III SA/Łd 810/23

III SA/Łd 810/23 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Monika Krzyżaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 1303/24 - Postanowienie NSA z 2024-06-07
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 58 par. 1 pkt 6 oraz par. 3, art. 232 par. 1 pkt 1 i par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 742
art. 9 ust. 2, art. 3 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2. art. 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Dnia 29 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S.-S. na rozstrzygnięcie Rektora Uniwersytetu [...] w Łodzi z dnia 12 października 2023 roku w przedmiocie skreślenia z listy słuchaczy studiów podyplomowych postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącej A. S.-S. kwotę 200,00 (dwieście) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 7 listopada 2023 roku, pod poz. 4248. R.T-M.
Uzasadnienie
Rozstrzygnięciem z 12 października 2023 r. Rektor Uniwersytetu [...] w Łodzi, działając na podstawie § 25 ust. 2 ust. 2 pkt 5 Regulaminu Kształcenia podyplomowego w Uniwersytecie [...] w Łodzi, podtrzymał w mocy rozstrzygnięcie Rektora ds. Kształcenia Podyplomowego nr 60/2023 z dnia 21 września 2023 r. w przedmiocie skreślenia A. S.-S. z listy uczestników studiów podyplomowych: "Psychoterapia ze szczególnym uwzględnieniem aspektów klinicznych", z powodu rażącego naruszenia zasad regulaminu w/w studiów.
A. S.-S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe rozstrzygnięcie Rektora Uniwersytetu [...] w Łodzi z dnia 12 października 2023 roku w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów podyplomowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi w całości z uwagi na fakt, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego oraz
o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niedopuszczalna.
Zakres właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych wyznaczają przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Z treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 1–9 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1); postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3); inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4); pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających (pkt 4a); akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5); akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6); akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Według zaś art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Na podstawie natomiast art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Odrzucenie skargi oznacza, że z powodu przeszkód formalnoprawnych nie może dojść do merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu, czynności tudzież bezczynności.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie Rektora Uniwersytetu [...] w Łodzi w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy słuchaczy studiów podyplomowych. W ocenie sądu organ trafnie w odpowiedzi na skargę wywiódł, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Rozstrzygnięcie organu uczelni wyższej w przedmiocie skreślenia z listy słuchaczy studiów podyplomowych nie jest bowiem decyzją administracyjną podlegającą kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2016 r., I OSK 315/16, dostępne na CBOSA).
Sąd rozpoznający niniejszą skargę podziela w całości stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrażone w postanowieniu z 14 grudnia 2021 r. (sygn. akt IV SA/Wr 359/21; dostępny na CBOSA), zgodnie z którym, mimo wprowadzenia do porządku prawnego obecnie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.; dalej w skrócie jako: "p.s.w.n."), nie doszło do istotnej zmiany stanu prawnego jeśli chodzi o zaskarżalność tego rodzaju decyzji. Generalnie ujmując, to przepisy prawa materialnego przesądzają o tym, czy w danej sprawie zapada decyzja administracyjna oraz czy i w jakim trybie podlega ona kontroli sądowej. W ujęciu materialnym w doktrynie i orzecznictwie przez decyzję administracyjną rozumie się władcze, jednostronne oświadczenie woli organu administracji publicznej (lub innego podmiotu sprawującego w zleconym mu zakresie funkcje administracji publicznej), skierowane do zewnętrznego adresata, rozstrzygające indywidualną sprawę administracyjną, podjęte na podstawie i w celu konkretyzacji generalno-abstrakcyjnych norm prawnych powszechnie obowiązujących oraz normy kompetencyjnej, w trybie i w formie przewidzianej normami proceduralnymi, kończące administracyjne postępowanie jurysdykcyjne oparte na przepisach prawa administracyjnego. Wykonywanie administracji w formie decyzji jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy znajduje podstawę w przepisach materialnego prawa administracyjnego.
Zgodnie z art. 9 ust. 2 p.s.w.n. uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie. Według art. 3 ust. 1 p.s.w.n. podstawą systemu szkolnictwa wyższego i nauki jest wolność nauczania, twórczości artystycznej, badań naukowych i ogłaszania ich wyników oraz autonomia uczelni.
Ingerencja zatem w działalność uczelni możliwa jest jedynie w przypadkach przewidzianych ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ta reguła pozostaje w korespondencji z zasadą wynikającą z art. 3 § 3 p.p.s.a., który to przepis przewiduje możliwość orzekania przez sąd administracyjny w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Tymczasem ustawa szczególna, jaką jest tu ustawa o szkolnictwie wyższym i nauce, nie wprowadza właściwości sądów administracyjnych do kontroli i stosowania środków wobec rozstrzygnięć organów uczelni skierowanych do słuchaczy studiów podyplomowych, w tym decyzji o skreśleniu z listy słuchaczy. Komentowany akt prawny wyraźnie ustanawia w jakich przypadkach procedowanie następuje w drodze decyzji administracyjnej: odmowy przyjęcia na studia (art. 72 ust. 3), stwierdzenia nieważności dyplomu (art. 77 ust. 5), o świadczeniach pomocy materialnej dla studentów (art. 86 ust. 2), skreślenia z listy studentów (art. 108 ust. 3), nadania stopnia naukowego albo stopnia w zakresie sztuki (art. 178 ust.1), odmowy przyjęcia do szkoły doktorskiej (art. 200 ust. 5), skreślenia z listy doktorantów (art. 203 ust. 3), odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego (art. 224), przyznania kategorii naukowej (art. 269 ust.1), kształcenia cudzoziemców i przyznawania cudzoziemcom środków finansowych na naukę oraz zwolnienia cudzoziemca z opłat (art. 323 ust. 1 pkt 6, art. 324 ust. 1 pkt 1), przyznania środków finansowych i dokonywania zwiększeń wysokości subwencji (art. 369 ust.1). Skarga do sądu administracyjnego przysługuje również od prawomocnego orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej w odniesieniu do odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów i doktorantów (art. 318, art. 322 ust.1).
W kwestii natomiast studiów podyplomowych brak jest odpowiedniego unormowania prawnego, które by pozwalało na konstatację, że wydawanym przez władze uczelni rozstrzygnięciom w tej materii, nawet jeżeli zostaną nazwane "decyzją", można przypisać walor decyzji administracyjnej w ujęciu na wstępie przytoczonym, podlegającej kognicji sądu administracyjnego. Uregulowania p.s.w.n. zawarte w Dziale III "Studia podyplomowe, kształcenie specjalistyczne i inne formy kształcenia" takich przepisów nie zawierają. Zgodnie z art. 160 ust. 1 studia podyplomowe trwają nie krócej niż 2 semestry i umożliwiają uzyskanie kwalifikacji cząstkowych na poziomie 6, 7 albo 8 PRK. Według ust. 2 powołanego artykułu - program studiów podyplomowych określa efekty uczenia się dla kwalifikacji cząstkowych uwzględniające charakterystyki drugiego stopnia PRK na poziomie 6, 7 albo 8 PRK określone w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji oraz umożliwia uzyskanie co najmniej 30 punktów ECTS. Stosownie do ust. 3 - uczestnikiem studiów podyplomowych może być osoba, która posiada kwalifikację pełną co najmniej na poziomie 6 uzyskaną w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W świetle ust. 4 - osoba, która ukończyła studia podyplomowe, otrzymuje świadectwo ukończenia tych studiów. Wzór świadectwa określa podmiot prowadzący te studia. Z kolei według art. 163 ust. 1 studia podyplomowe lub inne formy kształcenia mogą być prowadzone przez uczelnię, instytut badawczy oraz instytut PAN, a kształcenie specjalistyczne - przez uczelnię zawodową. Za kształcenie na studiach podyplomowych, kształcenie specjalistyczne lub kształcenie w innych formach można pobierać opłaty (ust. 2).
Jak nadto wynika z art.11 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz 4 p.s.w.n., studia podyplomowe stanowią odmienną formę kształcenia niż prowadzenie kształcenia na studiach i kształcenia doktorantów. Uczestnik studiów podyplomowych nie jest osobą tożsamą ze studentem czy doktorantem. Ustawa nie zawiera odesłania w przypadku uczestnika studiów podyplomowych do rozwiązań prawnych przewidzianych dla studentów czy doktorantów w zakresie skreślania ich z listy. Prawa i obowiązki uczestnika (słuchacza) studiów podyplomowych określane są w wewnętrznych aktach uczelni, to jest w regulaminach i zawartych na ich podstawie umowach, a w niniejszej sprawie - w uchwale nr 21/2021 Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 28 stycznia 2021 r. oraz w umowie cywilnoprawnej za świadczone usługi edukacyjne na studiach podyplomowych, zawieranej przez tę uczelnię z uczestnikiem studiów podyplomowych.
W świetle powyższych rozważań, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy słuchaczy studiów podyplomowych nie jest decyzją administracyjną podlegającą kontroli sądowoadminstracyjnej, zatem skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, dotyczy bowiem sprawy, która nie mieści się w katalogu spraw objętych kognicją sądów administracyjnych.
Mając powyższe na względzie, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o zwrocie na rzecz skarżącej uiszczonego wpisu sądowego od skargi uzasadnia treść art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku pełnomocnika organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od skarżącej, sąd stwierdza, że brak jest podstaw prawnych do wydania takiego rozstrzygnięcia. Wyjaśnić bowiem należy, że w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, tj. w pierwszej instancji, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. zasadą jest, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona lub umorzono postępowania w wypadkach wymienionych w art. 201 p.p.s.a.
R.T-M.