III SA/Łd 854/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący G.S., odbywający karę dożywotniego pozbawienia wolności od 2004 roku, złożył wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy, opiewających na kwotę ponad 110 tys. zł. Argumentował swoją trudną sytuacją życiową i finansową, brakiem możliwości podjęcia pracy zarobkowej oraz zobowiązaniami wobec poszkodowanych wynikającymi z wyroku cywilnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności długu określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, ani szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie w trybie uznaniowym. Organ podkreślił, że skarżący, przebywając w zakładzie karnym, ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe i może uzyskać dodatkowe kwalifikacje zawodowe (np. stolarz), co w przyszłości może umożliwić spłatę zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił sytuację faktyczną i prawną, a skarżący nie wykazał obiektywnych, trwałych przesłanek uniemożliwiających spłatę należności. Sąd podkreślił, że umorzenie jest instytucją wyjątkową, a ZUS ma obowiązek dochodzić należności, zwłaszcza o charakterze publicznoprawnym, które mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących umarzania składek ZUS w sytuacjach nadzwyczajnych, w tym dla osób pozbawionych wolności.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji osoby odbywającej długoterminową karę pozbawienia wolności i jej indywidualnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Decyzje w sprawach umorzenia należą do uznania administracyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba odbywająca karę dożywotniego pozbawienia wolności, która nie posiada dochodów i majątku, może domagać się umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie wykaże całkowitej nieściągalności długu lub innych szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie w trybie uznaniowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo trudnej sytuacji życiowej i braku dochodów, skarżący nie wykazał definitywnej niemożności spłaty należności. Organ rentowy ma obowiązek dochodzić składek, a skarżący ma zaspokojone podstawowe potrzeby w zakładzie karnym i potencjalnie może uzyskać kwalifikacje zawodowe.
Jakie są przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przez ZUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłanki te obejmują całkowitą nieściągalność długu (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.) lub uzasadnione przypadki braku całkowitej nieściągalności, gdy opłacenie składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (§ 3 ust. 1 rozporządzenia).
Uzasadnienie
Sąd omówił szczegółowo przesłanki umorzenia, wskazując na obowiązek organu rentowego do wykazania, dlaczego odmawia umorzenia, nawet jeśli istnieją okoliczności potencjalnie uzasadniające ulgę. Podkreślono, że umorzenie jest instytucją uznaniową i wyjątkową.
Czy zobowiązania cywilnoprawne mogą być przedkładane nad zobowiązania publicznoprawne w kontekście umorzenia składek ZUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zobowiązania publicznoprawne mają pierwszeństwo.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że nie można przedkładać zobowiązań cywilnoprawnych wynikających z wyroku sądu nad zobowiązania publicznoprawne wobec Skarbu Państwa, gdyż byłoby to nieuprawnione uprzywilejowanie kosztem społeczeństwa.
Przepisy (18)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Definiuje sytuacje, w których organ może uznać, że zachodzi całkowita nieściągalność należności.
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. 3 § ust. 1
Określa przesłanki umorzenia należności z tytułu składek w przypadku trudnej sytuacji finansowej i życiowej zobowiązanego.
t. j. art. 28 § ust. 2,ust. 3 i ust. 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne § § 3 ust. 1 i ust. 3
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli nie uwzględnia jej w całości albo w części.
p.p.s.a. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Określa zakres działania sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zasady orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do obrony i pomocy prawnej.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Określa stawki opłat za czynności adwokackie z urzędu.
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia w sprawie zasad umarzania należności.
u.s.u.s. art. 34
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 34a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
t.j. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy prawidłowo ocenił, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności długu. • Skarżący nie wykazał obiektywnych, trwałych przesłanek uniemożliwiających spłatę należności. • Zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych w zakładzie karnym oraz możliwość zdobycia nowych kwalifikacji zawodowych wskazują na potencjalną możliwość spłaty w przyszłości. • Zobowiązania publicznoprawne mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja życiowa i finansowa skarżącego uzasadnia umorzenie składek. • Brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej i zobowiązania cywilnoprawne uniemożliwiają spłatę długu.
Godne uwagi sformułowania
Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. • Umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z możliwości ich wyegzekwowania. • Nie można zobowiązań cywilnoprawnych skarżącego wynikających z wyroku sądu w sprawie sygn. akt IC 816/06 przedkładać nad zobowiązania publicznoprawne.
Skład orzekający
Anna Dębowska
przewodniczący sprawozdawca
Paweł Dańczak
przewodniczący
Anna Dębowska
sędzia
Joanna Wyporska-Frankiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania składek ZUS w sytuacjach nadzwyczajnych, w tym dla osób pozbawionych wolności."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji osoby odbywającej długoterminową karę pozbawienia wolności i jej indywidualnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Decyzje w sprawach umorzenia należą do uznania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak prawo traktuje zobowiązania publiczne wobec osób skazanych, nawet w obliczu trudnej sytuacji życiowej. Pokazuje granice uznania administracyjnego i obowiązek dochodzenia należności.
“Czy więzień może liczyć na umorzenie długu w ZUS? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.