III SA/Łd 789/19

III SA/Łd 789/19 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Krzysztof Szczygielski
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 640/21 - Wyrok NSA z 2023-05-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 471
art. 2 ust.3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 6 ust.1 i 4, art. 14 ust.1, art. 23 a ust.1,art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust.2 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 180 par.1, art. 181, art. 191, art. 210 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 29 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2020 roku sprawy ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z [...] r. w przedmiocie wymierzenia D.S. kary pieniężnej w łącznej wysokości 36.000 zł za urządzanie gier na automatach Apex nr [...], Apex bez numeru oraz jednym automacie bez nazwy nr [...] poza kasynem gry.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
W dniu 15 listopada 2016 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego II w Ł. przeprowadzili kontrolę lokalu "A." zlokalizowanym w Ł. przy ul. B. 23. W wyniku przeprowadzonych czynności funkcjonariusze stwierdzili obecność trzech podłączonych do sieci i udostępnionych grającym urządzeń o nazwach Apex nr [...], Apex bez numeru, oraz jedno urządzenie bez nazwy. Przeprowadzony eksperyment odtworzenia gier na zastanych automatach wykazał ich losowy i komercyjny charakter, w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 471) – dalej "u.g.h.". Przeprowadzone oględziny zewnętrzne ujawniły, że urządzenia były przymocowane do ściany lokalu i zabezpieczone przed ich kradzieżą. W momencie rozpoczęcia czynności kontrolnych w lokalu przebywał gracz A.K., którego funkcjonariusze przybrali za świadka czynności przeszukania lokalu. W trakcie czynności do lokalu przybyło dwóch mężczyzn podających się za przedstawicieli lokalu, którzy odczepili automaty od ściany lokalu. Urządzenia te zostały zatrzymane do depozytu Izby Celnej w Ł.. Następnie do lokalu przybyła D.S., która oświadczyła na piśmie, że jest właścicielem przedmiotowego lokalu i wynajmuje go firmie C. Sp. z o.o. w G.
Postanowieniem z 13 grudnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. wszczął wobec D.S. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w lokalu "A." przy ul. B. 23 w Ł. W toku postępowania postanowieniem z 16 października 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. (który z dniem 1 marca 2017 r., w związku z wprowadzeniem ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej stał się właściwym organem do prowadzenia przedmiotowej sprawy) włączył do akt sprawy jako dowód materiały z prowadzonych w stosunku do skarżącej postępowań w sprawie wymierzenia kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w lokalach przy ul. D. 49 w Ł., E. 8/7 w Ł, B. 23 w Ł., przy zbiegu ul. E. i F. w Ł., w tym: protokoły kontroli w/w lokali, w wyniku których stwierdzono obecność automatów do gier hazardowych; protokoły przesłuchania świadków; opinie biegłych, co do charakteru zatrzymanych urządzeń; umowy najmu lokalu zawierane przez skarżącą z właścicielami automatów; rozstrzygnięcia wydane przez organy podatkowe w tych postępowaniach. Do akt sprawy załączona została m.in. opinia biegłego sądowego R.R. z 2 października 2017 r., nr RKS [...] dotycząca trzech automatów do gier hazardowych zatrzymanych w toku czynności kontrolnych w lokalu przy ul. B. 23 w Ł. 15 listopada 2016 r. oraz protokół przesłuchania świadka A.K. z 23 grudnia 2016 r., obecnego w lokalu w dacie kontroli.
Decyzją z [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. nałożył na D.S. karę pieniężną w łącznej wysokości 36.000 zł, tytułem urządzania gier na trzech automatach, w lokalu "A." zlokalizowanym w Ł. przy ul. B. 23. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że w dniu kontroli strona twierdziła, że podnajmuje lokal przy ul. B. 23 w Ł. firmie C. Sp. z o.o. w G., która jest właścicielem automatów, jednak nie przedstawiła żadnych dowodów które by tę okoliczność potwierdzały. Organ wskazał, że w przeszłości strona zawierała umowy z innymi podmiotami np.: G. Sp z .o.o, H. Sp z o.o., I. Sp z .o.o, J. Sp. z o.o., K. Sp. z o.o. oddając im w używanie powierzchnię w należących do niej lokalach, ale w przypadku kontroli z 15 listopada 2-16 roku umowy z innym podmiotem nie przedstawiła. Ponadto lokal ani automaty nie były oznaczone żadnymi informacjami, że działalność z wykorzystaniem tych zasobów prowadzi spółka C.. Lokal był bezobsługowy, a w dacie kontroli to strona i pracujący na jej zlecenie mężczyźni pojawili się w lokalu w celu demontażu urządzeń. Organ wskazał także, że nielegalne urządzanie gier na automatach w lokalu przy ul. B. 23 nie było pierwszym ujawnionym przez funkcjonariuszy w tym lokalu wcześniejsze kontrole w dniach 24 sierpnia 2015 r, 14 września 2015 r.,6 października 2015r. skutkowały tym, że po zabraniu jednych automatów w lokalu pojawiały się nowe, co wskazuje że strona była zaangażowana w organizowanie nielegalnych gier na automatach. Zgromadzony materiał dowodowy dotyczący przedmiotowych automatów, jak i załączony do akt sprawy materiał dowodowy z innych prowadzonych w stosunku do skarżącej postępowań w sposób bezsporny wskazuje, że skarżąca urządzała nielegalne gry na automatach poza kasynem gry.
Po rozpatrzeniu odwołania D.S., zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wyjaśnił, że okoliczności sprawy wypełniają znamiona przepisu, penalizującego zachowanie sprawcy deliktu administracyjnego ustawy o grach hazardowych w brzmieniu do 31 marca 2017 r., jak również od 1 kwietnia 2017 r. Działanie sprawcy deliktu administracyjnego było i jest nadal zabronione, przy czym wysokość wymierzonej kary, na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 marca 2017 r., jest korzystniejsza dla strony. Zatem organ zobowiązany jest w niniejszej sprawie do stosowania przepisów dotyczących kary pieniężnej, które obowiązywały w dniu stwierdzenia działania niezgodnego z prawem, to jest w dniu 15 listopada 2016 r.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie w sposób bezsporny ustalono, iż w pozostającym w dyspozycji skarżącej lokalu "A." przy ul. B. 23 w Ł. urządzane były gry na trzech wstawionych do lokalu automatach do gier hazardowych, o nazwach: Apex [...], Apex bez numeru, oraz na jednym urządzeniu bez nazwy. Powyższe potwierdza protokół z przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2016 r. kontroli lokalu oraz opisany w nim przebieg przeprowadzonego w jej trakcie eksperymentu odtworzenia gier na przedmiotowych automatach, jak również opinia biegłego R.R. z 2 października 2017 r. Odnośnie twierdzeń skarżącej, że jedynie podnajmowała ona lokal firmie C. organ II instancji wskazał, że z oświadczenia skarżącej złożonego w dniu kontroli wynika, że lokal przy ul. B. 23 w Ł. jest przez nią podnajmowany firmie C. Sp. z o.o. z siedzibą w G. Organ odwoławczy pozyskał także kopię faktury nr [...] z 7 listopada 2016 r., z której wynika, iż z tytułu podnajmu przedmiotowego lokalu, w/w spółka zobowiązana była uiścić skarżącej kwotę 327,18 zł tytułem wynagrodzenia za podnajem. W toku postępowania, mimo wezwania ze strony organów D.S. nie przedstawiła jednak umowy najmu pozwalającej na ustalenie charakteru relacji między stronami umowy, która także potwierdziłaby, że to ta firma, a nie strona jest właścicielem automatów zlokalizowanych w kontrolowanym w dniu 15 listopada 2016 roku lokalu. Bezspornym pozostaje także, że skarżąca nie posiadała zezwolenia na prowadzenie i urządzanie gier hazardowych. Ponadto ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przeprowadzona w dniu 15 listopada 2016 r. kontrola w lokalu skarżącej nie była jedyną kontrolą przeprowadzaną w lokalach pozostających w jej dyspozycji. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych w tych lokalach ustalono, że skarżąca w sposób świadomy i niezgodny z prawem współuczestniczyła w organizowaniu gier na automatach poza kasynem gry, czyniąc z powyższego procederu wieloletnie, stałe źródło swoich dochodów. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo orzekł o nałożeniu na stronę kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt i ust. 2 pkt 2 u.g.h., a podniesione zarzuty odwołania co do wadliwego ustalenia stanu faktycznego uznać należało za nieuzasadnione.
Odnosząc się do zarzutu polegającego na błędnym ustaleniu, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za urządzanie gier na przedmiotowych automatach, w sytuacji gdy urządzenia nie należały do skarżącej, a nadto odpowiedzialność na podstawie art. 89 u.g.h mogą ponosić jedynie podmioty wskazane w art. 6 ust. 4 u.g.h., organ wskazał, że podniesione przez skarżącą okoliczności nie mogą podważać prawidłowości ustaleń co do tego, że skarżąca jest podmiotem urządzającym gry, skoro zapewniła warunki do korzystania z automatów poprzez wydzielenie powierzchni swojego lokalu do zainstalowania oraz użytkowania urządzeń do gier. Odwołując się do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 organ odwoławczy podkreślił, że art. 89 u.g.h. nie ogranicza kręgu podmiotów, które podlegają karze pieniężnej za urządzanie gier hazardowych i gier na automatach, a w szczególności nie wskazuje, aby kara ta mogła być nałożona tylko i wyłącznie na podmioty, które mogłyby uzyskać koncesję, zgodnie z art. 6 ust. 4 u.g.h., a nie na pozostałe podmioty, które urządzałyby nielegalnie gry hazardowe i gry na automatach poza kasynem gry. Karze podlega bowiem urządzający gry w warunkach określonych w art. 89 u.g.h. i może nim być każdy podmiot dysponujący tą cechą.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie zgodził się również ze stanowiskiem strony co do braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych, wskazując, że kwestia ta została rozstrzygnięta w powołanej wyżej uchwale z 16 maja 2016 r.
Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem D.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której podniosła zarzuty naruszenia:
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w sposób jasny i zrozumiały przesłanek, jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, szczątkowe uzasadnienie decyzji oraz brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszechstronnego rozważenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. wszystkich przepisów i okoliczności związanych z przedmiotową sprawą;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z [...] r., a także na wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału oraz oczywiście błędnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, pozostających w opozycji do zgromadzonych materiałów oraz dowolności w wydaniu decyzji poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie skarżonej decyzji;
- art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w sposób wszechstronny i wyczerpujący;
- art. 107 § 3 k.p.a. i art. 77 § 4 k.p.a. poprzez nieuzasadnione powtórzenie stanowiska organu I instancji i niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji oraz niewskazanie dowodów na których oparł się przy wydaniu rozstrzygnięcia;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwą i sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę zebranego materiału dowodowego, polegający na błędnym przyjęciu, że odpowiedzialność za urządzenie gier na przedmiotowych automatach ponosi skarżąca, w sytuacji gdy urządzenia te nie należały do skarżącej, skarżąca nie była użytkownikiem, ani konserwatorem tych urządzeń, jak również nie czerpała z nich korzyści, a który to błąd w ustaleniach faktycznych doprowadził do bezzasadnego przyjęcia, że skarżąca wypełniła dyspozycję art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h., w sytuacji gdy skarżąca była głównym najemcą przyczepy, a podnajmowała ją innemu podmiotowi, a na urządzeniach wskazani byli ich właściciele;
- art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h., obowiązującej na dzień 24 sierpnia 2015 r., poprzez błędną wykładnię prowadzącą do ustalenia, że odpowiedzialność na podstawie niniejszego przepisu ponosi skarżąca;
- art. 6 ust. 4 u.g.h., obowiązującej na dzień 15 listopada 2015 r., poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, że odpowiedzialność na podstawie art. 89 u.g.h. mogą ponosić jedynie podmioty wskazane w art. 6 ust. 4 u.g.h., poprzez wymierzenie skarżącej kary pieniężnej w wysokości 36.000 zł na podstawie nowych przepisów, które nie obowiązywały w chwili dokonywanych w lokalu przy ul. B. 23 w Ł. kontroli w przedmiotowym postępowaniu.
W oparciu o wskazane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez sąd kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Na wstępie wskazać należy, że z dniem 1 kwietnia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 88). W niniejszej sprawie podstawę prawną rozstrzygnięć organów I i II instancji stanowiły przepisy ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do 31 marca 2017 r., mimo, że rozstrzygnięcia te zostały wydane po wejściu w życie ustawy zmieniającej ustawę o grach hazardowych. Zdaniem sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. prawidłowo w rozpoznawanej sprawie przyjął, że ocena zachowania podmiotu urządzającego gry hazardowe z naruszeniem przepisów prawa winna odbywać się w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez stronę skarżącą. Sąd w pełni aprobuje pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 października 2012 r. (sygn. akt II GSK 1354/11; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – w skrócie "CBOSA"), że zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal - pod ich rządami - trwają. Stosowanie nowego prawa do stosunków prawnych i zdarzeń, które zostały w pełni ukształtowane w trakcie obowiązywania poprzedniej regulacji, jest zaś możliwe jedynie wtedy, gdy ustawodawca wprowadził stosowne przepisy przejściowe, czego nie uczynił odnośnie regulacji z art. 89 u.g.h. Co do zasady więc, w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w tej kwestii w przepisach przejściowych należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej, ale trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy. Z akt sprawy wynika, że taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż stwierdzone przez organ naruszenie przepisów u.g.h. zakończyło się w dniu kontroli, tj. 15 listopada 2016 r., w którym zatrzymano stanowiące przedmiot postępowania automaty do gier. Jak wskazał NSA w wyroku z 21 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 1186/12, jeżeli w sprawie mamy do czynienia ze zdarzeniem prawnym, które zaistniało jako zdarzenie zamknięte i zakończone pod rządami dawnego prawa, to skutki tego zdarzenia muszą być oceniane zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego zaistnienia. Z takim właśnie stanem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przyjęcie więc stanowiska, że w sprawie mają zastosowanie przepisy nowej ustawy, które weszły w życie od dnia 1 kwietnia 2017 r., a więc nie obowiązywały w dacie stwierdzonego naruszenia prawa, prowadziłoby do naruszenia zasady lex retro non agit. Strona bowiem podejmując określoną aktywność byłaby pozbawiona możliwości przewidzenia jej skutków prawnych, a takie założenie nie może się ostać w świetle zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Z powyższych względów, jak prawidłowo przyjął organ odwoławczy, właściwy dla oceny skutków prawnych stanu stwierdzonego przez funkcjonariuszy celnych w dacie kontroli tj. 15 listopada 2016 r., jest stan prawny obowiązujący w tym dniu.
Wobec powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie - obowiązujący w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez skarżącą - art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. stanowiący, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry oraz, że wysokość tej kary wynosi 12.000 zł od każdego automatu. W rozstrzyganej sprawie skarżącej wymierzona została kara w wysokości 36.000 zł za urządzanie gier na trzech automatach, wobec powyższego zarzut skargi, że organ wymierzył skarżącej karę pieniężną na podstawie nowych przepisów nieobowiązujących w dacie kontroli dokonanej w lokalu "A." przy ul. B. 23 w Ł. jest całkowicie niezrozumiały.
Warunkiem koniecznym przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 u.g.h. i nałożenia kary pieniężnej, przewidzianej w art. 89 ust. 2 u.g.h., jest wykazanie, że strona skarżąca urządzała gry na automacie w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h. poza kasynem gry. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W myśl art. 2 ust. 4 u.g.h. wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana, polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej, uzyskanej w poprzedniej grze. Stosownie natomiast do art. 2 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.
W rozpatrywanej sprawie organ, oceniając charakter gier urządzanych na poddanych kontroli automatach Apex nr [...], Apex bez numeru oraz jednym automacie bez nazwy nr [...], prawidłowo stwierdził, że przedmiotowe urządzenia spełniały przesłanki automatów do gier hazardowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Na powyższe wskazują ustalenia i wnioski zawarte w protokole z eksperymentu procesowego przeprowadzonego w dniu 15 listopada 2016 r. przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego II w Ł., opinii biegłego R.R. z 2 października 2017 r. oraz protokole z oględzin automatów ujawnionych w lokalu. Z dowodów tych wynika, że badane urządzenia zawierały ekrany z wirtualnymi bębnami i menu z dostępnymi grami do wyboru, konsole sterujące do prowadzenia gier posiadające przyciski, akceptory monet i banknotów oraz kuwety na wypłatę wygranych. Na automatach znajdowały się typowe dla automatów do gier pola o nazwach: "Bet", "Total Bet", "Start", "Autostart", "Credit", "Payout". Po naciśnięciu pola dotykowego "Start" lub "Auto Start" uruchamiane były wirtualne bębny, które następnie samoczynnie się zatrzymywały w sposób niezależny od woli grającego. Grający nie miał wpływu na moment zatrzymania się bębnów oraz na ich końcową konfigurację. W chwili zatrzymania się bębnów powstawał układ losowy, którego grający nie mógł przewidzieć. Gry na przedmiotowych automatach umożliwiały uzyskanie wygranych pieniężnych, jak również wygranych rzeczowych, umożliwiających kontynuowanie gry lub dokonanie jej zmiany i rozgranie innej gry bez konieczności ponownego zasilenia automatu. Wobec powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo uznał, iż wyniki przeprowadzonych czynności wskazują, że gry przeprowadzane na badanych urządzeniach zawierały element losowości. Grający nie posiadał bowiem wpływu na wynik gry, wygrana w grze na przedmiotowych automatach nie zależała od jego woli, wiedzy i umiejętności (zręczności), gdyż o końcowej konfiguracji gry decydował mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. Rola gracza sprowadzała się do zasilenia automatu środkami pieniężnymi, wybrania stawki za jaką gra miała być prowadzona, a także do inicjowania startu gry odpowiednim przyciskiem. Materiał dowodowy potwierdza też, że urządzenia eksploatowane były w celach komercyjnych, o czym świadczyła konieczność użycia środków finansowych do ich uruchomienia. W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo uznał, że gry na kontrolowanych w sprawie urządzeniach wypełniały definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h.
Podkreślić również należy, że działalność w zakresie urządzania gier na kontrolowanych w niniejszej sprawie urządzeniach prowadzona była w lokalu niebędącym kasynem gry, bez zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier hazardowych oraz rejestracji automatów do gier, podczas gdy na gruncie przepisów ustawy o grach hazardowych zasadą jest prowadzenie działalności polegającej na urządzaniu gier na automatach po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celnego, na podstawie koncesji lub zezwolenia i wyłącznie w kasynach gry (art. 6 ust.1, art. 14 ust.1 i art. 23a ust.1 u.g.h.).
Przechodząc z kolei do kwestii uznania skarżącej za podmiot urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wskazać trzeba, że przepisy ustawy o grach hazardowych nie definiują pojęcia "urządzanie gier". Pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) "urządzić" to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast "urządzający gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwieniu dostępu do takich automatów nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywaniu automatów w stanie stałej aktywności, umożliwieniu ich sprawnego funkcjonowania, wypłacania wygranych, czynnościach związanych z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samych urządzeń oraz ich używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to oczywiście możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, a więc np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie zawartej umowy (porozumienia, niekoniecznie pisemnego) dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier, jeżeli można im przypisać nawet niewielki wycinek z opisanej wyżej aktywności. Każdy bowiem, kto realizuje nawet niewielką aktywność związaną z urządzaniem gier na automatach poza kasynem gry, może być uznany za urządzającego gry na automatach.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że organ II instancji prawidłowo uznał skarżącą za podmiot urządzający gry na automatach Apex nr [...], Apex bez numeru oraz jednym automacie bez nazwy nr [...] w lokalu "A." przy ul. B. 23 w Ł. Z akt sprawy wynika, że w toku kontroli odbywającej się w przedmiotowym lokalu 15 listopada 2016 r. pojawiły się dwie osoby przysłane przez stronę do wymontowania automatów ze ściany, a następnie sama D.S. Skarżąca posiadała ze sobą gotowe oświadczenie, że jest właścicielem przedmiotowego lokalu i podnajmuje go C. Sp. z o.o., do której to spółki należą znajdujące się w nim automaty. W toku kontroli ani później w trakcie toczącego się postępowania przed organami celno-skarbowymi skarżąca nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów, które potwierdzałaby powyższe okoliczności. Jednocześnie organ w toku postępowania odwoławczego pozyskał kopię faktury nr [...] wystawionej w dniu 7 listopada 2016 r. przez D.S. na rzecz C. Sp. z o.o. z tytułu najmu lokalu położonego w Ł. przy ul. B. 23 za listopad 2016 r. Zgodnie z tą fakturą spółka C. zobowiązana była uiścić D.S. 327,18 zł brutto z tytułu podnajmu lokalu. W ocenie sądu powyższe okoliczności wskazują, że skarżąca podnajęła lokal lub jego część innej firmie. Brak umowy nie pozwala jednak określić w jakim celu, na jakich zasadach, nie potwierdza też stanowiska skarżącej, że nie do niej należały ujawnione w dniu kontroli automaty. Faktem jest, że skarżąca udostępniła innemu podmiotowi powierzchnię lokalu, na której zainstalowane zostały automaty do gier i z tego tytułu otrzymywała czynsz. W materiale dowodowym sprawy brak jednak dowodów wskazujących na to, że to nie strona była właścicielem ujawnionych w dniu kontroli automatów. To jej pracownicy posiadali urządzenia umożliwiające wymontowanie automatów ze ścian jej lokalu i to skarżąca, a nie najemca (do którego jak twierdzi należały automaty) zjawiła się w dniu kontroli w lokalu. To skarżąca jako dysponent lokalu miała bezpośredni wpływ na jego funkcjonowanie, a tym samym miała bezpośredni wpływ na udostępnianie automatów szerokiemu gronu odbiorców będących klientami lokalu i umożliwienie im niezakłóconego korzystania z tych urządzeń. Jednocześnie należy stwierdzić, że skarżąca nadzorowała funkcjonowanie automatów wstawionych do jej lokalu, bowiem w trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych 15 listopada 2016 r. pojawiła się wraz ze swoimi pracownikami, którzy w związku z zatrzymaniem automatów przez funkcjonariuszy celnych usunęli elementy mocujące je do ściany lokalu. Jeśli rola skarżącej ograniczałaby się wyłącznie do wynajęcia lokalu innemu podmiotowi, wówczas nie posiadałaby wiedzy o przeprowadzanej kontroli i nie pojawiłaby się w lokalu wraz osobami zajmującymi się demontażem automatów.
Ponadto organ II instancji słusznie zauważył, że kontrola przeprowadzona 15 listopada 2016 r. była jedną z wielu kontroli przeprowadzonych w lokalach pozostających w dyspozycji skarżącej, w toku których funkcjonariusze celni stwierdzali funkcjonowanie w tych lokalach nielegalnych automatów do gier. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie D.S., prowadząc działalność gospodarczą w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami, świadomie w kolejnych latach udostępniała powierzchnię lokali do wstawienia automatów do gier hazardowych, naruszając tym samym przepisy prawa. Z włączonych do akt sprawy dokumentów z innych postępowań przed organami celno-skarbowymi wynika, że w lokalu położonym w Ł. przy ul. B. 23 kilkakrotnie były ujawniane nielegalne urządzenia do gier na automatach - w dniu 24 sierpnia 2015 r., 14 września 2015 r., 6 października 2015 r. Po usunięciu jednych automatów do przedmiotowego lokalu wstawiano nowe. Z materiału dowodowego wynika, że wcześniej w lokalu zatrudnieni byli pracownicy, którzy zajmowali się otwieraniem i zamykaniem lokalu z automatami, rejestracją środków pieniężnych znajdujących się w urządzeniach, nadzorem nad stanem technicznym urządzeń, kontaktem z serwisem automatów.
Poza tym zauważyć należy, że D.S. urządzała gry na automatach nie tylko w lokalu przy ul. B. 23. Na przestrzeni kilku lat doszło do ujawnienia nielegalnie urządzanych gier na automatach również w innych lokalach, do których skarżąca dysponowała tytułem prawnym, tj. przy ul. D. 49 w Ł. (14 listopada 2016 r. i 1 lutego 2018 r.), przy zbiegu ulic L. i F. (26 stycznia 2015 r.), przy ul. E. 8 w Ł. (3 lutego 2016 r.). Działalność D.S. polegała na pozyskiwaniu odpowiednich miejsc do zamontowania urządzeń z dostępem do nich nieograniczonej liczby graczy. Po wstawieniu do lokalu automatów do gier skarżąca dbała o utrzymywanie ich w stanie stałej aktywności. Była to jej świadoma i celowa działalność zarobkowa. Z tego procederu skarżąca uczyniła sobie stałe źródło dochodu.
Tym samym strona wielokrotnie uczestniczyła w zorganizowaniu warunków umożliwiających korzystanie z wstawionych do pozostających w jej dyspozycji lokali automatów, co oznacza, że systematycznie wraz z właścicielami urządzeń urządzała gry hazardowe poza kasynami gry. Jednocześnie, dysponując wiedzą o nielegalnym charakterze prowadzonej działalności, w związku z kolejnymi kontrolami w jej lokalach, nie podjęła stosownych działań, by odstąpić od udziału w nielegalnym procederze urządzania gier na automatach.
Fakt urządzania gier na zatrzymanych przez funkcjonariuszy celnych w dniu 15 listopada 2016 r. automatach w lokalu "A." przy ul. B. 23 w Ł. potwierdzają również zeznań świadka A.K. Świadek ten zeznał, że dwa lub trzy razy był w lokalu przy ul. B. w Ł., gdzie grał na automatach. Zdarzyło mu się wygrać 20, 30 zł i automat sam wypłacił mu taką kwotę (protokół przesłuchania świadka k.92 akt administracyjnych).
Uwzględniając powyższe, w ocenie sądu, słuszne jest stanowisko organu II instancji, że skarżąca urządzała gry na automatach Apex nr [...], Apex bez numeru oraz jednym automacie bez nazwy nr [...] w lokalu "A." zlokalizowanym w Ł. przy ul. B. 23. Skarżąca bowiem, pomimo wiedzy o niezgodności z przepisami prawa działalności polegającej na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, udostępniła powierzchnię posiadanego przez siebie lokalu niebędącego kasynem gry pod zainstalowanie automatów do gier, a jednocześnie sprawowała nad nimi pieczę i uzyskiwała z tego tytułu korzyści finansowe. Bez zgody skarżącej na wstawienie do jej lokalu automatów do gier hazardowych, urządzanie gier na automatach w tym lokalu w rozumieniu art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h. nie byłoby w ogóle możliwe. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca stwarzała techniczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzeń oraz ich używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do zakwestionowania wartości dowodów, w oparciu o które w odniesieniu do trzech automatów Apex nr [...], Apex bez numeru oraz jednym automacie bez nazwy nr [...] organ przyjął ustalenia stanowiące podstawę wydania zaskarżonych decyzji. W postępowaniu prowadzonym przez organy celne obowiązuje bowiem zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe (art. 181 O.p.). Z powyższych przyczyn zarzuty skargi wskazujące na błędne przypisanie skarżącej przymiotu urządzającego gry na automatach nie zasługują na uwzględnienie.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Przepis ten nie zawiera żadnego dalszego doprecyzowania w zakresie rodzaju podmiotów urządzających gry na automatach poza kasynem gry ani też rodzaju i formy działalności, w ramach której gry takie są urządzane poza kasynem. Zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna powyższego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że określonej w nim odpowiedzialności nie podlegają podmioty prowadzące działalność gospodarczą jako osoby fizyczne. Warto podkreślić, że w powyższym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (publ. w ONSAiWSA 2016/5/73, LEX nr 2039440). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której – jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. – nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Z powyższego wynika, że na gruncie art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h., wbrew twierdzeniom skarżącej, stanowi więc podstawę wymierzenia kary każdemu kto urządza gry na automatach, bez względu na formę prowadzonej działalności, poza miejscem wyznaczonym treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.g.h. Z powyższych przyczyn niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6 ust. 4 u.g.h. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, że odpowiedzialność na podstawie art. 89 u.g.h. mogą ponosić jedynie podmioty wskazane w art. 6 ust. 4 ustawy.
Podkreślić należy, że dla przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 u.g.h. bez znaczenia pozostaje podnoszony w skardze fakt, iż skarżąca nie była właścicielem kontrolowanych urządzeń, ich użytkownikiem, czy konserwatorem. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. kara pieniężna może być nałożona zarówno na właściciela automatu, jak i na inną osobę, która zorganizowała przedsięwzięcie polegające na urządzeniu gier na automatach poza kasynem, w sytuacji gdy osoba taka była zaangażowana w proces urządzania gier, w tym czerpała z nich zyski. Jak już bowiem wyżej wskazano przepis ten jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, urządza gry na automatach. Przy czym, jak to już zostało wskazane powyżej, wbrew twierdzeniom skarżącej, z materiału dowodowego sprawy nie wynika, że to nie ona lecz inny podmiot był właścicielem ujawnionych w toku kontroli automatów.
W zakresie zarzutów naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. podkreślić należy, że postępowaniu w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie organy celno-skarbowe nie stosują przepisów Kodeksu postepowania administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 8 u.g.h. do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej, a zgodnie z art. 91 u.g.h. przepisy ustawy Ordynacja podatkowa stosuje się odpowiednio również do kar pieniężnych. Niezależnie od powyższego, zdaniem sądu, w kontrolowanej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie można zarzucić dowolności. Materiał ten nie budził wątpliwości w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia i dał podstawę do uznania, że gry rozgrywane na kontrolowanych w sprawie automatach miały charakter losowy, a skarżąca będąca dysponentem lokalu przy ul. B. 23 w Ł. była podmiotem urządzającym gry na automatach. Podkreślić trzeba, że w myśl zasady określonej w art. 191 O.p., organy podatkowe nie są skrępowane regułami dotyczącymi wartości poszczególnych dowodów, orzekają na podstawie własnego przekonania, popartego zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Zasada ta nakłada też na organy podatkowe obowiązek oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, każdego z osobna i we wzajemnym związku. Organy nie mogą więc z dowodów wyciągać wniosków, które z nich nie wynikają. Muszą też wyjaśnić przyczyny dokonanej oceny w sposób logiczny, zgodny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 17/11, dostępny w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie organy celno-skarbowe w taki właśnie sposób oceniły zebrany materiał dowodowy, rozpatrując poszczególne dowody w powiązaniu z innymi dowodami oraz w całokształcie okoliczności sprawy, i wyciągając na ich podstawie spójne i racjonalne wnioski. Oświadczenie skarżącej w sprawie kontrolowanego lokalu organy oceniły w powiązaniu z protokołem kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie i protokołami z innych kontroli przeprowadzonych w lokalach skarżącej, zeznaniem świadka oraz w całokształcie okoliczności sprawy. Tak dokonana ocena jest spójna i racjonalna w założeniach i wnioskach. Jednocześnie organy udzielały stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania, w związku z czym, wbrew zarzutom strony, postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do tych organów. Ponadto w ocenie sądu, przeciwnie niż twierdzi skarżąca, zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, odpowiadające wymogom art. 210 § 4 O.p. W jej treści organ odniósł się również do argumentów i dowodów przedstawianych przez skarżącą i w sposób dostateczny wyjaśnił i wykazał, jakie zebrane dowody i poczynione na ich podstawie ustalenia przesądziły o zakwalifikowaniu automatów jako wypełniających dyspozycję z art. 2 ust. 3 u.g.h., wykazując, że zachowanie skarżącej wyczerpywało ustawowe znamiona deliktu administracyjnego przewidzianego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a w konsekwencji podlegało karze pieniężnej stosownie do art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
bg