III SA/Łd 821/19

III SA/Łd 821/19 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Małgorzata Łuczyńska
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 979/20 - Wyrok NSA z 2023-11-30
II GZ 289/19 - Postanowienie NSA z 2019-12-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2332
art. 26 ust. 5
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 3 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2020 roku sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika z tytułu nieuzupełnienia zgłoszenia SENT oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), w związku z art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
W dniu 11 kwietnia 2019 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł., przeprowadzili w miejscowości Jeżów, kontrolę drogową środka transportu w postaci zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego o nr rejestracyjnym [...] i z przyczepy o nr rejestracyjnym [...], przewożącego olej napędowy (kod CN 2710). Podmiotem wysyłającym i jednocześnie przewoźnikiem była skarżąca spółka. Kontrola została udokumentowana w protokole kontroli z dnia 11 kwietnia 2019 r. numer [...], [...], z którym został zapoznany kierujący ww. środkiem transportu.
W oparciu o ww. protokół kontroli, który jest załączony do akt postępowania organ I instancji postanowieniem z dnia [...] wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzenia braków w zgłoszeniu SENT nr [...] w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy.
W wyniku tak wszczętego postępowania organ I instancji w dniu 28 maja 2019 r. wydał decyzję o wymierzeniu spółce kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł z tytułu nieuzupełnienia zgłoszenia SENT nr [...] o numery rejestracyjne środka transportu.
W odwołaniu spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1) art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT poprzez błąd w wykładni prawnej i uznanie, że
obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o numery rejestracyjne przyczepy (elementu zestawu pojazdów) istnieje w sytuacji, gdy na przyczepie nie znajduje się towar objęty zgłoszeniem.
2) art. 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez błąd w wykładni prawnej i przyjęcie, że wymierzenie kary pieniężnej z powodu jednostkowego naruszenia przez spółkę wymogu z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT nie narusza zaufania do organów władzy publicznej.
- naruszenie przepisów postępowania tj.:
1) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 191 o.p. poprzez niepotwierdzone żadnym dowodem twierdzenie, że w momencie kontroli na przyczepie o numerach [...] znajdował się towar objęty zgłoszeniem SENT nr [....],
2) art. 210 § 1 ust. 6 o.p., poprzez niewyjaśnienie powodów uznania, że w momencie kontroli towar objęty zgłoszeniem SENT nr [...] znajdował się na przyczepie o numerach [...],
3) art. 210 § 1 ust. 6 o.p., poprzez niewyjaśnienie powodów niezastosowania normy prawnej przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w odniesieniu do zgodności decyzji z interesem publicznym.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu określa ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, zwana dalej ustawą o SENT.
Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty zobowiązane.
W art. 3 ust. 2 ustawy o SENT przedstawiono katalog towarów, które podlegały na dzień kontroli systemowi monitorowania, wraz z określającymi je pozycjami Nomenklatury Scalonej (CN) wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należą m. in. paliwa silnikowe i ich pochodne, paliwa opałowe, oleje smarowe i inne preparaty smarowe, w tym również przewożony towar w postaci benzyny bezołowiowej oraz oleju napędowego o kodzie CN 2710.
W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół (art. 13 ust. 7 pkt 1 ustawy o SENT).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrolujący, stosując się do powyższego przepisu, po stwierdzeniu nieprawidłowości w dniu 11 kwietnia 2019 r. sporządzili protokół z kontroli przewozu towarów środkiem transportu określonym w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT, nadając mu numer [...] i [...]. Z treści tego protokołu (pkt 6 czynności wykonane w trakcie kontroli) wynika, że w trakcie tej kontroli sprawdzono dokumenty przewozowe, dokumenty zespołu pojazdów, dokumenty kierowcy i zweryfikowane dane wprowadzone do systemu SENT pod numerami [...], [...], [...], [...], w tym będący przedmiotem niniejszej sprawy [...]. W wyniku tego sprawdzenia ustalono (pkt 8 protokołu), że przewoźnik w dokumencie [...] nie podał numeru rejestracyjnego przyczepy, wchodzącej w skład kontrolowanego środka transportu, stanowiącego zespół pojazdów składający się z samochodu cysterny nr rejestracyjny [...] i przyczepy cysterny nr rejestracyjny [...]. Zgodnie z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju (tak jak w tej sprawie) przewoźnik jest zobowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie SENT o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT, czyli pojazdu samochodowego lub zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20.06.1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
W art. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawodawca zdefiniował pojazd samochodowy jako pojazd wyposażony w silnik, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczająca 25 km/h, a zespół pojazdów zdefiniowano jako pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całości.
Zdaniem organu odwoławczego nie ma wątpliwości, że środkiem transportu przewożącym towar podlegający restrykcjom z ustawy o SENT był zespół pojazdów o czym świadczą takie dowody jak protokół kontroli oraz dokumenty rejestracyjne tego środka transportu. Skoro tak to z całą pewnością przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu powinien uzupełnić zgłoszenie SENT o numery rejestracyjne środka transportu, którym w niniejszej sprawie był zespół pojazdów posiadający dwa numery rejestracyjne dla pojazdu samochodowego nr [...], a dla przyczepy nr [...].
W ocenie organu cytowany wyżej przepis art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT nie pozostawia w tym względzie żadnych wątpliwości redakcyjnych i interpretacyjnych i należy stosować go wprost. Stwierdza on bowiem, że przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu powinien uzupełnić zgłoszenie SENT o numery rejestracyjne (liczba mnoga) środka transportu. Skoro tak jak ustalono i wykazano w niniejszej sprawie środek transportu miał dwa numery rejestracyjne przewoźnik powinien uzupełnić zgłoszenie SENT podając w stosownej rubryce te dwa numery rejestracyjne, a nie tylko jeden odnoszący się wyłącznie do pojazdu samochodowego, a nie do zespołu pojazdów jako całości.
Zdaniem DIAS powyższe ustalenia i zachowanie przewoźnika powodują, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia określonego w normie prawnej art. 22 ust. 2 ustawy o SENT, który stanowi, że w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Jak wykazano wyżej w tej sprawie zaistniał delikt polegający na nieuzupełnieniu zgłoszenia SENT o numery rejestracyjne środka transportu, gdyż uzupełniono to zgłoszenie tylko o jeden numer rejestracyjny środka transportu, podczas gdy środek transportu w postaci zespołu pojazdów posiadał dwa numery rejestracyjne odrębne dla pojazdu samochodowego i dla przyczepy. Przyczepa samochodowa sama w sobie nie jest środkiem transportu i pojazdem samochodowym, który samoistnie może poruszać się po drodze publicznej. Tym samym w zgłoszeniu podając jeden numer rejestracyjny, zgłoszenia nie uzupełniono o numery rejestracyjne, jak wymaga i stanowi wprost cytowany wyżej przepis art. 5 ust. 4 pkt 1lit. c ustawy o SENT. Delikt ten
powoduje konieczność zastosowania normy prawnej z art. 22 ust. 2 ustawy o SENT.
W kontekście powyższych ustaleń i unormowań zawartych w ustawie o SENT zdaniem DIAS niesłuszny jest zarzut spółki naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT, poprzez błąd w wykładni prawnej i uznanie, że obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o numery rejestracyjne przyczepy istnieje w sytuacji, gdy na przyczepie nie znajduje się towar objęty zgłoszeniem.
W zastanym stanie faktycznym bezsporne jest to, że w momencie rozpoczęcia przewozu towar objęty systemem monitorowania i zgłoszony w kilku zgłoszeniach SENT w tym zgłoszeniu SENT będącym przedmiotem tego postępowania, a przewożony przez spółkę do różnych odbiorców, załadowany i przewożony był na środek transportu w postaci zespołu pojazdów składający się z pojazdu samochodowego i przyczepy, które posiadały odrębne numery rejestracyjne. W takim wypadku ustawodawca postanowił, co wykazano wyżej, że w zgłoszeniu SENT należy podać numery rejestracyjne środka transportu, a nie numer rejestracyjny pojazdu samochodowego, czy przyczepy w zależności od tego gdzie znajduje się (jest załadowany towar objęty danym zgłoszeniem SENT). Z przepisu art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c wynika wprost, że zgłoszenie SENT należy uzupełnić o numery rejestracyjne (liczba mnoga) środka transportu, którym jest, tak jak w tej sprawie zespół pojazdów, a nie jak chce spółka pojazd samochodowy albo przyczepa w zależności od tego gdzie spośród nich znajduje się towar zgłoszony w danym dokumencie SENT. W ocenie organu niezasadne są zarzuty spółki naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego w punktach 1 i 2, gdyż dla potwierdzenia zaistnienia w tej sprawie deliktu administracyjnego z art. 22 ust. 2 ustawy o SENT nie ma i nie było konieczności ustalania, na którym z elementów środka transportu znajdował się towar.
Zdaniem organu w toku postępowania zgromadzono wystarczający materiał dowodowy w postaci protokołu kontroli, dokumentu przewozowego, wydruku dokumentu SENT, dowodu rejestracyjnego pojazdu samochodowego i przyczepy, które zawierały wystarczające dane do ustalenia stanu faktycznego i wydania decyzji, mocą której na spółkę nałożono stosowną karę pieniężną.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w niniejszej sprawie nie ma też podstaw do zastosowania przepisu art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, a więc odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem wynikającym z art. 22 ust. 2, gdyż w niniejszej sprawie nie zaistniał ważny interes przewoźnika lub interes publiczny od zaistnienia, których ustawodawca uzależnił możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika. Jeżeli chodzi o nie wystąpienie w tej sprawie ważnego interesu przewoźnika Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że zarówno ustawa o SENT, jak i ustawa Ordynacja podatkowa, której przepisy, w zakresie nieuregulowanym w ww. ustawie, stosuje się odpowiednio do kar pieniężnych nie definiuje omawianych pojęć. Zgodnie z doktryną i ugruntowanym orzecznictwem przyjmuje się, że przez "ważny interes strony" należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. To sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jego subiektywne przekonanie o tym, że taki interes ma, lecz względy zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji. Pojęcia ważnego interesu nie można jednak upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza podatnik w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na nim zobowiązań.
Organ wskazał, że w zaistniałym stanie faktycznym bez wątpienia nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków rejestracyjnych nałożonych ustawą o SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana. Nie jest to zatem sytuacja nadzwyczajna i w praktyce tego typu przypadki są udziałem wielu podmiotów w Polsce, które pomimo tego wywiązują się z ciążących na nich obowiązków bądź regulują kary nałożone za ich niewykonanie, bądź nieprawidłowe wykonanie. Taka sytuacja świadczyć może jedynie o braku dołożenia należytej staranności w prowadzonej działalności gospodarczej i nieznajomości przepisów, czy właściwego ich stosowania przez przewoźnika i jego pracowników. Mimo, że spółka już na etapie postępowania przed organem I instancji była informowana o możliwości wykazania przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (pismo z dnia 30 kwietnia 2019 r.), spółka nie wskazała przesłanki swojego ważnego interesu dla odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W złożonym odwołaniu również nie powołała się na tę przesłankę i nie udokumentowała zaistnienia tej przesłanki oraz nie wskazała również jakie dodatkowe okoliczności powinny jeszcze zostać ustalone dla uzasadnienia zaistnienia ważnego interesu przewoźnika w tej sprawie. Argumentem takim nie jest wysokość nałożonej kary i jej wielokrotność wynikająca z innych decyzji tym bardziej, że spółka nie przedstawiła dowodów świadczących, że jej sytuacja uniemożliwia zapłatę nałożonej kary pieniężnej. Z kolei, pojęcie "interesu publicznego" to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji. Poza tym, interes publiczny nie może być przedkładany ponad nadrzędną zasadę praworządności, którą wyraża art. Konstytucji RP oraz art. 120 o.p. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nieuzupełnienie przez przewoźnika dokumentu SENT w zakresie wszystkich numerów rejestracyjnych środka transportu będącego zespołem pojazdów składających się z pojazdu samochodowego i przyczepy, którym przewożony jest towar objęty systemem monitorowania (nawet przez niewłaściwe rozumienie przepisów czy zwykłe niedbalstwo) godzi w bezpieczeństwo społeczeństwa jako nadrzędnej wartości wspólnej. Już sam ustawodawca w ustawie o SENT uznał, że dane dotyczące numeru rejestracyjnego środka transportu to dane o szczególnym znaczeniu dla procesu monitorowania, a więc skuteczności kontroli i bezpieczeństwa przewozu. Potwierdza to zapis ustawy o SENT, gdzie w art. 24a pod pewnymi warunkami wprowadzono możliwość zmniejszenia kary pieniężnej do wysokości 2.000,00 zł. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdzie oczywisty błąd dotyczy właśnie numeru rejestracyjnego. Numery rejestracyjne to główne i podstawowe dane umożliwiające organom KAS sprawowanie właściwego monitoringu drogowego towarów i zapewnienie bezpieczeństwa całego przewozu. W interesie publicznym natomiast jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Niestaranność w zakresie stosowania przepisów prawa nie może obciążać całego społeczeństwa w skutkach z nich wynikających. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w interesie publicznym byłoby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, jeżeli nieuzupełnienie zgłoszenia SENT o wszystkie numery rejestracyjne środka transportu spowodowane byłoby na przykład pośpiechem przewoźnika, wynikającym z chęci ratowania życia ludzkiego i konieczności natychmiastowego rozpoczęcia przewozu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a skonstruowanego w pkt 3 zarzutów, organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji bardzo lakonicznie i w dorozumiany sposób odniósł się do uzasadnienia wystąpienia, czy braku wystąpienia przesłanki interesu publicznego dla odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika i zastosowania przepisu art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Jednak wada ta nie powoduje konieczności i możliwości uchylenia ww. decyzji, choćby do ponownego rozpatrzenia. Wady w tym zakresie decyzji niweluje bowiem decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który w postępowaniu odwoławczym rozpatrzył całą sprawę od początku i właściwie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.
Organ nakładający karę nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik wpisał dane niezgodne ze stanem faktycznym, bowiem przedmiotowa kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy czy jednostkowości naruszenia. Przepisy ww. ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie wyłączają odpowiedzialności nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Na marginesie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że sformułowana w odwołania przez Spółkę teza jednostkowości naruszenia nie jest prawdziwa. Przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Ł. w 2019 r. prowadzono kilka postępowań odwoławczych Spółki, będących efektem wcześniejszych naruszeń Spółki w zakresie przepisów ustawy o SENT i wymiaru kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia. Wówczas Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone decyzje i odstąpił od nałożenia kar pieniężnych, stwierdzając, że w zgoła innym stanie faktycznym i prawnym wystąpił interes publiczny do odstąpienia od ich nałożenia.
Niezasadny jest, więc zdaniem organu zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez organ I instancji (art. 22 ust. 3 ustawy o SENT), polegający na błędnej wykładni prawnej i przyjęcie, że wymierzenie kary pieniężnej z powodu jednostkowego naruszenia przez spółkę wymogu z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT nie narusza zaufania do organów władzy publicznej.
W skardze A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. zarzuciła:
A. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
1) art. 5 ust. 4 pkt. 1 lit. c ustawy SENT poprzez błąd w wykładni prawnej i uznanie, że obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o numer rejestracyjny przyczepy (element zestawu pojazdów) istnieje w sytuacji, gdy na przyczepie nie znajduje się towar objęty zgłoszeniem.
2) art. 22 ust 3 ustawy SENT poprzez błąd w wykładni prawnej i przyjęcie, że wymierzenie kary pieniężnej z powodu jednostkowego naruszenia przez skarżącą wymogu art. 5 ust 4 pkt. 1 lit. c ustawy SENT nie narusza zaufania do organów władzy publicznej.
B. Naruszenie przepisów postępowania tj.:
1) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 188 i art. 191 o.p. poprzez usankcjonowanie odstąpienia od ustalenia, czy towar objęty zakwestionowanym zgłoszeniem znajdował się częściowo w autocysternie i częściowo w przyczepie, lub w przyczepie,
2) art. 121 § 1 i art. 122 o.p. poprzez nadanie pejoratywnego znaczenia pojęciu "interes publiczny" i w efekcie uznanie, że okoliczności towarzyszące sprawie nie są objęte "interesem publicznym",
3) art. 120, art. 121 § 1, art. 122 o.p. poprzez odmienne traktowanie celowości ustawy o SENT i wartościowanie błędów formalnych w zależności od ich rodzaju, mimo iż naruszenia te posiadają wspólną cechę relewantną w postaci braku spowodowania uszczupleń w budżecie Państwa,
4) art. 210 § 1 ust. 6 o.p. poprzez niewyjaśnienie podstaw twierdzenia, że niewpisanie przez skarżącą do zgłoszenia numeru rejestracyjnego przyczepy (i to w sytuacji, gdy nie wykazano, że towar objęty zgłoszeniem znajdował się w przyczepie), stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa społeczeństwa jako wartości wspólnej.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonując w tak zakreślonej kognicji sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z [...] odpowiadają obowiązującemu prawu.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie nałożono na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu naruszenia określonego w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018r., poz. 2332 t.j. ze zm.), dalej "ustawa o SENT", tj. obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o numery rejestracyjne środka transportu - przyczepy. Spółka stoi na stanowisku, że nie powinna zostać obciążona obowiązkiem zapłaty kary, gdyż towar nie był przewożony na przyczepie, a organy nie wykazały, że objęty zgłoszeniem towar rzeczywiście się na przyczepie znajdował. Z kolei zdaniem organu zgłoszenie powinno obejmować numery rejestracyjne całego zespołu pojazdów, tj. pojazdu samochodowego i przyczepy.
Wobec tak zarysowanego przedmiotu sporu przypomnieć trzeba, że ustawa o SENT obowiązuje od dnia 18 kwietnia 2017 r. i jej celem jest zapewnienie skutecznej kontroli przewozu towarów określonych tą ustawą oraz określenie zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tych towarów. Powołanym aktem wprowadzono również odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z przewozem towarów, podmiotów zobowiązanych: podmiotu wysyłającego, przewoźnika i kierującego środkiem transportu oraz podmiotu odbierającego.
W ustawie przyjęto (art. 4), że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń, zwany dalej w ustawie "rejestrem". Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli. Rejestr prowadzi Szef Krajowej Administracji Skarbowej.
W myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy SENT, przewóz towaru objętego pozycją CN 2710 (m.in. olejów napędowych) podlega systemowi monitorowania drogowego, jeżeli jego objętość przekracza 500 litrów. W przypadku przewozu takiego towaru, rozpoczynającego się na terytorium kraju, podmiot wysyłający jest obowiązany, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.
W myśl art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy o SENT w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru: po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o:
a) dane przewoźnika obejmujące: - imię i nazwisko albo nazwę, - adres zamieszkania albo siedziby,
b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,
c) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a,
d) datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru,
e) planowaną datę zakończenia przewozu towaru,
f) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, z późn. zm.), o ile są wymagane,
g) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju,
h) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi,
i) numer lokalizatora albo numer urządzenia.
Trzeba jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT przez środek transportu należy rozumieć pojazd samochodowy lub zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Z kolei w myśl art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.), dalej "p.r.d.", pojazd samochodowy - pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h; określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego. Art. 2 pkt 50 ww. ustawy stanowi, że przyczepa to pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem.
W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół.
W rozpoznawanej sprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. funkcjonariusze organu I instancji przeprowadzili w miejscowości Jeżów, kontrolę drogową środka transportu w postaci zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego o nr rejestracyjnym [...] i z przyczepy o nr rejestracyjnym [...], przewożącego olej napędowy. Podmiotem wysyłającym i jednocześnie przewoźnikiem była skarżąca spółka. Kontrola została udokumentowana w protokole kontroli z dnia 11 kwietnia 2019r., w którym stwierdzono, że w zgłoszeniu SENT o nr [...] nie wskazano numeru rejestracyjnego przyczepy. Oznacza to, że skarżąca spółka występując w roli przewoźnika naruszyła obowiązek wynikający z treści art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT. Strona nie podała pełnych danych dotyczących środka transportu - numeru rejestracyjnego przyczepy, czyli uniemożliwiła organom prawidłowe monitorowanie dokonywanego przewozu w systemie przewozu towarów. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych treść art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT, z którego wprost wynika, że przewoźnik zobowiązany jest wskazać w zgłoszeniu numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT. W przedmiotowej sprawie środek transportu składał się z pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz przyczepy o numerze rejestracyjnym [...]. Niewątpliwie był to zespół pojazdów, o którym stanowi art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT i ustawy p.r.d. Skoro przewóz towaru odbywał się przy użyciu zespołu pojazdów, to świetle powyższych przepisów, przewoźnik zobowiązany był do wskazania w zgłoszeniu numerów rejestracyjnych obydwu pojazdów tj. pojazdu samochodowego i przyczepy. Nie ma tu znaczenia podnoszona przez skarżącą spółkę okoliczność, że organy nie ustaliły, czy na przyczepie znajdował się towar objęty zgłoszeniem czy też znajdował się on tylko na pojeździe samochodowym. Powyżej wskazana interpretacja przepisów nie budzi wątpliwości, a stanowisko zaprezentowane przez stronę skarżącą jest sprzeczne z celami ustawy o SENT. Okoliczność braku w zgłoszeniu numerów rejestracyjnych przyczepy wynika wprost z protokołu kontroli z 11 kwietnia 2019 r. Wobec powyższego organ nie był zobowiązany do prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność miejsca, w którym znajdował się przewożony olej napędowy, skoro przewóz odbywał się zespołem pojazdów samochodowych.
W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku, gdy przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Należy przy tym zaznaczyć, że w uzasadnieniu projektu ustawy SENT, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. Sąd nie stwierdził zatem naruszenia przepisów o.p. wskazanych w skardze.
W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w myśl którego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
W art. 26 ust. 3 ww. ustawy zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes.
Natomiast pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
Sąd podzielił stanowisko organu, że zaistniały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków rejestracyjnych nałożonych ustawą o SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana. Rację ma organ wskazując, że niewskazanie w zgłoszeniu numeru rejestracyjnego przyczepy świadczyć może jedynie o braku dołożenia należytej staranności w prowadzonej działalności gospodarczej i nieznajomości przepisów, czy właściwego ich stosowania przez przewoźnika. Istotne jest również to, że spółka została poinformowana przez organ o możliwości wykazania przesłanek do odstąpienia kary, lecz z tej możliwości w toku prowadzonego postępowania nie skorzystała. Spółka nie przedstawiła żadnego dokumentów, z których wynikałaby niemożność zapłaty kary.
Z kolei, w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Potrzeba zapewnienia środków budżetowych wymaga jednakże jednoczesnego rozważenia ewentualnych wydatków budżetowych, np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc społeczną dla wnioskodawcy. W ocenie Sądu organ prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego. Rozważania organu w tym zakresie pozwalają stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Należy podkreślić, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok TK z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15). Warto w tym miejscu podnieść, że w świetle przepisów ustawy SENT, całkowity brak dokonania zgłoszenia przez przewoźnika jest sankcjonowany karą najwyższą w wysokości 20.000 zł. Z kolei nieuzupełnienie zgłoszenia o konkretne dane, karą niższą - 10 000 zł.
Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. O naruszeniu tej zasady, nie może stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2016r., I FSK 51/15, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Przepis art. 22 ust. 3 ustawy o SENT ma charakter uznaniowy i w ocenie Sądu, organ nie przekroczył granic tego uznania. Zaznaczyć należy, że skarżący, jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów, winien posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na niego ustawa. Nie mogą natomiast stanowić podstawy do odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Trudno wymagać przy tym od organu, aby szczegółowo rozważał (także z urzędu i w każdym przypadku niezależnie od materiału dowodowego) występowanie w sprawie interesu publicznego w sytuacji, gdy jedynymi, wyłącznymi okolicznościami wskazywanymi przez stronę skarżącą, jako podstawa do odstąpienia od ukarania jest sytuacja jednostkowego naruszenia przepisów i brak zaufania do działania organów. Strona skarżąca nie wskazuje na okoliczności związane z jej sytuacją ekonomiczną, ta zaś nie wynika również z materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniom skargi organ nie naruszył treści art. 210 § 1 pkt 6 o.p., bowiem zaskarżona decyzja zawiera prawidłowo ustalony stan faktyczny i obszerne uzasadnienie stanowiska organu z powołaniem się na przepisy ustawy o SENT.
Podsumowując wskazać należy, że wbrew zarzutom skargi, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy o SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej art. 22 ust. 2 ww. ustawy. Przepis ten bezspornie miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jak już podkreślono, przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący. W niniejszej sprawie, organy stwierdziły nieuzupełnienie zgłoszenia SENT o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c, co stanowiło naruszenie ustawy i musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT. Jednocześnie organy po przeanalizowaniu okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznały, że nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, gdyż nie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
a.l.