,23 zł,
c) uiszczenia należności publicznoprawnej w kwocie 689 481 778,23 zł uszczuplonej czynem zabronionym,
d) orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym,
2) powyższego zabezpieczenia dokonać poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w B S.A. nr [...], co do którego Prokuratura Regionalna w B. wydała w dniu [...] r. postanowienie o blokadzie środków - do dnia 27.07.2017 r.
Przy piśmie z 12.07.2019 r. Prokuratura Regionalna w B. (jako wierzyciel) na podstawie ww. postanowienia wystawiła zarządzenie zabezpieczenia z [...] r. nr RPI [...], które skierowała do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wraz z wnioskiem o zabezpieczenie środków pieniężnych w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku prowadzonym na rzecz ,,A’’ Sp. z o.o. (nr 2[...]). Wierzyciel wskazał jednocześnie, że zabezpieczenia dokonano przy wykorzystaniu domniemań prawnych z art. 33 § 2 i § 3 Kodeksu karnego skarbowego, które pozwalają na uznanie, iż środki pieniężne zgromadzone na rachunku ww. Spółki należą do podejrzanych: P. Ś. i K. Ś., a co za tym idzie, jako dłużnik w postępowaniu zabezpieczającym występuje ,,A’’ Sp. z o.o.
Zawiadomieniem z 4.04.2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., jako organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego w B S.A. prowadzonego na rzecz ,,A’’ Sp. z o.o. w kwocie 1 919 690,93 zł. Ww. zawiadomienie zostało doręczone ,,A’’ Sp. z o.o. w trybie art. 44 k.p.a.
W dniu 10.05.2019 r. B S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690,93 zł, organowi egzekucyjnemu, który następnie ulokował ją na rachunku depozytowym.
W dniu 29.05.2019 r. ,,A’’ Sp. z o.o. złożyła do organu egzekucyjnego pismo zatytułowane "Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]". W uzasadnieniu Spółka, powołując się na art. 81 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniosła o zwolnienie kwoty 1 060 zł na zapłatę podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT4) na rzecz Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w Warszawie oraz kwoty 4 940 zł na wynagrodzenia za pracę za maj 2019 r.
Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. - na podstawie art. 13 § 1 w związku z art. 166b u.p.e.a. odmówił zwolnienia spod zajęcia środków pieniężnych zabezpieczonych zawiadomieniem z 4.04.2018 r. Organ wyjaśnił, że w świetle art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. - tylko bank, nie zaś organ egzekucyjny - posiada kompetencje zarówno do odmowy, jak i przyznania prawa do zwolnienia z egzekucji środków z zajętego rachunku bankowego na wypłatę bieżących wynagrodzeń i ich pochodnych. Następnie, po przeanalizowaniu przesłanek zwolnienia z egzekucji, organ wyjaśnił, że w dniu 10.05.2019 r. Bank B S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919690,93 zł na rachunek organu egzekucyjnego, który z kolei ulokował ją na oprocentowanym rachunku depozytowym, celem zabezpieczenia roszczeń wierzyciela. Zdaniem organu egzekucyjnego, w momencie przekazania środków nastąpiła całkowita realizacja dokonanego zajęcia. W związku z tym organ egzekucyjny stwierdził, że nie ma podstaw do zwolnienia spod zajęcia zabezpieczonych środków pieniężnych.
W zażaleniu skarżąca spółka zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 166b u.p.e.a. przez niepodjęcie niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalających na zebranie i rozpoznanie całego materiału dowodowego,
2) art. 13, art. 166a § 2 w związku z art. 166b u.p.e.a. przez nieuzasadnioną odmowę zwolnienia spod zajęcia środków zabezpieczonych zawiadomieniem.
W związku z powyższym, pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie środków w wysokości 24 000 zł.
W uzasadnieniu pełnomocnik strony wskazał, że środki te mogą podlegać zwolnieniu, ponieważ nie doszło do całkowitej realizacji dokonanego zajęcia. Przypomniał też, że spółka złożyła w Banku dyspozycję wraz z listą płac za marzec 2019 r., gdyż jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji środków, które mają być przeznaczone na bieżące wynagrodzenia pracowników, jest poinformowanie o tym Banku przez złożenie listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Przy czym, jak zauważył pełnomocnik spółki, ani bank ani organ egzekucyjny nie zakwestionowali złożonej listy płac, a więc jest ona wiarygodnym dokumentem, świadczącym o konieczności poniesienia wydatków, o których mowa w art. 166a § 2 u.p.e.a.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił powyższe rozstrzygnięcie i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z zabezpieczenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 13 § 1 ww. ustawy, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Natomiast w myśl art. 13 § 2 ww. ustawy, na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zobowiązanemu zażalenie.
Stosownie przy tym do treści art. 166b u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d (co w praktyce oznacza, że w postępowaniu zabezpieczającym niektóre z tych przepisów stosuje się wprost, niektóre mają ograniczone zastosowanie, tj. z uwzględnieniem specyfiki postępowania zabezpieczającego, a niektóre w ogóle nie mają zastosowania).
Organ wyjaśnił, że art. 13 zamieszczony w dziale I ww. ustawy, ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym. Niemniej jednak treść tego przepisu wskazuje, że uprawnienie do wystąpienia z żądaniem zwolnienia spod egzekucji (oraz zabezpieczenia) przysługuje wyłącznie zobowiązanemu. Zgodnie zaś z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.
DIAS wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z dnia 12.07.2018 r. jest postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt RP [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym Prokuratura Regionalna w B. zabezpieczyła na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im: kary grzywny, środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, uiszczenia należności publicznoprawnej oraz orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym i postanowiła dokonać powyższego Zabezpieczenia poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w B S.A. nr [...].
Organ wskazał, że zobowiązanymi (osobami, na których majątku zabezpieczono wykonanie przyszłego obowiązku) są: P. Ś. i K. Ś.. To na ich mieniu - jako podejrzanych - zostało zabezpieczone wykonanie orzeczenia z dnia [...] r. sygn. akt RP [...] o zabezpieczeniu majątkowym. Przy czym w postanowieniu tym Prokuratura Regionalna w B. wskazała, iż dokonane ustalenia pozwalają na uznanie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym ,,A’’ Sp. z o.o. w rzeczywistości należą do podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś.. W związku z powyższym uznano, że w sprawie zachodzą domniemania prawne, o których mowa w art. 33 § 2 i § 3 ustawy z dnia 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1958 ze zm.).
W myśl art. 33 § 2 ww. ustawy, w razie skazania za przestępstwo skarbowe, z którego popełnienia sprawca osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową dużej wartości, albo przestępstwo skarbowe, z którego sprawca osiągnął lub mógł osiągnąć, chociażby pośrednio, korzyść majątkową, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica jest wyższa niż 3 lata, lub popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa skarbowego, za korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa uważa się mienie, które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa skarbowego do chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku, chyba że sprawca lub inna zainteresowana osoba przedstawi dowód przeciwny. Z kolei art. 33 § 3 ww. ustawy stanowi, że jeżeli mienie stanowiące korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa, o którym mowa w § 2, zostało przeniesione na osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, faktycznie lub pod jakimkolwiek tytułem prawnym, uważa się, że rzeczy będące w samoistnym posiadaniu tej osoby lub jednostki oraz przysługujące jej prawa majątkowe należą do sprawcy, chyba że na podstawie okoliczności towarzyszących ich nabyciu nie można było przypuszczać, że mienie to, chociażby pośrednio, pochodziło z czynu zabronionego.
Organ wyjaśnił, że jak wynika z art. 195a § 1 w związku z art. 187 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 676 ze zm.), jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek, czy grzywnę, to prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, czyli organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 1a pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
DIAS podkreślił, że organ I instancji na skutek skierowanego do niego do realizacji zarządzenia zabezpieczenia z dnia 12.07.2018 r. przez Prokuraturę Regionalną w B., dokonał zajęcia zabezpieczającego środków pieniężnych w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w PB S.A. prowadzonym na rzecz ,,A’’ Sp. z o.o.
Jednakże powołane powyżej okoliczności oraz przepisy prawa wskazują, że w niniejszej sprawie skarżąca spółka nie ma statusu zobowiązanego. To zaś w konsekwencji oznacza, że spółce nie przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie spod zajęcia zabezpieczonych środków, na podstawie art. 13 § 1 w związku z art. 166b u.p.e.a. Dlatego też organ I instancji nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrzenia żądania spółki z dnia 29.05.2019 r. w trybie art. 13 ww. ustawy.
Zdaniem organu odwoławczego organ egzekucyjny winien w analizowanej sprawie zastosować tryb określony w art. 61a § 1 k.p.a. tj. odmówić wszczęcia postępowania w sprawie pisma z dnia 29.05.2019 r. zatytułowanego "Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]", gdyż z ww. wnioskiem (stanowiącym w tym przypadku wniosek o zwolnienie spod zajęcia zabezpieczającego) wystąpił podmiot niebędący zobowiązanym. Stosownie bowiem do powołanego wyżej przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy czym przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w ww. przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, bądź też gdy przepis prawa wyklucza możliwość rozstrzygnięcia sprawy co do istoty na żądanie strony
Z uwagi zatem na wystąpienie z przedmiotowym wnioskiem z dnia 29.05.2019r. o zwolnienie z zabezpieczenia przez podmiot niebędący zobowiązanym, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że stosownie do dyspozycji zawartej w art. 138 § 1 pkt 2 ww. ustawy, należało uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i orzec o odmowie wszczęcia postępowania.
W skardze ,,A’’ sp. z o.o. w W. zarzuciła naruszenie:
1) art. 1a ust. 20 u.p.e.a. przez jego błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że skarżąca nie miała legitymacji do żądania zwolnienia środków spod egzekucji i w konsekwencji wadliwe umorzenie postępowania zainicjowanego pismem z dnia 29 maja 2019 r. złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. ("Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]");
2) art. 7, art. 77 §, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 166b u.p.e.a. przez niepodjęcie niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalających na wyczerpujące zebranie i rozpoznanie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, które pozwoliłoby na uznanie iż skarżącej przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o zwolnienie środków na wypłatą wynagrodzenia oraz zażalenia na postanowienie odmawiające zwolnienia środków.
W oparciu o wskazane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienie DIAS oraz postanowienia NUS, a także zasądzenie od DIAS i NUS na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podstawowa zasada sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zwanej dalej: "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., który postanowieniem z [...] r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. o odmowie zwolnienia spod zajęcia środków pieniężnych zabezpieczonych zawiadomieniem i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku ,,A’’ Sp. z o.o. z 29 maja 2019 r. o "realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]".
Jako podstawę wniosku z 26 czerwca 2019 r. spółka ,,A’’ wskazała art. 81 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 81 ust. 4 u.p.e.a. stanowi, iż wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń. W myśl natomiast art. 81 § 5 ww. ustawy, przepis § 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia.
Wskazać należy, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego skutkuje m.in. powstaniem zakazu dokonywania przez bank wypłat z tego rachunku do wysokości zajętej wierzytelności bez zgody organu egzekucyjnego. Jednakże, jak wynika z § 4 i 5 cytowanego wyżej artykułu, zakaz ten nie jest zakazem bezwzględnym, ponieważ nie obejmuje pewnych kategorii wierzytelności, jeśli spełnione zostaną określone przesłanki. Mianowicie spod zajęcia zostały zwolnione trzy kategorie wypłat:
1) na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z należnymi od nich podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne;
2) na zasądzone alimenty;
3) na renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania.
Z regulacji tych wynika również, iż wypłaty na bieżące wynagrodzenia za pracę mogą nastąpić jedynie na żądanie zobowiązanego, ponieważ w zakresie zwolnienia zostaje przywrócona zobowiązanemu możność dysponowania przez niego rachunkiem bankowym po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Obowiązek oceny zarówno wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę tych wypłat, jak i zasadności ich dokonania, w szczególności w zakresie ustalenia, czy żądanie zobowiązanego dotyczy rzeczywiście wypłat na bieżące wynagrodzenia, spoczywa na banku, który musi brać pod uwagę ewentualną odpowiedzialność, o której mowa w art. 71b i 168c, a także 168e u.p.e.a. Wypłata na bieżące wynagrodzenia powinna nastąpić do rąk zobowiązanego jako posiadacza zajętego rachunku z uwagi na brak szczególnych uregulowań prawnych w tym zakresie, np. dotyczących wypłat alimentów i rent alimentacyjnych. Oznacza to także, że zobowiązany może zlecić bankowi bezpośrednie przekazanie tych wypłat na poszczególne rachunki bankowe uprawnionych pracowników zobowiązanego. Na takich samych zasadach i w takim zakresie jak wypłata na bieżące wynagrodzenia może być dokonana również wypłata podatku dochodowego od osób fizycznych (a w zasadzie zaliczek na ten podatek) oraz przekazanie składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na te wynagrodzenia (p. Kijowski Dariusz Ryszard (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Lex 2015).
Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, iż adresatem wniosku w zakresie, o którym mowa w art. 81 ust. 4 i 5 u.p.e.a. jest bank. Organ egzekucyjny nie posiada zatem kompetencji zarówno, aby odmówić jak i przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji środków przeznaczonych na cele wymienione w tych przepisach. W świetle powyższych regulacji, niejako z mocy samej ustawy, zostały zwolnione środki na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z należnym od nich podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne. Jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego tej części zdeponowanych na nim środków pieniężnych, które mają być przeznaczone na bieżące wynagrodzenia pracowników, jest zgodnie z art. 81 § 4 ww. ustawy poinformowanie o tym banku poprzez złożenie listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Obowiązek oceny zarówno wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę tych wypłat, jak i zasadności ich dokonania spoczywa na banku. Organ egzekucyjny nie nabywa przy tym uprawnień w zakresie zwolnienia omawianych środków w sytuacji odmowy przez bank realizacji złożonego wniosku, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Już zatem chociażby z tego powodu, że wniosek skarżącej spółki sporządzony został przez profesjonalnego pełnomocnika, który jako podstawę żądania skierowanego do organu egzekucyjnego "o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]", wskazał cytowane wyżej przepisy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. - niestanowiące dla tego organu podstawy prawnej do podjęcia jakiegokolwiek działania, brak było uzasadnienia do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej.
Działając jednakże w ramach swoich kompetencji, organ egzekucyjny odniósł się do wniosku skarżącej, przyjmując żądanie strony jako wniosek o zwolnienie z zabezpieczenia, wniesiony na podstawie art. 13 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. Przepis art. 166b u.p.e.a. stanowi, iż w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się przepisy Działu I tej ustawy i art. 168d. W myśl natomiast art. 13 § 1 u.p.e.a. (zamieszczonego w dziale I ww. ustawy), organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowa zobowiązanego.
Mając na uwadze powyższy zapis, za zasadne uznać należy stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. o braku legitymacji ,,A’’ Sp. z o.o. w W. do wystąpienia z żądaniem zwolnienia z zabezpieczenia środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym w B S. A. nr 2[...]. W ocenie Sądu nie ulega bowiem wątpliwości, iż skarżąca spółka nie posiada statusu zobowiązanego w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zarządzenie zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr RP [...], wystawione przez Prokuratora Prokuratury Regionalnej w B. (wierzyciel) i skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wraz z wnioskiem o zabezpieczenie środków pieniężnych w kwocie 1 919 690, 93 zł znajdujących się na rachunku prowadzonym na rzecz ,,A’’ Sp. z o.o. (nr [...]). Wierzyciel wskazał bowiem wyraźnie w zarządzeniu, iż zabezpieczenia dokonano przy wykorzystaniu domniemań prawnych z art. 33 § 2 i § 3 kks, które pozwalają na uznanie, iż środki pieniężne zgromadzone na rachunku ww. spółki należą do podejrzanych: P. Ś. i K. Ś.. Biorąc natomiast pod uwagę treść cytowanego wyżej art. 13 u.p.e.a., uprawnienie do wystąpienia z żądaniem zwolnienia spod egzekucji (oraz zabezpieczenia) przysługuje wyłącznie zobowiązanemu.
Zgodnie zaś z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika natomiast bezspornie, że podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr RP [...] jest postanowienie z [...] r. sygn. akt RP [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym Prokuratura Regionalna w B. zabezpieczyła na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im: kary grzywny, środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, uiszczenia należności publicznoprawnej oraz orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym i postanowiła dokonać powyższego zabezpieczenia poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w B S.A. nr [...]. A zatem z powyższego postanowienia Prokuratury Regionalnej w B. (która w analizowanej sprawie posiada status wierzyciela) wynika, że zobowiązanymi (tj. osobami, na których majątku zabezpieczono wykonanie przyszłego obowiązku) są: P. Ś. i K. Ś.. To na ich mieniu - jako podejrzanych - zostało zabezpieczone wykonanie orzeczenia z dnia [...]r. sygn. akt RP [...] o zabezpieczeniu majątkowym. Zatem to P. Ś. i K. Ś. są zobowiązanymi w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zarządzenie zabezpieczenia z [...] r. nr RP [...]. W postanowieniu tym Prokuratura wskazała jednocześnie, iż dokonane przez nią ustalenia pozwalają na uznanie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym ,,A’’ Sp. z o.o. w rzeczywistości należą do podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś., a w sprawie zachodzą domniemania prawne, o których mowa w art. 33 § 2 i § 3 kks.
W myśl art. 33 § 2 kks, w razie skazania za przestępstwo skarbowe, z którego popełnienia sprawca osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową dużej wartości, albo przestępstwo skarbowe, z którego sprawca osiągnął lub mógł osiągnąć, chociażby pośrednio, korzyść majątkową, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica jest wyższa niż 3 lata, lub popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa skarbowego, za korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa uważa się mienie, które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa skarbowego do chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku, chyba że sprawca lub inna zainteresowana osoba przedstawi dowód przeciwny. Z kolei art. 33 § 3 ww. ustawy stanowi, że jeżeli mienie stanowiące korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwu o którym mowa w § 2, zostało przeniesione na osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, faktycznie lub pod jakimkolwiek tytułem prawnym, uważa się, że rzeczy będące w samoistnym posiadaniu tej osoby lub jednostki oraz przysługujące jej prawa majątkowe należą do sprawcy, chyba że na podstawie okoliczności towarzyszących ich nabyciu nie można było przypuszczać, że mienie to, chociażby pośrednio, pochodziło z czynu zabronionego.
Jak wynika ponadto z art. 195a § 1 w zw. z art. 187 ustawy Kodeks kamy wykonawczy, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek, czy grzywnę, to prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, czyli organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 1a pkt 7 u.p.e.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., na skutek skierowanego do niego do realizacji zarządzenia zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr Rb [...]wystawionego przez Prokuraturę Regionalną w B., dokonał zatem zajęcia zabezpieczającego środków pieniężnych w kwocie 1 919 690.93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w B S.A. prowadzonym dla ,,A’’ Sp. z o.o.
Trzeba zatem przyznać rację Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Ł., iż powołane powyżej okoliczności oraz przepisy prawa wskazują, że w niniejszej sprawie ,,A’’ Sp. z o.o. nie ma statusu zobowiązanego, co w konsekwencji oznacza, że ww. spółce nie przysługuje prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie spod zajęcia zabezpieczonych środków na "realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki nr [...]", na podstawie art. 13 § 1 w związku z art. 166b u.p.e.a.
Dlatego też w omawianej sprawie słusznie organ II instancji przyjął, że nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia żądania spółki z dnia 29 maja 2019 r. w oparciu o art. 13 u.p.e.a. Zaistniały zatem przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku, na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym w administracji posiłkowo znajdują zastosowanie regulacje zawarte w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl natomiast art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61a § 1 ww. ustawy, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ administracji publicznej ma wobec tego obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym, zarówno podmiotowym jak i przedmiotowym. Jedną z przesłanek do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. będzie niewątpliwie sytuacja, w której przepisy prawa nie przewidują możliwości merytorycznego rozpatrzenia żądania wniesionego przez podmiot, który nie ma legitymacji do wystąpienia z tego rodzaju żądaniem.
Warto również zwrócić uwagę na treść art. 165 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że pieniądze zajęte w celu zabezpieczenia wpłaca się na wydzielony oprocentowany rachunek bankowy organu egzekucyjnego z oprocentowaniem udzielonym przez bank dla wkładów wypłacanych na każde żądanie, z zastrzeżeniem § 3. Według art. 165 § 4 u.p.e.a. zajęta wierzytelność po nadejściu terminu jej płatności przez dłużnika tej wierzytelności zrealizowana jest w celu zabezpieczenia przez przekazanie jej na rachunek, o którym mowa w § 2. Tak samo przekazywane są zajęte w celu zabezpieczenia wynagrodzenia za pracę i inne należności płatne w przyszłości, bez ponawiania ich zajęcia aż do wysokości należności zabezpieczonej.
Zgodnie natomiast z art. 166a § 1 u.p.e.a., zobowiązany nie może rozporządzać składnikiem majątkowym zajętym w celu zabezpieczenia, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Według § 2 w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Nadto stosownie do § 3 zajęcie zabezpieczające nie pozbawia zobowiązanego prawa do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku, o którym mowa w art. 165 § 2.
Wobec powyższego stwierdzić należy, iż przywołane przepisy jednoznacznie wskazują, że wniosek o wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego może dotyczyć jedynie rachunku bankowego zobowiązanego, a nie rachunku bankowego organu egzekucyjnego, na który przekazuje się pieniądze i wierzytelności zajęte na zabezpieczenie. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują bowiem możliwości wyrażenia przez organ egzekucyjny zgody na wypłatę środków z rachunku depozytowego organu egzekucyjnego. W przypadku rachunku depozytowego organu egzekucyjnego zobowiązany ma jedynie prawo do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze zgromadzonych tam środków. Nawet zatem w sytuacji, gdyby skarżącej spółce przysługiwał w ocenianym postępowaniu egzekucyjnym status zobowiązanego, to wobec tego, że w dniu 10.05.2019 r. bank B S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690, 93 zł organowi egzekucyjnemu, który następnie ulokował tę kwotę na rachunku depozytowym, brak byłoby podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku z 29 maja 2019 r. o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nie był uprawniony do wyrażenia zgody na dokonanie wypłat z rachunku bankowego organu egzekucyjnego. Art. 166a § 2 u.p.e.a. w sposób wyraźny odnosi się bowiem do rachunku bankowego zobowiązanego, a nie do rachunku depozytowego organu egzekucyjnego.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie w dniu 10.05.2019 r. bank B S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690, 93 zł na rachunek organu egzekucyjnego, który z kolei ulokował ją na oprocentowanym rachunku depozytowym, to w momencie przekazania tych środków nastąpiła całkowita realizacja zajęcia. Po dniu 10.05.2019 r. bank automatycznie "zakończył" zabezpieczenie rachunku, a od 13.05.2019 r. Spółka mogła realizować przelewy na tym rachunku bez uzyskiwania uprzedniej zgody na dysponowanie środkami pieniężnymi.
W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. prawidłowo zastosował zatem w niniejszej sprawie tryb określony w art. 61a § 1 k.p.a. i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku ,,A’’ Sp. z o.o. w W. z dnia 29 maja 2019 r. "o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniem danin publicznych w związku z zajęciem środków na rachunku spółki numer [...]", potraktowanym jako wniosek o zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych zabezpieczonych zawiadomieniem z 20.07.2018 r. nr [...], ponieważ z wnioskiem tym wystąpił podmiot niebędący zobowiązanym.
Co do argumentacji zawartej w skardze, a dotyczącej naruszenia art. 1a ust. 20 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że skarżąca nie miała legitymacji do żądania zwolnienia środków spod egzekucji i w konsekwencji wadliwe umorzenie postępowania zainicjowanego pismem z dnia 29 maja 2019 r. złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. ("Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]") należy wyjaśnić, iż wbrew twierdzeniu pełnomocnika Spółki - rozstrzygnięciem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie żądania spółki z 29 maja 2019 r.
Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 7, art. 77 §, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 166b u.p.e.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalających na wyczerpujące zebranie i rozpoznanie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, które pozwoliłoby na uznanie iż skarżącemu przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o zwolnienie środków na wypłatą wynagrodzenia oraz zażalenia na postanowienie odmawiające zwolnienia środków. Pełnomocnik spółki nie wskazał, jakie czynności, służące dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz pozwalające na zebranie i rozpoznanie całego materiału dowodowego, nie zostały podjęte w niniejszej sprawie. Niemniej jednak Sąd stoi na stanowisku, że organy obu instancji dokonały ustaleń w sposób wystarczający do wydania w niniejszej sprawie prawidłowego rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 29 maja 2019 r. Art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zawiera kompleksową i precyzyjną definicję zobowiązanego, a dokumenty znajdujące się w aktach sprawy bezspornie dowodzą, iż spółka ,,A’’ w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zarządzenia zabezpieczenia z [...] r. nr Rb [...] wystawione przez Prokuraturę Regionalną w B., takiego statusu nie posiada.
Z powyższych względów Sąd, uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia (art. 134 p.p.s.a.).
Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.
eg