III SA/Łd 830/23

III SA/Łd 830/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 15, art. 33 par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1284
art. 2 pkt 26, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b i ust. 2, art. 17 ust. 1-5 i ust. 10
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2172
par. 2
Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 28 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 października 2023 roku nr 160/2023/II w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Radomsku z dnia 24 sierpnia 2023 roku, nr 18/2023.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 października 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Radomsku z 24 sierpnia 2023 r. oddalające zarzuty zobowiązanej S. G. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
W związku z nieszczepieniem dziecka I. G. ur. [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Radomsku upomnieniem z 5 maja 2023 r. wezwał matkę dziecka S.G. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.
W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Radomsku 22 czerwca 2023 r. wystawił wobec S. G. tytuł wykonawczy nr [...], zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym i skierował do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.
Postanowieniem z 26 lipca 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nałożył na S. G. grzywnę w wysokości 1800 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 22 czerwca 2023 r.
3 sierpnia 2023 r. zobowiązana wniosła zarzuty podnosząc: określenie obowiązku niezgodnie z jego treścią, brak wymagalności obowiązku, brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Postanowieniem z 14 sierpnia 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości
z dniem 10 sierpnia 2023 r. do dnia zawiadomienia organu egzekucyjnego
o wydaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wniesionych zarzutów.
Postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Radomsku oddalił zarzuty strony w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie zarzucając naruszenie:
1) art. 104 § 2 w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak merytorycznego odniesienia się organu co do zarzutów, a ograniczenie jedynie do wskazania w uzasadnieniu postanowienia przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, pominięcie przez wierzyciela odroczenia dziecka od obowiązkowych szczepień ochronnych;
2) art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutów co nie znajduje merytorycznego uzasadnienia w treści postanowienia;
3) art. 18 u.p.e.a w zw. art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku, braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., wadliwości tytułu wykonawczego i braku wskazania podstawy prawnej egzekucji.
Przywołanym na wstępie postanowieniem z 12 października 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Radomsku z 24 sierpnia
2023 r. oddalające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy, przytaczając treść art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a. wskazał, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione ww. przepisie, a nie wyrażone niezadowolenie zobowiązanej z poddania jej egzekucji administracyjnej. W rezultacie strona nie może w tym trybie skutecznie formułować zarzutów w kwestii wszelkich dostrzeżonych nieprawidłowości w działaniu organu egzekucyjnego, czy wierzyciela, chyba że poprzez nie - wskazuje na zaistnienie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Następnie organ odwoławczy uznał zarzuty naruszenia art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 18 u.p.e.a., w zw. z art. 124 § 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i § 12 k.p.a. za nieuzasadnione. Podniósł, iż PPIS w Radomsku w wydanym postanowieniu z 24 sierpnia 2023 r. odniósł się do wszystkich zarzutów i kwestii podnoszonych przez zobowiązaną. Wierzyciel w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia i odniósł się do kwestii wymagalności obowiązku poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Uzasadnienie postanowienia organu I instancji zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że wierzyciel opierał się na dokumentacji przekazanej z Poradni Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Dalej zwrócił uwagę, że o wymagalności obowiązku szczepienia decyduje lekarz. Zobowiązana została zgłoszona przez podmiot leczniczy do wierzyciela jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka. Wierzyciel wystawiając upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy uwzględnił również kartę uodpornienia dziecka, z której wynika, że dziecko ostatnie szczepienia obowiązkowe przyjęło w 2017 r. i były to szczepienia przewidziane do wykonania w 2 miesiącu życia dziecka. ŁPWIS wyjaśnił, że wymagalność obowiązku nie oznacza nic innego jak istnienie stanu, w którym zobowiązana powinna już wykonać ciążącą na niej skonkretyzowaną powinność, a mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanej możność żądania spełnienia ciążącej na niej powinności. To lekarz pracujący w ww. podmiocie udziela informacji o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, którym podlega dziecko oraz wyznacza termin szczepienia. Przytaczane przez stronę zaświadczenie lekarskie o odroczeniu od szczepień zostało wydane 2 sierpnia 2023 r., a więc już w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Ponadto wbrew twierdzeniom strony, wierzyciel w tytule wykonawczym z 22 czerwca 2023 r. w części B poz. 1 wskazał obowiązujące akty normatywne, na podstawie których zobowiązana ma obowiązek poddać dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W związku z powyższym ŁPWIS uznał powyższe zarzuty za bezzasadne. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie ze znowelizowanym art. 17 ust. 10 pkt 2a ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.) minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077) schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Nie ma racji strona podnosząc, iż miała prawo zgłosić się z dzieckiem do podmiotu leczniczego na wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych dopiero w 7 roku życia dziecka, jedocześnie nie wyrażając zgody na jego wykonanie po pozytywnej kwalifikacji do jego wykonania. Terminy wykonania szczepień ochronnych przewidziane przez ustawodawcę bezskutecznie upłynęły. Upływ terminu wskazanego na wykonanie szczepienia skutkuje możliwością wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez uprawniony organ administracji publicznej. ŁPWIS poinformował, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 81/19 z 9 maja 2023 r. wskazuje, że "art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, w ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Trybunał Konstytucyjny orzekł jednocześnie, że powyższe przepisy tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 12 maja 2023 r. Określenie innego terminu utraty mocy obowiązującej jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych, ponieważ ustawodawca powinien dostosować stan prawny do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Na dzień wydania niniejszego postanowienia przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych zostały dostosowane do wskazanego orzeczenia TK z 9 maja 2023 r. ŁPWIS wyjaśnił nadto, że terminy wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych określone są w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie szczepień ochronnych. Dalej organ odwoławczy podniósł, iż strona w zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 33 § 2 u.p.e.a poprzez oddalenie zarzutów. ŁPWIS poinformował, że zgodnie z art. 34 § 2 lit a u.p.e.a wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W związku z powyższym wierzyciel po rozpoznaniu materiału dowodowego w postaci m.in. karty uodpornienia dziecka I. G. zdecydował o oddaleniu zarzutów podnoszonych przez stronę. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano zarówno stan prawny, jak i faktyczny. ŁPWIS uznał zatem powyższy zarzut za nieuzasadniony. ŁPWIS uznał również za chybione twierdzenia strony o niedoręczeniu jej w niniejszej sprawie upomnienia. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że upomnienie z 5 maja 2023 r. zostało doręczone zobowiązanej 11 maja 2023 r. - odbiór dokumentu potwierdził dorosły domownik. Uwierzytelniona kserokopia dowodu doręczenia powyższego upomnienia znajduje się w aktach administracyjnych. Ponadto wbrew opinii strony treść upomnienia, znajdującego się w aktach sprawy, pozwala na jednoznaczną identyfikację osób zobowiązanych do wykonania obowiązku, aktu prawnego z którego wynika obowiązek oraz jego treści. ŁPWIS wskazał, że upomnienie jest urzędowym dokumentem wystawianym przez wierzyciela. Jego celem jest przypomnienie zobowiązanej o konieczności wykonania obowiązku, więc ważne jest wskazanie treści obowiązku. Oprócz wezwania do wykonania obowiązku, zawiera ono pouczenie o skutkach zaniechania w tym zakresie. Bezskuteczny upływ terminu wskazanego w upomnieniu, skutkuje skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie ma również poinformować stronę zobowiązaną o negatywnych następstwach niezrealizowania obowiązku wynikającego np. z ostatecznej decyzji. To zaś powinno motywować zobowiązaną do dobrowolnego wykonania obowiązku, bez konieczności stosowania wobec niej przymusu administracyjnego i ponoszenia związanych z nim konsekwencji finansowych - kosztów egzekucyjnych. Oznacza to, iż upomnienie ma walor czysto informacyjny. ŁPWIS wskazał nadto, że strona wnioskiem z 10 sierpnia 2023 r. zwróciła się do organu o umorzenie postępowania egzekucyjnego lub o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z zaświadczeniem lekarskim z 2 sierpnia 2023 r. odraczającym małoletnią od szczepień do 31 grudnia 2023 r. wydanym przez dr n. med. M. W. - endokrynologa pediatrę. W związku z wniesieniem przez stronę zarzutów postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu z dniem 10 sierpnia 2023 r. Strona została poinformowana przez organ egzekucyjny pismem z 25 sierpnia 2023 r. o trwającym zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oraz o możliwości rozpatrzenia wniosku o umorzenie bądź zawieszenie w związku z zaświadczeniem lekarskim z 2 sierpnia 2023 r. dopiero po podjęciu postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy nadmienił, że zaświadczenie o odroczeniu zostało wydane po doręczeniu zobowiązanej postanowienia o nałożeniu grzywny. Z powyższego jasno wynika, że strona uchyla się od obowiązku poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. ŁPWIS podniósł, że dziecko będąc obecnie w ósmym roku życia nie zostało zaszczepione przeciw aż ośmiu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu.
Na ostateczne postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożyła S. G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy małoletnia jest odroczona od obowiązkowych szczepień ochronnych, co potwierdza dokumentacja medyczna załączona do zarzutów oraz odroczenie z 10 października 2023 r.,
2. naruszenie art. 6, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na przepisach, które nie obowiązywały na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji, rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,
3. naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy,
4. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
Skarżąca podniosła, że organ II instancji zupełnie pominął kwestię odroczenia małoletniej od obowiązkowych szczepień ochronnych. Dziecko 2 sierpnia 2023 r., na podstawie zaświadczenia wystawionego przez lekarza specjalistę, zostało odroczone od obowiązkowych szczepień ochronnych do 31 grudnia 2023 r. Następnie lekarz POZ potwierdził powyższe odroczenie, odnotowując ten fakt w dokumentacji medycznej małoletniej i wystawiając zaświadczenie potwierdzające, że małoletnia jest odroczona od obowiązkowych szczepień ochronnych do 31 grudnia 2023 r. Na temat powyższej dokumentacji medycznej całkowicie milczy postanowienie wierzyciela odnoszące się do zarzutu braku wymagalności obowiązku. W zasadzie taki sam zarzut można podnieść w stosunku do postanowienia organu II instancji. Organ odwoławczy całkowicie pominął fakt podniesienia zarzutu braku wymagalności obowiązku w zarzutach skierowanych do tytułu wykonawczego. Jedyne do czego odniósł się organ II instancji to wniosek strony o zawieszenie postępowania na podstawie ww. dokumentacji medycznej, który to wniosek nie został rozpatrzony. Powyższe stanowi o rażącym naruszeniu prawa, jak również o całkowitej ignorancji ze strony organów. Na marginesie skarżąca wskazała, że 10 października 2023 r. małoletnia ponownie została poddana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. W wyniku badania dziecko zostało odroczone od obowiązkowych szczepień ochronnych do 10 czerwca 2024 r. Skarżąca podniosła nadto, że rozstrzygnięcie i kwestia dotycząca wymagalności obowiązku zostały oparte na Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Rozporządzenie to nie obowiązywało tak w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, jak i w dacie wszczęcia postępowania. Jest to kolejne rażące naruszenie prawa przez organ. Dodała, że PWIS odniósł się merytorycznie jedynie do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Pozostałe zarzuty w ogóle nie zostały przez organ II instancji rozpoznane. I tak organ ten nie ustosunkował się do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym. Ponadto, w ocenie skarżącej, zarówno wierzyciel, jak i organ II instancji odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia nie wyjaśnili stronie swojego stanowiska co do braków formalnych upomnienia. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy I Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu, upomnienie zawiera imię i nazwisko lub nazwę zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Przesłane zobowiązanej upomnienie nie zawiera numeru PESEL zobowiązanej i wbrew twierdzeniom organu lI instancji nie spełnia wymogów określonych w przepisach, nie pozwala na właściwą identyfikacje zobowiązanego. Nie bez powodu wymogiem jest zamieszczenie w upomnieniu numeru PESEL osoby zobowiązanego. Organ II instancji wskazał, że upomnienie zostało stronie doręczone. Skarżąca wskazała, że nie kwestionuje tego faktu. Podniosła natomiast, że nie zostało jej doręczone upomnienie, o którym mowa w powyższych przepisach. Skarżąca podniosła również, że PWIS nie odniósł się do niewłaściwego określenia obowiązku, niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zarzut ten należy rozumieć jako pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. Skarżąca wskazała, że nigdy nie kwestionowała obowiązku szczepień, jednakże ograniczenie podstawy prawnej do art. 5 u.z.z.ch. uznać należy za niewystarczające.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym stosownie do art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także gdy decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba jeszcze zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż jest on zobowiązany dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa procesowego art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Podkreślić przy tym należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania, lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że 5 maja 2023 r. PPIS wystawił upomnienie zobowiązujące stronę skarżącą do poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w razie niewykonania obowiązku w terminie 7 dni. Upomnienie zostało doręczone stronie 11 maja 2023 r. Wobec nie wykonania przez skarżącą obowiązku szczepień, 22 czerwca 2023 r. PPIS wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący S. G. do poddania dziecka – I. G. urodzonej 26 września 2016 r - obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 i art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 2 - 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez ŁPWIS.
W postępowaniu tym 3 sierpnia 2023 r. strona zgłosiła zarzuty wskazując na określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, brak wymagalności obowiązku z powodu stanu zdrowia małoletniej, brak uprzedniego doręczania zobowiązanej stosownego upomnienia. Powyższe zarzuty zostały oddalone przez organy obydwu instancji, jednak w ocenie sądu organy w sposób nieprawidłowy dokonały oceny zgłoszonego przez stronę zarzutu braku wymagalności obowiązku.
W tym miejscu wskazać należy, że przez wymagalność obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym skierowanym do strony należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 18 sierpnia 2011 r. zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą, został określony w komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć, zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ww. ustawy osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej: "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W myśl art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 18 sierpnia 2011 r. określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte choroby zakaźne wymienione w tytule wykonawczym skierowanym do strony (§ 2 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r.). Powyższe nie przesądza jednak o wymagalności obowiązku.
Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 2021 r. – komentarz do art. 33 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie, już na etapie składania zarzutów skarżąca wskazywała, że obowiązek określony w upomnieniu z 5 maja 2023 r., wykonała 12 maja 2023 r., kiedy to skarżąca zgłosiła się z dzieckiem na szczepienie. W tym dniu wydano stronie skierowanie na badanie laboratoryjne w celu wykluczenia ostrej infekcji u dziecka. Następnie 17 maja 2023 r. strona zgłosiła się ponownie do lekarza POZ na zaległe szczepienie ochronne. Tym razem małoletnia córka została skierowania na Oddział Chorób zakaźnych dla dzieci, celem wykluczenia u dziecka nadwrażliwości na jakikolwiek składnik szczepionki. Jednocześnie skarżąca poinformowała, że
2 sierpnia 2023 r. dziecko zostało poddane konsultacji specjalistycznej, w wyniku której małoletnia została odroczona od obowiązku szczepień ochronnych do 31 grudnia 2023 r. Rozpoznając zarzuty organ I instancji uznał je za niezasadne i wskazał, że jedyną przesłanką zwalniającą z obowiązku szczepień jest stwierdzenie przez lekarza przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania, a nie stanowisko rodzica, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych. Zaś jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepienia ochronnego jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do jego wykonania.
W tym miejscu wskazać należy, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji, a obowiązany jest ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie, mając na uwadze ogólne reguły postępowania administracyjnego (por.: wyrok NSA z 7 października 2011 r., I FSK 1361/10, LEX nr 1069238.). A zatem granice orzekania przez organ II instancji wyznaczają ramy sprawy administracyjnej podlegającej ponownemu rozpoznaniu przez organ odwoławczy, zgodnie z treścią zasady dwuinstancyjności, nie zaś jedynie wnioski i zarzuty odwołania. Nie można jednak zapominać, że mają one istotny wpływ na zakres obowiązków tego organu. Jest on bowiem obowiązany rozpatrzyć i odnieść się do wszystkich zarzutów zawartych w treści zażalenia, złożonych na ich poparcie dowodów i dokonać ich oceny w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wykonanie tego obowiązku ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości czynionych przez organ odwoławczy ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy. W orzecznictwie podkreśla się, że nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania narusza art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A także, że odniesienie się do zarzutów nie może mieć charakteru "sygnalizacyjnego" chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1371/12, LEX nr 1457642, oraz wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 264/08, LEX nr 495343). Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub uczynił to ogólnikowo, uchybia także swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 k.p.a.
W kontrolowanej sprawie strona przedstawiła dokumentację lekarską potwierdzającą diagnozowanie jej dziecka pod kątem różnych dolegliwości w tym choroby immunologicznej – zapalenie tarczycy (zaświadczenie lekarskie z 2 sierpnia 2023 r. odraczające obowiązek szczepień dziecka do 31 grudnia 2023 r.). Tymczasem w kontrolowanym rozstrzygnięciu ten zarzut, twierdzenia strony i zgłoszony na ich poparcie materiał dowodowy organ skwitował jednym zdaniem wskazując, że zaświadczenie, na które powołuje się zobowiązana, wystawiono już w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego i w świetle powyższego zarzuty zobowiązanej są chybione. Tak dokonanej oceny materiału dowodowego nie można uznać za rzetelną i zgodną z art. 80 k.p.a. stanowiącym, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd pragnie podkreślić, że dokonując prawidłowej oceny materiału dowodowego organ powinien według swojej wiedzy i doświadczenia ocenić wartość dowodową poszczególnych dowodów oddzielnie i we wzajemnej łączności, i wyciągnąć logiczne wnioski, a w razie potrzeby przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w celu jednoznacznego ustalenia czy w odniesieniu do dziecka skarżącej istnieją przeciwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień czy też ich brak. Tym samym w ocenie sądu organ naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. - nie dokonał on bowiem prawidłowej oceny zgłoszonego przez skarżącą zarzutu braku wymagalności obowiązku. Analiza akt sprawy oraz dokumentów dołączonych do skargi wskazuje, w ocenie sądu, że być może odmowa poddania dziecka skarżącej obowiązkowym szczepieniom nie była spowodowana lekceważeniem tego obowiązku przez stronę, ale wynikała z troski strony o zdrowie swojego małego dziecka, które obecnie uzyskało kolejne zaświadczenie lekarskie o odroczeniu szczepień do 10 czerwca 2024 r.
Wskazując na powyższe okoliczności należy stwierdzić, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracyjne powinny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy w celu oceny zgłoszonego przez stronę zarzutu braku wymagalności obowiązku przedwcześnie uznanego za niezasadny.
Sąd podziela natomiast dokonaną przez organy ocenę pozostałych zgłoszonych przez stronę zarzutów. Jak to zostało wskazane powyżej obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz przepisów rozdziału IV poświęconych szczepieniom ochronnym, a także wydanego na ich podstawie rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 18 sierpnia 2011 r. Z kolei szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę szczepionki podstawową i przypominającą, został określony w komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, Lex nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11 (Lex nr 852219), wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
W niniejszej sprawie w oparciu o powyższe regulacje prawne wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego on dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Trafnie zatem organy za niezasadny uznały zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa.
Dalej wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Z cytowanych przepisów wynika, że poddanie dziecka badaniom lekarskim jest konieczną częścią procedury szczepienia. Jest to zatem element obowiązku szczepienia (zob. np. wyrok NSA z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 248/20, dostępny w CBOSA). Wbrew jednak twierdzeniom skarżącej wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy właściwie wskazał na czym polega obowiązek strony, od którego w ocenie organu ona się uchyla.
W powyższym zakresie konieczne jest także odwołanie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19 (opublik. OTK-A 2023/50), w którym Trybunał orzekł, że:
I. Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
Trybunał wyjaśniając skutki wyroku wskazał, że stwierdzenie niezgodności art. 17 ust. 11 u.ch.z. w związku z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny bowiem pełni rolę sądu prawa i zgodnie z wolą ustrojodawcy nie ma kompetencji prawotwórczych. Zdaniem Trybunału - wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy - nie zaś art. 17 ust. 11 u.ch.z., jak i § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011r. jako takich - zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Trybunał był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia i rozważenie przez ministra właściwego ds. zdrowia określenia terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia. Trybunał wyjaśnił także, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Jako że wyrok w niniejszej sprawie nie odnosił się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne było zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł więc, że dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych niezbędne jest określenie innego czasu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji wskazując na termin 6 miesięcy, który w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian prawnych.
Zdaniem sądu, Trybunał Konstytucyjny w cyt. powyżej wyroku z dnia 9 maja 2023 r. nie zakwestionował zatem obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku zastosowania klauzuli odraczającej akt normatywny wskazany w orzeczeniu TK pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny (TK-K 53/07 - I CSK 390/17). Sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania, oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale jego stosowanie w tym okresie powinno być zawsze przedmiotem analizy. Sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. II OSK 87/18, LEX nr 2539746, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz pod redakcją Piotra Tulei, wyd. II - LEX).
W ocenie sądu, regulacja objęta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a tym samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę TK wyjaśniając, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynikało z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień. W tym okresie minister właściwy do spraw zdrowia był zobligowany rozważyć określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Stosując się do powyższych wskazań Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym określił schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania.
Odnosząc się do ostatniego z podniesionych przez stronę zarzutów wskazać należy, że na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 15 § 3e u.p.e.a. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał w dniu 4 grudnia 2020 r. rozporządzenie w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. poz. 2194). Zgodnie z treścią § 2 pkt 3 rozporządzenia, upomnienie zawiera: imię i nazwisko lub nazwą zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Doręczone skarżącej upomnienie nie zawierało numeru PESEL zobowiązanej. W ocenie sądu zarzucany brak numeru PESEL w upomnieniu kierowanym do skarżącej nie stanowi o istotnej wadliwości tej czynności prawnej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie jest - co istotne - kwestionowane, że skierowane do skarżącej upomnienie zostało stronie skutecznie doręczone. Nie ma wątpliwości, że zobowiązana na skutek jego doręczenia posiadła wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na uwagę zasługuje, że obowiązek przesłania zobowiązanemu upomnienia wynika z art. 15 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Analizując treść upomnienia dostrzec należy, że poza numerem PESEL strony skarżącej, upomnienie z 5 maja
2023 r. posiada wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczętego postepowania egzekucyjnego. Strona skarżąca została wskazana w sposób, który pozwala jednoznacznie stwierdzić o jaki podmiot (o kogo konkretnie) chodzi. Skarżąca wiedziała jaki organ i w jakiej sprawie do niej występuje, a w konsekwencji, że doręczone jej upomnienie nie jest pomyłką. Upomnienie zawiera przede wszystkim prawidłowe dane osobowe skarżącej, to jest jej imię i nazwisko oraz adres miejsca zamieszkania. W tym kontekście podstawowy cel upomnienia, jakim jest zapewnienie prawidłowości pouczenia podmiotu zobowiązanego o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia, został niewątpliwie zrealizowany, a zatem zarzut strony prawidłowo został uznany przez organ za niezasadny.
Reasumując należy stwierdzić, że o ile egzekucja administracyjna zmierza do wyrażenia zgody rodzica dziecka na jego obowiązkowe szczepienia, o tyle postępowanie to nie może być prowadzone, gdy istnieją przeciwwskazania do poddania dziecka szczepieniom, stąd tak istotne jest ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie. Dlatego uznając, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego w zakresie wyżej opisanym, sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
a.kr