III SA/Łd 827/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-02-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
ewidencja gruntównieruchomościgeodezjaprawo administracyjnestan prawnywładanieużytek gruntowyzarząd dróg

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na decyzję odmawiającą zmiany w ewidencji gruntów i budynków, uznając, że organ ewidencyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania sporów o stan prawny nieruchomości.

Skarżący domagali się zmiany w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działek ewidencyjnych, w tym wykreślenia Zarządu Dróg i Transportu jako władającego oraz zmiany użytku gruntowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, stwierdzając, że ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy i nie może być podstawą do rozstrzygania sporów o stan prawny nieruchomości, które wymagają odrębnych postępowań cywilnych lub administracyjnych.

Sprawa dotyczyła skargi J. S. i P. S. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi. Prezydent odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...], polegających na zmianie użytku gruntowego oraz wykreśleniu Zarządu Dróg i Transportu jako władającego. Skarżący kwestionowali prawidłowość wpisów w ewidencji, wskazując na błędy w oznaczeniu działek jako dróg oraz w określeniu władającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podkreślając, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter rejestrowy i nie służy do rozstrzygania sporów o stan prawny nieruchomości. Sąd wskazał, że wszelkie zmiany w ewidencji muszą opierać się na prawomocnych orzeczeniach sądowych, decyzjach administracyjnych lub aktach notarialnych, a nie na samodzielnej ocenie organu ewidencyjnego. W przypadku sporów dotyczących własności lub władania nieruchomościami, konieczne jest przeprowadzenie odrębnych postępowań, np. cywilnych o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły dokonania wnioskowanych zmian, ponieważ skarżący nie przedstawili dokumentów uzasadniających aktualizację danych w sposób wskazany we wniosku, a sama ewidencja nie może kreować nowego stanu prawnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ ewidencyjny nie posiada takich kompetencji. Ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy i nie kształtuje nowego stanu prawnego. Rozstrzyganie sporów o stan prawny nieruchomości wymaga odrębnych postępowań cywilnych lub administracyjnych.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ewidencja gruntów jest jedynie zbiorem informacji odzwierciedlającym stan prawny i faktyczny, a nie źródłem praw. Aktualizacja danych może nastąpić jedynie na podstawie dokumentów potwierdzających zmianę stanu prawnego, takich jak prawomocne orzeczenia sądowe czy decyzje administracyjne, a nie na podstawie samodzielnej oceny organu ewidencyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.g.i.k. art. 24 § ust. 2a, ust. 2b i ust. 2c

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Zasady i tryb aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oraz odmowa aktualizacji.

Dz.U. 2024 poz 1151

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Dz.U. 2024 poz 935

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.g.i.k. art. 2 § pkt 8

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Definicja ewidencji gruntów i budynków jako systemu informacyjnego.

p.g.i.k. art. 7d § pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Zadania starosty w zakresie prowadzenia ewidencji gruntów i budynków.

p.g.i.k. art. 20 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Dane zawarte w ewidencji gruntów dotyczące położenia, granic, powierzchni, użytków gruntowych, właściciela lub władającego.

p.g.i.k. art. 22 § ust. 2

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Obowiązek zgłaszania zmian danych ewidencyjnych.

p.p.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd.

k.p.a. art. 107 § § 1, 2 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. art. 73

Postępowanie o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości.

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 10

Powództwo o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków § Załącznik 1

Zasady zaliczania gruntów do poszczególnych użytków gruntowych.

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków § § 8

Podział użytków gruntowych.

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków § § 9 ust. 3 pkt 1-5 i 7a

Podział gruntów zabudowanych i zurbanizowanych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy i nie służy do rozstrzygania sporów o stan prawny nieruchomości. Organ ewidencyjny nie ma kompetencji do kwestionowania mocy prawnej dokumentów źródłowych ani do ponownej oceny archiwalnych dokumentów. Zmiany w ewidencji gruntów mogą być wprowadzane jedynie na podstawie dokumentów potwierdzających zmianę stanu prawnego lub faktycznego, takich jak prawomocne orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne lub akty notarialne. Rozstrzyganie sporów o stan prawny nieruchomości wymaga odrębnych postępowań cywilnych lub administracyjnych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżących dotyczące naruszenia art. 32 i 64 Konstytucji. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. poprzez pominięcie materiału dowodowego. Twierdzenie, że działka nr [...] nie jest drogą i nie przylega do ulicy [...]. Żądanie przywrócenia pierwotnego oznaczenia działki [...] jako działki budowlanej ('Bz').

Godne uwagi sformułowania

ewidencja gruntów i budynków jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach i budynkach. nie jest rolą organu ewidencyjnego rozstrzyganie w zakresie poprawności ujawnienia właściciela tej działki. nie można dokonywać żadnych zmian czy to własnościowych, czy też dotyczących granic nieruchomości lub rodzaju użytku gruntowego poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów, ponieważ ewidencja jest tylko rejestrem danych wynikających z dokumentacji urzędowej. nie można poprzez zmianę zapisu w ewidencji gruntów ustanowić prawa, czy rozszerzyć jego zakres. nie można na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przenosić kompetencji innych organów czy sądów.

Skład orzekający

Agnieszka Krawczyk

przewodniczący

Małgorzata Kowalska

sprawozdawca

Paweł Dańczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ograniczeń kompetencji organów ewidencyjnych w zakresie rozstrzygania sporów o stan prawny nieruchomości i konieczności prowadzenia odrębnych postępowań w celu ustalenia stanu prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ewidencją gruntów i budynków oraz kompetencjami organów administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne ograniczenia administracyjnych postępowań ewidencyjnych w kontekście sporów o stan prawny nieruchomości, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.

Ewidencja gruntów to nie sąd: dlaczego organ nie rozstrzygnie sporu o Twoją nieruchomość?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 827/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 2 pkt 8, art. 7d pkt 1 lit. a, art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 24 ust. 2a, ust. 2b i ust. 2c
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 13 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, Protokolant, Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 roku sprawy ze skargi J. S i P. S na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 13 września 2024 roku nr GiK-II.7221.61.2024 w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 13 września 2024 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 18 czerwca 2024 r. orzekającą o wprowadzeniu zmiany w ewidencji gruntów
i budynków, dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...], polegającej na wykreśleniu z pozycji władającego Zarządu Dróg i Transportu i odmawiającą dokonania zmian dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...] oraz działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...], polegających na zmianie użytku gruntowego i wykreśleniu z pozycji władającego Zarządu Dróg i Transportu.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawny.
P. S. zwrócił się do organu ewidencyjnego o wydanie wypisów z rejestru gruntów dotyczących nieruchomości położonych w Ł. przy ul. [...]. W ocenie wnioskodawcy otrzymane 3 stycznia 2024 r wypisy z rejestru były nieprawidłowe, dlatego pismem z 17 lutego 2024 r. skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, złożył on skargę na Łódzki Ośrodek Geodezji. Jednocześnie wezwał organ do podjęcia działań w celu wydania wypisów z ewidencji gruntów i budynków żądanej przez stronę treści.
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego pismem z 14 marca 2024 r. przekazał skargę P. S. do Prezydenta Miasta Łodzi - Łódzkiego Ośrodka Geodezji wskazując, że stanowi ona wniosek o dokonanie zmian
w ewidencji gruntów i budynków polegających na wykreśleniu władającego w działkach nr [...], [...] i [...] oraz zmiany wykazanego użytku gruntowego "droga" w odniesieniu do działek nr [...] i [...].
Prezydent Miasta Łodzi pismem z 27 marca 2024 r. wezwał P. S. do uzupełnienia braków formalnych wniosku, poprzez przedłożenie dokumentacji geodezyjnej wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych, stanowiącej podstawę aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia użytków gruntowych na działkach ewidencyjnych nr [...] w obrębie [...] i [...] w obrębie [...].
W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca przy piśmie z 29 kwietnia 2024 r., przekazał organowi kopie otrzymanych z ewidencji gruntów i budynków wypisów, mapę do celów prawnych z 18 października 2021 r. wraz z wyjaśnieniami sporządzającego ją geodety z 21 października 2021 r. dotyczącymi stanu prawnego nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. [...].
W toku postępowania Prezydent Miasta Łodzi ustalił, że podczas zakładania rejestru gruntów w 1975 r., na podstawie protokołu ustalenia stanu władania, w rejestrze ujawniono działkę nr 1 w obrębie [...] o powierzchni 2,0029 ha (użytek dr - część ulicy [...]), jako własność Skarbu Państwa, we władaniu Wydziału Gospodarki Terenami. Tytułu prawnego nie zarejestrowano. W procesie modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], w 2006 r., w oparciu o stan prawny, wynikający z treści księgi wieczystej nr [...], wydzielono działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o powierzchni 0,0012 ha (użytek dr - część ulicy [...]), dla której jako właścicieli ujawniono osoby fizyczne, natomiast w zakresie faktycznego władania wykazano Zarząd Dróg i Transportu, który w imieniu Prezydenta Miasta Łodzi wykonuje obowiązki zarządcy dróg w granicach administracyjnych miasta Łodzi. W Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z dnia 15 grudnia 2006 r. poz. 3185 opublikowano ogłoszenie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 5 grudnia 2006 r., informujące, że projekt operatu opisowo-kartograficznego między innymi dla obrębu [...] z dniem 7 listopada 2006 r. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków. Do danych zawartych w operacie opisowo-kartograficznym dotyczących działki [...] nie zostały złożone zarzuty w trybie art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne. Tym samym dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym stały się wiążące.
W procesie modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], przeprowadzonej w 2011 r., w oparciu o badania treści księgi wieczystej nr [...] i [...], z działki nr 20 wydzielono między innymi działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o powierzchni 0,0473 ha i wykazano we współwłasności osób fizycznych. Ujawniono również, działkę nr [...] o powierzchni 0,0335 ha w obrębie [...] (użytek dr, własność Gminy Miasto Łódź, we władaniu Zarządu Dróg i Transportu) na podstawie księgi wieczystej [...] oraz decyzji Wojewody Łódzkiego z 31 maja 2004 r. W Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z dnia 18 czerwca 2011 r. poz. 1760 opublikowano ogłoszenie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 1 czerwca 2011 r., informujące, że projekt operatu opisowo[?]kartograficznego między innymi dla obrębu [...] z dniem 2 kwietnia 2011 r. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków. Do danych zawartych w operacie opisowo-kartograficznym dotyczących działki [...] nie zostały złożone zarzuty w trybie art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne.
W 2018 roku, na podstawie operatu zaewidencjonowanego w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym za nr [...] wykazano, że działka ewidencyjna nr [...], znajdująca się w pasie drogowym, która objęta jest księgą wieczystą [...], stanowi także część placu objętego księgą wieczystą nr [...]. Stan ten został ujawniony w ewidencji poprzez wpis prawa własności wynikającego z powyższych ksiąg oraz dopisanie ich jako tytułów własności.
Analizując akta organ I instancji ustalił, że podczas ostatnich czynności aktualizacyjnych, dla działki ewidencyjnej nr [...] dopisano władającego to jest Zarząd Dróg i Transportu. Faktu tego nie potwierdza stanowiący podstawę tej aktualizacji wykaz zmian danych ewidencyjnych, sporządzony do mapy nr [...]. Ustalono, iż była to omyłka operatora wprowadzającego niniejszą zmianę ewidencyjną. W pozostałym zakresie dane ewidencyjne były zgodne z dokumentacją. Natomiast aktualny stan faktyczny oraz fakt władania i zajęcia działek nr [...], [...] pod pas drogowy potwierdził Zarząd Dróg i Transportu, w toku toczącego się postępowania, pismem nr ZDiT-UDII.50100.136.2024, wskazując przy tym na toczące się dla przedmiotowych działek postępowanie o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 18 czerwca 2024 r. orzekł o wprowadzeniu zmiany w ewidencji gruntów i budynków, dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...], polegającej na wykreśleniu z pozycji władającego Zarządu Dróg i Transportu oraz odmówił dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków, dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...] oraz działki ewidencyjnej nr [...]
w obrębie [...], polegającej na zmianie użytku gruntowego i wykreśleniu z pozycji władającego Zarządu Dróg i Transportu.
Organ I instancji wskazał, że w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], analizując podstawę aktualnych wpisów, wykryto oczywisty błąd, który należało poprawić poprzez wykreślenie władającego. W zakresie oznaczenia użytków znajdujących się na działkach ewidencyjnych nr [...] w obrębie [...] i [...] w obrębie [...], dokonując porównania ostatniej dokumentacji stanowiącej podstawę aktualizacji, tj. mapy nr P.106103 9.2018.1437 oraz dokumentów złożonych przez stronę, w tym załączonej mapy nr P.106103 9.2021.1585, rozbieżności w opisie stanu faktycznego znajdującego się na działkach ewidencyjnych będących przedmiotem niniejszego postępowania nie stwierdzono. Tym samym potwierdzono zasadność ujawnionych w ewidencji wpisów.
Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi złożyli P. i J. S. argumentując, że w wypisach z rejestru gruntów wydanych przez Łódzki Ośrodek Geodezji z 3 stycznia 2024 r. znajdują się merytoryczne błędy. Odwołujący żądali ponownego wystawienia prawidłowego wypisu z rejestru gruntu oznaczonego w KW nr [...], dla działki [...] o powierzchni 335 m² położonej przy ul [...]. Zmiana ta winna polegać na wykreśleniu z pozycji właściciela władającego Zarządu Dróg i Transportu i usunięciu nieprawdziwego wpisu o położeniu gruntu, gdzie wpisano, że działka jest drogą powiatową Nr. 1124. przy ul. [...]. Wnieśli również o wpisanie prawidłowej powierzchni, tj. 1330 m² dla KW nr [...]. Odwołujący się zażądali także likwidacji działki [...] i powrotu do starej nomenklatury tj. działki 20/3 o powierzchni 972 m² , jaka obowiązywała i była określona na mapie dla celów prawnych przez geodetę A. B. z 12 czerwca 1991 r., mapa o numerze 5/3339.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili ponadto:
1. naruszenie art. 107 § 1, 2 i 3 k.p.a. polegające na braku podania podstawy prawnej, braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym zebranym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu znalazły się opisy różnych czynności, które były i są wykonywane w Łódzkim Ośrodku Geodezyjnym, ale wszystkie są dokonywane bez podstawy prawnej, wpisów dokonano po czynnościach modernizacyjnych wykonywanych przez "organy modernizacyjne" i oświadczeniach pisemnych Zarządu Dróg i Transportu, niezgodnych z prawdą, że działka [...] jest drogą powiatową o Nr 1124E, a działka wydzielona [...] znajduje się we władaniu Zarządu Dróg i Transportu. Mimo obszernego uzasadnienia organ wydający decyzję nie przeprowadził podstawowej weryfikacji w zakresie prawdziwości dowodów i rzetelnego logicznego ustalenia faktów. W konsekwencji, zdaniem skarżących, doszło do przyjęcia, na podstawie fałszywego oświadczenia Zarządu Dróg i Transportu, że włada on działką [...] o powierzchni 335 m² i że jest ona położona w obszarze drogi powiatowej Nr 1124E. czyli ulicy [...], podczas gdy w rzeczywistości działka [...] należy do nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy [...] i nie przylega do ul. [...]. Działka [...] jest działką zadrzewioną i porośniętą trawą, położoną w głębi nieruchomości z numeracją ul. [...] KW nr [...], i nigdy nie była w posiadaniu, ani we władaniu Zarządu Dróg i Transportu. Działka [...] została pomyłkowo, błędnie oznaczona na mapie do celów wywłaszczeniowych o numerze 5/12617 z 1969 r. jako należąca do [...]. Sporządzający mapę błędnie określił powierzchnię nieruchomości jako obszar 1900 m², nieprawidłowo określono położenie nieruchomości i jej wielkość. Wskutek złego wykreślenia granic pominięto na mapie działki [...],[...], [...], i z tego powodu bezprawnie próbuje się zawłaszczyć działkę [...] należącą do innej nieruchomości. W 1998 r. decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa decyzja o wywłaszczeniu z 1970 r. została uznana za nieważną w części dotyczącej działki nr [...].
2. naruszenie przepisów postępowania, gdyż Zarząd Dróg i Transportu nie przedstawił dokumentów wskazujących na rzeczywiste władanie przez niego działką [...], czy też protokołów zrealizowania na działce inwestycji w postaci drogi, ani też organ prowadzący to postępowanie nie zażądał i nie załączył do niniejszej sprawy akt przeprowadzanego postępowania w zakresie modernizowanej ewidencji gruntów, tj.: protokołu z przeprowadzonej wizji w terenie, opinii Zarządu Dróg i Transportu uwzględniającej jakoby zasady przyjęte podczas ustalania linii rozgraniczających dróg publicznych zastosowane przez organy urbanistyczno-architektoniczne opracowujące miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego Łodzi, a także dokumentów
z kolejnej aktualizacji w 2018 r. Gdyby bowiem wizja w terenie została przeprowadzona prawidłowo i byłyby wzięte pod uwagę właściwe dokumenty znajdujące się w zbiorach urzędu (tj. mapa inż. A. B. nr 5/3339, zaewidencjonowana w Geodezji 13 czerwca 1991 r.) to oczywistym stałoby się, że działka [...], ani działka [...] nie jest drogą, nie jest i nigdy nie była pod władaniem Zarządu Dróg i Transportu, a została wywłaszczona przez pomyłkę.
Z powyższych względów skarżący wnieśli o usunięcie bezprawnego wpisu, że działka [...] i działka [...] jest działką będącą we władaniu Zarządu Dróg i Transportu
i jest oznaczona jako droga.
Przywołaną na wstępie decyzją z 13 września 2024 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 18 czerwca 2024 r.
Organ II instancji podniósł, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach i budynkach.
Dodał dalej, że z ustaleń poczynionych przez ŁWINGiK, na podstawie badania ksiąg wieczystych oraz dokumentów załączonych do akt sprawy, wynika, że księga wieczysta:
- [...] dotyczy nieruchomości [...] o powierzchni 0,1900 ha (współwłasność osób prywatnych, P. S. i J. S. są również współwłaścicielami), nieruchomości tej odpowiadają obecne działki ewidencyjne: [...] obręb [...], [...], [...], [...] i [...]obręb [...];
- [...] dotyczy nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] o łącznej powierzchni 0,0789 ha (współwłasność osób prywatnych, P. S. i J. S. są również współwłaścicielami);
- [...] dotyczy nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne [...] obręb [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] o łącznej powierzchni 0,1181 ha (właściciel Gmina Miasto Łódź).
Zatem zapisy w ewidencji gruntów i budynków dotyczące działki nr [...] wynikają z działów II ksiąg wieczystych [...] i [...] i nie jest rolą organu ewidencyjnego rozstrzyganie w zakresie poprawności ujawnienia właściciela tej działki. Do czasu uzgodnienia treści tych ksiąg wieczystych zapisy w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działki [...] nie mogą być zmienione przez organ ewidencyjny.
Dalej organ II instancji wyjaśnił, że z załączonych do wniosku P. S. z 17 stycznia 2024 r. dokumentów wynika, że dla terenu obejmującego swym zasięgiem między innymi nieruchomości opisane w księgach wieczystych [...], [...] i [...] w ramach operatu P. 106103 9.2021.1585, sporządzona została Mapa do celów prawnych z 18 października 2021 r., będąca dokumentem przeznaczonym do wpisu w księdze wieczystej. Jednak jak wynika z ustaleń ŁWINGiK do chwili obecnej nie uzgodniono treści ksiąg wieczystych w oparciu o powyższe opracowanie.
Odnosząc się do niezrealizowanego przez Prezydenta Miasta Łodzi wniosku P. S. i J. S. o zmianę użytku w działkach [...], [...] organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawcy nie wskazali dokumentacji geodezyjnej, z której taka zmiana miałaby wynikać. W tym wypadku wniosek musi być poparty taką dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, która na podstawie Załącznika 1 do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, określającego zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych, wykaże inny użytek niż obecnie ujawniony w ewidencji gruntów i budynków.
W zakresie działki ewidencyjnej nr [...], jak wynika z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta Łodzi, w wyniku analizy podstaw wpisów w bazie danych ewidencji gruntów i budynków stwierdzono błąd oczywisty i postanowiono wprowadzić zmianę w ewidencji gruntów i budynków dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...] polegającą na wykreśleniu z pozycji władającego Zarządu Dróg i Transportu - zgodnie z żądaniem wnioskodawców.
W związku z poczynionymi ustaleniami w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego ŁWINGiK uznał za bezzasadne zarzuty podniesione przez P. S. i J. S. w odwołaniu.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. i P. S. wskazali, że w zaskarżonej decyzji organ w żadnym zakresie nie odniósł się do zarzutów podniesionych przez nich w odwołaniu w tym w szczególności: naruszenia art. 32 i art. 64 Konstytucji, naruszenia przepisów k.p.a. poprzez całkowite pominięcie materiału dowodowego wskazanego przez skarżących, wpisania w ewidencji działki nr [...] jako droga mimo, że działka nr [...] w żadnej części nie przylega do ulicy [...], i nie stanowi części drogi powiatowej Nr 1124 E i nie jest działką drogową i nigdy nie była. Skarżący podnieśli nadto, że zaskarżone decyzje nakazują wprowadzenie zmiany w zakresie ewidencji geodezyjnej dotyczącej działki nr [...] polegającej na wykreśleniu z pozycji władającego Zarządu Dróg i Transportu to jednak nie jest to zmiana całkowita i taka jak być powinna. Pominięto obowiązek wykreślenia oznaczenia, że jest to droga, bowiem jest to teren budowlany, który powinien być oznaczony jako "Bz". Skarżący żądają przywrócenia pierwotnego oznaczenia wydzielonej działki [...] jako działki budowlanej z oznakowaniem "Bz". Zarzucili także organowi II instancji całkowity brak odniesienia się do rzetelnych informacji wynikających z mapy inż. A. B. nr 5/3339 z 1991 r. Strona zakwestionowała także prawidłowość przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr [...]. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez sąd, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji są zgodne z prawem.
W niniejszej sprawie kontroli sądu poddana została decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 13 września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 18 czerwca 2024 r. orzekającą o wprowadzeniu zmiany w ewidencji gruntów i budynków, dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...], polegającej na wykreśleniu z pozycji władającego Zarządu Dróg i Transportu i odmawiającą dokonania zmian dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...] oraz działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...], polegających na zmianie użytku gruntowego "dr" i wykreśleniu z pozycji władającego Zarządu Dróg i Transportu.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 115 ze zm.) ,dalej w skrócie "p.g.i.k." oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 27 lipca 2021 r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 219), dalej w skrócie "rozporządzenie".
Na wstępie zaznaczyć należy, że mimo przeciwnych twierdzeń zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a także w skardze do tutejszego sądu w toku kontrolowanego postępowania organ ewidencyjny uwzględnił wniosek strony dotyczący aktualizacji operatu w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] i wykreślił znajdujący się w ewidencji gruntów i budynków błędny wpis dotyczący pozostawania tej działki we władaniu łódzkiego Zarządu Dróg i Transportu. Okoliczność powyższa w sposób bezsporny wynika z treści decyzji organu I instancji. Wbrew także twierdzeniom skarżących sporna działka nie jest w ewidencji wykazana jako działka drogowa lecz posiada symbol "Bp" – zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy, zaś wszczynający przedmiotowe postępowanie wniosek nie dotyczył zmiany rodzaju użytku gruntowego na tej działce ewidencyjnej. Dalsze rozważania sądu koncertować się zatem będą w obrębie wnioskowanych przez P. S. zmian w zakresie osoby władającego oraz rodzaju użytku gruntowego wykazanych w ewidencji w odniesieniu do działki nr [...] położonej w obrębie [...] oraz działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...].
Przechodząc do oceny kontrolowanej decyzji wskazać należy, że ewidencja gruntów i budynków, stosownie do art. 2 pkt 8 p.g.i.k. jest systemem informacyjnym zapewniającym gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W świetle art. 7d pkt 1 lit.a p.g.i.k. do zadań starosty, jako organu administracji geodezyjnej i kartograficznej wchodzącego w skład Służby Geodezyjnej i Kartograficznej (art. 6o ust. 1 pkt 2 lit.b p.g.i.k.), należy prowadzenie ewidencji gruntów i budynków. Do zadań Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, jak wynika z art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a p.g.i.k. należy w szczególności rejestracja stanów prawnych i faktycznych nieruchomości.
W odniesieniu do gruntów, ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.i.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 p.g.i.k.).
Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.i.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1 - 4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea)aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.i.k.).
Użytki gruntowe wykazywane w ewidencji zgodnie z § 8 rozporządzenia dzielą się na: grunty rolne; grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione; grunty zabudowane i zurbanizowane; grunty pod wodami i tereny różne. Przy czym jak wynika z § 9 ust. 3 pkt 1-5 i 7a rozporządzenie grunty zabudowane i zurbanizowane dzielą się m.in. na tereny mieszkaniowe, oznaczone symbolem "B"; tereny przemysłowe, oznaczone symbolem "Ba"; inne tereny zabudowane, oznaczone symbolem "Bi"; zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy, oznaczone symbolem "Bp"; tereny rekreacyjno-wypoczynkowe, oznaczone symbolem "Bz", a także na tereny komunikacyjne w tym m.in. drogi, oznaczone symbolem "dr". Zasady zaliczania gruntów do poszczególnych użytków gruntowych zawiera tabela określona w ust. 1 Załącznika nr 1 do rozporządzenia.
Z powyżej przytoczonych regulacji wynika, że ewidencja gruntów i budynków pełni funkcje informacyjno-techniczne. Rejestr ewidencji gruntów jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego i faktycznego danej nieruchomości i ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Dane o gruntach, budynkach i lokalach gromadzone są w systemie w drodze rejestracji stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy orzekające. Zaznaczyć przy tym należy, że dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów wydanych przez uprawnione do tego podmioty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07 LEX nr 505313 oraz z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14 LEX nr 2035966).
Nie można dokonywać żadnych zmian czy to własnościowych, czy też dotyczących granic nieruchomości lub rodzaju użytku gruntowego poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów, ponieważ ewidencja jest tylko rejestrem danych wynikających z dokumentacji urzędowej. Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się jedynie do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że ewidencja gruntów i budynków jest jedynie publicznym zbiorem informacji o gruntach i budynkach, który powinien być utrzymywanej w stałej aktualności co do stanu faktycznego oraz prawnego. Ewidencja, o której mowa, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, budynków, lokali i nie może być źródłem praw, co oznacza, że nie można poprzez zmianę zapisu w ewidencji gruntów ustanowić prawa, czy rozszerzyć jego zakres. Zmiany w ewidencji gruntów wprowadza się tylko na podstawie tytułów prawnych wykazanych w odpowiednich dokumentach, tj. na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, umów dzierżawy, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych oraz na podstawie innych dokumentów wymienionych w art. 23 ust. 1 – 4 p.g.i k. (por. wyroki: NSA z 6 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2309/18, z 10 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1696/07; WSA: w Poznaniu z 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Po 1/18, w Łodzi z 28 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 247/19, w Warszawie z 17 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 301/07, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Postępowanie ewidencyjne nie może kreować nowego stanu prawnego bez istnienia wskazanych wyżej tytułów.
Jak to zostało wskazane na wstępie postępowanie, które ma na celu zmianę danych w operacie ewidencyjnym ma charakter rejestrowy, a więc wtórny w stosunku do zdarzeń prawnych, z których wyniknęły wnioskowane zmiany. Przy czym podmiot zgłaszający zmiany w ewidencji obowiązany jest dostarczyć dokumenty niezbędne do wprowadzenia żądanych zmian i dokumenty te muszą być sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych danych. Innymi słowy zapis w ewidencji może być zmieniony tylko na podstawie później wydanych dokumentów urzędowych, przedstawiających w sposób odmienny od istniejącego w ewidencji zapisu stan prawny danego gruntu (por. wyroki NSA: z 14 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1488/06, z 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 350/07, z 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 494/11, z 10 lutego 2003 r. sygn. akt. II SA 1478/01, z 7 grudnia 2007 r. sygn. akt. I OSK 1716/06, dostępne w CBOSA). Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także akty notarialne. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07, z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14 oraz z dnia 1 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 865/21). Z tego powodu poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Służą temu takie postępowania jak rozgraniczenie nieruchomości, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę posiadania. Organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów.
Jak z powyższego wynika warunkiem dokonania wnioskowanych przez stronę zmian w ewidencji jest przedstawienie dokumentów geodezyjnych, aktów notarialnych bądź aktualnych orzeczeń sądowych lub decyzji administracyjnych potwierdzających zmianę danych ewidencyjnych ujawnionych w rejestrze. Aktualizacja może być także efektem wykrycia przez organ błędnie dokonanego wpisu. Podkreślenia jednak wymaga, że przeprowadzenie przez organ ewidencyjny działań restytucyjnych w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit d. p.g.i.k. dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy w ewidencji dokonano wpisu wadliwie odzwierciedlającego dane zalegające w dokumentach źródłowych. Aktualizacja ewidencji gruntów polegająca na usunięciu błędnych informacji sprowadza się więc w istocie do ponownego przetransferowania danych ewidencyjnych z dokumentu źródłowego w celu konwalidacji wadliwości poprzednio dokonanego wpisu. Jeżeli natomiast strona podważa treść dokumentu, w oparciu o który dokonano wpisów ewidencyjnych, niezbędne jest wytworzenie nowego, aktualnego dokumentu, który będzie podstawą nowego wpisu, korygującego wpis poprzedni, oparty o wadliwe źródło danych ewidencyjnych. W takim układzie podstawą wpisu (aktualizacji) danych ewidencyjnych musi być nowo wytworzony (aktualny) dokument stanowiący źródło danych ewidencyjnych. Wprowadzenie zmian w ewidencji nie ma charakteru pierwotnego, co oznacza, iż jej treść nie może stanowić wyjściowego źródła informacji o gruntach i budynkach.
W tym kontekście, niezależnie od tego, jak postrzega to skarżący, organ ewidencyjny nie jest uprawniony, w ramach postępowania aktualizacyjnego, do podważania mocy prawnej źródła danych ewidencyjnych. Ponownie podkreślić należy, że organy ewidencyjne uprawnione są bowiem jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian wpisów zawartych w ewidencji.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, gdy zmiany te wynikają z nowych zdarzeń prawnych. Natomiast nie jest dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Dokonanie na wniosek strony zmian w ewidencji gruntów i budynków możliwe jest wyłącznie, co wynika z art. 24 ust. 2b lit. h p.g.i.k., na skutek udokumentowania przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków a danymi wynikającymi z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów, sporządzonych już jednak po wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych danych. Przed wprowadzeniem do ewidencji gruntów i budynków żądanych zmian organ zobowiązany jest dokonać weryfikacji takiego wniosku i ocenić, czy faktycznie udokumentowano rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony.
Biorąc pod uwagę powyższe należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, że żądanie skarżącego nie mogło być uwzględnione, ponieważ nie przedstawił dokumentów, które uzasadniałyby zaktualizowanie danych w ewidencji gruntów w sposób wskazywany we wniosku Zdaniem sądu prawidłowe jest stanowisko organów, które stwierdziły, że dokumenty przekazane przez stronę skarżącą nie mogą stanowić podstawy do wnioskowanej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, w zakresie wykreślenia podmiotu władającego (łódzkiego Zarządu Dróg i Transportu) oraz rodzaju użytku gruntowego w postaci "droga - "dr" na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...]. Przedstawiony przez stronę dokument w postaci mapy do celów prawnych z 18 października 2021 r. wraz z wyjaśnieniami sporządzającego ją geodety z 21 października 2021 r. dotyczącymi stanu prawnego nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. [...] potwierdza rodzaj użytku gruntowego tj. - droga "dr" ujawnionego w ewidencji w odniesieniu do dziełek nr [...] i [...]. Przedstawione dokumenty nie mogą także stanowić podstawy dokonania zmian w zakresie podmiotu władającego spornymi nieruchomościami tj. Zarządu Dróg i Transportu.
Analiza przedmiotowego wniosku oraz podnoszonych przez skarżących okoliczności faktycznych popartych materiałem dowodowym wskazuje, że skarżący domagają się w istocie załatwienia sprawy, która nie mieści się w kompetencjach organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków.
Z akt sprawy wynika, że działka ewidencyjna nr [...] została wydzielona w toku prac modernizacyjnych prowadzonych dla obrębu [...] i oznaczona jako użytek drogowy – "dr", to wówczas także jako faktycznie władającego wskazano Gminę Łódź -Zarząd Dróg i Transportu, który w imieniu Prezydenta Miasta Łodzi wykonuje obowiązki zarządcy dróg w granicach administracyjnych miasta Łodzi. Wobec braku zgłoszenia w toku procesu modernizacji zarzutów do danych ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym z tych prac dane te stały się wiążące i podlegały z urzędu ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków.
Z kolei w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] w realiach tej sprawy zaistniała sytuacja, w której obszar ten figuruje w dwóch odrębnych księgach wieczystych [...] i [...]. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 lutego 1996 r. (sygn. akt III CZP 16/96; publ. OSNC 1996/5/73), w sytuacji, gdy ta sama, oznaczona ewidencyjnie działka, objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest powództwo o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece). Tan sam sąd podobnie wypowiedział się w swojej we wcześniejszej uchwale z dnia 31 stycznia 1996 r. (sygn. akt III CZP 200/95; publ. OSNC 1996/5/67) wskazując, że w sytuacji, gdy ta sama część większych nieruchomości objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece uzgodnienie stanu prawnego wymienionego w jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie z niej wpisów dotyczących wyodrębnionych geodezyjnie działek. Skutków prawnych, które ewentualnie wywoła załatwienie sprawy w opisanym trybie przez sąd powszechny nie można alternatywnie osiągnąć w drodze uprzedniego dokonania zmiany danych w ewidencji gruntów, w szczególności poprzez postulowane przez skarżącego sprostowanie/aktualizację błędnych danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Przeciwnie, zmiana w ewidencji w tym zakresie może nastąpić dopiero i jedynie na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego. Dlatego też należy w pełni podzielić stanowisko organów o braku kompetencji organów właściwych w sprawach ewidencji gruntów i budynków do załatwienia sprawy w sposób wskazany we wniosku skarżącego.
Sąd nie neguje twierdzenia skarżących, że działka ewidencyjna nr [...] została nieprawidłowo wskazana w decyzji wywłaszczeniowej z 20 maja 1970 r. Okoliczność tę potwierdza decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 26 listopada 1998 r. stwierdzająca nieważność decyzji z 20 maja 1970 r w części dotyczącej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] objętej KW [...]. Strona zdaje się jednak nie dostrzegać, że 31 maja 2004 r. wydana została przez Wojewodę Łódzkiego decyzja komunalizacyjna stwierdzająca nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto Łódź m.in. działki nr [...] o pow. 335 m2 w obrębie [...] stanowiącej na ten dzień część działki nr 19 droga, mapa/wyrys 5/3339 uregulowanej w KW Nr [...]. Powyższa decyzja z chwilą uzyskania przez nią waloru ostateczności stała się podstawą dokonania wpisu w księdze wieczystej [...]. Decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym i w dalszym ciągu kształtuje stosunki własnościowe w odniesieniu do spornej działki.
Z uwagi na uproszczony, rejestracyjny charakter postępowania ewidencyjnego, organ ma jedynie obowiązek ocenić, czy przedłożone dokumenty pozwalają, w świetle ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia z 23 kwietnia 2001 r., na dokonanie zmian. Ustalenie stanu faktycznego czy prawnego dotyczącego spornej działki wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego w celu wyeliminowania powyższej decyzji z obrotu prawnego, a w następstwie ewentualnego powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i dopiero po zapadnięciu rozstrzygnięć w tych postępowaniach możliwe jest ujawnienie ich wyników w bazie ewidencji gruntów i budynków. W chwili obecnej treść księgi wieczystej korzysta z domniemania ważności. Podstawą usunięcia danych, które zostały wprowadzone na podstawie wadliwych lub nieważnych decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych lub wypisów z ksiąg wieczystych są jedynie nowe decyzje, orzeczenia sądowe lub wypisy z ksiąg wieczystych, które pozbawiają mocy wiążącej lub modyfikują treść tych pierwszych. Wykluczone jest natomiast dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych lub takich które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przenosić kompetencji innych organów czy sądów. Postępowanie ewidencyjne nie może bowiem, jak to zostało zaznaczone na wstępie, kreować nowego stanu prawnego.
Reasumując w ocenie sądu organy obu instancji zasadnie uznały, że ujawnione w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym dowody nie świadczą o jakiejkolwiek zmianie stanu prawnego lub stanu faktycznego przedmiotowych nieruchomości w zakresie danych, które ewidencja jedynie rejestruje w trybie i na zasadach określonych w przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu przepisach art. 22-24 p.g.i.k. Dlatego prawidłowo organy odmówiły aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, w oparciu o art. 24 ust. 2c p.g.i.k.. W ocenie sądu, organ dokonał prawidłowej analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz właściwie zinterpretował przepisy prawa materialnego, które odpowiednio zastosował w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są rzeczowe, szczegółowe i zrozumiałe spełniają tym samym wymagania z art. 107 § 3 k.p.a., wskazując wyczerpująco przyczyny odmowy dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Skoro zarzuty skargi okazały się niezasadne, to skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.
EC

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI