III SA/Łd 791/24

III SA/Łd 791/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Małgorzata Kowalska
Teresa Rutkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 219
par. 30 ust.1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 2a i ust. 2b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 2 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Anna Dębowska, Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi U. K., A. K., J. K., J. K2., A. K2. i skargi P. K. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2024 roku nr GiK-II.7221.56.2024.JW w przedmiocie odmowy aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 23 sierpnia 2024 r. nr GiK-II.7221.56.2024.JW Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572) w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. K.-K. działającej w imieniu własnym oraz w imieniu P. K.-K., A. K.-K. i J. K.-K. z 29 maja 2024 r., odwołania U. K.-K. z 14 czerwca 2024 r. oraz odwołania A. K.-K. z 17 czerwca 2024 r. reprezentowanych przez J. K.-K., utrzymał w mocy decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z 17 maja 2024 r. znak: PDGiK.E.420.450.2018 w przedmiocie odmowy aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnienie operatu technicznego przyjętego do Państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 4 stycznia 2011 r. pod numerem 507-1011/2011.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 22 października 2018 r do Starosty Łódzkiego Wschodniego wpłynął wniosek J.K-K z 15 października 2018 r. o wprowadzenie do bazy ewidencji gruntów i budynków mapy sytuacyjnej do celów prawnych zaewidencjonowanej za numerem 507-1011/2011 dotyczącej jego nieruchomości. Operat sporządzony przez geodetę uprawnionego inż. P.K. rozliczał stan prawny nieruchomości położonych w powiecie łódzkim wschodnim, gminie A, oznaczonych jako działki nr 188/2, 68/3, 68/4, 447/7, 447/8, 447/9 w obrębie ewidencyjnym[...]. Operat techniczny został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 4 stycznia 2011 r. Do wniosku załączona została również opinia z 9 stycznia 2017 r. sporządzona przez tego geodetę, w której wyjaśnił, że przy opracowaniu mapy wykorzystał szkic podziału i obliczenia wykonane przez Geodetę Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w Łodzi E.Z., który był podstawą do wydania aktu własności ziemi zarówno dla działki 188/1 o powierzchni 0,82 ha, jak i dla działki 188/2 o powierzchni 1,09 ha. (łącznie powierzchnia obu działek 1,91 ha). Stwierdził, że bezpodstawne jest stanowisko, że granice działki 188/2 nie mogą wchodzić w obszar przyległych do niej ulic B., M. i S. Księgi wieczyste zarówno dla ul. B. , jak i ulicy S. zostały założone na podstawie wyrysów z mapy ewidencji gruntów po modernizacji. Wg obecnej ewidencji gruntów powierzchnia działki 188/2 wynosi 1,0033 ha, a powierzchnia działek 188/4+188/5+188/6+188/7 (dawniej działka 188/1) wynosi 0,8192 ha. Różnica pomiędzy pierwotnym stanem prawnym a ewidencją gruntów wynosi 0,0364 ha,, a pomiędzy aktami własności ziemi i ewidencją gruntów wynosi 0,0875 ha .
W związku ze złożonym wnioskiem Starosta Łódzki Wschodni pismem z 22 listopada 2018 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego.
Pismem z 6 grudnia 2018 r. Wójt Gminy Andrespol zakwestionował wyżej wskazane opracowanie do celów prawnych i wniósł o wyłączenie go z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z uwagi na zawarte w nim liczne błędy.
W odpowiedzi Starosta Łódzki Wschodni powołał komisję do oceny użytkowej materiałów zgromadzonych w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Powołana komisja stwierdziła, iż powyższe opracowanie do celów prawnych nie utraciło przydatności użytkowej. Operat techniczny zawiera materiały, które mogą być wykorzystane w innych opracowaniach, nie został on także zdekompletowany lub częściowo zniszczony, co kwalifikowałoby go jako materiał nie archiwalny podlegający brakowaniu.
W toku postępowania Starosta Łódzki Wschodni został poinformowany, że jedna ze stron postępowania – M.J.K-K zmarł 24 czerwca 2019 r. Wobec powyższego, postanowieniem z 6 sierpnia 2019 r. Starosta Łódzki Wschodni zawiesił przedmiotowe postępowanie administracyjne z urzędu. Następnie, po otrzymaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M.J.K-K, wydanego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi Wydział [...] Cywilny sygn. Akt [...] z 29 lipca 2020 r., Starosta podjął zawieszone postępowanie na podstawie art. 97 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ze względu na rozbieżne stanowiska wynikające z mapy do celów prawnych, sporządzonej przez geodetę uprawnionego P. K. nr 507-1011/2011 oraz opracowania geodezyjnego z 10 września 2008 r. sporządzonego przez geodetę uprawnionego M.Ż. na potrzeby postępowania prowadzonego przez Wojewodę Łódzkiego w związku z art. 73 ust 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1989 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), organ I instancji podjął kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego na przedmiotowym obszarze. W tym zakresie za zasadne uznał powołanie biegłego w sprawie i zlecenie wykonania dodatkowego opracowania geodezyjnego dla terenu będącego przedmiotem prowadzonego postępowania.
W wyniku zapytania ofertowego został wyłoniony wykonawca, który w ramach zlecenia wykonał analizę wszystkich dostępnych materiałów archiwalnych i sporządził opinię geodezyjną stanu prawnego. Powyższe opracowanie uzyskało pozytywny wynik weryfikacji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w geodezji i kartografii i zostało przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 29 lutego 2024 r. pod numerem P.1016.2024.595. W sporządzonej opinii biegły wskazał, że istnieje duże prawdopodobieństwo, że na moment wydania aktu własności ziemi (AWZ) z 29 lutego 1974 r. ON.451/Uw/498/74 faktyczny stan użytkowania wykazanej w nim działki nr 188/2 o powierzchni 1,09 ha był zbieżny z obecnym jej stanem wykazanym w ewidencji gruntów. Przemawia za tym sytuacja zobrazowana na mapie zasadniczej sporządzonej w oparciu o pomiar wykonany w sierpniu 1974 r., z której wynika, że ówczesny, faktyczny zasięg granic działki nr 188/2 nie wkraczał na teren przyległych ulic. Biegły zwrócił uwagę, że istnieje półroczna rozbieżność terminowa pomiędzy datą wydania AWZ (luty 1974 r.), a wykonanym pomiarem do mapy zasadniczej (sierpień 1974 r.). Szkic do uwłaszczenia, na którym brak jest daty jego wykonania musiał być sporządzony jeszcze wcześniej. Zatem biorąc ten aspekt pod uwagę, jego zdaniem, możliwe jest, że dopiero w tym czasie zmieniła się sytuacja faktycznego użytkowania i przed sierpniem 1974 r. stan granic działki 188/2 był zbieżny z wynikami pomiarów wykonanych w latach 1961 lub 1963. W obliczu istniejących, utwardzonych dróg, rowów przydrożnych wykazanych na mapie w sierpniu 1974 r. taka sytuacja jest mało prawdopodobna. Biegły podkreślił, że należy rozważyć także treść ustawy o uregulowaniu gospodarstw rolnych z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 250), która w art. 1 stanowiła, że samoistni posiadacze nieruchomości stanowiących gospodarstwa rolne stają się ich właścicielami z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 4 listopada 1971 r. Zdaniem biegłego kluczowym dla rozstrzygnięcia problemu byłoby pozyskanie wiedzy o terminie przebudowy sąsiadujących dróg. Biegły zauważył, że z uwagi na niską wartość techniczną szkicu i opracowania uwłaszczeniowego istnieje obawa, że wykorzystanie tych danych w celu odtworzenia granic dawnej działki nr 188/2 w opracowaniu nr 507- 1011/2011 nie jest trafne, ponieważ istnieją wcześniejsze operaty pomiarowe, z których można było pozyskać dane dużo bardziej precyzyjne. Takie podejście sugeruje nacisk na usilne dopasowanie granic do powierzchni wynikającej z AWZ, która to powierzchnia winna być elementem wtórnym wyniku określenia przebiegu granic, a nie elementem pierwotnym. W ocenie powołanego biegłego, aby właściwie ocenić stan faktyczny odnoszący się do AWZ, należy ustalić datę wybudowania infrastruktury drogowej, która zaingerowała w pierwotny obszar działki nr 188. Z pisma z 14 maja 2024 r. znak: RRI.7013.17.34.2024.RM przesłanego przez Urząd Gminy w Andrespolu wynika, iż w archiwalnych zasobach gminy brak jest dokumentacji wskazującej na datę budowy dróg bezpośrednio przylegających do przedmiotowej działki. Podsumowując biegły stwierdził, że akt własności ziemi z 20 lutego 1974 r. ON.451/Uw/498/74 został wydany na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, zgodnie z którą nie mógł nadawać prawa własności dla gruntów nie wchodzących w skład tego gospodarstwa rolnego takich jak np. drogi publiczne czy też inne drogi powszechnego korzystania. Biegły stwierdził, że z operatu nr 507-1011/2011 wynika, iż księga wieczysta, która została założona w oparciu o wymieniony akt własności ziemi, obejmuje również grunty, które w chwili obecnej stanowią drogi. Jak wykazano m. in w zleconej analizie sporządzonej przez biegłego, brak jest przesłanek pozwalających na przyjęcie twierdzenia, iż granice aktualnej działki 188/2 odbiegały od granic działki wymienionej w pierwotnym tytule własności, jakim był wymieniony akt własności ziemi. Operat techniczny nr 507-1011/2011 wprawdzie przedstawia stan odmienny, jednak granice przedmiotowej nieruchomości zostały w nim określone na podstawie danych pośrednich służących do obliczeń powierzchni, które nie pokrywają się z faktycznym stanem na gruncie panującym w latach 70-tych, który został ustalony na podstawie zgromadzonych materiałów geodezyjnych.
W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy 17 maja 2024 r. Starosta Łódzki Wschodni wydał decyzję znak: PDGiK.E.420.450.2018 , w której odmówił aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnienie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 4 stycznia 2011 r. pod numerem 507-1011/2011, rozliczającego stan prawny nieruchomości położonych w powiecie łódzkim wschodnim, gminie Andrespol, oznaczonej jako działki nr: 188/2, 68/3, 68/4, 447/7, 447/8, 447/9 w obrębie ewidencyjnym [...].
29 maja 2024 r. J.K-K złożyła odwołanie od powyższej decyzji w imieniu własnym oraz w imieniu P.K-K, A.K-K oraz J.K-K. Następnie 14 czerwca 2024 r. odwołanie złożyła U.K-K, a 17 czerwca 2024 r. A.K-K. W odwołaniach U.K-K oraz A.K-K brak było własnoręcznego podpisu. Na odwołaniu z 11 lipca 2024 r. podpis złożyła J.K-K posługująca się pełnomocnictwem otrzymanym od U.K-K oraz A.K-K.
W złożonym odwołaniu J.K-K poniosła, że będący podstawą wniosku operat techniczny został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Jest to jednoznaczne z tym, że po jego opracowaniu przez profesjonalistę - inż. P.K, został poddany kontroli stosownie do treści art. 12b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z art. 12b ust. 1 tej ustawy, kontrola ta obejmuje zgodność z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności dotyczącymi wykonywania pomiarów, opracowywania ich wyników i kompletności przekazywanych wyników. Taka kontrola obejmuje również spójność przekazywanych zbiorów danych z prowadzonymi bazami danych. Skoro operat został przyjęty do zasobu, to zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h) powołanej ustawy stanowi on podstawę do aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
W odwołaniu wskazano również, że niezrozumiałe jest z jakich względów załączony do wniosku operat został zdyskwalifikowany w ramach niniejszego postępowania. Sporządzone na zlecenie organu I instancji operaty nie odnoszą się kompleksowo do zawartości opracowania będącego podstawą wniosku i nie są tak dokładne i szczegółowe. Nie zawierają żadnych pomiarów terenowych, a jedynie zdawkowe informacje. Natomiast operat załączony do wniosku uwzględniał analizę dokumentów źródłowych, pomiar w terenie, sprawozdanie z tych pomiarów ze wskazaniem konkretnych danych każdego z punktów, a ponadto wyrysowanie tych pomiarów na mapie zasadniczej. W późniejszym okresie operat był uzupełniony na życzenie organu, poprzez odniesienie się do podnoszonych wobec inż. K. zarzutów.
Ponadto w odwołaniu strony podniosły, że operat nr 507-1011/2011 na wniosek Wójta Gminy Andrespol został poddany przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dla Powiatu Łódzkiego wschodniego ocenie użytkowej, która skutkowała ustaleniem, że operat nie utracił swojej przydatności użytkowej. Dokonanie ponownej jego weryfikacji w ramach struktur ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej przesądziło o przydatności operatu i możliwości jego wykorzystania do ujawnienia stosownych zmian.
Wskazaną na wstępie decyzją Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Łódzkiego Wschodniego obecnie ujawniona jest działka nr 188/2 o powierzchni 1,0033 ha. W akcie własności ziemi [...] z 20 lutego 1974 r. działka ta ma powierzchnię 1,09 ha, zmiana powierzchni w ewidencji gruntów i budynków nastąpiła na skutek przeprowadzenia modernizacji gruntów i budynków.
Organ wyjaśnił, że zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz dokonywania w niej zmian regulują przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz akty wykonawcze do tej ustawy. Z regulacji tych wynika jasno, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach i budynkach, a każda zmiana danych objętych ewidencją gruntów i budynków musi być udokumentowana. Organ wyjaśnił, że § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków(t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 219) określa na podstawie jakich dokumentów wykazuje się przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji.
Zdaniem organu II instancji operat sporządzony przez geodetę uprawnionego P.K., którego wynikiem jest mapa do celów prawnych, zaewidencjonowany w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego 4 stycznia 2011 r. za numerem[...], nie jest dokumentacją, o której mowa w § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 219), wobec czego nie może być podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Co prawda, jak wynika z tego operatu został on sporządzony w celu regulacji stanu prawnego między innymi działek 188/2, 68/3, 68/4, 447/7, 447/8,447/9, to jednak powstała w jego wyniku dokumentacja może być użyta jedynie na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystana do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, które dopiero będą stanowić podstawę do ujawnienia stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków (§ 30 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).
Wobec powyższego, zdaniem organu II instancji, podnoszone w odwołaniach zarzuty od decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego są bezzasadne.
J.K-K, U.K-K, A.K-K, J.K-K oraz A.K-K, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego poprzez:
a. bezzasadne przyjęcie, że "zmiana powierzchni w ewidencji gruntów i budynków nastąpiła na skutek przeprowadzenia modernizacji gruntów i budynków", w sytuacji w której nie wynika to jednoznacznie z akt postępowania, ponieważ - organ nie wie kiedy i na jakich zasadach zostały wyodrębnione drogi w tej okolicy, nie ma więc danych pozwalających na przyznanie ww. okoliczności; co więcej, powyższa teza jest stawiana w zestawieniu z ustaleniem, że: "każda zmiana danych objętych ewidencją gruntów i budynków musi być udokumentowana". Skoro takich dokumentów nie ma, brak jest uzasadnienia dla ustalenia, że działka skarżących faktycznie powinna mieć powierzchnię 1,033 ha, a nie jak to wynika z aktu własności ziemi 1,09 ha;
b. bezzasadne ustalenie, że "operat sporządzony przez geodetę uprawnionego P.K., którego wynikiem jest mapa do celów prawnych, zaewidencjonowany w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego 4 stycznia 2011 r. za numerem[...], nie jest dokumentacją, o której mowa w § 30 ust 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zatem nie może być podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków", w sytuacji w której w stanie faktycznym niniejszej sprawy spełnione zostały przesłanki z § 30 ust. 1 pkt 1) lit d), § 30 ust 1 pkt 2) lub § 31 rozporządzenia;
c. wewnętrzną sprzeczność w zakresie, w jakim na stronie 6 uzasadnienia decyzji organ stwierdza, że operat nr [...] nie spełnił przesłanki z § 30 ust 1 pkt d) rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wobec faktu, iż nie został sporządzony na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystania go do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, po czym ustalenia na stronie 7 uzasadnienia decyzji, że: "Co prawda, jak wynika z tego operatu został on sporządzony w celu regulacji stanu prawnego między innymi działek 188/2, 68/3, 68/4, 447/7, 447/8, 447/9, to jednak powstała w jego wyniku dokumentacja może być użyta jedynie na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystana do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, które dopiero będą stanowić podstawę do ujawnienia stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków";
d. czynienie w sprawie ustaleń w oparciu o dokumenty sugerujące określone okoliczności, w obliczu ich nieudowodnienia, z jednoczesnym pominięciem dokumentów urzędowych, które podlegały stosownym weryfikacjom i wobec których orzeczono, że są one nadal pełnowartościowe i przydatne;
e. zignorowanie wartości dowodowej operatu nr [...] i czynienie ustaleń w sprawie w oparciu o opinię inż. M.C., która jest dalece nieprecyzyjnym dokumentem, zwłaszcza w porównaniu do operatu nr [...];
2. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i § 3 poprzez zaniechanie odniesienia się do zarzutów skarżących sformułowanych w odwołaniu, ze szczególnym uwzględnieniem:
a. zarzutów dotyczących czynienia ustaleń w sprawie w oparciu o opinię inż. M.C., zgodnie z którą: "W opinii powołanego biegłego istnieje duże prawdopodobieństwo, że na moment wydania aktu własności ziemi [...] z 20 lutego 1974 r. faktyczny stan użytkowania działki nr 188/2 był zbieżny z obecnym jej stanem wykazanym w ewidencji gruntów";
b. zaniechania uzasadnienia przyczyn aż tak dużej rozbieżności pomiędzy danymi ewidencyjnymi, a treścią aktu własności ziemi. Rozbieżność powierzchni w niniejszej sprawie wynosi bowiem aż 1,09- 1,033 = 0,0867 ha (867 m);
3. art. 24 ust. 2b pkt 1) lit. h. i pkt 2) ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez odmowę aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o dokumentację geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, to jest operat nr [...];
4. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie przyczyn zaistniałego stanu rzeczy sprowadzającego się do tak ogromnej różnicy w powierzchni nieruchomości.
Ponadto skarżący zarzucili decyzji organu II instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, to jest:
5. błędną wykładnię § 30 ust. 1 pkt 1 i 2 i § 31 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, skutkującą ustaleniem, że operat nr 507-1011/2011 nie spełnia przesłanek określonych w cytowanych paragrafach;
6. naruszenie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 26 października 1971 r. w zw. z art. 4 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 26 marca 1982 r. w zw. z art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez kwestionowanie skutków prawnych aktu własności ziemi, stanowiącego podstawę nabycia własności przez strony;
7. naruszenie art. 12 ust 7 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 26 października 1971 r., poprzez kwestionowanie zasięgu terytorialnego nabytej wówczas własności, skoro w dacie wydawania aktu własności ziemi: "Stan posiadania rolników oraz powierzchnię nieruchomości określa się według danych zawartych w ewidencji gruntów z uwzględnieniem zmian w stanie samoistnego posiadania, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy".
W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zobowiązanie do uwzględnienia wniosku w sprawie ujawnienia zmian w ewidencji gruntów. Ponadto wnieśli o zasądzenie od organu na swą rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w sprawie według norm przepisanych.
P.K-K w odrębnej skardze na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 23 sierpnia 2024r. wpisanej do repertorium pod sygn. III SA/Łd 792/24 podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. wadliwą ocenę stanu faktycznego sprawy i dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o przypuszczenia, a nie dowody ujawniające przyczynę takiego stanu rzeczy;
2. pominięcie wniosków operatu inż. P.K., który udzielał odpowiedzi na wszystkie wątpliwości i stanowił wystarczające podstawy do uwzględnienia wniosku;
3. bezzasadne oddalenie wniosku, w sytuacji w której zachodziły przesłanki do jego uwzględnienia;
4. bezzasadne kwestionowanie tytułu prawnego do nieruchomości, który przyznawał stronom postępowania prawo do gruntu o łącznej powierzchni 1,09 ha, a nie 1,0033 ha;
5. zbyt zdawkowe i pobieżne uzasadnienie decyzji organu I i II instancji, w taki sposób, że ostatecznie strony nie wiedzą, jakie były motywy decyzji.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz nakazanie przez sąd uwzględnienia złożonego w sprawie wniosku. Ponadto strona wniosła o zwrot kosztów udziału w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz uznając bezzasadność zarzutów podniesionych w skardze. Organ podkreślił, że zaskarżoną decyzję wydał w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Operat sporządzony przez geodetę uprawnionego P.K., którego wynikiem jest mapa do celów prawnych, zaewidencjonowany w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego 4 stycznia 2011 r. za numerem [...], nie jest dokumentacją, o której mowa w § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w związku z czym nie może być podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zauważył jednocześnie, że nie kwestionuje tytułu prawnego do nieruchomości. Powierzchnia działki nr 188/2 uległa zmianie w wyniku modernizacji i obecnie jej powierzchnia w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Łódzkiego Wschodniego wynosi 1,0033 ha a nie 1,09 ha.
Na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sąd na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. postanowił połączyć sprawy o sygn. III SA/Łd 791/24 i III SA/Łd 792/24 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalej sprawę prowadzić pod sygn. III SA/Łd 791/24.
Na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżących popierał obie skargi w sprawie i wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skarg, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Ponadto sąd ocenia, czy nie zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) oraz przyczyny stwierdzenia wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w tak określonych granicach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 23 sierpnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnienie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 4 stycznia 2011 r. pod numerem [...] wraz z mapą do celów prawnych, rozliczającego stan prawny nieruchomości położonych w powiecie łódzkim wschodnim, gminie Andrespol, oznaczonych jako działki nr: 188/2, 68/3, 68/4, 447/7, 447/8, 447/9 w obrębie ewidencyjnym[...].
W rozpoznawanej sprawie strony domagały się ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków danych z wyżej wskazanego operatu technicznego, sporządzonego przez geodetę uprawnionego P.K. Natomiast organ stał na stanowisku, że przedłożony przez strony operat nie może być podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, ponieważ nie jest dokumentacją, o której mowa w § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy mapa do celów prawnych sporządzona przez geodetę uprawnionego wraz z operatem technicznym przyjętym do zasobu geodezyjnego, sporządzona na zlecenie właścicieli nieruchomości może, w świetle obowiązujących przepisów, stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic tej nieruchomości i jej powierzchni.
W ocenie Sądu, odpowiedź na tak postawione pytanie musi być negatywna, a stanowisko organu znajduje oparcie w przepisach prawa.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.), dalej: "p.g.i.k.".
Stosownie do art. 2 pkt 8 p.g.i.k. ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) stanowi system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów, ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.i.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k., zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 ustawy).
Zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1 - 4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b p.g.i.k.:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.i.k.).
Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2024 r. poz. 219 ze zm.), dalej: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków".
Zgodnie z treścią § 30 ust. 1 rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:
a) postępowania rozgraniczeniowego,
b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,
c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,
d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
e) podziału nieruchomości,
f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
Jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic (§ 31 rozporządzenia).
Powołane wyżej przepisy wskazują, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Organy ewidencyjne rejestrują w swych zbiorach stany prawne ustalone przez właściwe organy orzekające. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej i ma charakter rejestrowy. Głównym celem ewidencji gruntów i budynków jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach nimi władających lub gospodarujących, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy, które w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych mają charakter oczywistych omyłek (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1444/20 i z z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www. orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, a więc wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także akty notarialne. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyroki NSA: z 24 lutego 2016 r., I OSK 1377/14 oraz z 1 marca 2022 r., I OSK 865/21, dostępne w CBOSA).
W ocenie sądu w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie można zarzucić organom ewidencyjnym podjęcia nieprawidłowych decyzji. Organy słusznie przyjęły, że brak podstaw do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o operat sporządzony przez geodetę uprawnionego P.K., którego wynikiem jest mapa do celów prawnych, zaewidencjonowany w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego 4 stycznia 2011 r. za numerem[...].
Stan faktyczny ustalony przez organ był wystarczający w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej wnioskiem z 15.10.2018 r. Jak wynika z akt sprawy, na mapie wpisanej do ewidencji za numerem [...] wskazano granice działki nr 188/2 położonej w N.B. przy ul. [...], będącej własnością skarżących, dla której wydano akt własności ziemi z 29 lutego 1974 r. nr[...]. Jednakże mapa ta przedstawia przebieg granic działki nr 188/2 z działkami przyległymi w sposób odmienny od przebiegu granic tej działki wykazanego na szkicu podziału sporządzonym przez geodetę E.Z., na podstawie którego wydano wskazany akt własności ziemi. Jak zauważył Wójt Gminy Andrespol w piśmie z 12 stycznia 2012 r. działka nr 188/2 wykazana na ww. szkicu podziału przylega do ul. [...] (działka nr 447) i nie przekracza tej granicy jak to wykazano na ww. mapie. Ponadto na mapie ewidencji gruntów, będącej podstawą wydania aktu własności ziemi granica między działkami nr 188/2 a nr 447 biegnie linią prostą bez uskoków, zaś granica działki nr 188/2 od strony ul. [...] nie jest linią prostą, jak to wykazano na mapie wpisanej do ewidencji za numerem 507-1011/2011. Podobnie istnieją różnice w wykazaniu granic działki nr 188/2 z ul.[...], gdzie na mapie sporządzonej na podstawie operatu wykonanego geodetę uprawnionego P.K. dodatkowo wykazano, iż użytkowanie tej działki obejmuje również pas utwardzonej jezdni. Również opracowanie geodezyjne z 10 września 2008 r. sporządzone przez geodetę uprawnionego M.Ż na potrzeby postępowania prowadzonego przez Wojewodę Łódzkiego w związku z art. 73 ust 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1989 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) wskazywało na inny przebieg granic działki nr 188/2 położonej w N.B. przy ul. [...] niż przedstawiony na mapie do celów prawnych, sporządzonej przez geodetę uprawnionego P.K. W opracowaniu wskazano, że w wyniku badania księgi wieczystej [...] stwierdza się, iż działka nr 188/2 zawiera obszaru 1ha 09a. Księga została złożona na podstawie wyrysu z ewidencji gruntów wg stanu z 1975 r. Geodeta wskazała, że w aktualnej na 2008 r. ewidencji gruntów działka posiada ścięty róg, zatem brakującego terenu należy szukać w działkach 188/5 i 188/6. Zwróciła też uwagę, że w 1994 r. małżonka właściciela podpisała księgę protokołów ustalenia granic, zatem zaakceptowała istniejące granice działki 188/2.
Wobec powyższych różnic w przebiegu granic działki nr 188/2 Starosta Łódzki Wschodni zlecił wykonanie dodatkowego opracowania geodezyjnego celem dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego na przedmiotowym obszarze. Opinię geodezyjną stanu prawnego nieruchomości na zlecenie organu sporządził geodeta uprawniony inż. M.C. W wydanej opinii powołany przez organ biegły stwierdził, że istnieje duże prawdopodobieństwo, że na moment wydania aktu własności ziemi z 29 lutego 1974 r. nr [...] faktyczny stan użytkowania wykazanej w nim działki nr 188/2 o powierzchni 1,09 ha był zbieżny z obecnym jej stanem wykazanym w ewidencji gruntów i budynków. Przemawia za tym sytuacja zobrazowana na mapie zasadniczej sporządzonej w oparciu o pomiar wykonany w sierpniu 1974 r., z której wynika, że ówczesny, faktyczny zasięg granic działki nr 188/2 nie wkraczał na teren przyległych ulic. Biegły podkreślił, że należy rozważyć także treść ustawy o uregulowaniu gospodarstw rolnych z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 250), która w art. 1 stanowiła, że samoistni posiadacze nieruchomości stanowiących gospodarstwa rolne stają się ich właścicielami z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 4 listopada 1971 r. Biegły zauważył również, że kluczowym dla rozstrzygnięcia kwestii granic działki nr 188/2 byłoby pozyskanie wiedzy o terminie przebudowy sąsiadujących dróg. Podkreślił, że z uwagi na niską wartość techniczną szkicu i opracowania uwłaszczeniowego z lutego 1974 r. istnieje obawa, że wykorzystanie tych danych w celu odtworzenia granic dawnej działki nr 188/2 w opracowaniu nr 507- 1011/2011 nie jest trafne, ponieważ istnieją wcześniejsze operaty pomiarowe, z których można było pozyskać dane dużo bardziej precyzyjne. Takie podejście sugeruje nacisk na usilne dopasowanie granic do powierzchni wynikającej z AWZ, która to powierzchnia winna być elementem wtórnym wyniku określenia przebiegu granic, a nie elementem pierwotnym.
Z powyższego wynika, że organy orzekające w sprawie dysponowały kilkoma operatami, opiniami geodezyjnymi oraz mapami zawierającymi rozbieżne informacje co do przebiegu granic działki nr 188/2 położonej w N.B. przy ul. [...]. Wymienione dokumenty sporządzone zostały przez osoby posiadające wiadomości specjalne z dziedziny geodezji i kartografii oraz stosowne uprawnienia geodezyjne w tym zakresie. Wbrew twierdzeniom skargi organy miały prawo powoływać się na opinię geodezyjną stanu prawnego nieruchomości sporządzoną przez inż. M.C. jako jednego z dokumentów akt sprawy. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a, w toku postępowania organ administracji publicznej był zobowiązany podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ był zobligowany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z treści dokumentów składających się na akta sprawy, w tym opinii geodezyjnej sporządzonej przez inż. M.C. organ wywiódł słuszny wniosek o istniejącym sporze co do przebiegu granicy działki nr 188/2 z działkami przyległymi stanowiących drogi publiczne, tj. działkami nr 68/3, 68/4, 447/7, 447/8, 447/9. Z operatu nr 507-1011/2011 wraz z mapą do celów prawnych wynika bowiem, że księga wieczysta, która została założona w oparciu o wskazany wyżej akt własności ziemi obejmuje również grunty, które w chwili obecnej stanowią drogi. Natomiast zlecona przez organ analiza stanu prawnego nieruchomości sporządzona przez biegłego M.C., jak również opracowanie geodezyjne sporządzone przez geodetę uprawnionego M.Ż. wskazują na brak przesłanek pozwalających na przyjęcie twierdzenia, iż granice aktualnej działki nr 188/2 obejmowały grunty niewchodzące w skład gospodarstwa rolnego, objętego tym aktem, w tym drogi publiczne czy też inne drogi powszechnego korzystania.
Podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów, w tym dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych jest postępowaniem szczególnym w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, stąd też w pierwszej kolejności zastosowanie mają rozwiązania zawarte w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W świetle wskazanych wyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że aby móc wykazać w ewidencji gruntów i budynków przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie m.in. bieżącej aktualizacji ewidencji - a więc tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności należy ustalić, czy istnieje dokumentacja, o której mowa w § 30 ust. 1 rozporządzenia, a więc dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzona na potrzeby postępowań, o których mowa w § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia; inne materiały zasobu dotyczące ustalenia przebiegu granic (§ 30 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia); dokumentacja geodezyjna sporządzona przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią do ewidencji (§ 30 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Przy czym dokumentacja ta powinna zawierać dane pozwalające na odtworzenie położenia granic z dokładnością nie mniejszą niż 0,10 m względem punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej (§ 16 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1670).
Zdaniem sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że operat sporządzony przez geodetę uprawnionego P.K., którego wynikiem jest mapa do celów prawnych, zaewidencjonowany w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego w dniu 4 stycznia 2011 r. za numerem[...], nie jest dokumentacją, o której mowa w § 30 ust. 1 rozporządzenia, a co za tym idzie nie może być podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Może być natomiast wykorzystany w postępowaniu przed sądem powszechnym np. w sprawie o rozgraniczenie, Zauważyć bowiem należy, że z powołanego § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wynika, że przebieg granic działek ewidencyjnych może być wykazany wyłącznie na podstawie takiej dokumentacji geodezyjnej, która po pierwsze jest dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego, a po drugie dokumentacja ta została sporządzona w związku i na potrzeby wskazanych postępowań. Tym samym nie każdy dokument jest dokumentem, o którym mowa w § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, czyli dokumentem na podstawie którego można wykazać przebieg granicy działek ewidencyjnych. Operat nr [...] wraz z mapą do celów prawnych będący przedmiotem wniosku stron postępowania, sporządzony przez geodetę uprawnionego P.K., przedstawia przebieg granic działki nr 188/2 odmienny do przebiegu granic tej działki wykazanego aktualnie w ewidencji gruntów i budynków na podstawie innych wcześniejszych dokumentów geodezyjnych zgromadzonych przez organ. Wniosek o wpisanie zmian do ewidencji gruntów i budynków w oparciu o ten operat zmierza w istocie do innego ukształtowania stosunków własnościowych na analizowanym terenie. Wskazany dokument nie spełnia jednak wymogów, o których mowa w § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, bowiem stan prawny w nim wykazany nie został potwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu lub ostateczną decyzją administracyjną. Jak słusznie zauważył organ, z przedmiotowego operatu wynika, że został on sporządzony w celu regulacji stanu prawnego między innymi działek nr 188/2, 68/3, 68/4, 447/7, 447/8,447/9 i został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a więc powstała w jego wyniku dokumentacja może być użyta na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego. Ale dopiero wydane w takim postępowaniu prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna będą stanowić podstawę do ujawnienia stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1c) i d) p.g.i k w związku z § 30 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia. Podkreślić bowiem należy, że poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Służą temu np.: postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości, powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Orzeczenia wydane w takich postępowaniach mogą stanowić podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Zauważyć jednocześnie należy, że dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów wydanych przez uprawnione do tego podmioty. Ponieważ wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego mogących stanowić podstawę do dokonania zmian, brak jest podstaw do dokonania aktualizacji wpisów.
Należy podkreślić, że odmawiając aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o operat załączony do wniosku z 15 października 2018 r. organ nie przesądził, bo nie należy to do jego kompetencji, jakie są prawidłowe granice i powierzchnia działki 188/2 należącej do skarżących. Spór między Gminą Andrespol a skarżącymi w tym zakresie może być rozstrzygnięty wyłącznie przez sąd powszechny. Organy ewidencyjne nie mają kompetencji do rozstrzygania spornych kwestii w zakresie prawa własności nieruchomości i jej granic.
Z powyższych względów nie można się zgodzić z zarzutem skargi dotyczącym naruszenia art. 77 i at. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego przez bezzasadne ustalenie, że operat sporządzony przez geodetę uprawnionego P.K., którego wynikiem jest mapa do celów prawnych, nie jest dokumentacją, o której mowa w § 30 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia. Wbrew twierdzeniom skarżących przedmiotowy operat nie mógł również stanowić podstawy do aktualizacji ewidencji gruntów w oparciu o § 30 ust. 1 pkt 2 oraz § 31 rozporządzenia. W sytuacji istnienia sporu granicznego o zasięg prawa własności działki nr 188/2 oraz braku ustalenia przebiegu granic tej działki w odpowiedniej procedurze przewidzianej w § 32 - 33 rozporządzenia przepisy te nie mogły znaleźć zastosowania w sprawie. Postępowanie w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie ma na celu ustalenie przebiegu granic działek, lecz uzupełnienie oraz modyfikację istniejących danych ewidencyjnych. Postępowanie, które ma na celu zmianę danych w operacie ewidencyjnym ma charakter rejestrowy, a więc wtórny w stosunku do zdarzeń prawnych, z których wyniknęły wnioskowane zmiany. Procedura ta w żadnym przypadku nie służy do rozstrzygania spornych stanów na gruncie w zakresie przebiegu granic. Uwzględnienie żądania skarżących ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków wnioskowanego operatu wraz z mapą do celów prawnych w istocie oznaczałoby akceptację przebiegu granic działki nr 188/2 wskazaną w tych dokumentach bez przeprowadzenia w tym zakresie odpowiedniego postępowania przez właściwy organ lub sąd. Takie działania pozostawałby w sprzeczności z wyżej przywołanymi przepisami ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Wobec powyższego niezasadny jest również zarzut błędnej wykładni § 30 ust. 1 pkt 1 i 2 i § 31 rozporządzenia, która w ocenie skarżących skutkowała niewłaściwym ustaleniem, że operat nr [...] nie spełnia przesłanek określonych w tych przepisach.
W rozpatrywanej sprawie nie doszło też do naruszenia zarzucanego w skardze art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h. i pkt 2 p.g.i.k poprzez odmowę aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o dokumentację geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, tj. operat nr 507-1011/2011. Zdaniem sądu, pojęcie "dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego", użyte w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h p.g.i.k., należy interpretować z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Ilekroć zatem aktualizacja ewidencji obejmuje wykazanie przebiegu granic działek ewidencyjnych, tylekroć przez pojęcie "dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego", użyte w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h p.g.i.k., należy rozumieć nie każdą dokumentację geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, lecz tylko dokumentację, która spełnia dodatkowy warunek, a mianowicie została sporządzona na potrzeby określonych postępowań, tj. postępowań wymienionych w § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że zmiana powierzchni w ewidencji gruntów i budynków nastąpiła na skutek przeprowadzenia modernizacji gruntów i budynków, w sytuacji w której nie wynika to jednoznacznie z akt postępowania. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie przyczyn tak dużej różnicy w powierzchni nieruchomości pomiędzy danymi ewidencyjnymi a treścią aktu własności ziemi. Przedmiotem żądania stron postępowania było ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 4 stycznia 2011 r. pod numerem [...] rozliczającego stan prawny nieruchomości położonych w powiecie[...], gminie A, oznaczonych jako działki nr 188/2, 68/3, 68/4, 447/7, 447/8, 447/9 w obrębie ewidencyjnym[...]. Strony nie wnosiły o dokonanie w ewidencji zmiany danych w zakresie powierzchni żadnej z ww. działek. Kwestia ustalenia powierzchni działek pozostaje zatem poza zakresem kontrolowanego postępowania, którego celem było jedynie ustalenie czy dokument, na który powołała się strona we wniosku, mógł stanowić podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Niemniej jednak organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę wyjaśnił stronie, że zmiana powierzchni działki nr 188/2 nastąpiła wskutek przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków, co potwierdza operat nr 20-787/94 utworzony z tej modernizacji. Powierzchnie działek ewidencyjnych w obrębie [...] zostały obliczone z dokładnością do 1 m2 w trakcie modernizacji ewidencji gruntów w systemie SIT w 1994 roku.
Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 i 3 k.p.a. Wbrew zarzutom obydwu skarg uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Uzasadnienie faktyczne zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł, zaś uzasadnienie prawne decyzji zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie sądu organ przedstawił swoje stanowisko w sposób jasny i zrozumiały, prawidłowo uznając, że operat sporządzony przez geodetę uprawnionego P.K., którego wynikiem jest mapa do celów prawnych, zaewidencjonowany w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego 4 stycznia 2011 r. za numerem 507-1011/2011 nie może być podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Niepodzielenie przez organ stanowiska strony w powyższym zakresie nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto stwierdzenie w zaskarżonej decyzji bezzasadności zarzutów odwołania w związku z ustaleniami przedstawionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, bez szczegółowego odnoszenia do podniesionych zarzutów, wbrew twierdzeniom skarżących nie narusza wymogów prawidłowego sporządzenia uzasadnienia decyzji określonych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), a mianowicie art. 12 ust. 1, 2 i ust. 7 tej ustawy, poprzez kwestionowanie skutków prawnych aktu własności ziemi, stanowiącego podstawę nabycia własności przez strony, oraz zasięgu terytorialnego nabytej wówczas własności. Wydając zaskarżoną decyzję organ nie kwestionował zapisów aktu własności ziemi z 29 lutego 1974 r. nr [...], który stwierdzał nabycie z mocy prawa nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o nr 188/2 położona we wsi N.B. przez M.K., będącego ówczesnym samoistnym posiadaczem tej nieruchomości. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie poddawał również w wątpliwość zasięgu terytorialnego nabytej na mocy wskazanego własności. Z przedmiotowego aktu własności ziemi wynikało, że działka nr 188/2 miała powierzchnię równą 1,09 ha. W akcie tym obszar nieruchomości został określony według zasad wynikających z ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Zmiana powierzchni działki nr 188/2 nastąpiła w wyniku przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków w 1994 r., co wynika z operatu z modernizacji ewidencji gruntów i budynków przeprowadzonej na tym obszarze i obecnie powierzchnia wskazanej działki w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Łódzkiego Wschodniego wynosi 1,0033 ha.
W związku z powyższym w ocenie sądu organy obu instancji nie naruszyły wyszczególnionych w skardze przepisów postępowania. Postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom wyrażonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie dokonano wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzenia wystarczającego do podjęcia rozstrzygnięcia materiału dowodowego, który stanowił przedmiot wiarygodnych ustaleń faktycznych. W szczególności należy zwrócić uwagę, że w toku podejmowanych przez organy działań zlecono uprawnionemu geodecie wykonanie dodatkowej opinii geodezyjnej w celu zbadania prawidłowości przedłożonej przez strony postępowania mapy sytuacyjnej do celów prawnych w operacie zaewidencjonowanym pod numerem [...]. Do ustalonego stanu faktycznego organ zastosował prawidłową normę prawa materialnego, tj. § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, słusznie stwierdzając, że operat sporządzony przez geodetę uprawnionego P.K., którego wynikiem jest mapa do celów prawnych, zaewidencjonowany w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego 4 stycznia 2011 r. za numerem[...], nie jest dokumentacją, o której mowa w § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Sąd w pełni zgadza się z konkluzją organu, że w związku z powyższym wskazany operat nie może być podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Z tych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
d.j.