III SA/Łd 840/22

III SA/Łd 840/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 84 ust. 3 i 4
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 2022
§9b, §9c, §9d, §9f, §9g, §9i
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 265
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Dnia 11 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2023 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 października 2022 roku nr KO.484.71.2022 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu Piotrkowskiego z dnia 9 czerwca 2022 roku nr WK.5422.5.2022.EP; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącego J. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 4 października 2022 r., nr KO.484.71.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 9 czerwca 2022 r. nr WK.5422.5.2022.EP o cofnięciu J.G. uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów nr EPI/D/0032.
Organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł w uzasadnieniu, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z 9 czerwca 2022 r. wskazał, że 25 listopada 2021 r. przeprowadzono kontrolę w Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów Zakład Produkcyjno-Usługowo-Handlowy T. G.A., ul. [...] S. W wyniku czynności kontrolnych ustalono, że 29 marca 2021 r. diagnosta J.G. wykonał badanie techniczne dodatkowe – zmiany konstrukcyjne z wynikiem pozytywnym nr [...] . Z opisu zmian dokonanych w pojeździe wynikało, że zmianie uległ rodzaj pojazdu z samochodu ciężarowego na osobowy: "W pojeździe o nr rej. [...], VIN [...] zamontowano kanapę tylną wraz z pasami bezpieczeństwa w oryginalnych punktach mocowania. Zmiana rodzaju pojazdu z ciężarowego na osobowy. Liczba miejsc po zmianach 5. Zdemontowano kratkę grodziową. Zmian dokonała firma M. M.R. [...] P.". Następnie J.G. wykonał badanie techniczne okresowe z wynikiem pozytywnym nr [...] dla wskazanego pojazdu. W toku czynności kontrolnych stwierdzono brak poświadczenia wydanego przez jednostkę uprawnioną lub Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego, bądź oświadczenia producenta pojazdu podstawowego potwierdzającego prawidłowość zamontowania odpowiednich pasów i siedzeń, o których mowa w § 9f i 9i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn.: Dz. U . z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów".
11 marca 2022 r. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia uprawnienia diagnosty.
28 marca 2022 r. wpłynęło pismo skarżącego zawierające wniosek o przeprowadzenie czynności dowodowej w postaci przesłuchania go na okoliczność sposobu i zakresu wykonania przez niego 29 marca 2021 r. badań technicznych pojazdu marki Renault Clio o nr rej. [...] i nr VIN [...], w którym dokonano zmian konstrukcyjnych.
7 kwietnia 2022 r. wpłynęło pismo skarżącego z załączonym protokołem z oględzin i badań nr [...] z 29 marca 2022 r. dla wskazanego pojazdu oraz kopią świadectwa homologacji, w której brak jest wskazanej cechy identyfikacyjnej pojazdu.
26 kwietnia 2022 r. wpłynęło pismo skarżącego cofające wniosek o przesłuchanie go w charakterze strony.
Organ pierwszy stwierdził, że przedstawiony 7 kwietnia 2022 r. dowód w postaci protokołu z oględzin i badań pojazdu nr [...] z 29 marca 2022 r., załączony do pisma z 1 kwietnia 2022 r., nie stanowi podstawy do odstąpienia od realizacji ustawowo nałożonych obowiązków. Przeprowadzenie badań pojazdu 29 marca 2022 r. (po upływie roku), o których mowa w § 9f rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów nie zmienia faktu, że w dniu wykonywania badania technicznego uprawniony diagnosta J.G. nie sprawdził wymaganych dokumentów – przeprowadził badania techniczne z pozytywnymi wynikami dla pojazdu marki Renault Clio – nr rej. [...], nr VIN [...], pomimo braku potwierdzenia wydanego przez jednostkę uprawnioną albo Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego, bądź oświadczenia producenta pojazdu podstawowego potwierdzającego prawidłowość zamontowania odpowiednich pasów i siedzeń. Diagnosta w tym przypadku zobowiązany był do weryfikacji wymaganych dokumentów przed wykonaniem badania. W wyniku kontroli przeprowadzonej 25 listopada 2021 r. stwierdzono nieprawidłowości i uchybienia związane z przeprowadzanymi badaniami technicznymi pojazdu przez skarżącego, w przypadku zmian konstrukcyjnych pojazdów z samochodu ciężarowego na osobowy, obowiązkiem diagnosty jest wymagać przedstawienia potwierdzenia wystawionego przez jednostkę uprawnioną, bądź oświadczenia producenta pojazdu podstawowego, które potwierdzą spełnianie wymagań technicznych dotyczących wytrzymałości siedzeń i ich mocowania oraz kotwiczenia pasów bezpieczeństwa. W przypadku gdy brak jest wymaganych dokumentów, diagnosta nie powinien wydać zaświadczeń o przeprowadzonych badaniach technicznych pojazdów z wynikiem pozytywnym. Skarżący wykonał badania techniczne pojazdu stwierdzając jego sprawność, niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Powołane wyżej okoliczności wskazują ostatecznie na nierzetelne i niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa wykonywanie obowiązków diagnosty.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.r.d.", poprzez nieprawidłowe uznanie, że swoim postępowaniem wypełnił znamiona przeprowadzenia badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania jak również wydania zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami;
2. naruszenie procedury administracyjnej, tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez fragmentaryczne i niewystarczające rozważenie i zebranie materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego sprawy, sporządzenie błędnego i niepełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, a także wobec wydania decyzji z pominięciem oceny zachowania diagnosty w kontekście zakresu i pełnego zbadania sposobu przeprowadzenia badania technicznego, a tym samym braku rozważenia wskazanych przepisów prawa materialnego i analizy tego czy ciężar popełnionego przez diagnostę uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięciu uprawnień na okres 5 lat i czy cofnięcie diagnoście uprawnień "w chwili obecnej wobec orzeknięcia uprzednio sądowego zakazu "wykrywania" badań technicznych" jest zgodne z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Organ drugiej instancji uznając, że odwołanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie podniósł, że w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji ustalono, że 29 marca 2021 r. skarżący wykonał badanie techniczne okresowe z wynikiem pozytywnym dla wskazanego pojazdu oraz badanie techniczne dodatkowe – zmiany konstrukcyjne z wynikiem pozytywnym. Z opisu zmian dokonanych w pojeździć wynika, że zmianie uległ rodzaj pojazdu z samochodu ciężarowego na osobowy: "W pojeździe o nr rej. [...], VIN [...] zamontowano kanapę tylną wraz z pasami bezpieczeństwa w oryginalnych punktach mocowania. Zmiana rodzaju pojazdu z ciężarowego na osobowy. Liczba miejsc po zmianach 5. Zdemontowano kratkę grodziową. Zmian dokonała firma M. M.R. [...] P".
W ocenie organu drugiej instancji niewątpliwie w przedstawionym do badania pojeździe dokonano zmian konstrukcyjnych.
Pojazd, o którym mowa w art. 66 ust. 4 pkt 6 lit. b p.r.d., powinien spełniać wymagania i warunki techniczne w zakresie dokonanych zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów, obowiązujące w dniu dokonania zmiany rodzaju pojazdu (§ 1 ust. 2a rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów). Nie jest kwestionowane, że zmian konstrukcyjnych w pojeździe dokonała firma, będąca przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w tym zakresie, jakkolwiek jest wątpliwość co do tego, czy zmiany zostały przeprowadzone przez A. Sp. z o.o., jak twierdzi skarżący w odwołaniu, czy jak podał w zaświadczeniu z badania technicznego pojazdu M. M.R.
Wskazując na § 9f i § 9i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów organ drugiej instancji stwierdził, że badanie techniczne pojazdu mogło być przeprowadzone po przedstawieniu badań wykonanych przez jednostkę uprawnioną albo Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego, bądź po wydaniu oświadczenia o którym mowa w § 9i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, a więc diagnosta powinien przed przystąpieniem do badania te okoliczności zweryfikować. Organ drugiej instancji wskazał dalej, że zgodnie z załącznikiem nr 2, działu I pkt 2.1 rozporządzenia w sprawie badań technicznych pojazdów, przedmiot i zakres badania pojazdu w którym dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym, obejmuje badanie zgodności dokonanych zmian z ustawą i rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych pojazdów. Jeśli dokonane zmiany nie spełniają wymagań przepisów ustawy i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, winny skutkować uznaniem przez diagnostę stanu technicznego za niezadowalający. Zgodnie z kolei z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie badań technicznych pojazdów (zakres dodatkowego badania technicznego pojazdu, o którym mowa w art. 81 ust. 11 p.r.d.), w którym dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 4 pkt 5 i 6 ustawy, z wyłączeniem montażu instalacji do zasilania gazem – obejmuje sprawdzenie i ocenę spełnienia warunków technicznych, w sposób określony dla okresowego badania technicznego pojazdu, oraz zakres czynności określonych w pkt 1-2 działu I załącznika nr 2 do rozporządzenia, a także ustalenie nieznanych lub nowych danych technicznych pojazdu, podczas przeprowadzania badania technicznego pojazdu w sposób określony w dziale II załącznika nr 2 do rozporządzenia, oraz sporządzenie opisu zmian dokonanych w pojeździe, zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia; nie wymaga się wykonania czynności określonych w pkt 1 działu I załącznika nr 2 do rozporządzenia, jeżeli zmiany konstrukcyjne lub wymiana elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym nie mają wpływu na działanie układu kierowniczego, skuteczność tłumienia zawieszenia oraz ustawienie kół jezdnych. Jeśli więc dokonane zmiany nie spełniają wymagań przepisów ustawy i rozporządzenia o warunkach technicznych pojazdów, winny skutkować uznaniem przez diagnostę stanu technicznego pojazdu za niezadowalający. W przypadku zatem pojazdu przedstawionego do badania 29 marca 2021 r., w którym zmieniono rodzaj pojazdu z ciężarowego na osobowy były wymagane badania na zgodność z wymaganiami Regulaminów nr 14 i 17 EKG ONZ, wykonane przez jednostkę uprawnioną albo Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego względnie oświadczeniem producenta pojazdu podstawowego, potwierdzającym prawidłowość zamontowania odpowiednich pasów i siedzeń. W niniejszej sprawie tych dokumentów brak. Pomimo tego, że pojazd nie spełnia wymagań przepisów ustawy i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów diagnosta wydał zaświadczenie o pozytywnym ich wyniku, zamiast uznać taki stan za niezadowalający. W ocenie organu drugiej instancji okoliczności te wskazują, że skarżący przeprowadził badania niezgodnie z zakresem i sposobem wykonania oraz wydał zaświadczenia niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami. Skoro tak, to cofnięcie skarżącemu uprawnień do przeprowadzania badań technicznych pojazdów jest uzasadnione. Kategoryczne brzmienie przepisu art. 84 ust. 3 p.r.d. wiąże się z odpowiedzialnością, jaka ciąży na diagnoście w kwestii bezpieczeństwa pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym. Diagnosta musi być świadomy, jak ma wykonywać swoją funkcję, jak prawidłowo przeprowadzić badania techniczne pojazdów tym bardziej, że przepisy prawa wyraźnie wskazują mu procedury postępowania w różnych sytuacjach. Dlatego też musi on mieć na względzie także i to, że niedbałe czy też nienależyte wykonanie badania skutkować będzie zastosowaniem wobec niego określonych sankcji administracyjnych.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji podniósł, że zgodnie z rozporządzeniem niezgodność dokonanych zmian konstrukcyjnych z wymaganiami przepisów ustawy i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów ocenia się jako stan niezadowalający, co powinno skutkować negatywnym wynikiem danego badania technicznego pojazdu. Nie jest uzasadniony zarzut nieprzesłuchania właściciela pojazdu, gdyż to diagnosta przed badaniem powinien wyegzekwować określone dokumenty. Nie jest uzasadniony zarzut nieprzesłuchania diagnosty, gdyż wniosek w tym zakresie został przez pełnomocnika skarżącego wycofany 21 kwietnia 2022 r. Nie ma w sprawie znaczenia, że według skarżącego to przedstawiciel producenta, tj. A. sam dokonał modyfikacji pojazdu. Przepis stanowi o "oświadczeniu producenta pojazdu podstawowego" i nie wskazuje, że może to być również oświadczenie przedstawiciela producenta. Nie ma znaczenia w okolicznościach sprawy, że diagnosta przed wydaniem zaświadczenia z badania technicznego dokonał oględzin pojazdu. Przeprowadzenie badań pojazdu przez TDT już po przeprowadzeniu kwestionowanych badań nie jest usunięciem naruszenia prawa stwierdzonego 29 marca 2021 r. Odpowiedzialność diagnosty za stwierdzone naruszenia ma charakter zobiektywizowany. Poniesienie przez niego odpowiedzialności oparte jest wyłącznie na przypisaniu sprawcy naruszenia przepisów prawa administracyjnego. Strona podmiotowa czynu, czyli stopień zawinienia sprawcy czyjego motywacje, pozostają bez znaczenia, gdyż przy określeniu konsekwencji tego naruszenia – żaden przepis ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uwzględnia okoliczności leżących po stronie sprawcy naruszenia. Przepis art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. nie daje organowi prawa do miarkowania konsekwencji i ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że stwierdzenie określonych uchybień skutkuje zastosowaniem przewidzianej w nim sankcji. W przepisie tym nie ma mowy o winie. Wystarczy stwierdzenie obiektywnie dokonanych uchybień. Sprawy nie można oceniać wyłącznie przez pryzmat art. 84 ust. 3 pkt 1 p.r.d., gdyż diagnosta przede wszystkim nie sprawdził, czy zostały przeprowadzone stosowne badania co do tego pojazdu, a przy ich braku wynik badania powinien być negatywny, dlatego też w sprawie przede wszystkim doszło do naruszenia art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., bowiem diagnosta wydał zaświadczenie niezgodnie z przepisami i stanem faktycznym. Nie został naruszony przez art. 7a k.p.a., gdyż w ocenie organu drugiej instancji nie ma wątpliwości, co do ustalonego stanu faktycznego sprawy.
W skardze na powyższą decyzję J.G. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. poprzez:
a) nieprawidłowe uznanie, że swoim postępowaniem wypełnił znamiona, przeprowadzenia badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania jak również wydania zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami oraz naruszył szereg przepisów rozporządzenia w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów;
b) nieuzasadnione i wadliwe wskazanie, że w przypadku przeprowadzenia przez diagnostę badania technicznego niezgodnego z określonym zakresem i sposobem wykonania nie istnieje możliwość zastosowania miarkowania konsekwencji wynikających z naruszeń prawa przez diagnostę (albowiem istnieje "określony zakres i sposób wykonania" badania technicznego pojazdu, który to sposób i zakres może być różny w zależności od sytuacji i realiów konkretnej sprawy), a tym samym nie doszło do rozważenia czy ciężar popełnionego przez diagnostę uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięcie uprawnień na okres 5 lat (albowiem zgodnie z art. 84 ust. 4 p.r.d. w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna) co skutkowało utrzymaniem w mocy poprzednio zapadłej decyzji Starosty;
c) zastosowanie przepisu art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. w przypadku niezgodności tego uregulowania z wyrażoną w art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności, albowiem przepis ten jako unormowanie o charakterze sankcyjnym, nie określa gradacji kar ze względu na stopień winy co prowadzi do karania diagnosty cofnięciem uprawnień, w każdym przypadku naruszenia przez niego procedury badania albo wydania zaświadczenia z niego, bez względu na charakter, stopień zawinienia i skutki jego czynu co w konsekwencji prowadzi do powstania sytuacji uniemożliwiającej ubieganie się o ponowne uprawnienia diagnosty wcześniej niż po upływie pięciu lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu uprawnienia stała się ostateczna (art. 84 ust. 4 p.r.d.).
2. procedury administracyjnej, tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez fragmentaryczne i niewystarczające rozważenie materiału dowodowego, w tym w kontekście także złożonych w postępowaniu odwoławczym zarzutów, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego sprawy, sporządzenie błędnego i niepełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, a także wobec wydania decyzji z pominięciem oceny zachowania diagnosty w kontekście zakresu i pełnego zbadania sposobu przeprowadzenia badania technicznego, a tym samym braku rozważenia przepisów prawa materialnego wskazanych w pkt 1 i 2 zarzutów skargi i analizy tego czy ciężar popełnionego przez diagnostę uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięciu uprawnień na okres 5 lat.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zakres kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 84 ust. 3 p.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono: przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania (pkt 1); wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami (pkt 2).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że odpowiedzialność wynikająca z przepisu art. 84 ust. 3 p.r.d. ma charakter obiektywny, o czym świadczy wprost jego treść: uprawniony organ "cofa" diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych w razie stwierdzenia okoliczności określonych w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. Okolicznością wymienioną w punkcie 1 tego przepisu jest przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, zaś w punkcie 2 jest wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Organ nie ma więc swobody w podjęciu decyzji, lecz jest zobligowany do cofnięcia uprawnień, gdy zaistnieją okoliczności, o których mowa w art. 84 ust. 3 p.r.d. Organ nie jest też uprawniony do miarkowania sankcji, co oznacza, że uchybienia o dużym ciężarze gatunkowym są traktowane na równi z uchybieniami o mniejszych skutkach. Przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zawsze będzie rodziło po stronie organu obowiązek cofnięcia uprawnień. Żadne inne okoliczności, w tym również przyczyny na skutek, których zdaniem diagnosty doszło do stwierdzonych uchybień, nie mogą być brane pod uwagę (por. np. wyroki NSA: z 12 września 2012 r., II GSK 422/11; z 27 czerwca 2012 r., II GSK 619/11; z 12 stycznia 2012 r., II GSK 1395; z 25 lutego 2015 r., II GSK 46/14; z 12 kwietnia 2013 r., II GSK 60/12).
Przepis art. 84 ust. 3 p.r.d. spełnia funkcję zapobiegawczą i sankcyjną jednocześnie. Jego celem jest więc odsunięcie nierzetelnych diagnostów od czynności kontroli stanu technicznego pojazdów. Przeprowadzenie wadliwego badania, wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnego ze stanem faktycznym lub przepisami może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, a przez to godzić w życie i zdrowie ludzkie. Ważkość obowiązków i odpowiedzialność spoczywające na diagnoście pozostaje zatem w związku z sankcją za uchybienie powyższym obowiązkom. Surowość prawa w tym zakresie, odnoszona jest właśnie do wskazanych obowiązków i skutków ich zaniedbania przez diagnostę, a przez to możliwych następstw takiego działania (por. wyroki NSA: z 21 września 2017 r., II GSK 3537/15; z 13 czerwca 2018 r., II GSK 1239/15).
Należy w tym miejscu podkreślić, że w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna (art. 84 ust. 4 p.r.d.).
Podstawowe znaczenie w sprawie cofnięcia uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów ma zatem dokonanie bezspornego i niebudzącego wątpliwości ustalenia, że diagnosta przeprowadził badanie techniczne niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, wydał zaświadczenie albo dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami oraz, że w przypadku takiego ustalenia ustawa nie dopuszcza żadnego wyjątku, który wyłączyłby wydanie decyzji cofającej uprawnienia diagnosty. W szczególności decyzja taka nie jest uzależniona od motywów, którymi się kierował diagnosta, naruszając art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d.
Wobec tego wykonywaniu kompetencji polegającej na nakładaniu dolegliwości w postaci sankcji prawnej – w rozpatrywanej sprawie sankcji administracyjnej polegającej na cofnięciu uprawnień diagnosty – nie może towarzyszyć żadna dowolność. W konsekwencji uzasadnione jest oczekiwanie, że w postępowaniu toczącym się w sprawie cofnięcia uprawnień diagnosty organ administracji publicznej jednoznacznie ustali oraz wykaże zaktualizowanie się wszystkich przesłanek uzasadniających nałożenie takiej sankcji. Dotyczy to zarówno faktycznych, jak i prawnych przesłanek i stanowi warunek konieczny, aby uznać takie działania organu za zgodne z prawem.
Poza tym, w ocenie sądu, jeżeli treść przepisów w zakresie obowiązków formalnoprawnych diagnosty nie jest jednoznaczna, to rozbieżności w tym zakresie nie powinny rodzić sankcji dla diagnosty (por. wyrok NSA z 12 sierpnia 2021 r., II GSK 1392/18).
W rozpoznawanej sprawie organy administracji uznały, że w przypadku pojazdu przedstawionego do badania 29 marca 2021 r., w którym zmieniono rodzaj z ciężarowego na osobowy były wymagane badania na zgodność z wymaganiami Regulaminów nr 14 i 17 EKG OZN wykonane przez jednostkę uprawnioną albo Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego względnie oświadczenie producenta pojazdu podstawowego, potwierdzające prawidłowość zamontowania odpowiednich pasów i siedzeń. Organy administracji uznały, że skoro brak jest tych dokumentów, to pojazd nie spełnia wymagań przepisów ustawy i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, a skarżący winien był uznać stan taki za niezadowalający zamiast wydać zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania.
Wobec tego wskazać trzeba, że zgodnie z § 9b rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów w samochodzie ciężarowym o maksymalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony (kategorii N1) i samochodzie ciężarowym o maksymalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony (kategorii N2) o nadwoziu rodzaju BB mogą być wprowadzone zmiany konstrukcyjne polegające na zmianie liczby siedzeń, jeżeli pojazd spełnia wymagania, o których mowa w pkt 3.5., pkt 3.6. oraz pkt 3.8. dla pojazdów kategorii N1, części A załącznika II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2007/46/WE z dnia 5 września 2007 r. ustanawiającej ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów i spełnione są wymagania techniczne dotyczące wytrzymałości siedzeń i ich mocowania, kotwiczenia pasów bezpieczeństwa, potwierdzone badaniami na zgodność z wymaganiami Regulaminów nr 14, 17 EKG ONZ, wykonanymi przez jednostkę uprawnioną. Siedzenia powinny być wyposażone w pasy bezpieczeństwa spełniające wymagania Regulaminu nr 16 EKG ONZ; z zastrzeżeniem § 9c.
Stosownie do § 9f rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów w samochodzie ciężarowym o maksymalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony (kategorii N1) o nadwoziu rodzaju BB mogą być wprowadzone zmiany konstrukcyjne polegające na zmianie liczby siedzeń powodującej zmianę rodzaju pojazdu na samochód osobowy lub specjalny, o którym mowa w przepisach o rejestracji pojazdów, jeżeli są spełnione wymagania techniczne dotyczące wytrzymałości siedzeń i ich mocowania, kotwiczenia pasów bezpieczeństwa, potwierdzone badaniami na zgodność z wymaganiami Regulaminów nr 14 i 17 EKG ONZ, wykonanymi przez jednostkę uprawnioną albo Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego. Siedzenia powinny być wyposażone w pasy bezpieczeństwa spełniające wymagania Regulaminu nr 16 EKG ONZ. Przynajmniej dwa siedzenia powinny być wyposażone w zaczepy ISOFIX, spełniające wymagania Regulaminu nr 14 EKG ONZ, w tym co najmniej jedno siedzenie w drugim rzędzie.
Natomiast w myśl § 9i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów w przypadku pojazdów, w których wykonano mocowania siedzeń i pasów bezpieczeństwa w procesie produkcyjnym, badanie wykonane przez jednostkę uprawnioną albo Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego, o którym mowa w § 9b, 9d, 9f i 9g, może być zastąpione oświadczeniem producenta pojazdu podstawowego potwierdzającym prawidłowość zamontowania odpowiednich pasów i siedzeń.
Przepisy te wraz ze stanowiącym prawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. wyznaczały i zarazem determinowały przedmiot postępowania w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest więc tym samym, że wyznaczały zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz mające znaczenie prawne okoliczności, których ustalenie było konieczne do jej prawidłowego załatwienia.
W ocenie sądu, w świetle powyżej przytoczonych przepisów, istotnego znaczenia nabiera nie tylko stan pojazdu w dacie przeprowadzania przez skarżącego badań technicznych 29 marca 2021 r., ale również sam przebieg badań, w tym czy i jakie dokumenty okazano skarżącemu podczas tego badań, czy w świetle okoliczności sprawy był zobowiązany żądać od właściciela pojazdu badań potwierdzających zgodność z wymaganiami Regulaminów nr 14, 17 EKG ONZ wytrzymałości zamontowanej kanapy tylnej wraz z pasami bezpieczeństwa w oryginalnych punktach mocowania wykonanych przez jednostkę uprawnioną albo Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego lub oświadczenia producenta. Z tych względów szczególne znaczenie ma w sprawie zupełność i ocena materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji.
Zdaniem sądu przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne, odnoszące się do przebiegu oraz wyniku badania technicznego pojazdu, nie były prawidłowe i wystarczające do wydania decyzji. Za niewystarczające dla przypisania skarżącemu zachowania, o którym mowa w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. należy uznać poprzestanie przez organy administracji na wynikach czynności kontrolnych przeprowadzonych 25 listopada 2021 r. oraz opisie zmian dokonanych w pojeździe, wedle których miał zmianie ulec rodzaj pojazdu z samochodu ciężarowego na osobowy, zamontowaniu kanapy tylnej wraz z pasami bezpieczeństwa w oryginalnych punktach mocowania, zmianie liczby miejsc na 5.
Wbrew stanowisku organu drugiej instancji stan faktyczny sprawy nie jest bezsporny. W ocenie sądu zebrany przez organy administracji materiał dowodowy nie pozwala, w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać, rozstrzygnąć wątpliwości, co do tego, czy skarżący uchybił ciążącym na nim obowiązkom. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji nie wynika, aby podjęto z urzędu jakieś czynności, jak np. zwrócenie się do producenta pojazdu mające na celu ustalenie, w jakiej konfiguracji pojazd został wyprodukowany fabrycznie, czy posiadał mocowania siedzeń i pasów bezpieczeństwa wykonane w procesie produkcyjnym, czy posiadał homologację, a jeżeli tak to jakiego rodzaju, czy producent pojazdu wydał oświadczenie, o którym mowa w § 9i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, czy zmiany, których dotyczyło przeprowadzone przez skarżącego badanie, zostały wykonane przez przedstawiciela producenta uprawnionego do złożenia w jego imieniu powyższego oświadczenia. Nie ustalono, jakie zmiany były w pojeździe wcześniej dokonywane oraz w jaki sposób, czy istnieją dokumenty, które te zmiany potwierdzają, czy i w jaki sposób skarżący mógł się z tymi dokumentami zapoznać i jakie dokumenty rzeczywiście zostały skarżącemu podczas badania okazane. Podkreślić trzeba, że przedmiot badań przeprowadzonych przez skarżącego stanowił pojazd marki Renault model Clio, a więc samochód z reguły osobowy klasy aut miejskich. Z uzasadnień wydanych decyzji nie wynika, aby okoliczność ta stanowiła przedmiot jakiejkolwiek analizy organów w odniesieniu do zarzucanego skarżącemu naruszenia skutkującego cofnięciem uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów. W tym stanie rzeczy zasadny jest wniosek, że w rozpoznawanej sprawie nieuzasadnione było zaniechanie przez organy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania właściciela pojazdu oraz skarżącego jako strony postępowania. Skarżący wprawdzie cofnął wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania go w charakterze strony (pismo z 21 kwietnia 2022 r.), lecz w tych okolicznościach nie zwalniało to organów administracji z przeprowadzenia tych dowodów z urzędu. Skarżący zresztą w odwołaniu do decyzji organu pierwszej instancji sformułował zarzut zaniechania przeprowadzenia tych dowodów. Organy administracji obu instancji w ogóle nie odniosły się do dowodu w postaci przedłożonego przez skarżącego świadectwa homologacji załączonego do pisma wniesionego 4 kwietnia 2022 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednoznacznie ocena załączonej do odwołania faktury wystawionej przez spółkę A. Nie wiadomo, czy dowód ten organ drugiej instancji ocenił jako wiarygodny, czy odmówił mu wiarygodności. Samo wyrażenie "wątpliwości" w okolicznościach sprawy uznać należy za niewystarczające.
Z powyższych względów trzeba więc stwierdzić, że faktyczne podstawy wydania zaskarżonej decyzji, wobec braku ich zupełności, nie mogły być uznane za wystarczające dla przypisania skarżącemu zachowania, o którym mowa w art. 84 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 p.r.d., a w konsekwencji dla przyjęcia, że w sprawie zaktualizowały się określone tym przepisem prawa przesłanki podjęcia decyzji o cofnięciu uprawnień do wykonywania badań technicznych. Tym samym organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jeżeli bowiem, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, celem art. 84 ust. 3 p.r.d. jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów dokonujących wpisów do dowodów rejestracyjnych lub wystawiających zaświadczenia skutkujące dopuszczeniem do ruchu pojazdów niesprawnych bądź w istocie niesprawdzonych pod względem technicznym, co naraża na niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała lub utraty życia osoby korzystające ze zgłoszonych do badań pojazdów jak i innych użytkowników drogi, a także powoduje ryzyko szkody w mieniu (por. np. wyroki: WSA w Bydgoszczy z 5 czerwca 2007 r., II SA/Bd 333/07; NSA z 1 października 2008 r., I OSK 1450/07; NSA z 3 grudnia 2013 r., II GSK 1251/12), to w relacji do potrzeby ścisłej wykładni art. 84 ust. 3 p.r.d. oraz określonych nim przesłanek nałożenia sankcji administracyjnej, ocena odnośnie do proporcjonalności i adekwatności sankcji administracyjnej nakładanej na podstawie art. 84 ust. 3 p.r.d. musi każdorazowo pozostawać w ścisłym związku ze stanem faktycznym ustalonym w postępowaniu prowadzonym w sprawie cofnięcia uprawnień i siłą rzeczy – skoro chodzi o cofnięcie uprawnień, z którymi skorelowane są w oczywisty wręcz sposób konkretne obowiązki – jest i musi być odnoszona do oceny treści, wagi i znaczenia obowiązków, którym diagnosta uchybił wykonując powierzone mu zadania, które są istotne z punktu widzenia potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz eliminowania i ograniczania ryzyk z ruchem tym związanych (por. wyroki NSA: z 16 marca 2018 r., II GSK 1664/16; z 23 lipca 2021 r., II GSK 1378/18).
W świetle przedstawionych powyżej argumentów skarga ta zasługiwała na uwzględnienie, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uzupełnić i ocenić materiał dowodowy uwzględniając przedstawione wyżej rozważania, w tym odnieść się do dowodu w postaci świadectwa homologacji przedłożonego przez skarżącego i dowód ten ocenić (art. 80 i art. 81 k.p.a.). Ocena ta powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. 2018 r., poz. 265 ze zm.) sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
k.ż.