III SA/Łd 856/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpoczęła się od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi do A. Spółki Akcyjnej z siedzibą we W. do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za przejazd autostradą A2 bez wniesienia opłaty. Organ oparł swoje stanowisko na przepisach ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, wskazując, że za przejazd odpowiada właściciel pojazdu, chyba że użytkownik jest zgłoszony do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK). A. S.A. wniosła sprzeciw, podnosząc, że w dniu przejazdu pojazd był użytkowany przez B. Spółkę z o.o. na podstawie umowy leasingu. Dyrektor IAS odmówił uwzględnienia sprzeciwu, argumentując, że brak zgłoszenia użytkownika do CEPiK przez właściciela pojazdu (leasingodawcę) skutkuje odpowiedzialnością właściciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora IAS, uznając, że interpretacja organu była błędna i że właściciel może zwolnić się z odpowiedzialności, przedstawiając dowód leasingu i wskazując faktycznego użytkownika. Dyrektor IAS złożył skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie autokontroli (art. 179a p.p.s.a.), uchylił wyrok WSA. Sąd NSA uznał, że WSA błędnie umorzył postępowanie administracyjne, ale jednocześnie podzielił stanowisko WSA, że właściciel pojazdu może zwolnić się z opłaty dodatkowej, dowodząc w procedurze sprzeciwu, że pojazd był użytkowany przez inny podmiot na podstawie umowy leasingu, nawet jeśli leasingobiorca nie był zgłoszony do CEPiK. Sąd NSA skrytykował błędną wykładnię przepisów przez organ administracji, która prowadziła do obciążania właściciela pojazdu odpowiedzialnością mimo braku jego winy i braku możliwości skutecznego uwolnienia się od niej. Ostatecznie, NSA uchylił wyrok WSA i decyzję Dyrektora IAS, nakazując organowi ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem stanowiska sądu, że dowody przedstawione przez A. S.A. (umowa leasingu) jednoznacznie wskazują, iż nie jest ona podmiotem odpowiedzialnym za przejazd, co powinno skutkować uwzględnieniem sprzeciwu i zwrotem opłaty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności za opłaty drogowe w przypadku pojazdów leasingowanych, znaczenie danych z CEPiK w postępowaniu administracyjnym, zakres postępowania sprzeciwowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji pojazdów leasingowanych i interpretacji przepisów dotyczących opłat za przejazd autostradą oraz danych w CEPiK.
Zagadnienia prawne (3)
Czy właściciel pojazdu, który jest przedmiotem umowy leasingu, może zostać zwolniony z odpowiedzialności za nieuiszczenie opłaty za przejazd autostradą, jeśli udowodni, że pojazd był użytkowany przez leasingobiorcę, nawet jeśli dane leasingobiorcy nie zostały zgłoszone do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel pojazdu może zwolnić się z odpowiedzialności, przedstawiając dowody (np. umowę leasingu) wskazujące na faktycznego użytkownika pojazdu, nawet jeśli dane tego użytkownika nie zostały zgłoszone do CEPiK. Organ administracji jest zobowiązany do oceny tych dowodów w postępowaniu sprzeciwowym.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o autostradach płatnych oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym nie nakładają na właściciela pojazdu (leasingodawcę) obowiązku zgłoszenia leasingobiorcy do CEPiK. Brak takiego zgłoszenia nie pozbawia właściciela prawa do zwolnienia się z odpowiedzialności za opłatę dodatkową, jeśli udowodni, że faktycznym użytkownikiem pojazdu był inny podmiot. Organ administracji nie może ograniczać się jedynie do danych z CEPiK i musi rozpatrzyć przedstawiony przez stronę materiał dowodowy.
Jaka jest rola i zakres postępowania w sprawie sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowanie sprzeciwowe uruchamia specyficzne postępowanie administracyjne, w którym organ musi rozpatrzyć przedstawione przez stronę dowody, a nie tylko opierać się na danych z CEPiK. Uznanie sprzeciwu prowadzi do zawiadomienia o uwzględnieniu sprzeciwu i zwrotu opłaty, a nie do umorzenia postępowania.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące sprzeciwu (art. 37gf ustawy o autostradach) oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zasada prawdy obiektywnej, dopuszczalność wszelkich dowodów) nakazują organowi wszechstronne rozpatrzenie sprawy i ocenę przedstawionych dowodów, a nie stosowanie formalnej prekluzji dowodowej opartej wyłącznie na danych z CEPiK.
Czy organ administracji może ograniczyć się do danych z CEPiK przy ustalaniu odpowiedzialności za opłatę dodatkową za przejazd autostradą, ignorując inne dowody przedstawione przez stronę w postępowaniu sprzeciwowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie może ograniczać się jedynie do danych z CEPiK. Jest zobowiązany do uwzględnienia i oceny materiału dowodowego przedstawionego przez stronę, w tym dokumentów takich jak umowa leasingu, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Zasady postępowania administracyjnego, w tym zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i dopuszczalność wszelkich dowodów (art. 75 § 1 k.p.a.), nakazują organowi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ocenę wszystkich dowodów, a nie opieranie się wyłącznie na jednym źródle informacji, jakim jest CEPiK.
Przepisy (15)
Główne
u.a.p.k.f.d. art. 37a § ust. 7
Ustawa o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym
Katalog podmiotów zobowiązanych do wniesienia opłaty za przejazd autostradą (właściciel, posiadacz, użytkownik) jest zamknięty, ale interpretacja art. 80b ust. 1 pkt 4 p.r.d. nie ogranicza możliwości zwolnienia się właściciela z odpowiedzialności, jeśli udowodni faktycznego użytkownika.
u.a.p.k.f.d. art. 37ge § ust. 1 i 3
Ustawa o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym
Podstawa prawna wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej.
u.a.p.k.f.d. art. 37gf § ust. 1-5
Ustawa o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym
Reguluje postępowanie w sprawie sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej, w tym możliwość zwrotu opłaty i stosowanie przepisów k.p.a.
p.r.d. art. 80b § ust. 1 pkt 4
Ustawa – Prawo o ruchu drogowym
Definicja użytkownika pojazdu użytkowanego na podstawie umowy leasingu na potrzeby CEPiK. Nie nakłada obowiązku zgłoszenia leasingobiorcy do CEPiK przez leasingodawcę.
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość uchylenia przez WSA własnego wyroku w przypadku oczywistej zasadności podstaw skargi kasacyjnej lub stwierdzenia nieważności postępowania.
Pomocnicze
p.r.d. art. 73 § ust. 5
Ustawa – Prawo o ruchu drogowym
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczalność wszelkich dowodów.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku umorzenia postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadkach szczególnie uzasadnionych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściciel pojazdu leasingowanego może zwolnić się z odpowiedzialności za opłatę dodatkową, jeśli udowodni, że pojazd był użytkowany przez leasingobiorcę, nawet jeśli dane leasingobiorcy nie zostały zgłoszone do CEPiK. • Organ administracji jest zobowiązany do rozpatrzenia wszystkich dowodów przedstawionych przez stronę w postępowaniu sprzeciwowym, a nie tylko danych z CEPiK. • Brak zgłoszenia leasingobiorcy do CEPiK przez leasingodawcę nie stanowi przeszkody do zwolnienia się z odpowiedzialności za opłatę dodatkową, jeśli zostanie udowodniony faktyczny użytkownik pojazdu.
Odrzucone argumenty
Odpowiedzialność za opłatę dodatkową spoczywa na właścicielu pojazdu, jeśli dane użytkownika (leasingobiorcy) nie zostały zgłoszone do CEPiK. • Postępowanie sprzeciwowe ma na celu jedynie weryfikację zaistnienia zdarzenia (nieopłaconego przejazdu), a nie ustalanie faktycznego użytkownika pojazdu, jeśli nie figuruje on w CEPiK. • Wskazanie użytkownika pojazdu na etapie sprzeciwu jest spóźnione, jeśli nie był on ujawniony w CEPiK w chwili zdarzenia.
Godne uwagi sformułowania
podstawowe standardy odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie prawa, jakie powinny obowiązywać w demokratycznym państwie prawnym • przepisy p.r.d. wprost nie nakładają na właściciela pojazdu (leasingodawcę) obowiązku zgłoszenia do CEPiK informacji o leasingobiorcy • art. 80b ust. 1 p.r.d. w całości ma charakter techniczny • art. 37a ust. 7 pkt 3 ustawy został zredagowany w sposób wysoce niefortunny • podstawy skargi kasacyjnej Sąd uznał za oczywiście usprawiedliwione • zasada 'naruszający płaci' • przekształcając prawo jednostki w jej obowiązek, którego niewykonanie jest nadto zagrożone sankcją, co przeczy podstawowym aksjomatom państwa prawnego • instytucja sprzeciwu od wezwania do zapłaty [...] staje się środkiem czysto formalnym, jedynie pozorującym ochronę przed niesłusznym nałożeniem sankcji
Skład orzekający
Janusz Nowacki
przewodniczący
Ewa Alberciak
członek
Paweł Dańczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności za opłaty drogowe w przypadku pojazdów leasingowanych, znaczenie danych z CEPiK w postępowaniu administracyjnym, zakres postępowania sprzeciwowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pojazdów leasingowanych i interpretacji przepisów dotyczących opłat za przejazd autostradą oraz danych w CEPiK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat drogowych i odpowiedzialności w przypadku leasingu, a także pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w kontekście danych ewidencyjnych i dowodów przedstawianych przez strony.
“Leasing a opłaty za autostrady: Czy właściciel zawsze odpowiada za przejazd?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.