III SA/Łd 814/24

III SA/Łd 814/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /sprawozdawca/
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Katarzyna Ceglarska-Piłat
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GZ 78/25 - Postanowienie NSA z 2025-02-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 § 2 w związku z art. 7, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 64 § 2, art. 80, art. 107 § 1 i § 3, art. 144, art. 145 § 1, art. 149 § 3, art. 150 § k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 4 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2024 roku Nr SKO.4141.908.2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. [pic]
Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 sierpnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: SKO, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia R. P. (dalej: skarżący) na postanowienie Prezydenta Miasta Lodzi (dalej: organ I instancji) z 4 lipca 2024 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznymi decyzjami o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego i karze pieniężnej z tytułu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 7, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 64 § 2, art. 80, art. 107 § 1 i § 3, art. 144, art. 145 § 1, art. 149 § 3, art. 150 § k.p.a., uchyliło ww. postanowienie w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny
W dniu 17 kwietnia 2024 r. skarżący skierował do organu I instancji pismo, w którym domagał się wznowienia postępowań administracyjnych zakończonych decyzjami wydanymi przez ten organ, a także stwierdzenia ich nieważności. Pismo to było reakcją na wcześniejsze upomnienie, jakie skierowano do niego 2 kwietnia 2024 r. Skarżący twierdził, że doszło do pomyłki co do osoby oraz przedmiotu sporu, ponieważ nie był on właścicielem kiosku, którego dotyczyły decyzje, nie miał do niego kluczy i nie mógł nim rozporządzać, a tym samym nie mógł zajmować pasa drogowego.
Organ I instancji uznając pismo za nieczytelne, pismem z 25 kwietnia 2024 r. wezwał skarżącego do jego uzupełnienia. W odpowiedzi z 21 maja 2024 r. skarżący zażądał przesłania mu odpisu swojego pisma, co organ uczynił 29 maja 2024 r. W dniu 21 czerwca 2024 r. skarżący nadesłał dwa egzemplarze czytelnego pisma, w którym wskazał na konieczność wznowienia postępowania na podstawie art. 145 k.p.a. oraz stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. Podkreślił, że umowa sprzedaży kiosku była nieważna, a sam kiosk nie był jego własnością. Skarżący konsekwentnie podtrzymywał, że nie zajął pasa drogowego, gdyż fizycznie nie miał dostępu do kiosku, do którego nie otrzymał kluczy.
Postanowieniem z 4 lipca 2024 r. organ I instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawach zakończonych jego decyzjami:
1/ z 23 października 2020 r, zezwalającą skarżącemu na zajęcie pasa drogowego w Łodzi przy [...], działka nr [...], obręb [...], na wysokości posesji nr [...], w celu umieszczenia obiektu handlowo-usługowego (kiosku) w okresie od 1 grudnia 2020 roku do 1 czerwca 2021 r.,
2/ z 24 stycznia 2023 r., nakładającą na skarżącego karę za zajęcie pasa drogowego w Łodzi przy [...], działka nr [...], obręb [...], na wysokości posesji nr [...], w celu umieszczenia obiektu handlowo-usługowego (kiosku) w okresie od 2 czerwca 2021 r. do 20 stycznia 2023 r. bez zezwolenia – w wysokości 62 892,00 zł.
W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że żadna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. nie została w sprawie wykazana, a tym samym brak było podstaw do wznowienia postępowania.
Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i wznowienie postępowań zakończonych decyzjami z 23 października 2020 r. oraz z 24 stycznia 2023 r., a po wznowieniu postępowania - o uchylenie ww. decyzji w całości oraz stwierdzenie ich nieważności. Dodał także, że domaga się przyznania mu odszkodowania za wydanie ww. bezprawnych i nieważnych decyzji. Dodatkowo podniósł, że jego żądania i wnioski są zasadne, ponieważ kiosk na wysokości posesji nr [...] okazał się nie być jego własnością, nie miał i nie ma do niego dostępu - nie mógł i nie może więc zająć żadnego pasa drogowego. Organ I instancji powinien wyjaśnić, czyją własnością jest ów kiosk.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 6 sierpnia 2024 r. SKO uznało, że należy zaskarżone postanowienie uchylić w całości, zaś sprawę przekazać organowi I instancji celem ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek skarżącego z 17 kwietnia 2024 r. jest jego własną, autorską odpowiedzią na upomnienie skierowane do niego pismem z 2 kwietnia 2024 r. przez organ I instancji. Kolegium stwierdziło, że w sprawie dwie kwestie wymagają wyjaśnienia, Jedna odnosząca się do zakresu i przedmiotu wniosku skarżącego, niezależnie od jego subiektywnego wyobrażenia o obowiązujących normach prawa, a druga odnosząca się do samego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. W ocenie SKO bezsporne jest, że skarżący złożył do organu I instancji wniosek o wznowienie postępowania (a także o stwierdzenie nieważności, etc.), choć nie wiadomo, której decyzji (postanowienia) wydanej przez który organ administracji ów wniosek dotyczył. W takiej sytuacji konieczne było wyjaśnienie przez organ administracji zakresu żądania strony, niezależnie od trudności z uzyskaniem jasnego, czy też jednoznacznego stanowiska strony, a więc należało zastosować chociażby normę zawartą w art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę stronę, zaś o charakterze pisma nie decyduje tytuł, czy też treść pisma, lecz jego rzeczywiste intencje strony. Kolegium stwierdziło, że skoro skarżący złożył do organu I instancji opisany powyżej wniosek - niedookreślony, z różnymi wariantami, bez określenia przedmiotu, to koniecznym było wezwanie strony do określenia w sposób jasny i konkretny granic i przedmiotu jego żądania. Tymczasem organ I instancji ograniczył swoje działanie jedynie do skierowania do wnioskodawcy wezwania do złożenia czytelnego egzemplarza żądania, co byłoby prawidłowe, ale wezwanie skierowane do strony nie posiadało żadnego rygoru, przy czym nadal nie wiadomo był, której decyzji i którego organu dotyczył wniosek o wznowienie postępowania. W ocenie Kolegium doszło zatem do naruszenia w art. 7, art. 61 § 1, art. 77, art. 80 k.p.a.
Organ I instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawach zakończonych opisanymi powyżej decyzjami, a więc zastosował normę zawartą w art. 149 § 3 k.p.a. zgodnie z którą odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Kolegium podkreśliło, że co do zasady odmowa wznowienia postępowania ma miejsce wtedy, gdy wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, albo gdy uchybiono wymogom formalnym. Odmowa wznowienia postępowania może zatem nastąpić z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń strony wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia, a treścią decyzji. W przypadku odmowy wznowienia postępowania zasadą jest ocena wniosku pod względem formalnym - strona przedmiotowa i strona podmiotowa, a wyjątkiem - ocena wniosku pod względem merytorycznym, który to sprowadza się właściwie do ustalenia, że podmiot składający wniosek o wznowienie postępowania w sposób oczywisty nie był i nie jest stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej lub też z twierdzeń strony można wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia, a treścią decyzji. Organ I instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi, bowiem stwierdził, że żadna z przesłanek wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 k.p.a. nie wystąpiły. A zatem oceniono przesłanki wznowienia przed wznowieniem postępowania, co Kolegium uznało za wadliwe, niezależnie od kwestii, że nadal nie było nie wiadomo, których decyzji (czy też postanowień, bowiem skarżący wskazuje już w swym piśmie z 21 czerwca 2024 r. na inne orzeczenia) dotyczy wniosek, na którą przesłankę wznowienia się powołuje i nie ustalono, czy termin do wznowienia postępowania został zachowany. Takie działanie stanowi naruszenie art. 149 § 3 k.p.a.
Kolegium dodało przy tym, niezależnie od kwestii merytorycznego rozpatrzenia wniosku, że organ I instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawie, jak to określono, zakończonej prawomocną decyzją z 24 stycznia 2023 r., w sytuacji, gdy co najmniej w tej części nie był właściwy do rozpatrywania wniosku. Zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 (wznowienie postępowania) jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Decyzja organu I instancji z 24 stycznia 2023 r., o karze za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, była przedmiotem postępowania prowadzonego przez SKO, w wyniku którego zapadła decyzja z 30 marca 2023 r., na którą to skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, który wyrokiem z 7 marca 2024 r., III SA/Łd 384/23, oddalił skargę. Wyrok ten nie jest prawomocny, bowiem skarżący wniósł skargę kasacyjną.
Jeżeli więc zapadło rozstrzygnięcie wydane przez organ II instancji, to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w takim przypadku jest organ II instancji, a nie zaś Prezydent Miasta Łodzi. Jeżeli więc wniosek o wznowienie postępowania obejmował decyzję SKO, to wniosek o wznowienie postępowania winien być przekazany do Kolegium, jako organu właściwego do jego rozpatrzenia. Sytuacja taka nie miała miejsca, a więc wydano postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, w sytuacji gdy organ I instancji nie był w części właściwy do rozpoznania takiego wniosku, a więc naruszono dodatkowo art. 150 § 1 k.p.a. Tym samym, z uwagi na wskazane powyżej wadliwości, należało postanowienie organu I instancji uchylić w całości, zaś sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Organ odwoławczy dodał, że decyzja organu I instancji z 23 października 2020 r., zezwalająca skarżącemu na zajęcie pasa drogowego i ustalająca opłatę z tego tytułu, była również przedmiotem odwołania strony, ale nie zapadła decyzja Kolegium, bowiem postanowieniem z 28 grudnia 2021 r. Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarga na to postanowienie została prawomocnie oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 lipca 2022 r., III SA/Łd 185/22. A zatem w tym przypadku organ I instancji jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z 23 października 2020 r.
Kolegium wskazało następnie, że organ I instancji, prowadząc ponownie postępowanie, mając na uwadze wniosek skarżącego z 17 kwietnia 2024 r. (i dalsze jego pisma, w szczególności z 21 czerwca 2024 r.), winien wezwać stronę do złożenia jednoznacznego oświadczenia woli pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (lub ewentualnie tylko w zakresie spraw dotyczących wznowienia postępowania pod rygorem odmowy wznowienia postępowania np. po wyjaśnieniu zakresu jego żądania ), do wskazania (czy też potwierdzenia, że wniosek dotyczy wymienionych tylko dwóch decyzji w zaskarżonym postanowieniu), których to decyzji (lub/i postanowień) wniosek dotyczy; w oparciu o którą z przesłanek wniosek zostaje złożony; kiedy strona dowiedziała się do zaistnieniu przesłanki wznowienia; czy wniosek dotyczy też/lub stwierdzenia nieważności decyzji (postanowień). W przypadku ustalenia, że wniosek dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji (lub/i postanowień), należy ten wniosek przekazać Kolegium celem rozpatrzenia jako organowi właściwemu. W przypadku ustalenia, że przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania jest decyzja wydana przez Kolegium w ostatniej instancji (to znaczy Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji), to należy w tej części wniosek przekazać Kolegium, jako organowi właściwemu. W przypadku ustalenia, że wniosek o wznowienie postępowania dotyczy decyzji/postanowienia wydanej przez Prezydenta Miasta Łodzi jako organu ostatniej instancji, to wniosek winien rozpoznać organ I instancji - mając na uwadze art. 149 § 3 lub w art. 151 k.p.a. Konieczne jest także wezwanie skarżącego do wypowiedzenia się, czy posiada pełną zdolność do czynności prawnych czy też nie, czy jest np. osobą ubezwłasnowolnią. Jeżeli tak, to winien on wskazać opiekuna bądź kuratora (aczkolwiek nic na to nie wskazuje, dotychczas bowiem skarżący występował samodzielnie w prowadzonych postępowaniach lub posiadał ustanowionego pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym).
W zależności od dokonanych ustaleń konieczne będzie albo pozostawienie wniosku w części lub w całości bez rozpoznania, albo w części jego rozpoznanie przez wydanie np. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania lub ewentualnie decyzji merytorycznie rozstrzygającej wniosek o wznowienia postępowania albo przekazanie wniosku w części dotyczącej stwierdzenia nieważności Kolegium celem rozpoznania przez ten organ, albo też przekazania wniosku w części, w której zachodzi właściwość Kolegium w zakresie wznowienia postępowania celem rozpoznania przez Kolegium.
Na to postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi żądając merytorycznego rozstrzygnięcia jego wniosku, odnosząc się ponownie do kwestii związanych z kioskiem przy [...], działka nr [...], [...], na wysokości posesji nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Dodatkowo pismem z 14 maja 2025 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego, adwokat E. J., zarzuciła, że Kolegium błędnie wydało postanowienie kasacyjne na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., mimo że miało możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia. Obowiązkiem organu II instancji było wydanie decyzji co do istoty, a nie odsyłanie sprawy do organu I instancji. Takie działanie narusza zasadę dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) oraz obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Wniosła o uchylenie postanowienia SKO i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli jest kasacyjne postanowienie SKO (art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a.) wydane po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie wznowienia postępowań zakończonych dwoma tego organu: 1/ z 23 października 2020 r, zezwalającą skarżącemu na zajęcie pasa drogowego w Łodzi przy [...], działka nr [...], obręb [...], na wysokości posesji nr [...], w celu umieszczenia obiektu handlowo-usługowego (kiosku) w okresie od 1 grudnia 2020 roku do 1 czerwca 2021 r., 2/ z 24 stycznia 2023 r., nakładającą na skarżącego karę za zajęcie pasa drogowego w Łodzi przy [...], działka nr [...], [...], na wysokości posesji nr [...], w celu umieszczenia obiektu handlowo-usługowego (kiosku) w okresie od 2 czerwca 2021 r. do 20 stycznia 2023 r. bez zezwolenia – w wysokości 62 892,00 zł.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stosownie do art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (rozdział 11 działu II) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie uznał, że zaistniały przesłanki ujęte w art. 138 § 2 k.p.a., a zatem uchylenie postanowienia organu I instancji z 4 lipca 2024 r. i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia było w pełni zasadne.
W myśl art. 145 § 1 k.p.a. wznawia się postępowanie w sytuacji wystąpienia jednej z przesłanek wyliczonych w tym paragrafie. Z kolei art. 149 § 3 k.p.a. stanowi, że organ odmawia wznowienia postanowieniem.
Wniesienie podania przez stronę nie wszczyna automatycznie postępowania w sprawie wznowienia postępowania, tylko uruchamia fazę wstępną tego postępowania. Jest to tzw. postępowanie wznowieniowe, które należy odróżniać od postępowania wznowionego, gdzie dochodzi już do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W fazie wznowieniowej organ powinien jedynie ustalić, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne (z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych). Jeśli tak, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, co oznacza, że sprawa przechodzi na kolejny etap – etap wznowienia, gdzie organ dokonuje oceny, czy przyczyny wznowienia wskazane przez wnioskodawcę faktycznie wystąpiły. Kwestia ta może być badana dopiero po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. (tj. postanowienia o wznowieniu postępowania). Dopuszczalność wszczęcia omawianego nadzwyczajnego trybu postępowania uzależniona jest zatem od stwierdzenia, że z żądaniem wznowienia postępowania wystąpił podmiot do tego uprawniony, a zatem strona (art. 28 k.p.a.), że podmiot ten powołał się w złożonym podaniu na okoliczność stanowiącą jedną z przesłanek wznowienia (art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.), jak też podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w terminie określonym w art. 148 § 1 i 2 k.p.a.
W przypadku zaistnienia jednej z ww. przesłanek uniemożliwiających wznowienie postępowania organ powinien postanowieniem odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi jedyny właściwy sposób negatywnego załatwienia podania o wznowienie postępowania z przyczyn formalnych (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2024 r., III OSK 2179/22). Innymi słowy, odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. następuje wyłącznie wtedy, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Chodzi zatem wyłącznie o przyczyny formalne, a nie merytoryczne. Do przyczyn podmiotowych zalicza się przede wszystkim złożenie wniosku przez osobę w sposób oczywisty niebędącą stroną. Z kolei przyczyny przedmiotowe obejmują złożenie żądania po upływie ustawowego terminu (jeżeli nie został on przywrócony), a także sytuacje, gdy sprawa nie została rozstrzygnięta w formie decyzji albo postanowienia zaskarżalnego zażaleniem, lub gdy decyzja (odpowiednio postanowienie) nie była ostateczna, bądź gdy podniesiono inne zarzuty, niż określone w art. 145, 145a, 145aa i 145b k.p.a.
Zatem wydanie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania bez przeprowadzenia owego wstępnego badania odnośnie do istnienia bądź nie przyczyn formalnych odmowy wznowienia, uzasadnione jest jedynie w oczywistych przypadkach, gdy bez koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego można stwierdzić ich istnienie.
W rozpoznawanej sprawie organ I instancji wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania bez jakiegokolwiek wyjaśnienia, czy zachodzą ku temu podstawy.
Sąd w pełni zgada się z zawartym w zaskarżonym postanowieniu stanowiskiem, że organ I instancji nie podjął żadnych czynności, by w ogóle wyjaśnić intencje skarżącego składającego wniosek z 17 kwietnia 2024 r. Prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że skarżący złożył do organu I instancji wniosek o wznowienie postępowania (choć także o stwierdzenie nieważności), jednakże z wniosku nie wynikało w żaden sposób, jakiej decyzji (lub postanowienia) i wydanej przez który organ administracji wniosek ów dotyczył. Prawidłowa była także konstatacja Kolegium, że w takiej sytuacji organ, do którego wniosek został skierowany, zobligowany był do wyjaśnienia zakresu żądania strony, kierując do niej wezwanie w trybie w art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Jednolicie przyjmuje się w zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym, że jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, zaś o charakterze pisma nie decyduje tytuł, lecz treść pisma. Jeśli są co do tego wątpliwości należy ustalić rzeczywiste intencje strony. Skoro skarżący wniósł wniosek, który był w swej treści nieczytelny, bowiem nie sposób było z niego wywnioskować, jakich dokładnie postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami dotyczył, to organ winien wezwać stronę do określenia w sposób jasny i konkretny granic i przedmiotu jej żądania. Tymczasem organ I instancji ograniczył swoje działanie jedynie do skierowania do skarżącego wezwania do złożenia czytelnego egzemplarza żądania – i choć skarżący ostatecznie to uczynił, to nadal przecież z treści wniosku nie wynikało, jakiej decyzji i którego organu dotyczył wniosek o wznowienie postępowania.
Prawidłowo zatem Kolegium oceniło, że organ I instancji naruszył tym samym art. 7, art. 61 § 1, art. 77, art. 80 k.p.a. Organ I instancji odmówił bowiem wznowienia postępowania w sprawach zakończonych opisanymi powyżej decyzjami, choć nie stwierdził, że zaistniały tego przesłanki.
Kolejną wadą postanowienia organu I instancji było to, że organ ten odmówił wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi z uwagi na to, że w jego ocenie żadna z przesłanek wznowienia określonych w art. 145 § 1 k.p.a. nie wystąpiła. Ocenił zatem przesłanki wznowienia przed wznowieniem postępowania, co jest działaniem nieprawidłowym. Dodatkowo - niezależnie od kwestii, że organ nie ustalił, których decyzji (czy też postanowień - bowiem w kolejnych pismach skarżący wskazuje także na orzeczenia) dotyczy wniosek, organ nie ustalił, na którą przesłankę wznowienia skarżący się powołuje, a także czy termin do wznowienia postępowania został zachowany (więc kiedy wnioskodawca dowiedział się o wystąpieniu przesłanki wznowienia). Takie działanie Kolegium słusznie uznało za naruszenie art. 149 § 3 k.p.a.
Podzielić też trzeba stanowisko organu odwoławczego, że organ I instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z 24 stycznia 2023 r., w sytuacji, gdy nie był właściwy do rozpatrywania wniosku w tej części.
Zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 (wznowienie postępowania) jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.
Od decyzji organu I instancji z 24 stycznia 2023 r., o karze za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, skarżący wniósł odwołanie, w wyniku którego Kolegium wydało decyzję z 30 marca 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji (na którą skarżący wniósł skargę do WSA w Łodzi, który wyrokiem z 7 marca 2024 r., III SA/Łd 384/23, oddalił skargę; wyrok ten nie jest prawomocny, bowiem skarżący wniósł skargę kasacyjną).
Skoro zatem zapadło rozstrzygnięcie wydane przez organ II instancji (w sprawie nałożenia kary za zajęcie pasa drogowego), to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie jest organ II instancji, a nie Prezydent Miasta Łodzi. Jeżeli zatem wniosek o wznowienie postępowania obejmował decyzję organu odwoławczego, to wniosek o wznowienia postępowania winien być przekazany do Kolegium, jako organu właściwego. Skoro zatem Prezydent Miasta Łodzi wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (w sprawie zakończonej decyzją o nałożeniu karzy pieniężnej za zajęcie pasa drogowego), choć nie był w tej części właściwy do rozpoznania wniosku, to naruszył również art. 150 § 1 k.p.a.
Tym samym prawidłowo SKO uznało, że postanowienie organu I instancji należało uchylić w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie przewiduje bowiem możliwości uchylenia takiego postanowienia w części i w części przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Nie budzi również wątpliwości Sądu, że wydając zaskarżone postanowienie, Kolegium prawidłowo wykonało normę zawartą w zdaniu drugim art. 138 § 2 k.p.a. (przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu spraw). Kolegium wprost wskazało, że organ I instancji, prowadząc ponownie postępowanie, mając na uwadze wniosek skarżącego z 17 kwietnia 2024 r. (i dalsze jego pisma, w szczególności z 21 czerwca 2024 r.), winien wezwać stronę do złożenia jednoznacznego oświadczenia woli pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (lub ewentualnie tylko w zakresie spraw dotyczących wznowienia postępowania pod rygorem odmowy wznowienia postępowania np. po wyjaśnieniu zakresu jego żądania), do wskazania (czy też potwierdzenia, że wniosek dotyczy wymienionych tylko dwóch decyzji w zaskarżonym postanowieniu), których aktów wniosek dotyczy; w oparciu o którą z przesłanek wniosek zostaje złożony; kiedy strona dowiedziała się do zaistnieniu przesłanki wznowienia; czy wniosek dotyczy też/lub stwierdzenia nieważności decyzji (postanowień). W przypadku ustalenia, że wniosek dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji (lub/i postanowień), należy ten wniosek przekazać Kolegium celem rozpatrzenia jako organowi właściwemu. W przypadku ustalenia, że przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania jest decyzja wydana przez Kolegium w ostatniej instancji, to należy w tej części wniosek przekazać Kolegium jako organowi właściwemu. W przypadku ustalenia, że wniosek o wznowienie postępowania dotyczy decyzji/postanowienia wydanej przez Prezydenta Miasta Łodzi jako organu ostatniej instancji, to wniosek winien rozpoznać organ I instancji (art. 149 § 3 lub w art. 151 k.p.a.).
Organ odwoławczy trafnie zaznaczył, że w zależności od dokonanych ustaleń konieczne będzie albo pozostawienie wniosku w części lub w całości bez rozpoznania, albo w części jego rozpoznanie przez wydanie np. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania lub ewentualnie decyzji merytorycznie rozstrzygającej wniosek o wznowienia postępowania albo przekazanie wniosku w części dotyczącej stwierdzenia nieważności Kolegium celem rozpoznania przez ten organ, albo też przekazania wniosku w części, w której zachodzi właściwość Kolegium w zakresie wznowienia postępowania celem rozpoznania przez Kolegium.
Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika z urzędu skarżącego, który w skierowanym do Sądu piśmie 14 maja 2025 r. zarzucił, że Kolegium błędnie wydało postanowienie kasacyjne na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., mimo że miało możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu działanie organu odwoławczego było prawidłowe, bowiem nie ma żadnych wątpliwości, że postanowienie organu I instancji wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Konstatacja taka w pełni uzasadniała zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), skargę oddalił.
ak