III SA/Łd 807/23

III SA/Łd 807/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 962/24 - Wyrok NSA z 2025-08-27
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 § 1, art. 135, art. 145, art. 151, art. 153, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 187
§ 13zt ust. 1-5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2022 poz 2157
art. 10a ust. 1, ust. 1a, ust. 1b
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Dnia 28 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), , Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy, Renata Tomaszewska-Małolepsza, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2024 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 września 2023 r. nr 440/2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pabianicach z dnia 12 lipca 2023 roku nr BP086.8110.552.2023.SB.RDM 2) zasądza od Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 września 2023 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pabianicach (dalej Kierownik ARiMR) z 12 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.
19 maja 2023 r. J.S. złożył do Kierownika ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Do wniosku załączono 20 faktur VAT, z których wynikało, że każdorazowo udokumentowanym towarem sprzedanym była kukurydza, natomiast nabywcą Grupa Producentów Rolnych S. Sp. z o.o.
2 czerwca 2023 r. strona wniosła zmianę do ww. wniosku, w której dokonała poprawek w sekcji VIII wniosku pn. "Oświadczenia dotyczące ubiegania się o pomoc udzielaną w związku ze wsparciem gospodarki po agresji Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Ponadto w sekcji IX oświadczyła, że nie jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża, który zakupił pszenicę, grykę lub kukurydzę w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą.
Decyzją z 12 lipca 2023 r. Kierownik ARiMR odmówił J.S. przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że strona jest podmiotem prowadzącym produkcję zwierzęcą oraz zgodnie z danymi zawartymi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, danymi z faktur VAT RR o numerach [...] i [...] i danymi z faktury VAT o numerze [...] skupuje kukurydzę.
W związku z powyższym organ I instancji wskazał, przywołując przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187, ze zm. – dalej "rozporządzenie"), że wnioskowanej pomocy finansowej nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot.
31 lipca 2023 r. J.S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji z 12 lipca 2023 r.
Przywołaną na wstępie decyzją z 18 września 2023 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR z 12 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.
Organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji oraz stwierdził, że postępowanie w sprawie pomocy finansowej zostało przeprowadzone przez Kierownika ARiMR w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa materialnego oraz procesowego, w szczególności z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej.
W uzasadnieniu decyzji z 18 września 2023 r. organ II instancji wyjaśnił, że producent rolny będący jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą może otrzymać pomoc wyłącznie do tego rodzaju zbóż, tj. pszenicy, gryki lub kukurydzy wyprodukowanych we własnym gospodarstwie, które nie były przez niego skupowane.
Składając 2 czerwca 2023 r. zmianę do wniosku o udzielenie pomocy J.S. oświadczył, że nie jest producentem będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża, który zakupił pszenicę, grykę lub kukurydzę w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą. Przeczy temu jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z którego wynika, iż strona jest producentem będącym zarówno sprzedawcą kukurydzy, jak i podmiotem skupującym kukurydzę w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą.
Organ odwoławczy wskazał, że fakt prowadzenia kilku rodzajów działalności gospodarczych - w tym wypadku dwóch: J.S. - Gospodarstwo S. oraz J.S. - Usługi Rolnicze i Wyburzeniowe, nie zmienia tego, że prowadzącym je jest ta sama osoba fizyczna - strona postępowania. W związku z tym bez znaczenia jest podnoszona przez pełnomocnika strony okoliczność, iż hodowla kur prowadzona jest w ramach działalności rolniczej J.S. - Gospodarstwo S., oraz że kury karmione są "paszą z zakupu a nie z kukurydzy".
2 listopada 2023 r. J.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Dyrektora ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika ARiMR z 12 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1a pkt 2 ustawy o ARiMR w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy organ nie rozpatrzył całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędnie, tj. dowolnie, niezgodnie z treścią dokumentów, ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy przyjmując bezzasadnie, że skarżący jest producentem będącym zarówno sprzedawcą kukurydzy, jak i podmiotem skupującym kukurydzę w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 13zt ust. 1a rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka negatywna przyznania pomocy finansowej, statuowana ww. przepisem rozporządzenia, w sytuacji kiedy nie ma podstaw uznania skarżącego za producenta rolnego jednocześnie sprzedającego i skupującego zboża.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że zawierają ono wady powodujące konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. W konsekwencji skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Skarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach z 12 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.
Wskazać należy, że rozstrzygnięcia powyższe zapadły na skutek złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy na podstawie § 13zt ust. 1-5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie z § 13zt ust. 1 ww. rozporządzenia, w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;
3) który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;
3a) który dokonał sprzedaży pszenicy, gryki lub kukurydzy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r.
4) który złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r.
Stosownie do § 13zt ust. 1a ww. rozporządzenia, pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot.
W myśl § 13zt ust. 2 tego rozporządzenia, Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana:
1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej;
2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 6 i 7.
Zgodnie zaś z ust. 3, wniosek, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, składa się raz do dnia 30 czerwca 2023 r. Zawiera on, stosownie do ust. 4:
1 imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;
2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;
4) oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, że:
a) poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy,
b) dokonał sprzedaży pszenicy, gryki lub kukurydzy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r.
Zgodnie zaś z § 13zt ust. 5 rozporządzenia, do wniosku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające sprzedaż pszenicy, gryki lub kukurydzy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r.
Z wydanych decyzji oraz akt sprawy wynika, że do wniosku o przyznanie pomocy skarżący załączył 20 faktur VAT, a towarem ewidencjonowanym tymi fakturami każdorazowo była kukurydza.
Dodatkowo, podczas kontroli merytorycznej wniosku w systemie informatycznym organ wykrył nieprawidłowości, polegające na tym, że NIP wnioskodawcy o numerze producenta: [...] jest identyczny jak NIP nabywcy w sprawie nr [...] i [...] (wnioski o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy). W sprawie [...] wnioskodawca dołączył fakturę VAT RR o numerze [...] z 2 grudnia 2022 r. oraz fakturę VAT RR o numerze [...] z 8 grudnia 2022 r., gdzie jako nabywca figuruje działalność Usługi Rolnicze i Wyburzeniowe J.S., Ś. 85, [...] D. o numerze NIP: [...]. W sprawie [...] wnioskodawca dołączył fakturę VAT o numerze [...] z 6 lutego 2023 r., gdzie identycznie jak powyżej jako nabywca figuruje działalność Usługi Rolnicze i Wyburzeniowe J.S., Ś. 85, [...] D. o numerze NIP: [...].
Organ wskazał ponadto, że pod wskazanym numerem NIP strony w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej widnieje działalność gospodarcza o następujących kodach PKD: przeważająca działalność gospodarcza (kod PKD) - 01.61.Z Działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną; wykonywana działalność gospodarcza (kody PKD) - 01.61. Z Działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną; 01.62. Z Działalność usługowa wspomagająca chów i hodowlę zwierząt gospodarskich; 01.63. Z Działalność usługowa następująca po zbiorach; 01.64. Z Obróbka nasion dla celów rozmnażania roślin; 10.61.Z Wytwarzanie produktów przemiału zbóż; 38.32.Z Odzysk surowców z materiałów segregowanych; 39.00.Z Działalność związana z rekultywacją i pozostała działalność usługowa związana z gospodarką odpadami; 43.11. Z Rozbiórka i burzenie obiektów budowlanych; 43.12. Z Przygotowanie terenu pod budowę; 47.99.Z Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami; 49.41.Z Transport drogowy towarów; 52.10.B Magazynowanie i przechowywanie pozostałych towarów; 52.21.Z Działalność usługowa wspomagająca transport lądowy; 77.31.Z Wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń rolniczych; 96.09.Z Pozostała działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana. Ponadto powyższy NIP został podany przy wniosku o wpis do ewidencji producentów oraz widnieje w bazie danych Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). W systemie tym widnieją trzy zarejestrowane siedziby stada. Strona złożyła także za pośrednictwem portalu IRZplus trzy zgłoszenia działalności (zakład hodowli kur i dwa zakłady odchowu drobiu).
Na gruncie powyższych okoliczności organ I instancji wywiódł stanowisko, które organ odwoławczy zaaprobował, że skarżący jest podmiotem prowadzącym produkcję zwierzęcą oraz skupuje kukurydzę, wobec czego podlega wyłączeniu od możliwości uzyskania pomocy finansowej, o jakim stanowi § 13zt ust. 1a rozporządzenia, co w konsekwencji znalazło odzwierciedlenie w odmownej decyzji organu I instancji, utrzymanej następnie w mocy zaskarżoną decyzją.
Z kolei skarżący w toku postępowań przed organami oraz w skardze oświadczył, że nie jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą. Skupu zbóż dokonał bowiem w ramach działalności gospodarczej pod firmą: Usługi Rolnicze i Wyburzeniowe J.S. i nie był on w żadnym razie dokonany w związku z prowadzoną przez dany podmiot produkcją zwierzęcą, jako że podmiot ten takowej działalności nie prowadzi. Produkcja zwierzęca prowadzona jest wyłącznie przez Gospodarstwo S. J.S., niemniej w ramach tej działalności zboże nie jest skupywane, a sprzedawane.
Skarżący podniósł ponadto, że § 13zt ust. 1a rozporządzenia nie odnosi się do osoby, lecz do "podmiotu". Wykładania celowościowa i literalna tego przepisu w żadnym razie nie daje podstaw do interpretowania pojęcia "podmiotu" jako osoby fizycznej, tak jak przyjęły organy ARiMR. Strona wskazała, że literalne brzmienie przepisu jasno wskazuje, iż celem ustawodawcy było, aby pozbawione możliwości uzyskania pomocy były podmioty, które są jednocześnie sprzedawcą zboża, jak i podmiotem skupującym to zboże w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą, przy czym ustawodawca posługując się pojęciem "podmiotu" miał na myśli określoną działalność danej osoby (fizycznej lub prawnej). Taka interpretacja przepisu prowadzi do wniosku, że jeśli dana osoba prowadzi rożne działalności, to nabycie zboża w ramach jednej z nich nie pozbawia jej prawa do pomocy finansowej, jeśli w ramach drugiej działalności sprzedaje zboże, które nie pochodzi ze skupu dokonanego w ramach pierwszej działalności. Podmiotowość, o której mowa w § 13zt ust. 1a rozporządzenia, oznacza wyodrębnioną, określoną działalność osoby. Brak jest podstaw by przy użyciu pojęcia "podmiotu" zrównywać to określenie z osobą. Teoria racjonalnego ustawodawcy nakazuje przyjąć, iż gdyby ustawodawca chciał definiować pojęcie "podmiotu" w sposób, w jaki uczynił to Dyrektor ARiMR, to z pewnością sformułowałby to precyzyjnie w treści przepisu rozporządzenia, odnosząc się do tej samej osoby (fizycznej lub prawnej).
Mając na uwadze powyższe, powtórzyć należy, że na podstawie § 13zt ust. 1a rozporządzenia, pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Zwrócić należy uwagę, że przywołany przepis prawa zawiera przesłankę negatywną przyznania pomocy finansowej. Spełnienie się tej przesłanki wyklucza prawo do uzyskania pomocy. Sąd jednak zauważa, że nie każde nabycie zboża wiąże się z brakiem prawa do uzyskania pomocy, lecz chodzi zakup dokonany "w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż". Musi zatem zachodzić "związek" skupu zboża z prowadzoną przez dany podmiot produkcją zwierzęcą. O braku podstaw do przyznania pomocy nie decyduje sam fakt prowadzenia produkcji zwierzęcej, lecz wystąpienie "związku" między zakupem zboża a produkcją zwierzęcą.
Tymczasem skarżący podnosi, że nie nabył kukurydzy do produkcji zwierzęcej, m.in. z tego powodu, że hodowany przezeń drób nie jest karmiony kukurydzą, lecz paszą z zakupu. Ponadto wskazał, że skupu zbóż dokonał w ramach działalności gospodarczej pod firmą: Usługi Rolnicze i Wyburzeniowe J.S. i nie był on w żadnym razie dokonany w związku z prowadzoną przez dany podmiot produkcją zwierzęcą, jako że podmiot ten takowej działalności nie prowadzi. Produkcja zwierzęca prowadzona jest wyłącznie przez Gospodarstwo S. J.S., niemniej w ramach tej działalności zboże nie jest skupywane, a sprzedawane. Jednocześnie działalność ta wykonywana jest przez dwa podmioty, które łączy osoba skarżącego ze względu na jeden NIP, co ma jedynie charakter formalny i wynika z tego, że osoba fizyczna może mieć tylko jeden NIP.
Zdaniem Sądu, z uwagi na powyższe, organ obowiązany był podać wnikliwej ocenie dowody, z których wywodzi, że zakup w tym konkretnym przypadku kukurydzy, był przeznaczony (pozostawał w związku) do prowadzonej przez skarżącego produkcji zwierzęcej. Powinien dowodowo wykazać i podać argumenty, które podważają oświadczenie skarżącego, że nabytej kukurydzy nie wykorzystywał w produkcji zwierzęcej, zwłaszcza że w ramach zmiany do wniosku o udzielenie pomocy finansowej z 2 czerwca 2023 r. skarżący w sekcji IX oświadczył, że nie jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża, który zakupił pszenicę, grykę lub kukurydzę w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą.
Zdaniem Sądu przedwcześnie organy przyjęły, że zakup kukurydzy przez skarżącego pozostawał w związku z produkcją zwierzęcą, skoro skutecznie w żaden sposób nie podważono, że kukurydza ta była zakupiona na potrzeby produkcji zwierzęcej. Podkreślenia wymaga, że organ I instancji wyprowadził negatywne dla skarżącego wnioski de facto wyłącznie z analizy danych zawartych w dostępnych mu ewidencjach i rejestrach, stwierdzając, że w ramach prowadzonych działalności gospodarczych skarżący realizuje także produkcję zwierzęcą, przy czym – zdaniem Sądu – samo w sobie nie stanowi to jednak jeszcze wystarczającego dowodu na to, że to na potrzeby tej sfery działalności skarżącego (w związku z nią) dokonywał on nabycia kukurydzy. Sam fakt prowadzenia bowiem różnych form działalności gospodarczej, w tym rolniczej, przez jedną osobę nie pozwala jeszcze na skuteczne wywiedzenie tezy, iż działalności te pozostają zawsze ze sobą w ścisłych zależnościach osobowo-ekonomicznych, a do tego zmierza retoryka organów, czego dowodzą stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Organ odwoławczy uznaje powiem trafność zastosowania negatywnej przesłanki przyznania pomocy określonej w § 13zt ust. 1a rozporządzenia przede wszystkim z tego względu, że "Z danych zawartych w systemie informatycznym ZSZiK wynika, że Pan J.S. prowadzi produkcję zwierzęcą", z przedstawionych przez niego faktur wynika, że nabywał kukurydzę, oraz że bez znaczenia dla sprawy jest prowadzenie przez skarżącego różnych działalności, z których tylko jedna obejmuje hodowlę drobiu, natomiast druga trudni się usługami wyburzeniowymi i rolniczymi, w tym sprzedażą zboża, bo podmiot pozostaje jeden i ten sam, czyli skarżący.
W ocenie Sądu, analiza materiału dowodowego dokonana przez organy administracji wskazuje jedynie na to, że skarżący faktycznie skupował kukurydzę i prowadzi produkcję zwierzęcą, czego zresztą sam skarżący nie kwestionuje. W żadnym razie analiza ta nie dowodzi jednak, aby między ww. aspektami zachodził związek, o jakim stanowi § 13zt ust. 1a rozporządzenia. W toku postępowania wyjaśniającego organy nie podjęły żadnych wystarczających działań skutkujących skutecznym zanegowaniem twierdzeń i oświadczeń skarżącego. Można przy tym odnieść wrażenie, że organy usiłowały wykazać, iż fakt prowadzenia dwóch form działalności przez skarżącego służył obejściu przezeń ograniczeń w zakresie uzyskania pomocy finansowej, jednak wnioski takie można by wysnuwać na podstawie konkretnych dowodów, których w sprawie zabrakło. Z całą bowiem pewnością nie świadczy bowiem o tym tylko sam fakt formalnego prowadzenia kilku działalności gospodarczych przez daną osobę. Konieczne jest w takim wypadku szczegółowe zbadanie profilu działalności, okresu jej prowadzenia, łańcucha zakupu i sprzedaży towarów i usług, a być może nawet także przesłuchanie świadków czy strony, w celu ewentualnego wykazania niezgodnego z prawem procederu. Tego z całą pewnością w sprawie nie uczyniono. Zresztą organ formalnie takiego zarzutu wobec skarżącego nie sformułował, choć poniekąd swoim działaniem dał temu wyraz. Sąd odnotował jednocześnie, że organ odwoławczy podjął polemikę z materiałem dowodowym przedłożonym przez skarżącego do wniosku o udzielenie pomocy (faktury), jednak uczynił to dopiero w odpowiedzi na wniesioną skargę. Wypada jednak zauważyć, że kontrola Sądu odnosi się do wydanych w sprawie decyzji, a więc argumentacji w nich zawartej, a nie stanowiska organu wyrażonego już po zakończeniu postępowania administracyjnego.
Jeśli zatem organ nie podważy skutecznie (dowodowo) argumentacji strony skarżącej, wówczas nie będzie mógł odmówić przyznania płatności.
Sąd dostrzega oczywiście specyfikę postępowania prowadzonego przed organami w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Tym samym w tym postępowaniu na organach nie ciążą obowiązki wynikające z ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Przepis art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji stanowi z kolei, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania
i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b ustawy o Agencji).
Zdaniem Sądu, ustanowiona w art. 10a ust. 1b ustawy reguła dowodzenia oznacza, że w niniejszym postępowaniu, to na wnioskodawcy ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów Agencji żądanie przyznania pomocy finansowej. Tym samym ciężar dowodu wykazania warunków przyznania pomocy spoczywał na skarżącym. Wskazane regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast w przypadku analizowanej pomocy, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że skarżący złożył oficjalne oświadczenie o niepodleganiu pod wyłączenie z § 13zt ust. 1 rozporządzenia (sekcja IX zmiany do wniosku) oraz konsekwentnie, że skup i sprzedaż zboża ma miejsce w ramach osobnych i niezależnych od siebie działalności, o zgoła innym charakterze. W związku z tym, wnikliwe zweryfikowanie tych argumentów skarżącego należało już do działających w sprawie organów, a w konsekwencji ewentualne zbadanie również, czy między zakupioną kukurydzą a prowadzoną produkcją zwierzęcą zachodził związek, a zatem, że zakup tej kukurydzy służył produkcji zwierzęcej.
Powtórzyć należy jeszcze raz, że w sekcji IX formularza zmiany wniosku, skarżący złożył oświadczenie, że nie nabywa pszenicy, gryki lub kukurydzy w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą. Nie wystarczy zatem obalenie tego oświadczenia poprzez wykazanie, że nabył kukurydzę, lecz – wobec podanej argumentacji skarżącego - musi być wykazane, że nabycie to pozostawało "w związku" z produkcją zwierzęcą. Skarżący natomiast podnosi, że nabył wprawdzie kukurydzę, ale w ramach jednej z prowadzonych przez siebie działalności, która nie trudni się produkcją zwierzęcą, natomiast w ramach drugiej działalności, która prowadzi taką produkcję, zboże nie jest skupowane, lecz sprzedawane, a hodowla drobiu bazuje wyłącznie na paszy z zakupu, a nie z produkcji własnej.
Ponadto należy mieć na uwadze, że art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, nie wyłącza ze stosowania art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym:
§ 1. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
§ 2. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Zatem prawidłowe rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało wyczerpującego rozpatrzenia złożonego przez stronę wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów, ale także konkretnych argumentów skarżącego. W sytuacji stwierdzenia podstaw do odmowy wnioskowanej pomocy, organy powinny były zaś wskazać zarówno motywy podjętej decyzji, jak i odnieść się do argumentacji strony postępowania, aby tym sposobem zadośćuczynić ww. zasadzie ogólnej postępowania administracyjnego.
Rozpatrując ponownie sprawę, organy zobowiązane będą uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu. W szczególności organy przeanalizują istnienie w sprawie przesłanek udzielenia wnioskowanej pomocy finansowej, z uwzględnieniem wyrażonej w niniejszym wyroku oceny prawnej. Wydając ponownie decyzję, organ sporządzi uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., m.in. w zakresie pełnego odniesienia się do argumentacji strony skarżącej. Wskazania bowiem wymaga, że pomimo omówionej wyżej modyfikacji postępowania prowadzonego przez organy ARiMR, organy te nadal są zobowiązane, zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a., wskazać adresatowi decyzji fakty, które uznały za udowodnione i dowody na których się oparły, oraz dlaczego nie dały wiary twierdzeniom strony czy też nie przyznały mocy dowodowej wskazanym przez niego dowodom. W szczególności decyzje odmowne lub nakładające sankcje względem wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Z decyzji musi zatem wynikać, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie takiej decyzji realizować winno, wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, której stosowania także nie wyłącza art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, a zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób, w miarę możności, doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Sąd pragnie podkreślić, że nie przesądza, czy i w jakim zakresie przysługuje skarżącemu pomoc finansowa, o którą wnioskuje, lecz stwierdza wyłącznie, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo, i że organ przedwcześnie przyjął, iż w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 13zt ust. 1a ww. rozporządzenia.
Ponownie rozpatrując sprawę organy będą miały na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., na które złożyły się wpis od skargi w kwocie 200 zł, a także wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł powiększonego o 17 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
d.cz.