III SA/Łd 778/22

III SA/Łd 778/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II GZ 307/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-17
II GZ 308/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-17
II GZ 309/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-17
II GZ 406/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1285
art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1, art. 54 ust. 1, 3 i 7, art. 66 ust. 1, art. 68 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 6 pkt 10, art. 8 ust. 1, art. 12
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg S. N. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr KO.445.2.2022, KO.445.3.2022, KO.445.4.2022, KO.445.5.2022, KO.445.6.2022 w przedmiocie potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oddala skargi.
Uzasadnienie
Decyzjami z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr KO.445.2.2022, KO.445.3.2022, KO.445.4.2022, KO.445.5.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzje Burmistrza [...] z dnia 24 czerwca 2022 r., nr MOPS.PS.508.000617.2022,MOPS.PS.508.000618.2022, MOPS.PS.508.000619.2022, MOPS.PS.508.000620.2022 w przedmiocie potwierdzenia S. N. prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni począwszy od dnia 4 lutego 2013 r., 16 lipca 2013 r., 7 listopada 2013 r. i 28 lipca 2014 r.
Decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr KO.445.6.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło w całości decyzję Burmistrza [...] z dnia 24 czerwca 2022 r., nr MOPS.PS.508.000621.2022 w przedmiocie potwierdzenia S. N. prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni począwszy od dnia 8 grudnia 2014 r. i potwierdziło prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od dnia 8 grudnia 2014 r. do dnia 9 grudnia 2014 r.
Jak wynika z akt sprawy w piśmie z dnia 4 maja 2022 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w związku z toczącym się postępowaniem odwoławczym od decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej wystąpił do Burmistrza [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla S. N. wskazując, że świadczeniobiorca korzystał ze świadczeń opieki zdrowotnej pomimo braku posiadania uprawnień w dniach: 4 lutego 2013 r., 25 marca 2013 r., 16 lipca 2013 r., 16 września 2013 r., 10 października 2013 r., 7 listopada 2013 r., 12 listopada 2013 r., 4 grudnia 2013 r., 28 lipca 2014 r. oraz 8 grudnia 2014 r.
Decyzjami z dnia 24 czerwca 2022 r., nr MOPS.PS.508.000617.2022, MOPS.PS.508.000618.2022, MOPS.PS.508.000619.2022, MOPS.PS.508.000620.2022 i nr MOPS.PS.508.000621.2022 Burmistrz [...] potwierdził S. N. prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni począwszy od dnia 4 lutego 2013 r. 16 lipca 2013 r., 7 listopada 2013 r., 28 lipca 2014 r. i 8 grudnia 2014 r.
W uzasadnieniach ww. decyzji organ odwołując się do treści art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1285 ze zm.) wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że S. N. posiada obywatelstwo polskie i zamieszkuje w W. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą wymagającą leczenia. W dniach 4 lutego 2013 r., 25 marca 2013 r., 16 lipca 2013 r., 16 września 2013 r., 10 października 2013 r., 7 listopada 2013 r., 12 listopada 2013 r., 4 grudnia 2013 r., 28 lipca 2014 r. i 8 grudnia 2014 r. i nie był objęty powszechnym, obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Jak ustalono w lutym i marcu 2013 r. oraz w okresie od czerwca do listopada 2013 r., w czerwcu i listopadzie 2014 r. S. N. nie posiadał żadnego dochodu. Spełnia więc, jak podkreślił organ kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwotę wynoszącą 776 zł i nie występują przesłanki, o których mowa w art. 12 tej ustawy.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest dzień złożenia wniosku, a w przypadku udzielania świadczeń w stanie nagłym dzień udzielenia świadczenia chyba, że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.
W rozpatrywanym przypadku prawo do świadczeń przysługuje kolejno od dnia udzielenia świadczenia, tj. od dnia 4 lutego 2013 r., 16 lipca 2013 r., 7 listopada 2013 r., 28 lipca 2014 r. i 8 grudnia 2014 r.
Od powyższych decyzji S. N. złożył odwołanie, w którym podniósł, że stwierdzenie, że kiedykolwiek mógł nie posiadać ubezpieczenia zdrowotnego jest absurdalne. Zdaniem skarżącego z przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynika, że wszyscy posiadający obywatelstwo polskie są ubezpieczeni i nie ma możliwości podważenia tego faktu. Wniósł o zmianę decyzji i stwierdzenie istnienia prawa do ciągłego i nieprzerwanego ubezpieczenia zdrowotnego.
Wskazanymi na wstępie decyzjami z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr KO.445.2.2022, KO.445.3.2022, KO.445.4.2022, KO.445.5.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzje Burmistrza [...] z dnia 24 czerwca 2022 r., nr MOPS.PS.508.000617.2022, MOPS.PS.508.000618.2022, MOPS.PS.508.000619.2022, MOPS.PS.508.000620.2022 wskazując, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, zwane dalej "ubezpieczonymi",
Jako ubezpieczonych należy traktować zarówno osoby, które odprowadzają składkę na obowiązkowe lub dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, jak i członków rodziny takich osób. Osoby objęte obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym zostały enumeratywnie wymienione w art. 66 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają m.in.: pracownicy, zleceniobiorcy, emeryci, renciści, osoby prowadzące pozarolniczą działalność, żołnierze zawodowi, policjanci czy bezrobotni. Z kolei z dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego mogą skorzystać osoby niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, które spełniają warunki wynikające z art. 68 cyt. ustawy. Należy jednak podkreślić, że dana osoba podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu lub może ubezpieczyć się dobrowolnie jedynie w sytuacji, gdy spełnia przesłanki określone w art. 3 ustawy, czyli ściśle określone warunki w zakresie miejsca zamieszkania, obywatelstwa, bądź dokumentu uprawniającego cudzoziemca do pobytu na terenie Polski. Podobnie status członka rodziny może uzyskać jedynie osoba, która odpowiada wymogom określonym w tym przepisie.
Skarżący nie zalicza się do osób określanych mianem "ubezpieczonych". W konsekwencji oceny wymagało, czy skarżący może być zaliczony do grupy osób, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo, inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.
Stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. W myśl art. 54 ust. 3 ustawy, decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się po:
1)przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających:
a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub
b) posiadanie statusu uchodźcy, lub
c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub
d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego;
3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.
Zgodnie z art. 54 ust. 4 ustawy, decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy może wszcząć postępowanie w celu wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, również z urzędu lub na wniosek Funduszu (art. 54 ust. 5 ustawy).
Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, na podstawie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest:
1) dzień złożenia wniosku,
2) w przypadku udzielania świadczeń w stanie nagłym - dzień udzielenia świadczenia
- chyba, że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym (art. 54 ust. 7 ustawy).
Stosownie zaś do treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekts jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł. W roku 2013 i 2014 kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 542 zł, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823).
W rozpoznawanej sprawie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 4 maja 2022 r. wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla S. N. wskazując, że decyzją Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia został obciążony kosztami opieki zdrowotnej, z której korzystał pomimo braku posiadania uprawnień w dniach: 4 lutego 2013 r., 25 marca 2013 r., 16 lipca 2013 r., 16 września 2013 r., 10 października 2013 r., 7 listopada 2013 r., 12 listopada 2013 r., 4 grudnia 2013 r., 28 lipca 2014 r. oraz 8 grudnia 2014 r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji stwierdził, że w przypadku skarżącego spełnione zostało kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ we wskazanym okresie skarżący nie posiadał żadnego dochodu. Organ uznał również, że nie ma dysproporcji między brakiem dochodu a sytuacją majątkową skarżącego. Skarżący nie pracował zawodowo, nie posiadał uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych i nie był zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy, nie posiadał własnego dochodu. W konsekwencji organ zasadnie stwierdził, że w sprawie istnieją podstawy do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej z uwagi spełnienie przesłanki, o której mowa w art. 54 ust. 3 pkt 4 ustawy.
W ocenie Kolegium prawidłowo też przyznano prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na okres od dnia udzielenia świadczenia tj. od 4 lutego 2013 r., 16 lipca 2013 r., 7 listopada 2013 r. i 28 lipca 2014 r. na okres 90 dni. Treść bowiem cyt. powyżej art. 54 ust. 7 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że ma on charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w przypadku spełnienia wymaganych przesłanek nie pozostawia właściwemu organowi zakresu uznania administracyjnego, lecz obliguje go do wydania takiego rozstrzygnięcia, jakie zostało wydane w niniejszej sprawie.
Decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr KO.445.6.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło w całości decyzję Burmistrza [...] z dnia 24 czerwca 2022 r., nr MOPS.PS.508.000621.2022 w przedmiocie potwierdzenia S. N. prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni począwszy od dnia 8 grudnia 2014 r. i potwierdziło prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od dnia 8 grudnia 2014 r. do dnia 9 grudnia 2014 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium uznało, że nieprawidłowo organ pierwszej instancji przyznał prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na okres od dnia udzielenia świadczenia, tj. od 8 grudnia 2014 r. na okres 90 dni.
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają bezrobotni niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. To wyklucza możliwość uzyskania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 1 i 7 ustawy. Osoba rejestrując się w powiatowym urzędzie pracy uzyskuje status osoby bezrobotnej i automatycznie prawo do składki zdrowotnej i ubezpieczenia zdrowotnego. Z raportu powiatowego urzędu pracy wynika, że S.
N. w okresie od dnia 10 grudnia 2014 r. do dnia 20 grudnia 2016 r. posiadał status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, a więc uzyskał również prawo do składki zdrowotnej i ubezpieczenia zdrowotnego.
Wobec powyższego decyzję należało zweryfikować w zakresie okresu przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej na okres od dnia udzielenia świadczenia, tj. od dnia 8 grudnia 2014 r. do dnia 9 grudnia 2014 r.
W skargach skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wskazał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim w ogóle nie odniosło się do zarzutów i argumentacji przedstawionej w odwołaniu, a przytoczony w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji wywód dotyczący ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest absurdalny i zmienia całkowicie treść ustawy. W ocenie skarżącego osoby wymienione w art. 66 ust. 1 ustawy objęte są obowiązkowym ubezpieczeniem co oznacza, że posiadają ubezpieczenie z mocy ustawy. Ubezpieczone są wszystkie osoby przebywające w kraju. Zgodnie natomiast z art. 68 ust. 2 Konstytucji RP obywatelom, niezależnie od sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z Konstytucji RP wynika również jednoznacznie, że wszyscy są ubezpieczeni i nie ma możliwości podważania ubezpieczenia zdrowotnego komukolwiek. Na terenie RP nie ma osoby, która byłaby nieubezpieczona. Skarżący wnosząc o uwzględnienie skargi wniósł również o przyznanie odszkodowania w wysokości 8 biliardów franków szwajcarskich od każdego urzędnika w Polsce, każdego lekarza i pielęgniarki i tle samo zadośćuczynienia.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Wszystkie skargi nie są zasadne.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r. poz.329 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonych decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest pięć decyzji organu odwoławczego w przedmiocie potwierdzenia S. N. prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W czterech decyzjach (o numerach KO. 445.2.2022, KO. 445.3.2022, KO. 445.4.2022 i KO. 445.5.2022) organ odwoławczy utrzymał w mocy cztery decyzje organu I instancji o przyznaniu S.N. takiego prawa w okresach wskazanych w decyzjach organu pierwszoinstancyjnego natomiast w jednej decyzji (o numerze KO.445.6.2022) organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i potwierdził S. N. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia 8 grudnia 2014r. do dnia 9 grudnia 2014r.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r. poz.1027 ze zm.), dalej u.ś.o.z. oraz przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021r. poz.2268 ze zm.), dalej u.p.s.
Zgodnie z treścią art.2 ustr.1 pkt 1 i 2 u.ś.o.z. do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo:
1) osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, zwane dalej "ubezpieczonymi",
2) inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych,
W myśl art.3 ust.1 u.ś.o.z. ubezpieczonymi są:
1) osoby posiadające obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), zamieszkujące na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA),
2) osoby nieposiadające obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy w celu wykonywania pracy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z wyłączeniem zezwolenia udzielonego na podstawie art. 53a ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694, z późn zm.), zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub osoby, które uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą albo korzystające z ochrony czasowej na jej terytorium,
3) osoby nieposiadające obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), legalnie zamieszkujące na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA)
- jeżeli podlegają zgodnie z art. 66 obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego albo ubezpieczają się dobrowolnie na zasadach określonych w art. 68;
4) osoby posiadające obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), niezamieszkujące na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), jeżeli podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i są objęte:
a) ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, z późn. zm.),
b) ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, Nr 67, poz. 411 i Nr 70, poz. 416).
Zgodnie z treścią art.54 ust. u.ś.o.z. dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.
W myśl art.54 ust.3 wymienionej ustawy decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się po:
1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających:
a) posiadanie obywatelstwa polskiego,
b) zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;2)
przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego;
3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.
Zgodnie z treścią art.54 ust.7 u.ś.o.z. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest:
1) dzień złożenia wniosku,
2) w przypadku udzielania świadczeń w stanie nagłym - dzień udzielenia świadczenia
- chyba że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.
Przepis art.66 ust.1 u.ś.o.z. wymienia osoby podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
W myśl art.68 ust.1 wymienionej ustawy osoba niewymieniona w art. 66 ust. 1, pracownik przebywający na urlopie bezpłatnym, poseł do Parlamentu Europejskiego wybrany w Rzeczypospolitej Polskiej lub osoba niewymieniona w art. 66 ust. 1, do której ma zastosowanie art. 13 ust. 2 lit. f rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 05.07.1971, str. 2, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 35), może ubezpieczyć się dobrowolnie na podstawie pisemnego wniosku złożonego w Funduszu, jeżeli ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z treścią art.6 pkt 10 u.p.s. przez osobę samotnie gospodarująca rozumie się osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe.
W myśl art. 8 ust.1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje:
1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł 1 , zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",
2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł 2 , zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",
3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"
- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Zgodnie z treścią art.12 u.p.s. w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.
W myśl § 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012r. poz.823) ustala się następujące zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej:
1) kryteria dochodowe:
a) dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości 542 zł,
Wymienione rozporządzenie z 17 lipca 2012r. obowiązywało w okresie od 1 października 2012r. do 30 września 2015r.
Organy administracji słusznie potwierdziły prawo S.N. do korzystania ze świadczeń opiekli zdrowotnej finansowych ze środków publicznych.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący korzystał ze świadczeń opieki zdrowotnej w dniach 4 lutego 2013r., 25 marca 2013r., 16 lipca 2013r., 16 września 2013r., 10 października 2013r., 7 listopada 2013r., 12 listopada 2013r., 4 grudnia 2013r., 28 lipca 2014r. i 8 grudnia 2014r. Decyzją Dyrektora Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia został on obciążony kosztami udzielonych mu świadczeń zaś Prezes NFZ zwrócił się do Burmistrza [...] o wydania decyzji potwierdzającej prawo S.N. do udzielonych mu świadczeń.
Organy administracji trafnie uznały, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art.54 u.ś.o.z.
Należy zaznaczyć, że w okresie od dnia 4 lutego 2013r. do dnia 8 grudnia 2014r. skarżący nie był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym ani obowiązkowym ani dobrowolnym. Spełniał natomiast kryterium dochodowe określone w art.8 ust.1 pkt 1 u.p.s. W 2013r. i 2014r. kryterium to dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 542 zł. W okresie udzielania S.N. świadczeń opieki zdrowotnej był on osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiadał żadnego dochodu. W tym czasie nie pracował zawodowo, nie posiadał uprawnień do świadczeń emertytalno-rentowych i nie był zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny. Wobec skarżącego nie wystąpiły również przesłanki z art.12 u.ś.o.z. W stosunku do S.N. spełnione zatem zostały wszystkie wymogi do wydania decyzji określone w art.54 u.ś.o.z. Oznacza to, że w okresie od 4 lutego 2013r. do 9 grudnia 2014r. miał on, prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
We wszystkich zaskarżonych decyzjach prawidłowo określono okres przysługiwania skarżącemu wymienionego prawa. W czterech decyzjach o numerach KO.445.2.3022, KO.445.3.3022, KO.445.4.3022 i KO.445.5.3022 prawo to określono od dnia udzielenia świadczeń na okres 90 dni czyli zgodnie z treścią art.54 ust.7 u.ś.o.z. W przypadku decyzji o numerze KO.445.6.2022 prawo to określono od dnia udzielenia świadczenia (8 grudnia 2014.) do dnia 9 grudnia 2014r. gdyż z dniem 10 grudnia 2014r. skarżący nabył status osoby bezrobotnej i z tego tytułu podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustalenie w decyzji nr KO.445.6.2022 takiego okresu przysługiwania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było zgodne z treścią art.54 ust.7 u.ś.o.z. W ocenie sądu dopuszczalne było orzeczenie w wymienionej decyzji potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w krótszym okresie (od 8 do 9 grudnia 2014r.) niż orzekł to organ I instancji (na okres 90 dni począwszy od 8 grudnia 2014r.). Organ I instancji bowiem w decyzji nr MOPS.PS.508.000621.2022 rażąco naruszył przepis art.54 ust.7 u.ś.o.z. potwierdzając prawo skarżącego do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia 10 grudnia 2014r. mimo, że S.N. z tym dniem posiadał już takie prawo mając status osoby bezrobotnej. Nie doszło zatem do naruszenia zakazu, o którym mowa w art.139 K.p.a.
Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że wszystkie osoby przebywające w kraju posiadają ubezpieczenie zdrowotne w każdym czasie.
Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przysługuje osobom wymienionym w art.2 ust.1 u.ś.o.z. i są to osoby objęte obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym (pkt 1), inne osoby spełniające kryteria dochodowe, o których mowa w art.8 u.p.s. (pkt 2) oraz osoby wymienione w punkcie 3 ustępu 1 art.2 u.ś.o.z. Osoby objęte obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym zostały wymienione w art.66 ust.1 u.ś.o.z. zaś dobrowolnym ubezpieczeniom zdrowotnym podlegają osoby nie wymienione w art.66 ust.1 u.ś.o.z., które spełniają warunki wynikające z art.;68 u.ś.o.z. Jeżeli chodzi o okres ubezpieczenia zdrowotnego to jest on wyznaczony okresem spełnienia przesłanek określonych w wymienionych przepisach. Nieuzasadniony jest zatem zarzut skargi, że wszystkie osoby przebywające w Polsce mają ubezpieczenie zdrowotne w każdym czasie. Odnośnie przepisu art.68 ust.2 Konstytucji RP, na który powołuje się skarżący to należy zaznaczyć, że adresatem pierwszego zdania tego przepisu są władze publiczne, które zobowiązane są stworzyć odpowiednie służby (instytucje) udzielające obywatelom świadczeń opieki zdrowotnej. Natomiast w zdaniu drugim wymienionego przepisu stwierdzono, że warunki i zakres udzielania świadczeń ma określić ustawa. Taką ustawą jest między innymi ustawa z 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która reguluje między innymi także kwestie ubezpieczeń zdrowotnych, omówione we wcześniejszych rozważaniach. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że Konstytucja RP przyznaje wszystkim obywatelom ubezpieczenie zdrowotne w każdym czasie.
Reasumując sąd uznał, że wszystkie skargi nie są zasadne. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił wszystkie skargi S. N.
Jeżeli chodzi o zgłoszone w skardze żądania przyznania odszkodowań i zadośćuczynień w wysokości 8 biliardów franków szwajcarskich od każdego urzędnika, każdego lekarza i każdej pielęgniarki to wykraczają one poza zakres zaskarżonych decyzji. Żądania te pozostają poza kognicją sądów administracyjnych. Zadaniem sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wymienione w art.3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. Kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje natomiast spraw o odszkodowanie i zadośćuczynienie dochodzone od urzędników, lekarzy i pielęgniarek. W związku z czym sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznania żądań skarżącego w tym zakresie.
ak