III SA/Łd 844/22

III SA/Łd 844/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Krzysztof Szczygielski /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 2, art. 134, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 919
art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 4 pkt 22, art. 92a92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8, art. 76, art. 77, art. 80, art. 189a, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 14 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 października 2022 roku nr BP.501.89.2022.1186.BD2.275810 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 14 października 2022 r. nr BP.501.89.2022.1186.BD2.275810 Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735.), dalej: k.p.a., art. 4 pkt 22 lit. l, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 919), dalej: u.t.d., lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 10), dalej p.r.d., § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. 2016 r. poz. 2022 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. K. (dalej: strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 29 listopada 2021 r. nr WITD.DI.0152.110080/117/21 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł.
Organ II instancji uzasadniając wydane orzeczenie wskazał, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o co najmniej 20%.
20 października 2021 r. na autostradzie A1 w okolicach N. zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z 3-osiowego pojazdu marki Scania o nr rej. [...] oraz 4-osiowej naczepy ciężarowej marki Nooteboom o nr rej. [...]. Pojazdem kierował J. S., wykonujący przewóz drogowy dwóch transformatorów mocy, dwóch części oraz dwóch dławików wygładzających (ładunek podzielny), na trasie Ż.-R.. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z 20 października 2021 r.
W odwołaniu skarżący zarzucił, iż kontrolujący nie zastosował korekty 2%. Ponadto w protokole kontroli brak jest zapisu o zastosowaniu powyższej korekty, w protokole kontroli nie wpisano również wagi łącznej osi składowej, co według strony spowodowało nieczytelność protokołu. Dalej zaznaczył, iż organ nie wziął pod uwagę, że na wynik ważenia może mieć wpływ stan techniczny pojazdu. Wskazał na brak zastosowania art. 189a, art. 189d, art. 189f oraz art. 189k k.p.a. i brak umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Zdaniem strony decyzja organu I instancji została dotknięta poważną wadą w postaci niezebrania przez organ całości materiału dowodowego oraz została oparta na błędnych ustaleniach i przesłankach kontrolującego. Kontrolujący dokonał odręcznego zsumowania wyników nacisku osi stanowiących grupę osi. Instrukcja obsługi wag wskazała, że wagi METEOR zostały zaprojektowane do tworzenia stacji ważenia pojazdów z funkcjami pomiarów nacisków osi oraz wyznaczania masy całkowitej. Producent wskazał, że wagi te służą do pomiaru nacisku osi - pojedynczej osi, a nie grupy osi, osi wielokrotnej. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 189a k.p.a., art. 92a, art. 93 u.t.d. i stwierdził, że regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto zastosowania nie znalazły również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 140aa p.r.d., art. 92b i art. 92c u.t.d.
Organ II instancji powołał również treść art. 2 ust. 35a, art. 4 pkt 15 i 22, art. 64, art. 92a, art. 92c u.t.d., § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, § 1 ust. 1 zarządzenia nr 35/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 13 sierpnia 2020 r. w sprawie zmiany zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz. GITD z 2020 poz. 35) w zarządzeniu nr 32/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 17 lipca 2020 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz. GITD poz. 32), § 2, § 29d ust. 5, § 30 ust. 3 i 4 ww. zarządzenia nr 32/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 17 lipca 2020 r.
Organ wyjaśnił, że w dniu kontroli zespołu pojazdów strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem dwóch transformatorów mocy, dwie części oraz dwa dławiki wygładzające (ładunek podzielny). Stosownie do art. 2 pkt 35 lit. b p.r.d. ładunek niepodzielny to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.
W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono następujące przekroczenia dopuszczalnych norm:
- rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów 60,45 t - przekroczenie dmc o 20,45 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 51,13%),
- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Kierowca podczas kontroli okazał zezwolenie kategorii IV nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego od 21 czerwca 2021 r. do 21 grudnia 2021 r. po drogach publicznych, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji nr 4 tabeli.
Organ odwoławczy, przytaczając treść lp. 4 załącznika nr 1 do p.r.d., wyjaśnił, że stwierdzone podczas kontroli przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej oraz dopuszczalnej masy całkowitej powyżej 60 t ujawniło, że okazane zezwolenie było niewystarczające do wykonywania przejazdu na jego podstawie.
Organ II instancji, przytaczając treść art. 64d, art. 64ea p.r.d., lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., stwierdził, że w trakcie kontroli drogowej dokonano ważenia pojazdu członowego wagami przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów ważenia pojazdów w ruchu marki METEOR nr fabryczny [...]. Wagi w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem legalizacji pierwotnej, wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku z datą ważności do 10 kwietnia 2022 r. Organ odwoławczy zaznaczył, iż w instrukcji producent już na wstępnie wskazał, że przenośne wagi METEOR zostały zaprojektowane do tworzenia stacji ważenia pojazdów z funkcjami pomiarów nacisków osi oraz wyznaczania masy całkowitej każdego rodzaju pojazdu i każdego rodzaju przewożonego ładunku. Waga charakteryzuje się dwoma trybami ważenia: statycznym oraz dynamicznym. Podwójna certyfikacja wagi umożliwia wykonywanie pomiarów nacisków osi i wyznaczania masy całkowitej pojazdu do celów nadzoru nad ruchem drogowym, zarówno w ławach fundamentowych (zadołowaniu), jak i przy pomocy mat wyrównujących nawierzchnie w momencie używania wag na płaskich nawierzchniach (drogach, placach). Wagi METEOR spełniają wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych oraz z Dyrektywą Rady 2014/31/EC, dotyczącej wag nieautomatycznych. Z danych technicznych wag wynika również, że wagi te służą do pomiarów obciążenia maksymalnego na oś 20 000 kg, a liczba osi, która może zostać zważona w trybie pomiaru dynamicznego to max 20 osi.
Jak wskazał organ odwoławczy, z ważenia dokonano wydruku wynik pomiarów (numer ważenia 379 z 20/20/21 godz. 16:38), z którego wynikało, że prędkość przejazdu pojazdu przez wagi wynosiła 3 km/h, a zatem mieściła się w dopuszczalnej prędkości, tj. od 1 km/h do 5 km/h, a nacisk na każdej z osi nie przekraczał 20 000 kg, a zatem mieścił się w dopuszczalnej wartości dla dokonania pomiarów. Z treści wydruku wynikały zarówno wartości poszczególnych nacisków osi, jak i wartość rzeczywistej masy całkowitej.
Możliwość zastosowania dwóch platform pomiarowych (dwóch wag) do wyznaczania nacisków osi, rzeczywistej masy całkowitej pojazdu w trybie pomiaru w ruchu, wynika z opisu pracy tych wag, m.in. pkt 8.5 instrukcji tryb "DYNAMIC" dynamiczne ważenie osiowe z sumowaniem, gdzie wskazano, że "po przejechaniu przez wagę (masa będzie mniejsza od masy minimalnej ustawionej w parametrach) terminal będzie oczekiwał kolejnej osi (...)", a następnie "pomiar zostaje automatycznie zapisany i wydrukowany, gdy będzie stabilny oraz powyżej masy minimalnej ustawionej w parametrach, terminal potwierdzi zapis sygnałem dźwiękowym oraz komunikatem "OS 2 XXXXX kg", kolejne pomiary będą dodawane analogicznie aż do momentu, gdy terminal nie wykryje kolejnej osi pojazdu w ciągu 10 sekund - pasek postępu pokazuje czas oczekiwania (ewentualnie można zakończyć pomiar i podsumować manualnie naciskając klawisz F6)".
Poza tym z instrukcji ważenia wynikało, że pojazd przejeżdża 1 osią przez wagę z możliwie stałą prędkością (do 5 km/h), unikając hamowania.
Po zakończeniu procesu pomiaru terminal wskazuje liczbę osi, która podlegała pomiarowi, prędkość przejazdu, sumę, czyli masę całkowitą pojazdu oraz wydrukuje kwit wagowy.
Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że instrukcja wskazała, gdzie nie powinno się przeprowadzać pomiaru, a mianowicie w miejscu o nachyleniu ponad 2% w kierunku jazdy. Tymczasem kontrolę przeprowadzono w miejscu zbadanym pod kątem pochylenia terenu legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów z 21 listopada 2019 r. Pomiary zawarte w jego treści wskazały, że pomierzone spadki mieszczą się także w normie, tj. nie przekracza 1% spadku podłużnego oraz 2% spadku poprzecznego. Ponadto wymiary dołu fundamentowego spełniają wymagania znajdujące się w instrukcji obsługi. Długość dołu fundamentowego wynosi 630 mm, szerokość 4500 mm, zaś głębokość 56-60 mm.
Zgodnie z pkt 1 instrukcji użytkownika wagi METEOR zostały zaprojektowane do tworzenia stacji ważenia pojazdów z funkcjami pomiarów nacisków osi oraz wyznaczania masy całkowitej każdego rodzaju pojazdu i każdego rodzaju przewożonego ładunku. Producent wprost wskazał, że wagi te służą do "pomiarów nacisków osi", a zatem wszelkich osi, tj. osi pojedynczych, jak również grupy osi.
W rozporządzeniu posłużono się jedynie pojęciem "Odległość między dwiema sąsiednimi osiami wchodzącymi w skład tej samej grupy osi nie może przekraczać 1,80 m". Zakwalifikowanie ważonych osi jako pojedynczych, czy grupy osi nie jest natomiast stricte elementem procesu ważenia, lecz ich prawnej kwalifikacji.
Z instrukcji obsługi wag wprost wnikało, że wagi METEOR spełniają wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych oraz z Dyrektywą Rady 2014/31/EU dotyczącej wag nieautomatycznych.
Ustalenie zatem konkretnej liczby, na którą składa się "grupa osi" należy tylko do ustaleń faktycznych. W konsekwencji tego sposób pomiaru przyjęty przez organy inspekcji, polegający na ważeniu każdej z osi składowych, wchodzących w skład grupy osi, przy użyciu dwóch wag Gecmej ich pary i wykorzystaniu dołów fundamentowych w miejscu ważenia (żeby pojazd znajdował się zawsze w jednej płaszczyźnie), jako dopuszczalny w świetle postanowień instrukcji obsługi wag, determinowany jest poniekąd także warunkami technicznymi pojazdów. Taki sposób ważenia osi odzwierciedla rzeczywisty nacisk każdej z tych osi i to niezależnie, czy jest to oś pojedyncza, czy też tworzy grupę osi.
Zakwalifikowanie ważonych osi jako pojedynczych, czy grupy osi nie jest natomiast stricte elementem procesu ważenia, lecz ich prawnej kwalifikacji. Ten rzeczywisty nacisk danej osi uzyskany podczas ważenia jest niezmienny i dla jego ustalenia nie ma znaczenia dokonanie kwalifikacji ważonych osi jako osi pojedynczych, czy grupy. W przypadku ustalania samej tylko rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, zakwalifikowanie poszczególnych osi jako pojedynczych, czy grupy jest już bez znaczenia.
W ocenie organu nie sposób oczekiwać, że przepisy prawa lub instrukcje wag sporządzane przez ich producentów będą określały sposób ważenia dla wszystkich możliwych konfiguracji i liczby osi pojazdów (w tym ich kwalifikacji prawnej), które wprowadzane są na rynek. Nie ulega wątpliwości, że sposób pomiaru poprzez możliwość ważenia każdej osi składowych z osobna jest uniwersalny i niezmienny bez względu na liczbę tych osi tworzących grupę osi. Stąd też wyznaczenie nacisku na grupach osi, jak i masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego, było możliwe i prawidłowe.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że procedura ważenia kontrolowanego pojazdu przebiegała prawidłowo za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budziły wątpliwości. Ponadto organ zaznaczył, iż kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Kierowca podpisał się pod oświadczeniem kierującego pojazdem, czym potwierdził, iż zapoznał się z informacjami tam zawartymi. Poza tym kierowca nie wskazał żadnych uwag do przeprowadzonego ważenia pojazdu bądź to w miejscu przeznaczonym na "uwagi osoby kontrolowanej", bądź też ręcznie przy składanym podpisie.
Organ wskazał, że w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej, jak i podmiotowej. Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 p.r.d.
Natomiast przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjonują naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d. W związku z powyższym organ stwierdził, że są to sankcje wynikające z odrębnych przepisów. Ponadto obie ustawy chronią inne dobra prawne. Ustawą o transporcie drogowym objęte są zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego oraz międzynarodowego transportu drogowego, zaś ustawa Prawo o ruchu drogowym zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, a także działalność właściwych organów i podmiotów w tym zakresie; wymagania w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami; zasady i warunki kontroli ruchu drogowego. W związku z powyższym są to sankcje wynikające z odrębnych przepisów.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 92c ust. 1 u.t.d. W treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego organ I instancji poinformował stronę o treści art. 92c ust. 1 u.t.d. i wezwał do przedstawienia dowodów poświadczających, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W związku z powyższym organ I instancji wezwał stronę celem przedstawienia przesłanek egzoneracyjnych. Strona w toku postępowania przed organem I instancji nie złożyła wyjaśnień, a wyjaśnienia zawarte w odwołaniu nie stanowią dowodów świadczących, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W niniejszej sprawie strona nie udowodniła okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Przewoźnik drogowy nie ma wpływu na powstanie naruszenia, w sytuacji gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu działania siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Wobec czego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw zastosowania art. 92c u.t.d. ze względu na to, że do naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Przewoźnik drogowy wykonując transport drogowy, posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować, powinien przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której wykonuje przejazd. Tymczasem kontrolowany pojazd członowy był nienormatywny na wszystkich kategoriach dróg publicznych z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Podsumowując, organ odwoławczy przyjął, że nie ma możliwości odstąpienia od wymierzenia sankcji w niniejszej sprawie, gdyż nie wystąpiły przesłanki egzoneracyjne, a przepisy działu IVa k.p.a. zostały w niniejszym przypadku wyłączone z mocy art. 189a § 2 k.p.a.
Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek, wynikający z art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożyła do sądu strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz strony zwrotu kosztów opłaty sądowej według norm przypisanych. Przywołanej decyzji strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpującą analizę materiału dowodowego zebranego w sprawie, przejawiającą się nierozpatrzeniem możliwości zastosowania przepisu dotyczącego odstąpienia od nałożenia kary, tj. art. 189f k.p.a.;
2) art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na pomiarach dokonanych wagami METEOR, wbrew wymogom sformułowanym w instrukcji producenta tych urządzeń, przejawiające się na gruncie niniejszej sprawy przeprowadzeniem ważenia na punkcie kontrolnym, którego nawierzchnia nie wykazuje twardości 100 kg/cm2;
3) art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na pomiarach dokonanych wagami METEOR wbrew wymogom sformułowanym w instrukcji producenta tych urządzeń, przejawiające się na gruncie niniejszej sprawy przeprowadzeniem ważenia na punkcie kontrolnym, którego nawierzchnia w strefie ważenia nie wytrzymuje nacisku 1,5-krotności nośności maksymalnej platformy pomiarowej;
4) art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia wpływu stanu technicznego pojazdu na wyniki ważenia, które zgodnie z postanowieniami instrukcji producenta wag METEOR powinno zostać przeprowadzone jako następstwo zapisu widniejącego w tym dokumencie o możliwości wpływu stanu technicznego pojazdu na osiągnięte wyniki ważenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. dalej: "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W kontrolowanej sprawie z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w omawianym trybie wystąpił organ, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 14 października 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 29 listopada 2021 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w wysokości 10 000 zł. Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
W podstawie materialnoprawnej zaskarżonej decyzji wskazano, m.in. przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 919 ze zm.), w tym art. 92a–92c i załącznik nr 3 do tej ustawy poz. lp. 10.2.4 oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.).
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d. podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 lit. a–y u.t.d.
Natomiast art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1–9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do u.t.d. zostały ustalone w sposób sztywny.
Wskazane regulacje prawne oznaczają, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d.
Podstawą nałożenia kary pieniężnej w zaskarżonej decyzji była treść lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., który karą pieniężną w wysokości 10 000 zł sankcjonuje dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona - co najmniej 20%.
Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. Wobec powyższego w tym miejscu należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skarżącego w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 189f k.p.a., który reguluje przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i udzielenie pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 u.t.d., a reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. przyznaje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, tj. u.t.d., a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Zgodnie bowiem z treścią art. 189a § 1 k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Przepis art. 189a § 2 k.p.a. stanowi, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Z kolei art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W ocenie sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, przepis art. 92c ust. 1 u.t.d., jako odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a., reguluje zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma bowiem w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych. Nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2021 r., sygn. II GSK 248/21, CBOSA, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 lutego 2023 r. sygn.. akt I SA/Bd 666/22 -LEX nr 3507632).
Dopuszczalne wymiary, masy i naciski osi pojazdu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 wymienionego rozporządzenia dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2–20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton.
W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas (§ 3 ust. 3 cyt. rozporządzenia).
W tym miejscu wskazać należy, że w niniejszej sprawie rozbieżność stanowisk stron sprowadza się w głównej mierze do kwestii prawidłowości dokonania w trakcie przedmiotowej kontroli czynności ważenia zespołu pojazdów, a w rezultacie oceny, czy wyniki ważenia mogły skutkować uznaniem, że opisany wyżej przewóz drogowy wykonywano z naruszeniem ustawowych wymogów. W szczególności kluczowym zagadnieniem jest, czy prawidłowo przeprowadzono ważenie pojazdu w punkcie kontrolnym, które z uwagi na stwierdzone przekroczenie dopuszczalnych norm dało powód do uznania, że przewóz drogowy był wykonywany bez wymaganego zezwolenia kat. V, a tym samym musiał spełniać obowiązki lub warunki przewozu drogowego wynikające z przepisów u.t.d. oraz innych przepisów (art. 4 pkt 22 u.t.d.).
W ocenie sądu, wbrew zarzutom skargi, organy orzekające nie dopuściły się naruszenia przepisów art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a., ustalając stan faktyczny poprzez przyjęcie wyników ważenia zespołu pojazdów z dnia kontroli przeprowadzonej 20 października 2021 r.
Na aprobatę nie mogą zasługiwać podniesione zarzuty skargi odnośnie prawidłowości procedury ważenia. Okoliczność, stanowiąca podstawę wymierzenia kary pieniężnej, tj. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, wynika z ww. protokołu kontroli drogowej z 20 października 2021 r. Należy podkreślić, że protokół kontroli jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., który korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1944/17). Stosownie do przepisu art. 76 § 1 k.p.a. dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół kontroli stanowi dokument urzędowy i korzysta on, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, z uprzywilejowanej i kwalifikowanej mocy prawnej oraz domniemania wiarygodności ustaleń w nim zawartych. Istotne przy tym jest to, że procedura pomiaru odbyła się z udziałem kierowcy, który nie zgłaszał żadnych uwag co do sposobu przeprowadzenia dokonanych pomiarów oraz sprawności urządzeń. Urządzenia i miejsce pomiaru posiadały aktualne certyfikaty i legalizacje.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że 20 października 2021 r. skarżący wykonywał przewóz drogowy pojazdem samochodowym o liczbie osi 3 oraz naczepą ciężarową o liczbie osi 4. Rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosiła 60,45 t, a więc przekroczyła o 20,45 t dopuszczalną masę całkowitą, co stanowi przekroczenie o 51,13% dopuszczalnej wartości. Uzasadnione było zatem wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł (I.p 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Wbrew zarzutom skargi opis naruszenia przedstawiony w protokole kontroli nie budzi wątpliwości, a przedstawione w skardze zarzuty nie znajdują uzasadnienia. Należy podnieść, że ważenie pojazdu na gruncie przepisów u.t.d. jest czynnością ściśle techniczną, zmierzającą do uzyskania pomiaru, który ma wykazać, czy dany pojazd spełnia określone normy czy nie (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 maja 2011 r., sygn. VI SA/Wa 313/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Bd 909/19). W tym zakresie brak norm powszechnie obowiązujących, nie zostały one ustanowione. Czynności ważenia są regulowane w instrukcjach obsługi określonych urządzeń (wag). W przedmiotowym przypadku w instrukcji obsługi przenośnych wag do pomiarów dynamicznych METEOR. W skardze skarżący podnosi, że nie wykazano spełnienia niektórych zaleceń wynikających z instrukcji producenta ww. wagi. Uwagi skarżącego dotyczą następujących zaleceń ogólnych, tj. powierzchnia, na jakiej zostaną ustawione platformy pomiarowe musi mieć twardość co najmniej 100 kg/cm2; teren w strefie ważenia musi wytrzymać nacisk co najmniej 1,5-krotności nośności maksymalnej platformy pomiarowej; na wynik pomiarów może mieć wpływ stan techniczny pojazdu.
Odnosząc się do powyższego należy podnieść, że protokół kontroli z przebiegu ważenia nie musi zawierać szczegółowego, odrębnego odniesienia do każdego punktu, podpunktu czy zalecenia zawartego w instrukcji producenta. Istotne jest, aby faktycznie czynności ważenia były dokonywane w warunkach pozwalających na dokonanie obiektywnego zważenia pojazdu, przy zachowaniu warunków gwarantujących zważenie zgodnie z wymaganymi kryteriami przy korzystaniu z wagi.
Zauważyć należy, że z protokołu kontroli wynika, iż przed rozpoczęciem pomiarów kierowca został pouczony o zasadach kontroli nacisków i masy pojazdu, długości, wysokości i szerokości oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Kierowcy umożliwiono zapoznanie się ze świadectwem legalizacji pierwotnej ww. wagi oraz operatem niwelacji stanowiska do ważenia pojazdów, a także umożliwiono wgląd do instrukcji wag oraz świadectwa wzorcowania przymiaru teleskopowego i świadectwa wzorcowania przymiaru wstęgowego. W trakcie kontroli nie wystąpiły żadne zdarzenia, które mogły mieć wpływ na czynności ważenia, podważające ich prawidłowy przebieg. Punkt wagowy wyposażony był we wnęki o głębokości dostosowanej do wysokości użytych wag. Kierowca był obecny przy sprawdzaniu (nie)normatywności pojazdu oraz widział wyniki pomiarów. Kierowca nie składał wniosku o ponowne ważenie pojazdu. Podczas wykonywania pomiarów strefa ważenia nie zawierała zanieczyszczeń. Co istotne kierowca nie wnosił jakichkolwiek uwag do czynności kontrolnych.
Biorąc powyższe pod uwagę, niezasadny jest zarzut, że doszło do zważenia pojazdu przy niespełnieniu warunków z instrukcji producenta. Podkreślić należy, że twierdzenia skarżącego są gołosłowne, bowiem faktycznie nie przedstawia on żadnego dowodu, który podważałby ustaloną przez kontrolujących masę całkowitą pojazdu na 60,45 t. Skoro ważenia pojazdu dokonano w opisanych w protokole warunkach, to dla podważenia tej czynności technicznej nie wystarczy sugerowanie, że jakiś wyrywkowo przywołany punkt zaleceń w instrukcji obsługi wagi nie został spełniony. Tym bardziej w sytuacji, w której kierowca uczestniczący w czynności ważenia przed rozpoczęciem pomiarów został pouczony o zasadach kontroli nacisków i masy pojazdu, długości, wysokości i szerokości oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Ponadto kierowcy umożliwiono zapoznanie się ze świadectwem legalizacji pierwotnej ww. wagi oraz operatem niwelacji stanowiska do ważenia pojazdów, a także umożliwiono wgląd do instrukcji wag oraz świadectwa wzorcowania przymiaru teleskopowego i świadectwa wzorcowania przymiaru wstęgowego. Kierowca złożył podpis na protokole odrębnie w części dotyczącej pouczeń. W związku z tym nie znajduje żadnego oparcia w materiale dowodowym podważanie warunków i czynności ważenia pojazdu.
Ustosunkowując się zatem do zarzutów, dotyczących naruszenia przez organy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, sąd za celowe uznał wskazanie, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W badanej sprawie sąd nie dopatrzył się naruszenia norm postępowania wskazanych w skardze. W ocenie sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dokonano zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. prawidłowych czynności procesowych, służących koniecznym ustaleniom faktycznym, w stopniu wystarczającym do niewadliwego rozpoznania sprawy. Podkreślenia wymaga, że organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sposób staranny, w szczególności oparły się na treści protokołu kontroli drogowej, który jest dokumentem urzędowym, korzystający z wiarygodności zawartych w nim ustaleń i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Protokół obrazuje stan faktyczny, który stwierdzono w trakcie kontroli. Jak wyżej wskazano sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Sporządzono także protokół z czynności oględzin oraz fotografie. Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że stronie zapewniono czynny udział w niniejszym postępowaniu. Zapewniono jej prawo do wypowiedzenia się i ustosunkowania, co do zebranych materiałów i dowodów oraz prawo zgłaszania żądań, co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy. W świetle całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie, który nie budzi wątpliwości, ocena organów, co do konieczności nałożenia kary pieniężnej nie była dowolna. Dokonując analizy stanu faktycznego nie przekroczono granic swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.). W ocenie sądu zaskarżone rozstrzygnięcia zostały wydane zgodnie z prawem.
Uwzględniając zatem wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, należy stwierdzić, że materiał dowodowy w sposób bezsprzeczny wskazuje na zaistnienie przesłanek wypełniających hipotezę art. 92a ust. 1 i 7 oraz lp. 10.2.4 załącznika nr 3 u.t.d., co skutkowało nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
eg