III SA/Łd 834/21

III SA/Łd 834/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-03-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Nowacki
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 1373/22 - Wyrok NSA z 2023-07-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1268
art. 104 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.
Dz.U. 2021 poz 53
art. 182
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy - t.j.
Sentencja
Dnia 17 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Paweł Dańczak, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B prawa jazdy na okres 1 roku oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. - po rozpatrzeniu odwołania E.D. od decyzji Starosty [...] nr [...] z [...] o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B prawa jazdy na okres 1 roku, zobowiązaniu do zwrotu prawa jazdy do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Z. oraz uzależnieniu biegu początku, orzeczonego przez sąd, zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych od daty zwrotu dokumentu do organu - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm.), art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.), dalej "u.k.p.", w związku z art. 182 ustawy z 6 czerwca 1997r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz.U z 2021 r., poz. 53 ze zm.), dalej "k.k.w.".
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Zaskarżoną decyzją z [...] organ I instancji, powołując się na przepis art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. orzekł o cofnięciu E.D. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B prawa jazdy na okres 1 roku, zobowiązał skarżącą do zwrotu prawa jazdy do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Z. oraz uzależnił bieg początku, orzeczonego przez sąd, zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych od daty zwrotu dokumentu do organu.
Strona wniosła odwołanie. Wskazała, że brak jest podstaw do wydawania decyzji o cofnięciu uprawnień i zobowiązania do zwrotu prawa jazdy, bowiem skoro orzeczenie sądu rejonowego uprawomocniło się 9 września 2019 r., to roczny zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony tym wyrokiem minął 9 września 2020 r.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 182 § 1 k.k.w. w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (§ 2 art. 182 k.k.w.).
Organ wskazał, że w sprawie bezsporny i niekwestionowany jest fakt, że w stosunku do skarżącej został orzeczony na podstawie art. 42 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2019 r., poz. 1950 ze zm.) środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku (wyrok Sądu Rejonowego w Z. II Wydział Karny, sygn. [...] z dnia 5 listopada 2018r oraz utrzymujący go w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Ł. V Wydział Karny Odwoławczy, sygn. akt [...]). Kasację skarżącej od ww. wyroku postanowieniem z 28 października 2020 r. sygn. [...] pozostawiono bez rozpoznania.
W piśmie przewodnim z 19 listopada 2019 r. Sąd Rejonowy w Z. II Wydział Karny wskazał, że początek zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych należy liczyć od dnia zwrotu prawa jazdy.
SKO wyjaśniło, że zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U z 2016 r. poz. 231), w przypadku orzeczenia wyrokiem sądu zakazu kierowania pojazdami na okres przekraczający rok organ wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami bez określenia terminu ważności tej decyzji.
Organ wyjaśnił, że z brzmienia powołanych powyżej przepisów wynika, że decyzje o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stanowią akty o charakterze związanym, tj. nie zależą od uznania organu. Organ, w przypadku zaistniałych ustawowych przesłanek, ma nie tylko prawo, lecz i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o określonej treści. Nie jest przy tym uprawniony do weryfikowania wyroku sądu karnego. Przeciwnie, jest nim związany. Stwierdzić również należy, że organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami jest tylko wykonawcą wyroku sądowego, którym orzeczono karę zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Nie może też dokonywać ani rozszerzenia, ani zawężenia orzeczonego przez sąd zakazu.
Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej zaprezentowanym w odwołaniu. Wskazał, że zakaz prowadzenia pojazdów to środek karny przewidziany w art. 42 § 1 pkt 1 k.k. Zakaz prowadzenia pojazdów niewątpliwie obowiązuje od uprawomocnienia się wyroku, gdyż wynika to wprost z art. 43 § 2 k.k. Niemniej jednak przepis art. 43 § 3 k.k. stanowi, że do chwili wykonania obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów nie biegnie okres, na który orzeczono zakaz. Tym samym do chwili fizycznego wykonania obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, okres na który orzeczono zakaz, nie biegnie i to z mocy prawa. Ustawodawca co do tej kwestii nie przewidział żadnych odstępstw, wyjątków czy sytuacji nadzwyczajnych, które miałyby wpływ na odmienne, niż w przepisie, rozpoczęcie biegu terminu zakazu prowadzenia pojazdów.
Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że orzeczony w ww. wyroku Sądu Rejonowego obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu nie został wykonany fizycznie, a tym samym prawidłowo Starosta w zaskarżonej decyzji uzależnił bieg początku, orzeczonego przez sąd, zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych od daty zwrotu dokumentu do organu.
Zdaniem SKO oznacza to, że w niniejszej sprawie roczny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ogóle nie rozpoczął swojego biegu, bowiem liczy się on od daty zwrotu prawa jazdy, a ten nie nastąpił. Organ wskazał, że jeżeli więc osoba, wobec której orzeczono zakaz, nie zwróci dokumentu, to automatycznie wydłuża się w stosunku do niej faktyczny okres niemożności prowadzenia pojazdów mechanicznych poprzez wstrzymanie biegu okresu orzeczonego zakazu, dopóki nie zdeponuje ona owego dokumentu, co nie zmienia przy tym faktu, że obowiązuje on od uprawomocnienia się orzeczenia (por. postanowienie SN z 20 marca 2014 r., sygn. [...]).
W skardze E.D. wskazała, że organ nieprawidłowo interpretuje przepis art 42 § 1 pkt 1 k.k., który jednoznacznie wskazuje na termin, w ciągu którego obowiązek może być zrealizowany, a który wynosi 1 rok od uprawomocnienia się orzeczenia wstrzymującego uprawnienia. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z 25 listopada 2021 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych (III SPP 158/21).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z [...] w przedmiocie cofnięcia skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B na okres 1 roku jest zgodna z przepisami postępowania i prawa materialnego.
Podstawą materialną cofnięcia skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami jest przepis art. 182 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 53 ze zm. – dalej w skrócie - k.k.w.), który stanowi, że organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Powyższy przepis koreluje z dyspozycją art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., który stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. II Wydziału Karnego z 5 listopada 2018 r. sygn. [...] orzeczono wobec skarżącej na podstawie art. 42 § 1 pkt 1 k.k. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku oraz na podstawie art. 43 § 3 k.k. orzeczono wobec skarżącej obowiązek zwrotu dokumentu prawa jazdy.
Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. V Wydziału Karnego Odwoławczego sygn. [...] z 9 września 2019 r. Kasację strony postanowieniem z 28 października 2020 r. sygn. [...] pozostawiono bez rozpoznania.
Sporną kwestią pozostawała data, od której należy liczyć okres biegu omawianego środka karnego. W piśmie z 19 listopada 2019 r. Sąd Rejonowy w Z. wskazał, że początek zakazu prowadzenia pojazdów należy liczyć od dnia zwrotu prawa jazdy. W ocenie skarżącej organ nieprawidłowo zinterpretował art. 42 § 1 pkt 1 k.k. Zdaniem strony, skoro orzeczenie Sądu Rejonowego uprawomocniło się 9 września 2019 r., to roczny zakaz prowadzenia pojazdów upłynął z dniem 9 września 2020 r. Organ odwoławczy stoi na stanowisku, że bieg terminu rozpoczyna się z dniem zwrotu dokumentu prawa jazdy.
Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 43 § 2 k.k. zakazy (w tym również zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych) obowiązują od uprawomocnienia się wyroku. Przy czym, w myśl art. 43 § 3 (obowiązującego w 2019 r.) in fine k.k. do chwili wykonania przez skazanego obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. Z przepisów tych jednoznacznie wynika oznaczenie daty początkowej biegu tego okresu. Mimo bowiem, że orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia, to bieg okresu, na który orzeczony został zakaz, rozpoczyna się z chwilą wykonania obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1457/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli więc osoba, wobec której orzeczono zakaz, nie odda dokumentu, to automatycznie wydłuża się w stosunku do niej faktyczny okres niemożności prowadzenia pojazdów poprzez wstrzymanie biegu okresu takiego zakazu, dopóki nie zdeponuje ona owego dokumentu, co nie zmienia przy tym faktu, że obowiązuje on od uprawomocnienia się orzeczenia (por. postanowienie SN z 20 marca 2014 r., sygn. [...]).
W wezwaniu z 8 marca 2021 r. organ zwrócił się do skarżącej o zwrot dokumentu prawa jazdy. Skarżąca w piśmie, które wpłynęło do organu 8 kwietnia 2021 r. m.in. stwierdziła, że wezwanie jest przedwczesne. Z pisma Starosty Powiatowego w Z. z 9 kwietnia 2021 r. wynika, że skarżąca nie zgłosiła się do Wydziału Komunikacji w celu zwrotu dokumentu prawa jazdy (k. 25 akt admin.). Wobec powyższego, skoro skarżąca nie zwróciła dokumentu prawa jazdy, to w świetle art. 43 § 3 k.k. nie rozpoczął się okres, na który orzeczono zakaz. Nie ma zatem racji skarżąca podnosząc, że roczny zakaz prowadzenia pojazdów upłynął z dniem 9 września 2020 r., skoro wyrok uprawomocnił się 9 września 2019 r. Powyższe stanowisko nie znajduje oparcia w treści art. 43 § 3 k.k., który rozpoczęcie biegu okresu zakazu wiąże z wykonaniem obowiązku, tj. fizycznym zwrotem dokumentu prawa jazdy.
Ponadto organy administracji wykonując wyrok sądu karnego są związane jego treścią, co oznacza, że mogą cofnąć uprawnienie do kierowania tylko na ściśle wskazany w danym wyroku okres.
W wyroku z 27 maja 2020 r. sygn. I OSK 785/19 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżący zwrócił dokument prawa jazdy w dniu 3 stycznia 2018 r. Skoro skarżący zwrócił dokument prawa jazdy w dniu 3 stycznia 2018 r., to w świetle art. 43 § 3 Kodeksu karnego, od tego dnia biegnie okres, na który orzeczono zakaz. Nietrafne są zatem twierdzenia skarżącego, że okres ten powinien biec od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu lub od siódmego dnia po tej dacie. Twierdzenia te są sprzeczne z jednoznacznym brzmieniem ww. art. 43 § 3 Kodeksu karnego, który rozpoczęcie biegu okresu zakazu wiąże z wykonaniem obowiązku, to jest fizycznym zwrotem dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wyjaśnić jeszcze należy, że decyzja w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami z uwagi na orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdu (art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p.) może zostać wydana przez właściwego starostę dopiero po przesłaniu temu organowi orzeczenia zawierającego zakaz prowadzenia pojazdów przez sąd (art. 182 § 3 k.k.w.). Brak jest zatem podstawy prawnej do podejmowania przez Starostę, przed nadesłaniem mu stosownego orzeczenia sądowego, czynności związanych z wydaniem decyzji w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami.
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodne z przepisem art. 15 zzs4 ust. 2 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Z kolei art. 15 zzs4 ust. 3 stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Przeprowadzenie rozprawy zdalnej w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe z uwagi na brak możliwości technicznych uczestnictwa stron w rozprawie zdalnej, więc sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 15zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy COVID-19, orzekł o oddaleniu skargi.
k.ż.