III SA/Łd 84/12

III SA/Łd 84/12 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2012-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska /przewodniczący/
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II GSK 1246/12 - Wyrok NSA z 2013-11-29
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
art. 28 ust. 2, 3 i 3a, art. 32
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
par 3 ust. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2012r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 12 sierpnia 2011r. M.K. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Decyzją nr [...] z dnia [...]r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art.83 ust.1 pkt.3, art.28 ust.1 i art.32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 205 z 2009r. poz. 1585 z późn. zm.), odmówił M.K. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2001r. do lipca 2011r. w łącznej kwocie 32570,93 zł w tym z tytułu składek za wymieniony okres w kwocie 20823,93 zł, odsetek liczonych na dzień 12 sierpnia 2011r. w kwocie 10691 zł oraz kosztów upomnienia w kwocie 1056 zł.
W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z treścią art.28 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137 poz.887 z późn. zm.) należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W myśl art.28 ust.3 wymienionej ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zgodnie z treścią art.28 ust.3a wymienionej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
W myśl § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365) zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W uzasadnieniu podniesiono, iż M.K. od dnia 1 stycznia 1999r. do chwili obecnej prowadzi działalność gospodarczą i nie zgłaszała pracowników do ubezpieczenia. Mieszka ona wraz z mężem w domu jednorodzinnym w K.. Wspólnie z mężem posiadają samochód osobowy marki Daewoo Lanos. Są właścicielami nieruchomości - domu w K. M.K. otrzymuje emeryturę w wysokości 586 zł brutto zaś emerytura męża wynosi 1486,87 zł. Koszty utrzymania domu wynoszą 1446 zł zaś wydatki związane z zakupem gazu to 50 zł. Miesięczne wydatki na leki to 800 zł. Organ uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Nie zostały wyczerpane możliwości dochodzenia należności przez ZUS. Jest wdrożone postępowanie egzekucyjne do świadczenia emerytalnego a ponadto istnieje możliwość zabezpieczenia wierzytelności poprzez wpis do hipoteki posiadanej nieruchomości. Działalność gospodarcza powoduje aktualnie straty lecz w przyszłości może ona zacząć przynosić dochody. Sytuacja finansowa M.K. jest trudna lecz istnieje możliwość spłaty zadłużenia wraz z odsetkami w ramach układu ratalnego. Umorzenie należności z tytułu składek jest instytucją uznaniową i bierze się pod uwagę nie tylko interes dłużnika lecz również funduszu ubezpieczeń społecznych. W ocenie organu nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności z tytułu składek. W związku z czym organ odmówił uwzględnienia wniosku M.K..
M.K. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie jej sprawy. Podniosła, iż nie miała obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne gdyż jej miesięczne dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie przekraczały 50% kwoty najniższej emerytury i świadczenie emerytalne nie przekraczało kwoty minimalnego wynagrodzenia. ZUS nie uwzględnił jej trudnej sytuacji materialnej gdyż jej rodzina utrzymuje się z dochodów z tytułu emerytur w łącznej wysokości 1472 zł zaś na leki wydaje około 800 zł miesięcznie. Prowadzona działalność gospodarcza nigdy nie przynosiła dochodów a w ostatnim czasie przynosiła straty. Wydana decyzja nie uwzględniła jej trudnej sytuacji materialnej i jest krzywdząca.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art.138 § 1 pkt.1 kpa w związku z art.83 ust.4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 205 z 2009r. poz. 1585 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podniesiono, iż organ uwzględnił sytuację materialną M.K. lecz uznał, iż nie zachodzą przyczyny uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. ZUS nie wyczerpał jeszcze możliwości dochodzenia należności. Istnieje możliwość egzekwowania zadłużenia poprzez wdrożenie postępowania egzekucyjnego do świadczenia emerytalnego zaś w przypadku jej nieskuteczności, istnieje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości położonej przy ul. A. w K.. M.K. wraz z mężem posiadają stałe dochody z tytułu emerytur w wysokości 1713 zł brutto. Działalność gospodarcza wprawdzie obecnie nie przynosi dochodów lecz w przypadku zmiany koniunktury na rynku wynik finansowy może ulec poprawie i generować zyski. Mimo trudnej sytuacja materialnej i zdrowotnej to nie jest to wystarczająca przesłanka do umorzenia należności. Istniejące choroby nie uniemożliwiają odwołującej prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie organu niezasadny jest zarzut, iż M.K. spełnia warunki uprawniające ja do niepłacenia składek. Wysokość uzyskiwanych przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za poprzednie lata przekracza bowiem 50% najniższej emerytury. W ocenie organu brak jest podstaw do umorzenia M.K. należności z tytułu składek. Mając to na uwadze organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. złożyła M.K.. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisu § 3 ust.1 pkt. 3 rozporządzenia z 31 lipca 2002r. polegające na uznaniu, iż brak jest podstaw do umorzenia składek w sytuacja gdy zapłacenie składek pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca zarzuciła również rażące naruszenie art.82 pkt.8 ustawy z 27 sierpnia 2004r. polegające na przyjęciu, że była zobowiązana do opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne a także naruszenie art.7 kpa polegające na oparciu się na niepełnej i wyrywkowej informacji urzędu skarbowego, dokumentującej przychody a nie faktyczny dochód(stratę) osiągany z prowadzonej działalności gospodarczej. M.K. podniosła, iż jest w bardzo trudnej sytuacja materialnej gdyż otrzymuje emeryturę w kwocie 512 zł a mąż ma 960 zł emerytury. Oboje z mężem są chorzy na serce i zwyrodnienie stawów. Na same leki wydają 800 zł miesięcznie. Zapłata składek pozbawiłaby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Działalność gospodarcza nigdy nie przynosiła dochodów a obecnie przynosi straty i skarżąca zamierza zaprzestać jej wykonywania. Organ administracji nie uwzględnił jej interesu przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. W konkluzji skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137 poz.887 z późn. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365 z późn. zm.).
Zgodnie z treścią art.28 ust.2 ustawy z 13 października 1998r. należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust.3a.
W myśl art.28 ust.3 wymienionej ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zgodnie z treścią art.28 ust.3a wymienionej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
W myśl art.32 wymienionej ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
W myśl § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365) zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Z wymienionych przepisów wynika, iż umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym na co wskazuje użyte sformułowanie "Zakład może umorzyć". Oznacza to, iż nawet w przypadku gdy spełnione zostaną przesłanki, o których mowa w jednym z punktów § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. nie zobowiązuje to ZUS-u do umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja w tym zakresie jest pozostawiona uznaniu Zakładu. Organ rentowy może zatem odmówić umorzenia składek mimo, iż np. opłacenie należności z tego tytułu pozbawiłoby zobowiązanego niezbędnych potrzeb życiowych.
Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ administracji obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero wnikliwa analiza stanu faktycznego stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Decyzja odmowna musi być więc należycie uzasadniona tak aby nie można jej było postawić zarzutu dowolności. W szczególności winna ona zawierać dokładne wyjaśnienie sytuacji materialnej strony skarżącej, wysokości zaległych należności oraz dokładne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając takie a nie inne rozstrzygnięcie.
Z przepisu § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. wynika, iż okoliczności podane w tym przepisie mają charakter przykładowy i nie wyczerpują wszystkich stanów faktycznych, które mogą uzasadniać umorzenie składek. Wskazuje na to sformułowanie zawarte w tym przepisie "w szczególności w przypadku". Oznacza to, iż mogą występować również okoliczności inne niż wymienione w § 3 ust.1 pkt.1-3, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku strony skarżącej.
Analiza przepisu § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. wskazuje także, iż to zobowiązany ma wykazać, że zaistniały okoliczności uzasadniające zwolnienie od obowiązku uiszczenia składek. Świadczy o tym sformułowanie użyte w tym przepisie "jeżeli zobowiązany wykaże". Na stronie skarżącej spoczywa ciężar przedstawienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia jego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Wynika to z tego, iż jedynie strona skarżąca posiada wiedzę o swoim stanie majątkowym i rodzinnym czyli o okolicznościach stanowiących podstawę do ewentualnego uwzględnienia jego wniosku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma wprawdzie obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy (art.7 kpa) lecz inicjatywa dowodowa należy tutaj do wnioskodawcy zaś organ obowiązany jest ocenić przedstawione przez niego okoliczności.
W rozpoznawanej sprawie, w przekonaniu sądu, organ administracji w sposób dostateczny wyjaśnił sytuację majątkową i rodzinną skarżącej i słusznie doszedł do przekonania, iż obecnie brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż M.K. posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2001r. do lipca 2011r. w kwocie 32 570,93 zł(łącznie z odsetkami i kosztami upomnienia).
Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż skarżąca mieszka wraz z mężem w domu jednorodzinnym w K. przy ul. A. Wraz z mężem jest ona właścicielem nieruchomości (353 m2). Pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 586 zł brutto zaś jej mąż otrzymuje 1127 zł emerytury brutto. Udokumentowanie koszty utrzymania domu wynoszą 1446 zł(oprócz 50 zł wydatków na gaz, które nie zostały udokumentowane). Nadto M.K. wraz z mężem chorują na serce i zwyrodnienia stawów zaś miesięczne wydatki na lekarstwa to kwota około 800 zł. Wraz z mężem są oni właścicielami samochodu marki Daewoo Lanos (rok produkcji 1998r.). Prowadzona działalność gospodarcza nigdy nie przynosiła dochodu zaś w 2011r. powstała strata w wysokości 1486,87 zł miesięcznie. Poza należnościami z tytułu składek skarżąca nie zalega z zapłatą innych płatności.
Nie ulega wątpliwości, iż sytuacja materialna M.K. jest bardzo trudna. Wspólnie z mężem pobierają bowiem 1475,87 zł emerytury netto co jest kwota niewielką biorąc pod uwagę wielkość wydatków na dom, własne utrzymanie i lekarstwa. Mimo bardzo trudnej sytuacji materialnej skarżącej organ trafnie uznał, iż w chwili obecnej brak jest podstaw do umarzania należności z tytułu składek. Nie zostały bowiem dotychczas wyczerpane wszystkie możliwości egzekucji zadłużenia. M.K. otrzymuje stały dochód w postaci emerytury i istnieje możliwość skierowania postępowania egzekucyjnego w stosunku do tego świadczenia co ewentualnie umożliwiłoby chociaż częściowe wyegzekwowanie zadłużenia.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiada również możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości skarżącej położonej przy ul. A..
M.K. wielokrotnie podkreślała, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza nigdy nie była dochodowa a w ostatnim czasie tylko przynosiła straty. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż M.K. od 1990r. do chwili obecnej prowadzi sklep ogólnospożywczy w K. przy ul. A.. W ocenie sądu nie można z góry zakładać, iż sklep skarżącej również w przyszłości będzie przynosił same straty. Być może sytuacja w zakresie handlu artykułami spożywczymi ulegnie poprawie i sklep zacznie przynosić dochody, które pozwolą chociaż częściowo uregulować zadłużenie. Jest to oczywiście związane z koniunkturą w gospodarce lecz nie można z góry wykluczyć sytuacji, iż nastąpią pozytywne zmiany na rynku co będzie miało przełożenie na poprawę sytuacji osób zajmujących się działalnością handlową. Być może zatem działalność gospodarcza skarżącej będzie przynosić zyski w przyszłości.
Należy zaznaczyć, iż umorzenie zaległości z tytułu składek ma charakter wyjątkowy. W każdej tego typu sprawie należy brać pod uwagę zarówno interes wnioskodawcy jak i interes społeczny. Przedmiotem wniosku o umorzenie są należności publicznoprawne a więc Zakład Ubezpieczeń Społecznych winien rozpatrywać tego typu sprawy ze szczególną ostrożnością. W rozpoznawanej sprawie organ w sposób wyczerpujący przeprowadził postępowanie wyjaśniające dotyczące sytuacji materialnej, majątkowej i rodzinnej skarżącej. W uzasadnieniu decyzji przedstawił w sposób prawidłowy i wystarczający przesłanki na podstawie których odmówiono stronie umorzenia zaległych składek. Organ trafnie podkreślił, iż obecnie istnieje możliwość egzekwowania zadłużenia ze świadczenia emerytalnego bądź nieruchomości przy ul. A. zaś sytuacja finansowa M.K. może ulec poprawie jeżeli prowadzona przez nią działalność zacznie przynosić dochody. W chwili obecnej umorzenie zadłużenia byłoby więc przedwczesne. Zakład słusznie również podniósł, iż skarżąca może podjąć starania mające na celu zawarcie, dogodnego dla niej, układu ratalnego i rozpocząć chociażby częściową spłatę istniejącego zadłużenia. Podkreślić należy, iż umorzenie obecnie zadłużenia z tytułu składek uniemożliwia odzyskanie powstałej zaległości w przypadku ewentualnej poprawy w przyszłości sytuacji zarobkowej, finansowej i majątkowej skarżącej.
Niezasadny jest zarzut skarżącej, iż nie była ona zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z uwagi na treść przepisu art.82 ust.8 ustawy z 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210 poz.2135 z późn. zm.). Należy zaznaczyć, iż osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego co wynika z treści art.66 ust.1 pkt.1c.) wymienionej ustawy. Również emeryt prowadzący działalność gospodarczą podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z każdego z tych tytułów odrębnie i składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (art.82 ust.1 ustawy z 27 sierpnia 2004r.).
Zgodnie z treścią art.82 ust.8 pkt.1 ustawy z 27 sierpnia 2004r. składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, w przypadku gdy osoba ta uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50 % kwoty najniższej emerytury.
Z wymienionego przepisu wynikają następujące warunki uprawniające do nieopłacania składki na ubezpieczeni zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności, które muszą być spełnione równocześnie:
1. wysokość otrzymywanej emerytury nie może przekraczać kwoty minimalnego wynagrodzenia
2. wysokość uzyskiwanych przychodów z tytułu prowadzonej działalności nie może przekraczać miesięcznie 50% najniższej emerytury.
Okolicznością niesporną jest, iż kwota emerytury skarżącej w okresie od sierpnia 2001r. do lipca 2011r. nie przekraczała kwoty minimalnego wynagrodzenia.
Nie została natomiast spełniona druga z wymienionych przesłanek. Należy zaznaczyć, iż najniższa emerytura w okresie od sierpnia 2001r. do lipca 2011r. wynosiła od 530,26 zł (w sierpniu 2001r.) do 728,18 zł (w lipcu 2011r.) a więc 50% najniższej emerytury to kwota od 265,13 zł (w sierpniu 2001r.) do kwoty 364,09 zł (w lipcu 2011r.).
Jak wynika z zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w K. z 22 czerwca 2011r. wysokość przychodów skarżącej w okresie od 2001r. do 2009r. wynosiła od 56598,32 zł do 79984,70 zł zaś w 2010r. – 6765,96 zł. Nie budzi wątpliwości fakt, iż wysokość miesięcznych przychodów w wymienionym okresie co najmniej kilkanaście razy przekraczała 50% najniższej emerytury. Dodać należy iż ustawa z 27 sierpnia 2004r. weszła w życie od dnia 1 października 2004r. zaś do 30 września 2004r. obowiązywała ustawa z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu zdrowia (Dz.U. nr 45 poz.391 z późn. zm.), która zawierała identyczne uregulowania dotyczące obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego emerytów prowadzących działalność gospodarczą oraz zwolnienia od obowiązku opłacania składek na to ubezpieczenie (art.24 ust.5 ustawy z 23 stycznia 2003r.).
Skarżąca błędnie zinterpretowała przepis art.82 ust.8 pkt.1 ustawy z 27 sierpnia 2004r. pomijając fakt, iż w wymienionym przepisie jest mowa o przychodzie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej a nie o dochodzie z tytułu prowadzenia takiej działalności. Dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki określone w art.82 ust.8 pkt.1 istotna jest bowiem wielkość uzyskanego przychodu a nie to jaki dochód został osiągnięty po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu. Zarzut skarżącej w tym zakresie nie jest zasadny.
Nieuzasadniony jest zarzut skarżącej, iż organ administracji nie uwzględnił jej słusznego interesu tylko dał prymat interesowi społecznemu. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ uwzględnił bardzo trudną sytuacje materialną jej i jej męża co wynika z treści uzasadnienia decyzji. Zakład odniósł się także do stanu zdrowia skarżącej. Nie negując faktu, iż M.K. jest osobą schorowaną i ma duże wydatki na lekarstwa organ trafnie podniósł, iż schorzenia te nie uniemożliwiają jej prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca prowadzi taką działalność od kilkunastu lat. Zakład obowiązany jest jednak również do uwzględnienia interesu społecznego gdyż jest organem odpowiedzialnym za środki z tytułu składek wpływające do budżetu. Z uwagi na to, iż są to należności publicznoprawne jest zobligowany do rozpoznawania wniosków o umorzenie należności z tytułu składek ze szczególną starannością. Przy rozpoznawaniu takich wniosków nie można pominąć faktu, iż osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobligowana do opłacania składek na ubezpieczenie zaś ryzyko związane z prowadzeniem takiej działalności ponosi przedsiębiorca. Podkreślić należy, iż umorzenie składek opiera się na uznaniu administracyjnym co oznacza, iż nawet w sytuacji spełnienia przesłanek określonych w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Zakład nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku strony. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może w takim przypadku odmówić umorzenia należności z tytułu składek np. gdy istnieje możliwość chociażby ich częściowego wyegzekwowania a taka możliwość w stosunku do skarżącej istnieje. W przekonaniu sądu zarzut pominięcia przez organ słusznego interesu strony nie jest uzasadniony.
Reasumując sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż M.K. znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Istnieje jednak możliwość chociażby częściowego wyegzekwowania zadłużenia ze świadczenia emerytalnego bądź z nieruchomości, której skarżąca jest właścicielem. Nie można również wykluczyć sytuacji, iż prowadzona działalność gospodarcza zacznie przynosić zyski. M.K. może również ubiegać się o rozłożenie zaległości na dogodne dla niej raty i rozpocząć chociaż częściowo regulowanie zaległości. W chwili obecnej, w przekonaniu sądu, brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Organ odmawiając uwzględnienia wniosku strony w sposób wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko a wydanego rozstrzygnięcia nie można uznać za dowolne. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę M.K..
m.ch.