III SA/Łd 820/22

III SA/Łd 820/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 134, art. 145, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 180
art. 4 pkt 3 i 11, art. 5b, art. 7a, art. 8, art. 14, art. 18, art. 87, art. 92a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 106
art. 111b ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1292
art. 3
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 4 ust. 6
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 88 art. 2 pkt 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do  międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Tekst mający znaczenie dla  EOG).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 września 2022 r. nr BP.501.742.2021.2152.WA7.269155 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 22 września 2022 r., nr BP.501.742.2021.2152.WA7.269155, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 1,11 i 22, art. 5b ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 4, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 180), zwanej dalej "u.t.d.", oraz Ip. 1.12, Ip. 1.5, Ip. 2.10 oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 17 marca 2021 r., nr WP.8140.1.48.2020 o nałożeniu na M.B. kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 1 października 2020 r. około godziny 12:20 w W. na Al. [...], poddano kontroli drogowej samochód osobowy marki Toyota o nr rej.[...], którym kierował Y.V. W momencie kontroli przewożono pasażera z Al. [...] na Al. [..] w W. W trakcie kontroli ustalono, że przewóz został zamówiony poprzez aplikację Bolt. Za wykonany przewóz kierowca poinformował, że należy uiścić opłatę w kwocie 9,12 zł. Pasażer zapłacił gotówką kwotę w wysokości 10 zł. Kierujący okazał: wypis nr 22 z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką nr 20306, dowód rejestracyjny pojazdu, prawo jazdy, dowód osobisty oraz orzeczenia lekarskie i psychologiczne. Kierowca nie okazał wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób. Na zewnątrz pojazdu znajdowały się żółto-czerwone pasy z numerem bocznym [...] oraz herbem [...]. Na dachu pojazdu znajdował się baner z napisami "UBER" i "TAXI". W pojeździe nie znajdował się taksometr. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem nr [...] z 1 października 2020 r.
Pismem z 2 grudnia 2020 r. organ drugiej instancji zawiadomił M.B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego z urzędu w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Pismem z 11 grudnia 2020 r. do postępowania włączył się pełnomocnik nie składając przy tym żadnych wyjaśnień, ani wniosków dowodowych.
Organ pierwszej instancji wystąpił do organów licencyjnych z zapytaniem, czy skarżący posiadał uprawnienie do wykonywania transportu drogowego i czy kontrolowany pojazd został zgłoszony do udzielonego uprawnienia.
W odpowiedzi z 15 grudnia 2020 r. Urząd Miasta Łodzi poinformował, że [...] posiada licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną 2 sierpnia 2018 r. oraz licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką na obszar gminy Łódź udzieloną 24 lutego 2018 r. Do uprawnień nie został zgłoszony pojazd marki Toyota o nr rej. [...]. Zgodnie z informacjami zawartymi w piśmie Urzędu [...] z 17 grudnia 2020 r. [...] 1 października 2020 r. posiadał licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzieloną 11 marca 2020 r. przez Prezydenta m. st. Warszawy oraz licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzieloną 27 listopada 2019 r. przez Prezydenta m. st. Warszawy. Pojazd marki Toyota o nr rej. [...] został zgłoszony do licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką.
Pismem z 4 lutego 2021 r. organ pierwszej instancji uzupełnił zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z 2 grudnia 2020 r. o naruszenia określone w Ip. 1.5, 1.12, 2.10, 2.11 i 2.20 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Postępowanie zakończyło się wydaniem przez organ pierwszej instancji 17 marca 2021 r. decyzji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności, stwierdzone protokołem kontroli, nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej;
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego,
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 5b u.t.d. w związku z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 8 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;
- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1 i 6 w związku z Ip. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym polegające na wymierzeniu skarżącemu kary za niezgłoszenie zmian danych do licencji, w sytuacji w której organ w zaskarżonej decyzji stwierdził w sposób jednoznaczny, że skarżący nie posiadał na dzień kontroli ważnej licencji uprawniającej go do wykonywania tzw. przewozu okazjonalnego;
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 11 u.t.d. w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U. UE z 14 listopada 2009 r., L 300, s. 88), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1073/2009", polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w rozporządzeniu nr 1073/2009 wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób).
Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji podniósł, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. Kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w związku z art. 93 ust. 1 u.t.d. Wysokość kar pieniężnych za naruszenie przepisów załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym została określona w sposób sztywny. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej. Zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie organu drugiej instancji zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że 1 października 2020 r., kierujący pojazdem Y.V. wykonywał okazjonalny przewóz drogowy osób z wykorzystaniem aplikacji Bolt w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy M.B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w Ł.
W momencie kontroli przewożono pasażera z Al. [...] na Al. [...] w W. Na podstawie przesłuchania w charakterze świadka M.W. – pasażera ustalono, że przewóz został zamówiony poprzez aplikację Bolt. Za wykonany przewóz kierowca poinformował, że należy uiścić opłatę w kwocie 9,12 zł. Pasażer zapłacił gotówką kwotę w wysokości 10 zł. Protokół kontroli z 1 października 2020 r. stanowi istotny dowód w sprawie. Protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli, jak również może odmówić jego podpisania. Kierowca Y.V. podpisał protokół kontroli drogowej bez uwag. W związku z powyższym, nie ulega wątpliwości, że skarżący realizował za pomocą aplikacji Bolt zlecenie na przewóz osób oraz uzyskał wynagrodzenie za wykonaną usługę. Usługa ta została zrealizowana na rzecz i w imieniu skarżącego. W toku postępowania skarżący nie przedstawił dowodów świadczących o zaistniałym innym stanie faktycznym niż stwierdzony. Zgodnie z informacjami zawartymi w piśmie Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z 17 grudnia 2020 r. [...] 1 października 2020 r. posiadał licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzieloną 11 marca 2020 r. przez Prezydenta m.st. Warszawy oraz licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzieloną 27 listopada 2019 r. przez Prezydenta m.st. Warszawy. Pojazd marki Toyota o nr rej. [...] został zgłoszony do licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką. Jednakże, w dniu kontroli, skarżący nie wykonywał krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, a przewóz okazjonalny osób, ponieważ pojazd nie spełniał warunków technicznych określonych w § 24 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z 31 grudnia 2002 r.". Skontrolowany 1 października 2020 r. pojazd nie posiadał taksometru elektronicznego z ważnym dowodem legalizacji. Ponadto sam przewóz, jak zeznał pasażer, został zamówiony za pomocą aplikacji Bolt, co także wyklucza możliwość jego zakwalifikowania jako przewozu taksówką. Aplikacja Bolt nie spełnia wymogu określonego w § 5 rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z dnia 28 maja 2020 r. w sprawie aplikacji mobilnej służącej do rozliczania opłaty za przewóz osób (Dz. U. poz. 954). Do posiadanej licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym skarżący nie zgłosił pojazdu marki Toyota o nr rej. [...], co zostało potwierdzone w piśmie Urzędu Miasta Łodzi z 15 grudnia 2020 r. Fakt braku zgłoszenia pojazdu marki Toyota o nr rej. [...] do licencji nr [...] stanowi naruszenie obowiązujących przepisów. Skarżący miał obowiązek zgłosić wykorzystywany pojazd do posiadanego uprawnienia, na podstawie którego wykonywał zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował naruszenie, dotyczące niezgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie – za każdą zmianę, czego skutkiem było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 800 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz Ip. 1.5 załącznika nr 3.
Organ drugiej instancji uznając za prawidłowe nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy podniósł, że pojazd marki Toyota o nr rej. [...], którym skarżący wykonywał w dniu kontroli przewóz osób, jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatem pojazd skarżącego tego warunku nie spełniał. Nie jest to pojazd zabytkowy. Przewóz, samochodem osobowym, nie spełniał łącznie wszystkich przesłanek wskazanych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. Nie spełniono, bowiem warunku polegającego na zawarciu umowy z pasażerem w formie pisemnej lub elektronicznej w lokalu przedsiębiorstwa, tym samym skarżący nie mógł korzystać z odstępstwa przewidzianego w art. 18 ust. 4b u.t.d.
Organ drugiej instancji za prawidłowe uznał nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz Ip. 2.10 załącznika nr 3 do tej ustawy. Wskazał przy tym, że skontrolowany pojazd został oznakowany żółto-czerwonymi pasami z numerem bocznym 20306, herbem [...] oraz znajdującym się na dachu pojazdu banerem z napisami "UBER" i "TAXI". Pojazd nie został wyposażony w taksometr. Powyższe zostało ustalone w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci protokołu kontroli oraz dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy i stanowi naruszenie art. 18 ust. 5 ust. 2 i 3 u.t.d.
Organ drugiej instancji wskazał, że nie wyposażono kierowcy w wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób. Brak takiego dokumentu stanowi naruszenie określone w Ip. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. za każdy dokument i poskutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 500 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. i Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.B. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a i 4b u.t.d. w związku z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie Taxify/Bolt, wykonanie tego przejazdu przez kierowcę Y.V., nie zaś przez skarżącego (bądź jego pracownika), świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, a także nałożenie na skarżącego kary za wykonanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego, w odniesieniu do tej konkretnej sprawy, nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;
2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym), w sytuacji w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest Bolt B.V.;
3. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1 i 6 w związku z Ip. 1.5, 1.12 oraz Ip. 2.10 i 2.11 załącznika nr 3 w związku z art. 4 pkt 6a u.t.d. poprzez nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
4. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane przez kierującego czynności, stwierdzone protokołem kontroli, nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ, czy kierujący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli oraz braku wyjaśnienia w oparciu o jaki stosunek prawny, kierujący miałby wykonywać przewóz w imieniu skarżącego;
5. przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 11 u.t.d. w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009 polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona we wskazanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
6. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1 i 6 w związku z Ip. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym polegające na wymierzeniu skarżącemu kary za niezgłoszenie zmian danych do licencji i brak wyposażenia kierowcy w wypis z licencji, w sytuacji w której organ w zaskarżonej decyzji stwierdził w sposób jednoznaczny, że skarżący nie posiadał na dzień kontroli ważnej licencji uprawniającej go do wykonywania tzw. przewozu okazjonalnego;
7. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z 1 października 2020 r.), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
8. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
9. przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;
10. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszego stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania zasad działalności aplikacji Taxify/Bolt;
11. art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie w odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Odpis odpowiedzi na skargę zawierający wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym doręczono pełnomocnikowi skarżącego 28 grudnia 2022 r. Pełnomocnik skarżącego nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Zaistniała zatem przesłanka, o jakiej stanowi art. 119 pkt 2 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub procesowego uzasadniającego uwzględnienie skargi.
Zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5 000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.
W myśl art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych.
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 – załącznika nr 3 do ustawy.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy sąd stwierdza, że z ustalonego w sposób prawidłowy stanu faktycznego wynika, że 1 października 2020 r. około godziny 12:20 w W. na Al. [...] poddano kontroli drogowej samochód osobowy marki Toyota o nr rej. [...], którym kierował Y.V. W momencie kontroli przewożono pasażera z Al. [...] na Al. [...] w W. Pasażer – świadek M.W. zamówił usługę przewozu przez aplikację Bolt. W trakcie kontroli kierowca okazał: wypis nr 22 z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką nr [...] wydanej dla [...], dowód rejestracyjny pojazdu, prawo jazdy, dowód osobisty oraz orzeczenia lekarskie i psychologiczne. Kierowca nie okazał wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób. Na zewnątrz pojazdu znajdowały się żółto-czerwone pasy z numerem bocznym [..] oraz herbem [...] . Na dachu pojazdu znajdował się baner z napisami "UBER" i "TAXI". W pojeździe nie było taksometru. Pojazd jest samochodem osobowym zarejestrowanym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą (protokół z kontroli drogowej wraz z załącznikami).
Przesłuchany 1 października 2020 r. w charakterze świadka pasażer pojazdu M.W. zeznał, że usługa została zamówiona przez aplikację Bolt. Po jej zamówieniu otrzymał informację, że kierowca przyjedzie po niego pojazdem marki Toyota Avensis o nr rej. [...]. Kwota do zapłacenia za przejazd to 9,12 zł płatna gotówką. Otrzymał także na swoje konto w aplikacji Bolt potwierdzenie przejazdu wystawione w imieniu [...] ul. [...] Ł. Kierowca przyjechał pojazdem marki Toyota Avensis o nr rej. [...]. Wsiadł do pojazdu i udali się w kierunku Al. [...] w W. Po przyjechaniu na miejsce zapłacił gotówką kwotę 10,00 zł. Kierowca nie wydał mu żadnego rachunku ani dowodu wpłaty. Przed wykonaniem przewozu nie zawierał z kierowcą umowy. Kierowca nie wskazał mu ceny za wykonanie kursu, ponieważ jest automatycznie wyliczana na podstawie aplikacji i przejechanej drogi. Cenę za kurs otrzymał z aplikacji Bolt po zamówieniu usługi transportowej. Po zakończonej usłudze transportowej kierowca poinformował go, że należy uiścić opłatę w kwocie 9,12 zł.
Skarżący nie przedstawił dowodów przeciwnych.
W oparciu o powyższe ustalenia na skarżącego została nałożona kara pieniężna za następujące naruszenia przepisów z zakresu transportu drogowego:
1. niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. (Ip. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym);
2. niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d. w wymaganym terminie – za każdą zmianę – (Ip. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym);
3. wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu lub zakazów, o których mowa w art. 18 ust. 5 u.t.d. (Ip. 2.10 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym);
4. wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. (Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).
W stanie faktycznym sprawy pojazd marki Toyota o nr rej. [...] 1 października 2020 r., z uwagi na brak taksometru elektronicznego z ważnym dowodem legalizacyjnym, nie spełniał warunków technicznych określonych w § 24 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r., zaś sam przejazd został zamówiony za pośrednictwem aplikacji Bolt, która nie spełnia wymogu, o którym stanowi § 5 rozporządzenia z 28 maja 2020 r., tj. nie zapewnia funkcjonalności umożliwiającej współdziałanie z kasą rejestrującą mającą postać oprogramowania o zastosowaniu specjalnym, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 111b ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106 i 568). Prawidłowo zatem organy administracji uznały, że pomimo zgłoszenia pojazdu marki Toyota o nr rej. [...] do licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, przewozu z 1 października 2020 r. nie można uznać za przewóz taksówką. Skarżący posiada licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną przez Prezydenta Miasta Łodzi 2 sierpnia 2018 r. Do wskazanej licencji wymieniony pojazd nie został jednak zgłoszony (pismo Urzędu Miasta Łodzi z 15 grudnia 2020 r.).
W tym stanie rzeczy skoro wykonanego 1 października 2020 r. przewozu zamówionego przez świadka M.W. za pośrednictwem aplikacji Bolt nie można zakwalifikować jako przewozu taksówką, to przewóz ten należało zakwalifikować jako przewóz okazjonalny. W myśl art. 4 pkt 3 u.t.d. przez transport drogowy należy rozumieć krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4, b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy, c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób. Przy czym, jak wynika z art. 4 pkt 11 u.t.d., przez przewóz okazjonalny należy rozumieć przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
W zakresie pierwszego ze stwierdzonych naruszeń należy wskazać, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. W myśl art. 87 ust. 3 u.t.d., przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty.
Z treści art. 4 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE z 14 listopada 2009 r., L 300, s. 72 ze zm.) wynika, że licencja wspólnotowa wydawana jest na nazwisko/nazwę przewoźnika i nie może być przekazywana osobie trzeciej. Uwierzytelniony wypis z licencji wspólnotowej przechowywany jest w każdym z pojazdów przewoźnika i musi być okazywany na każde żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
Na gruncie niniejszego stanu faktycznego nie budzi wątpliwości, że 1 października 2020 r. podczas kontroli drogowej kierujący pojazdem marki Toyota nie przedstawił wypisu z licencji udzielonej skarżącemu na rzecz i w imieniu, którego wykonywał w tym dniu przewóz drogowy osób. Stwierdzone w tym zakresie naruszenie czyniło zasadnym wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 500 zł (Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.). W wyroku z 4 kwietnia 2017 r., sygn. II GSK 2107/15, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przepis art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. nakłada obowiązek posiadania przez kierowcę podczas wykonywania przewozu drogowego i okazania na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi wypisu z licencji. Odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, a więc i w wypis z licencji, stosownie do art. 87 ust. 3 u.t.d., spoczywa na przedsiębiorcy. To przedsiębiorca odpowiedzialny jest co najmniej za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, w tym stosowne wypisy z licencji, które nie może ograniczać się wyłącznie do samego przekazania dokumentów kierowcy, ale również obejmuje dopilnowanie ich posiadania przez kierowcę w czasie wykonywania przewóz i ich okazanie organom uprawnionym do przeprowadzenia kontroli.
Odnośnie drugiego stwierdzonego naruszenia należy wskazać, że licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 i 2, udziela się na wniosek przedsiębiorcy złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, po uiszczeniu opłaty, o której mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 (art. 8 ust. 1 u.t.d.). Wniosek, o którym mowa w ust. 1 zawiera określenie rodzaju i liczby pojazdów samochodowych, które przedsiębiorca będzie wykorzystywał do wykonywania transportu drogowego – w przypadku wykonywania transportu drogowego w zakresie, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2 (art. 8 ust. 2 pkt 6 u.t.d.). Do wniosku o udzielenie licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2 dołącza się wykaz pojazdów zawierający następujące informacje: a) markę, typ, b) rodzaj/przeznaczenie, c) numer rejestracyjny, d) numer VIN, e) wskazanie rodzaju tytułu prawnego do dysponowania pojazdem (art. 8 ust. 3 pkt 5 u.t.d.). Przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, zmiany danych, o których mowa w art. 8 nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania (art. 14 ust. 1 pkt 2 u.t.d.).
W rozpoznawanej sprawie, jak powyżej wskazano, kierowca 1 października 2020 r. wykonywał przewóz osób samochodem osobowym marki Toyota o nr rej. [...] . Jak wynika z pisma Urzędu Miasta Łodzi z 15 grudnia 2020 r., skarżący posiada licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną 2 sierpnia 2018 r. Do wskazanej licencji wymieniony pojazd nie został jednak zgłoszony.
Powyższe oznacza, że skarżący nie zgłosił organowi, który udzielił licencji zmiany danych pojazdu. Jak już wyżej wskazano, zmiany danych powinny zostać zgłoszone organowi, który udzielił licencji nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Uchybienie temu obowiązkowi uzasadniało nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 800 zł (Ip.1.5 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Odnosząc się natomiast do trzeciego z zarzucanych skarżącemu naruszeń podnieść trzeba, że zgodnie z art. 18 ust. 5 u.t.d., przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się: 1) umieszczania i używania w pojeździe taksometru; 2) umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi; 3) umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych.
W powołanym art. 18 ust. 5 u.t.d. ustawodawca zawarł określone zakazy dla podmiotów wykonujących przewozy okazjonalne, których naruszenie jest sankcjonowane karą pieniężną określoną w Ip. 2.10 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 8 000 zł. Regulacja ta podkreśla odrębność przewozów wykonywanych taksówką od przewozów okazjonalnych i zapobiega ich myleniu przez konsumentów. Dla wykonywania okazjonalnego przewozu osób ustawodawca przewidział szereg ograniczeń mających na celu odróżnienie tego typu działalności od licencjonowanych przewozów osób taksówką. Celem regulacji z art. 18 ust. 5 u.t.d. było to, aby pojazdy te nie wyróżniały się względem pozostałych i aby sposób oznakowania pojazdu nie wpływał na możliwość jego zatrzymania, którego celem byłoby zawarcie umowy przewozu. W celu skutecznej ochrony przewoźników taksówkowych, a także pasażerów korzystających z ich usług, ustawodawca wprowadził takie rozwiązanie legislacyjne, które nie pozwala podmiotom wykonującym przewozy okazjonalne potencjalnych klientów wprowadzać w błąd co do rodzaju przewozu. Zdając sobie sprawę z powyższych okoliczności stworzono takie instrumenty prawne, aby całkowicie uniemożliwić podmiotom wykonującym przewozy okazjonalne upodabnianie pojazdu do pojazdów wykonujących transport drogowy osób taksówką. Umieszczanie na pojeździe charakterystycznych dla taksówek oznaczeń jest przywilejem przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką na podstawie posiadanej stosownej licencji (art. 5b ust. 1 pkt 3 u.t.d.).
Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że ustawa o transporcie drogowym wprowadziła odmienne zasady wykonywania przewozów okazjonalnych pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (pojazdem niebędącym taksówką) i przewozów wykonywanych na podstawie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Konsekwencją odmienności charakteru powyższych przewozów osób jest wprowadzony art. 18 ust. 5c u.t.d. zakaz umieszczania na pojeździe oświetlenia i oznakowania charakterystycznego dla taksówki, w przypadku, gdy pojazdem do 9 osób łącznie z kierowcą wykonywany jest przewóz okazjonalny w transporcie drogowym. Celem wprowadzenia regulacji zawartej w art. 18 ust. 5 u.t.d., tj. zakazu umieszczania na pojazdach wykonujących przewozy okazjonalne m.in. "innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy" z jednej strony było zapewnienie skutecznej ochrony przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką przed konkurencją ze strony przedsiębiorców niemających stosownej licencji, a z drugiej strony w celu ochrony pasażerów przed wprowadzeniem w błąd co do rodzaju wykonywanego przewozu. Ratio legis wprowadzenia zakazów, określonych w art. 18 ust. 5 u.t.d. było wyeliminowanie przypadków wykonywania transportu drogowego pojazdem upodobnionym do taksówki i omijania restrykcyjnych przepisów dotyczących uzyskiwania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką (por. uzasadnienie do projektu ustawy, druk sejmowy nr 3930). Wprowadzenie ścisłego rozróżnienia transportu drogowego taksówką od transportu drogowego okazjonalnego (w omawianym znaczeniu) polega na wyraźnym rozróżnieniu oznaczenia pojazdów, którymi mogą być wykonywane te dwa rodzaje przewozów. Artykuł 18 ust. 5 u.t.d. ma więc na celu przeciwdziałanie wprowadzaniu w błąd potencjalnych klientów, którzy mogą uważać, że odbywają podróż taksówką, a w istocie odbywają podróż pojazdem, który nie posiada standardów wymaganych dla taksówki, zaś kierujący pojazdem nie ma kwalifikacji wymaganych przy transporcie drogowym taksówką. Istotą tej regulacji było, żeby pojazdy wykonujące przewozy okazjonalne nie wyróżniały się od pozostałych, a także aby sposób ich oznakowania nie wpływał na możliwość zatrzymania celem zawarcia umowy przewozu. Takie oznakowanie pojazdu jest natomiast zakazane dla wszystkich innych przedsiębiorców wykonujących okazjonalny przewóz osób pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (por. wyroki NSA z 20 października 2010 r., II GSK 947/09; z 25 kwietnia 2012 r., II GSK 387/11; z 26 lutego 2019 r., II GSK 5649/16).
Z materiału fotograficznego i protokołu z kontroli drogowej wynika, że pojazd został oznakowany poprzez umieszczenie na drzwiach przednich prawych i lewych pasów żółto-czerwonych pasy z numerem bocznym 20306 oraz herbem [...], zaś na dachu banneru z napisami "UBER" i "TAXI". Wszystkie oznaczenia umieszczone na pojeździe jednoznacznie wskazywały na świadczenie usług przewozu osób wykonywane przez taksówkę. Są wyraźne i potencjalny klient może je łatwo dostrzec. Tymczasem pojazdem tym 1 października 2020 r. świadczone były usługi przewozu okazjonalnego a nie przewozy taksówką. Dodać należy, że oznakowanie pojazdu również napisem "UBER", który kojarzy się aktualnie powszechnie i jednoznacznie z zachętą do pobrania aplikacji, jednocześnie wskazuje na świadczenie przewozu usługi okazjonalnego osób (por. wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 19 lutego 2020 r., VI SA/Wa 2443/19). Nie budzi wątpliwości, że w odbiorze szerokiej rzeszy społeczeństwa nazwa "UBER" oznacza sposób zamawiania usług przewozowych za pomocą aplikacji instalowanej w telefonie, kojarzonej jako tańsza alternatywa dla taksówek i stanowiących konkurencję dla licencjonowanych taksówek.
W konsekwencji uznać należy, że zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego kary za naruszenie zakazu określonego w art. 18 ust. 5 pkt 2 i 3 u.t.d. w wysokości przewidzianej w Ip. 2.10 załącznika nr 3 do tej ustawy.
Odnosząc się z kolei do czwartego stwierdzonego naruszenia podnieść trzeba, że zgodnie z treścią art. 5b ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d., przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
Zgodnie z treścią art. 18 ust. 4b u.t.d., dopuszcza się przewóz okazjonalny:
1) pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
W rozpoznawanej sprawie prawidłowo organy administracji uznały, że 1 października 2020 r. Y. V. wykonywał w imieniu i na rzecz skarżącego przewóz okazjonalny osób w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. pojazdem nie spełniającym wymogów określonych w art. 18 ust. 4a u.t.d. Jak wynika z akt sprawy, w tym z dowodu rejestracyjnego i dokumentacji zdjęciowej, pojazd marki Toyota, którym wykonano przewóz to samochód osobowy przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Co więcej, w sprawie nie wystąpiła też żadna z okoliczności, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. uprawniająca do wykonywania przewozu okazjonalnego bez spełnienia wymogu konstrukcyjnego pojazdu opisanego w art. 18 ust. 4a u.t.d. W szczególności nie została spełniona przesłanka określona w ustępie 4b punkt 2b, gdyż nie doszło do zawarcia pisemnej umowy na przewóz osób w lokalu przedsiębiorstwa, ponieważ jak wynika z zeznań pasażera usługa wykonanego przewozu została zamówiona za pośrednictwem aplikacji Bolt. Zapłata za wykonanie usługi przewozu nastąpiła gotówką. Nie zaś jak twierdzi w skardze skarżący poprzez obciążenie karty płatniczej pasażera na rzecz platformy internetowej Taxity/Bolt. Przewóz wykonywany był samochodem osobowym zarejestrowanym na terenie Polski.
W ocenie sądu, powyższe okoliczności świadczą, że przedsięwzięcie polegające na organizowaniu przez skarżącego usług przewozu przez aplikację Bolt miało charakter zorganizowany, zarobkowy i ciągły, a nie jednorazowy. 1 października 2020 r. w imieniu skarżącego i na jego rzecz usługi zlecane za pośrednictwem aplikacji Bolt na terenie Rzeczpospolitej Polskiej pojazdem marki Toyota o nr rej. [...] świadczył kierowca Y.V.
Działalność prowadzona przez skarżącego posiadała zatem wszystkie cechy działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1292 ze zm.). Skarżący pełnił zatem rolę przewoźnika drogowego osób w krajowym transporcie drogowym.
Sąd nie podzielił zatem twierdzenia skarżącego, że przewózu, który miał miejsce 1 października 2020 r. nie można uznać za krajowy transport drogowy oraz przewóz okazjonalny. Powyższe, w ocenie sądu, uzasadniało nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł (1.p. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym podmiot wykonujący transport to również ten, kto faktycznie podejmuje czynności z zakresu transportu drogowego, chociaż nie dopełnił warunków do legalnego wykonywania działalności gospodarczej. Obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d., nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Wykonywanie bowiem transportu drogowego musi być traktowane jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowaniu transportu drogowego, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (por. wyrok NSA z 4 listopada 2009 r., II GSK 166/09; wyrok WSA w Gdańsku z 29 listopada 2017 r., III SA/Gd 823/17; wyrok WSA w Krakowie z 2 kwietnia 2019 r., III SA/Kr 55/19). Z tego względu ustalanie przez organy orzekające w sprawie szczegółowych cech wykonywanej przez skarżącego działalności gospodarczej oraz posiadania przez niego formalnego statusu przedsiębiorcy nie było konieczne. Dla nałożenia kary na podstawie art. 92a u.t.d. wystarczającym było ustalenie, że skarżący faktycznie odpłatnie świadczy nawet jednorazowo usługę przewozu osób odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ust. 1 u.t.d. Niemniej jednak, jak to już zostało wskazane powyżej, z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług przewozowych i legitymował się także stosowną licencją na przewóz osób. W tych okolicznościach całkowicie niezrozumiałym jest kwestionowanie przez skarżącego w zarzutach skargi posiadania statusu podmiotu świadczącego przewóz drogowy. Z tego względu ustalanie przez organy orzekające w sprawie szczegółowych cech wykonywanej przez skarżącego działalności gospodarczej oraz posiadania przez niego formalnego statusu przedsiębiorcy nie było konieczne. Dla nałożenia kary na podstawie art. 92a u.t.d. wystarczającym było ustalenie, że skarżący faktycznie odpłatnie świadczy, nawet jednorazowo, usługę przewozu osób, odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ust. 1 u.t.d. Niemniej jednak, jak to już zostało powyżej wskazane, z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług przewozowych i legitymował się licencją na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym.
Zdaniem sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła potrzeba szczegółowego badania aplikacji Bolt, którą posłużył się pasażer do zamówienia przejazdu. Zasady jej działania należy bowiem uznać za fakt powszechnie znany i niewymagający dowodzenia. Z zasadami tymi bez przeszkód może zapoznać się każdy potencjalny użytkownik aplikacji. Organ wyraźnie wskazał, w jaki sposób doszło do zamówienia przez pasażera usługi przewozu u kierowcy. Podkreślić trzeba, że zapłata za przejazd odbyła się w tym wypadku gotówką, a nie pośrednictwem aplikacji Taxify/Bolt.
Za chybiony sąd uznał również zarzut skargi odnoszący się do naruszenia art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji uznania, że wykonywany 1 października 2020 r. przewóz był przewozem okazjonalnym, gdy opłata za przejazd realizowany za pośrednictwem aplikacji Bolt była ustalona z góry i wiadomym było, że następuje na rzecz właściciela aplikacji – Bolt B.V. W tym zakresie wskazać należy, że zawarte w art. 18 ust. 4b u.t.d. odstępstwo od wymogu wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem, o którym mowa w ust. 4a, to jest pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą i możliwość wykonania tego przewozu samochodem osobowym wymaga łącznego spełnienia przesłanek wymienionych w ust. 4b pkt 1-3 powołanego przepisu, a mianowicie: prowadzenia samochodu osobowego przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę; wykonania przewozu na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości; po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że umowa przewozu, nawet jeżeli została zawarta w drodze elektronicznej za pośrednictwem aplikacji Bolt, to nie została zawarta w lokalu przedsiębiorstwa skarżącego, zaś zapłata za przewóz uregulowana została gotówką w pojeździe a nie w lokalu przedsiębiorstwa.
W związku z podniesionym zarzutem naruszenia art. 4 pkt 11 u.t.d. w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009 polegającym na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób), rzeczywiście uznać należy, że jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d. jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, stanowiąc jedynie, że przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
W tym miejscu należy odnieść się do argumentacji uzasadnienia skargi, która powołując się na wyrok WSA w Rzeszowie z 2 września 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1384/19 zmierza do obalenia wniosków organu, że w sprawie doszło do realizacji przez skarżącego przewozu okazjonalnego. W tym orzeczeniu tym sąd stanął na stanowisku, że nieprawidłowa jest kwalifikacja czynności przewozowych skarżącego (który przewoził jedynie jedną osobę samochodem konstrukcyjnie przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą) jako przewozu okazjonalnego w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. Sąd ten powołał się w tym względzie na treść art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009, według którego "usługi okazjonalne" oznaczają "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika". Wobec tego, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, a w ślad za tym także skarżącego, przewóz okazjonalny, zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d., to przewóz osób rozumiany jako grupy pasażerów, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo wahadłowego.
Sąd w obecnym składzie zwraca uwagę, że powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie nie wpisuje się w dotychczasowa linię orzeczniczą sądów administracyjnych, kwalifikujących okoliczności analogiczne, co w rozpoznawanej sprawie w kontekście przewozu okazjonalnego. Wyrok ten nie jest prawomocny. Nie można zatem uznać by kształtował on nową linię orzeczniczą w tego rodzaju sprawach, a także modyfikować linię dotychczasową.
Skoro definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d., jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" w prawie unijnym. I tak, w rozporządzeniu nr 1073/2009 za usługi okazjonalne uznaje się "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika" (art. 2 pkt 4).
Zdaniem sądu, przy ocenie tych kryteriów niezbędne jest jednak uwzględnienie treści punktu 7 uwag wstępnych do rozporządzenia nr 1073/2009, w myśl którego należy wziąć pod uwagę elastyczne rozwiązania, z zastrzeżeniem niektórych warunków dotyczących szczególnych usług regularnych i niektórych usług okazjonalnych, w celu zaspokojenia potrzeb rynku. W omawianej sprawie zauważyć zatem należy, że przewóz dokonywany był samochodem osobowym, a nie autobusem lub autokarem. Tym samym rozwiązania przyjęte w rozporządzeniu nie muszą być stosowane dosłownie.
W ocenie sądu, przewóz jednej osoby nie pozbawia organu możliwości uznania tego przewozu za przewóz okazjonalny. Zgodnie z art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009, to m.in. zleceniodawca uprawniony jest określić liczebność grupy przewożonych osób. Dlatego też może on zawęzić skład osobowy pasażerów pojazdu do 1 osoby, jeśli przewóz dokonywany jest samochodem osobowym, a nie autobusem. Użyty w rozporządzeniu nr 1073/2009 zwrot "przewóz grup pasażerów utworzony z inicjatywy zleceniodawcy...", w przypadku przewozu samochodem osobowym daje zleceniodawcy swobodę w zakresie wyboru, czy przewóz dotyczy 1 pasażera, czy też grupy pasażerów. Skutkiem dokonania powyższego wyboru przez zleceniodawcę nie będzie zmiana charakteru świadczonej przez skarżącego usługi na przewóz inny niż okazjonalny.
Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny" jako "odnoszący się do określonej okazji – okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok NSA z 20 września 2007 r., I OSK 1361/06).
Zestawienie ustalonych w sprawie okoliczności z przesłankami dającymi się wyprowadzić z art. 4 pkt 11 u.t.d. i art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009 pozwalało uznać, że skarżący wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny w rozumieniu tych unormowań, ale nie spełnił wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.
Organy administracji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Nieuzasadnione są zatem zarzuty postawione w skardze dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie naruszył także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący dopuścił się naruszeń przepisów z zakresu transportu drogowego, za które organy administracji wymierzyły karę pieniężną w łącznej wysokości 12 000 zł. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów ustawy o transporcie drogowym i załącznika nr 3 do tej ustawy. Suma nałożonych na skarżącego kar wyniosła 17 300 zł. Prawidłowo jednak zastosowano art. 92a ust. 3 ut.t.d.
Na marginesie powyższych rozważań należy wskazać, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi toczyło się (i toczy się) kilkadziesiąt spraw w przedmiocie nałożenia na skarżącego kar pieniężnych za naruszenie przepisów transportu drogowego. Stan faktyczny i prawny spraw, które zostały już rozpoznane przez sąd jest zbliżony lub nawet tożsamy do okoliczności faktycznych, które zaistniały w niniejszej sprawie. Skarżący został już wielokrotnie ukarany karami pieniężnymi za stwierdzone w niniejszym postępowaniu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym wykonując przewozy na terenie całego kraju. Dysponując zatem wiedzą o nielegalnym charakterze prowadzonej działalności w skali całego kraju w związku z kolejnymi kontrolami drogowymi nie podjął żadnych działań, by kolejnym naruszeniom zapobiec.
Z powyższych względów sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Rozpoznając niniejszą sprawę sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. i art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
d.j.